Εισαγωγή  

Σε διεθνές επίπεδο αλλά και στην Ελλάδα, οι μαθητές οι οποίοι επιλέγουν το επαγγελματικό σχολείο είναι συνήθως αυτοί οι οποίοι είχαν χαμηλές επιδόσεις στις προηγούμενες βαθμίδες εκπαίδευσης  Προφανώς,τα αίτια για τις χαμηλές επιδόσεις των συγκεκριμένων μαθητών είναι πολλά, κυρίως έχουν  κοινωνικές αναφορές, όπως αποδεικνύεται και από την επεξεργασία της έρευνα Pisa για την επαγγελματική εκπαίδευση ^[i].  Η χρόνια σχολική αποτυχία, σε συνδυασμό με άλλα προβλήματα (μαθησιακές δυσκολίες, σοβαρά οικογενειακά προβλήματα κλπ) οδηγούν πολλούς μαθητές σε αποθάρρυνση, σε άρνηση ενεργούς συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία ή και σε γενικότερη χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η εφηβική ηλικία δεν αποτελεί την καλύτερη περίοδο παραδοχής των αδυναμιών μας, έχει ως αποτέλεσμα, στην καλύτερη περίπτωση,  την αδιαφορία που επιδεικνύουν πολλοί μαθητές στα επαγγελματικά σχολεία, ιδίως στις πρώτες τάξεις, ή και στη συνολική απόρριψη του σχολείου. 

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στους μαθητές (πολλοί από τους οποίους είναι εργαζόμενοι) ή και στις οικογένειές τους (η πλειοψηφία των οποίων ανήκει σε χαμηλά οικονομικά στρώματα) επιτείνουν το φαινόμενο. Επισημαίνουμε ότι η πρόσφατη (Μάϊος 2012) έρευνα του Συνήγορου του Παιδιού στα σχολεία για τις συνέπειες της κρίσης αναδεικνύει το γεγονός ότι “Οι μαθητές πιστεύουν πως η κρίση έχει σοβαρές συνέπειες στη ζωή τους (89% στην οικογένεια, 82% στο σχολείο, 92% στην υπόλοιπη κοινωνία). Μάλιστα, το 29% των μαθητών συζητούν στις οικογένειές τους την πιθανότητα μετανάστευσης ενός τουλάχιστον μέλους της στο εξωτερικό”.

Η δυνατότητα  κάποιου για την αντιμετώπιση της κρίσης εξαρτάται από τη βιωματική θετική ή αρνητική εμπειρία του στην επίλυση προβλημάτων κατά το παρελθόν ^[ii] . Αυτό σημαίνει ότι είναι δυσμενέστερες οι ψυχολογικές επιπτώσεις μιας  κρίσης σε αυτούς οι οποίοι έχουν βιώσει συνεχείς αποτυχίες κατά το παρελθόν, άρα αισθάνονται ακόμη περισσότερο αδύναμοι να την αντιμετωπίσουν.

Τα χαρακτηριστικά των σχολείων που μπορούν να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις καταστάσεις κρίσης θεωρούνται τα εξής ^]:  

• Είναι προετοιμασμένα
• Γνωστική και συναισθηματική επάρκεια των εκπαιδευτικών σε θέματα ψυχικής υγείας
• Καλή συνεργασία με δομές υποστήριξης
• Καλή συνεργασία με γονείς (επαρκή στοιχεία για την οικ. κατάσταση/υγεία των μαθητών)
• Καλή συνεργασία μεταξύ διευθυντή-εκπαιδευτικών
• Δραστηριότητες που προωθούν την αίσθηση του ανήκειν
• Σχολεία με σαφείς προαποφασισμένους κανόνες

 Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι εκπαιδευτικοί της επαγγελματικής εκπαίδευσης πρέπει να αντιμετωπίσουν τις εξής αντιφάσεις:

Αντίφαση πρώτη: Η επαγγελματική εκπαίδευση, αντικειμενικά,  έχει υψηλές απαιτήσεις για γνώσεις και δεξιότητες, στις οποίες δεν μπορούν να ανταποκριθούν οι περισσότεροι μαθητές που την επιλέγουν.

Για αυτόν τον λόγο, μια από τις κυριότερες προκλήσεις της επαγγελματικής εκπαίδευσης είναι η επανένταξη αυτών των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία, όχι όπως την έχουν βιώσει οι μαθητές στις προηγούμενες βαθμίδες, αλλά μέσα από διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης της γνώσης ^].

Αντίφαση δεύτερη: Για να «δοκιμαστούν» οι διαφορετικοί αυτοί τρόποι προσέγγισης της γνώσης είναι απαραίτητη η εθελούσια συμμετοχή του ίδιου του μαθητή, η ενεργός συμμετοχή του και η δημιουργία κατάλληλου κλίματος μέσα στις τάξεις .  Όμως, η χρόνια σχολική αποτυχία, σε συνδυασμό με άλλα προβλήματα (μαθησιακές δυσκολίες, σοβαρά οικογενειακά προβλήματα κλπ) οδηγούν πολλούς μαθητές σε αποθάρρυνση, σε άρνηση ενεργούς συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία ή και σε γενικότερηχαμηλή αυτοεκτίμηση.

Για αυτόν το λόγο, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η ατομική ενθάρρυνση των μαθητών και η δημιουργία συλλογικών εφικτών και συναρπαστικών στόχων σε επίπεδο τάξης.

Θεωρητική προσέγγιση για την  ενθάρρύνση των μαθητών 

Πολλοί πιστεύουν ότι η ανάγκη της ενθαρρύνσεως είναι ολοφάνερη και δεν χρειάζεται καμία ειδική έμφαση. Αλλά είναι αυτό αληθινό; …
Ο ανεπηρέαστος παρατηρητής, που έχει την ευκαιρία να δει τους γονείς και τους δασκάλους επί το έργον, διαπιστώνει ότι η ενθάρρυνση δεν προσφέρεται εκεί που χρειάζεται περισσότερο και ότι πολλά ειλικρινά πρόσωπα που επιχειρούν να ενθαρρύνουν τα παιδιά, αποτυγχάνουν με τρόπο αξιοδάκρυτο, γιατί έχουν παρανοήσει την υπόθεση αυτή… 

Η διαδικασία της ενθαρρύνσεως είναι πολύπλοκη. Δεν αρκεί να θέλει κανείς να ενθαρρύνει το παιδί. Χρειάζεται και να μάθει πολλά για τη μέθοδο και ακόμη περισσότερα για τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την επίτευξη της  ενθαρρύνσεως.

Η συνεχής βελτίωση του ατόμου αποτελεί βιολογική τάση και ξεκινάει από τότε ακόμη που το παιδί βρίσκεται στη νηπιακή ηλικία και επιθυμεί να καταφέρει απλά πράγματα τα οποία κάνουν οι μεγάλοι. Όμοια,  η ανάγκη του ανήκειν σε ομάδα αποτελεί κυρίαρχη ανάγκη του ανθρώπου και έχει τις ιστορικές βάσεις της στην προϊστορική εποχή, εκεί που η ένταξη σε ομάδες αποτελούσε μοναδική διέξοδο για την προστασία του από ισχυρότερα όντα, την αναζήτηση τροφής κλπ.

Οι παραπάνω ανάγκες του ανθρώπου όμως, προσπαθούν να ικανοποιηθούν μέσα στο άμεσο και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Το ίδιο όμως αυτό το περιβάλλον και οι ανάλογες επιδιώξεις των υπόλοιπων ατόμων δημιουργούν προβλήματα στην ικανοποίηση αυτών των αναγκών, ιδιαιτέρως σε ανταγωνιστικά περιβάλλοντα. (Για παράδειγμα, πολλοί, οι οποίοι δεν είναι ικανοί να αναδειχθούν με την αξία τους, επιδιώκουν να βρεθούν στην κορυφή της κοινωνικής ομάδας μέσα από τον υποβιβασμό της προσωπικότητας των υπολοίπων).

‘Έτσι, όλοι μας αποθαρρύνουμε ο ένας τον άλλο περισσότερο από όσο τον ενθαρρύνουμε, γιατί όλοι μας είμαστε πολύ καλύτερα προετοιμασμένοι

   για την αποθάρρυνση. Σύμφωνα με τον Ντράϋκωρς, βασικά θέματα τα οποία πρέπει να έχουμε υπόψη μας για την εκτίμηση της ανάγκης ενθάρρυνσης των ατόμων είναι τα παρακάτω.

• Η συμπεριφορά του ανθρώπου πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με το κοινωνικό περιβάλλον του.
• Το κοινωνικό ενδιαφέρον του ατόμου αποτελεί ένα σημαντικό κριτήριο. Κατά γενικό κανόνα, όσο περισσότερο ενδιαφέρεται για τους
  

  δίχως ετικέτα