Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Οι γονείς θα είναι πάντα πρότυπο, είτε θετικό είτε αρνητικό.

Η αλληλουχία είναι στην φύση των ανθρώπινων σχέσεων. Αναπόφευκτα οι γονείς είμαστε πρότυπα για τα παιδιά μας. Αρκεί να σκεφτούμε οτι μαζί μας ζούνε, μαζί μας μεγαλώνουνε. Είμαστε το σταθερό σημείο αναφοράς τους τουλάχιστον μέχρι την εφηβεία (συχνά και πολύ περισσότερο). Μας βλέπουν, μας ακούν, μας αφουγκράζονται καθημερινά. Σε κάθε μας κουβέντα, κάθε μας πράξη, κάθε μας άποψη, στα πάντα… κάθε στιγμή. Στηρίζονται στην υπαρξή μας για να οικοδομήσουν την δική τους.

Αναπόφευκτα λοιπον, τα παιδιά μαθαίνουν από τους γονείς τους. Εδώ είναι και το μεγάλο στοίχημα: Πως μπορούμε να γίνουμε αρωγοί σε μία σωστη και κοινωνικά αποδεκτή και οφέλιμη προσωπικότητα; Πως μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να γίνουν ψυχικά υγιείς και συναισθηματικά ώριμοι ενήλικες προκειμένου να απολαύσουν κι αυτά την χαρά της ζωής;

Για όλους αυτούς και άλλους τόσους ακόμα λόγους οι γονείς πρέπει να δίνουμε το θετκό παράδειγμα. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι βιώνουν…

–        Αν καπνίζουμε, το πιο πιθανό είναι να αρχίσουν το τσιγάρο…

–        Αν μιλάμε άσχημα, το πιο πιθανό είναι να βωμολοχούν κι αυτά…

–        Αν σηκώνουμε χέρι να χτυπήσουμε, ίσως γίνουν βίαια…

–        Αν δεν φοράμε ζώνη στο αυτοκίνητο, αν οδηγούμε τρέχοντας, προσπερνώντας κλπ, το πιο πιθανό είναι να το κάνουν κι αυτά με την σειρά τους όταν πιάσουν το τιμόνι…

Απλά καθημερινά γεγονότα που αναπόφευκτα θα αντιμετωπίσουμε… Πόσο δε μάλλον για τα πιο σημαντικά: θέματα αξιών που διέπουν την στάση ζωής του καθενός μες την οικογένεια και το κοινωνικό σύνολο. Πρότυπα θα είμαστε και γι’αυτά έτσι κι αλλιώς. Το ερώτημα (και η ευκαιρία που έχουμε) είναι αν θα είμαστε με πρόσημο θετικό ή αρνητικό!

ΠΗΓΗ: happyparenting.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Για τον Πατέρα

Για να μπορέσει μια ζωή να γεννηθεί
δεν φτάνει μόνο μια γυναίκα να πονέσει
δίνει κι ο άντρας το δικό του το φιλί
το φως του ήλιου ένα παιδί για ν’ ανταμώσει

Μπορεί η μάνα να `χει ευθύνη σοβαρή
κι από τα σπλάχνα της το αίμα της να δίνει
μα κι ο πατέρας είναι ήρωας κρυφός
και την αγάπη του κανένας δε θα κρίνει

Άκου πατέρα ένα τραγούδι λυπημένο
που το’ χω γράψει σε μια δύσκολη στιγμή
μιλάει για ήρωες που έχουν πεπρωμένο
ευχαριστώ να μην ακούνε στη ζωή

Τώρα κατάλαβα πατέρας τι σημαίνει
Σ’ ευχαριστώ σ’ ευχαριστώ
που μ’ έχεις φέρει στη ζωή

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ένας μοντέρνος τρόπος για να έρθουμε σε επαφή με άλλους, να μιλήσουμε, να ανταλλάξουμε απόψεις, να κλείσουμε ραντεβού, να μεταδώσουμε πληροφορίες, ακόμα και να παίξουμε. Πριν τον αφορίσουμε ας δούμε τα θετικά και τις ευκολίες που προσφέρει.

 Θετικά & Ευκολίες

Αυτός ο τρόπος επικοινωνίας:

1. είναι εύκολος.

2. μας προφυλάσσει από την έκθεση του πραγματικού εαυτού μας.

3. Είναι ιδιαίτερα διαδραστικός, αφού φέρει πολλές εφαρμογές, συνδυάζει εικόνα, ομιλία, φωτογραφία, βίντεο, παιχνίδια κλπ…

Επίσης πριν ξεκινήσει ο προβληματισμός μας για τους έφηβους, οφείλουμε να απευθυνθούμε στους ενήλικους εαυτούς μας και να αναρωτηθούμε «εμείς γιατί κολλάμε με τα social media;». Ίσως αυτό και μόνο αρκεί για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αλλάξουν συμπεριφορά. Εάν, με άλλα λόγια, κατανοήσουμε την αιτία του δικού μας εθισμού, θα βρούμε τον τρόπο να απεξαρτηθούμε και στην συνέχεια θα παρασύρουμε και το παιδί.

«Τα παιδιά «κολλάνε» με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γιατί δεν έχουμε κάτι καλύτερο να τους προσφέρουμε, ως κοινωνία, ως σχολείο, ως οικογένεια» αναφέρει ο ψυχολόγος-οικογενειακός σύμβουλος, Γιάννης Ξηντάρας.

«Οι πάντες τρέχουν για τις δουλειές τους, για τις υποχρεώσεις τους και δεν μένει ουσιαστικός χρόνος για να ασχοληθούμε με τα παιδιά (π.χ. την ώρα που γράφω το κείμενο ο μικρός μου γιος, που είναι άρρωστος και δεν πήγε σήμερα στο σχολείο, παίζει ένα παιχνίδι στον υπολογιστή!! Θα μπορούσα να επιλέξω να μην γράψω αυτό το κείμενο και να παίξω μαζί του… Όμως η παρόρμησή μου να «κάνω την δουλειά μου» οδηγεί εμένα στο γραφείο και τον γιο μου στον υπολογιστή).

Όταν ασχοληθούμε με τα παιδιά, όταν τους προτείνουμε μια βόλτα, μια εκδρομή, μια ασχολία και όταν αυτό γίνεται συστηματικά στο πλαίσιο μιας καλά δομημένης σχέσης και όχι αποσπασματικά, τότε τα παιδιά συνήθως ανταποκρίνονται και δεν αποκτούν εξαρτήσεις. Μαθαίνουν μέσα από τις επιλογές που έχουν και επενδύουν τα ενδιαφέροντά τους σε περισσότερα από ένα πράγματα.

Κατά συνέπεια, στο ερώτημα τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε, η απάντηση είναι φαινομενικά απλή: να επενδυθούμε πρώτα (και όσο πιο νωρίς τόσο πιο καλά) εμείς σε αυτά, στην σχέση μας μαζί τους, να συνδεθούμε μαζί τους , πριν συνδεθούν με τον υπολογιστή».

Υ.Γ. Ακόμα και αν επενδύσουμε χρόνο και προσπάθεια στα παραπάνω και πάλι τα παιδιά θα μπούνε στο internet και θα συνδεθούν στο Facebook. Το να μην το έκαναν θα ήταν αναχρονιστικό και παράλογο. Όμως τότε ίσως το κάνουν με μέτρο, ακριβώς γιατί θα έχουν περισσότερες επιλογές για να μοιραστούν το χρόνο και τα ενδιαφέροντά τους!

ΠΗΓΗ : happyparenting.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Ενώ η σημασία της συναισθηματικής εκπαίδευσης είναι αναγνωρισμένη, γιατί παραμένει αποκομμένη από τις μαθητικές τάξεις;

Ποιος σας δίδαξε πώς να εντοπίζετε και να διαχειρίζεστε τα συναισθήματά σας, πώς να τα αναγνωρίζετε όταν τα νιώθατε και πώς να προχωρήσετε αφού τα έχετε νιώσει; Για πολλούς ενήλικες, η απάντηση είναι: Κανείς. Βρήκατε τη διέξοδο από αυτό το λαβύρινθο μόνοι σας. Αν και το εσωτερικό μας καθρέφτισμα δεν ήταν κάτι που μας έμαθαν στο σχολείο, είναι κάτι που θα έπρεπε να είχε γίνει, υποστηρίζει ένας αριθμός ερευνητών. Εκείνοι πιστεύουν ότι οι συναισθηματικές δεξιότητες πρέπει να καταταχθούν ψηλά στην εκπαίδευση των παιδιών όπως τα μαθηματικά, η ανάγνωση, η ιστορία και η επιστήμη.

Γιατί τα συναισθήματα είναι σημαντικά;

Η έρευνα έδειξε ότι οι άνθρωποι που έχουν αποκτήσει συναισθηματικές δεξιότητες, έχουν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο, καλύτερες σχέσεις και αποφεύγουν συχνότερα τις βλαβερές συμπεριφορές. Επιπλέον, καθώς όλο και περισσότερες θέσεις εργασίας γίνονται όλο και πιο μηχανοποιημένες, οι λεγόμενες «μαλακές δεξιότητες» (soft skills) οι οποίες περιλαμβάνουν την επιμονή, τη διαχείριση του άγχους και της επικοινωνίας, θεωρούνται ως ένας τρόπος για να κάνετε τους ανθρώπους αναντικατάστατους από τις μηχανές. Έχει υπάρξει μια αυξανόμενη προσπάθεια στα αμερικανικά σχολεία να διδάξουν την κοινωνική και συναισθηματική μάθηση, αλλά αυτά τα μαθήματα τείνουν να δίνουν έμφαση στις διαπροσωπικές δεξιότητες όπως η συνεργασία και η επικοινωνία.

Τα παιδιά συχνά διδάσκονται να αγνοούν ή να καλύπτουν τα συναισθήματά τους. Πολλές δυτικές κοινωνίες βλέπουν τα συναισθήματα ως πολυτέλεια ή διάσπαση της προσοχής, λέει ο κοινωνιολόγος Thomas Scheff από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας-Σάντα Μπάρμπαρα, υπέρμαχος της συναισθηματικής εκπαίδευσης. Τα συναισθήματά μας μπορούν να μας δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για τον κόσμο, αλλά συχνά διδασκόμαστε ή κοινωνικοποιούμαστε χωρίς να τους δίνουμε προσοχή. Εξίσου επικίνδυνη, λέει ο Scheff, είναι η πρακτική της απόκρυψης ενός συναισθήματος πίσω από κάποιο άλλο. Έχει βρεθεί ότι οι άνδρες, ιδίως, έχουν την τάση να κρύβουν τα συναισθήματά της ντροπής κάτω από θυμό, την επιθετικότητα και, πολύ συχνά, τη βία.

Πώς μπορεί κάποιος να διδάξει για τα συναισθήματα;

Ένα από τα πιο γνωστά σχολικά προγράμματα για τη διδασκαλία σχετικά με τα συναισθήματα είναι το RULER, που αναπτύχθηκε το 2005 από το «Κέντρο για την Συναισθηματική Νοημοσύνη» του Yale. Το πολυετές πρόγραμμα χρησιμοποιείται σε περισσότερα από 1.000 σχολεία, στις ΗΠΑ και στο εξωτερικό. Το όνομα, RULER, είναι ένα αρκτικόλεξο για τους πέντε στόχους του:

την αναγνώριση (recognizing) των συναισθημάτων στον εαυτό του και τους άλλους

την κατανόηση (understanding) των αιτίων και των συνεπειών των συναισθημάτων

την επισήμανση (labeling) των συναισθηματικών εμπειριών με ένα ακριβές και ποικίλο λεξιλόγιο

και την έκφραση (expressing) και ρύθμιση (regulating) των συναισθημάτων με τρόπους που προάγουν την ανάπτυξη.

Ως στρατηγική του προγράμματος, τα παιδιά διδάσκονται να επικεντρώνονται στο υποβόσκον θέμα ενός συναισθήματος αντί να χάνονται στην προσπάθεια να το ορίσουν. Όταν ένα συναίσθημα σας κατακλύζει, εξηγεί ο Stern, η κατανόηση του θεματικού περιγράμματός του μπορεί να βοηθήσει στο νόημα του «ονόμασε το συναίσθημα για να το διαχειριστείς». Παρ΄όλο που ο θυμός βιώνεται διαφορετικά από διαφορετικούς ανθρώπους «αυτό που βρίσκεται πίσω από το θυμό είναι το ίδιο. Η αδικία. Το θέμα που κρύβεται πίσω από την απογοήτευση είναι μια ανικανοποίητη προσδοκία. Το θέμα που κρύβεται πίσω από την απογοήτευση είναι ότι αισθάνεσθε αποκλεισμένοι από το δρόμο σας προς ένα στόχο. Ο εντοπισμός του κάθε θέματος μπορεί να βοηθήσει ένα άτομο να δει και να κατανοήσει τη θέση του», λέει ο Στερν.

Τα μαθήματα του RULER είναι σχεδιασμένα για όλες τις τάξεις και τα μαθήματα. Έτσι, για παράδειγμα, αν η συναισθηματική λέξη που είναι υπό συζήτηση είναι η λέξη «ενθουσιασμένος», ένας δάσκαλος ιστορίας θα ζητήσει από τους μαθητές του να το συνδέσουν με ένα ιστορικό γεγονός. Οι οδηγίες μπορούν επίσης να συνεχιστούν και πέρα ​​από την τάξη: ζητείται από τα παιδιά να μιλούν με τους γονείς τους για το πότε αισθάνθηκαν τελευταία φορά ενθουσιασμένα. Οι ερευνητές στο Κέντρο για τη Συναισθηματική Νοημοσύνη στο Yale, έχουν βρει ότι τα σχολεία που εφαρμόζουν το πρόγραμμα RULER παρουσιάζουν λιγότερα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, περισσότερη μαθητική ηγεσία και υψηλότερους βαθμούς. Γιατί, λοιπόν, η συναισθηματική εκπαίδευση να μην είναι ο κανόνας και είναι η εξαίρεση;

Ένα γεγονός που θα σας εκπλήξει: Ενώ οι επιστήμονες και οι εκπαιδευτικοί συμφωνούν για την ανάγκη να διδάσκονται τα συναισθήματα, δεν συμφωνούν σχετικά με το πόσα υπάρχουν και τι είναι. Το πρόγραμμα σπουδών του RULER αποτελείται από εκατοντάδες «λέξεις συναισθημάτων», συμπεριλαμβανομένων των: περίεργος, εκστατικός, απογοητευμένος, ζηλιάρης, ανακουφισμένος και αμήχανος. Οι υπόλοιπες λίστες των συναισθημάτων άλλων ακαδημαϊκών κυμαίνονται σε αριθμό από 2 έως 11. Ο Scheff προτείνει να ξεκινούν οι μαθητές με έξι συναισθήματα: λύπη, φόβος, θυμός, υπερηφάνεια, ντροπή και την υπερβολική κόπωση.

Ενώ η ψυχολογία άρχισε να μελετάται ως επιστήμη λίγο περισσότερο από έναν αιώνα πριν, μέχρι τώρα έχει επικεντρωθεί περισσότερο στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των διαταραχών. Ο Scheff, ο οποίος έχει περάσει χρόνια μελετώντας την ντροπή, ένα συναίσθημα ταμπού και τις καταστροφικές επιπτώσεις της στις ανθρώπινες ενέργειες, παραδέχεται ότι «Δεν ξέρουμε πολλά για τα συναισθήματα, ακόμα κι αν νομίζουμε ότι γνωρίζουμε και αυτό ισχύει και για τον κόσμο και για τους ερευνητές. Ή, όπως η Βιρτζίνια Γουλφ τόσο όμορφα το έθεσε ‘Μπορεί οι δρόμοι του Λονδίνου να έχουν το χάρτη τους όμως τα πάθη μας είναι ακόμη ανεξερεύνητα’».

Οι γονείς μπορούν να αρχίσουν να ενθαρρύνουν την συναισθηματική επίγνωση των παιδιών τους με μια απλή προτροπή «Πες μου μερικές από τις καλύτερες στιγμές σου» μια φράση που ο Scheff έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές για να ξεκινήσει συζητήσεις με τους φοιτητές του. Αλλά και ο Stern συμφωνεί ότι τα σχολεία δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι οι ακαδημαϊκοί να διευθετήσουν το όνομα και τον αριθμό των συναισθημάτων, πριν να ενεργήσουν. «Γνωρίζουμε ότι έχουμε συναισθήματα όλη την ημέρα, είτε είμαστε ενήμεροι για αυτά ή όχι», επισημαίνει ο Stern. «Ας διδάξουμε στα παιδιά πώς να διαχειρίζονται τις συναισθηματικές στιγμές τους, αντί να να χάνονται μέσα τους».

ΠΗΓΗ: www.psychologynow.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Γιατί τόσοι και τόσοι γονείς έχουν την ανάγκη να τιμωρήσουν τα παιδιά τους για να επιβληθούν ή να μην χάσουν τον έλεγχο; Τι θα συμβεί αν προσπαθήσουν να συζητήσουν αντί να καταλήξουν στη χρήση της τιμωρίας που είναι σε θέση να επιβάλουν μόνο και μόνο επειδή βρίσκονται σε μία θέση ισχύος; Τελικά είναι όντως σε θέση ισχύος και εξουσίας οι γονείς ή νιώθουν αδύναμοι μπροστά στα παιδιά τους και τείνουν να χρησιμοποιούν ψυχολογική, συναισθηματική ή και σωματική βία;

Παρά την πληθώρα πληροφοριών λόγω του διαδικτύου σχετικά με τις ανεξίτηλες συνέπειες στον ψυχισμό των παιδιών των παραπάνω μεθόδων και την ύπαρξη – εναλλακτικών της τιμωρίας – μεθόδων αλληλεπίδρασης με τα παιδιά, το επιχείρημα «Κι εμείς που φάγαμε ξύλο, τι πάθαμε;» καλά κρατεί στον κόσμο των γονέων.

Η επιβολή της τιμωρίας δεν κάνει τα παιδιά να σέβονται τον γονέα και τις ανάγκες του, αντιθέτως τα κάνει να φοβούνται τον γονέα και τις συνέπειες από την επιβολή της τιμωρίας. Έτσι, θα υπακούσουν στις «εντολές» των γονέων από φόβο για την τιμωρία που δυνητικά θα υποστούν ή θα βρουν τρόπο να κάνουν αυτό που θέλουν χωρίς να γίνει αντιληπτό από τους γονείς τους. Εν τέλει, οι τιμωρίες που επιβάλλονται συνεχώς και για καιρό θα απολέσουν την «αποτελεσματικότητα» τους και δεν θα συνιστούν πια καμία απειλή για τα ίδια τα παιδιά ενώ δεν θα τα επηρεάζουν στον τρόπο που θα κινούνται και συμπεριφέρονται.

Ας φανταστούμε τον εαυτό μας στη θέση των παιδιών μας π.χ. στον χώρο της εργασίας μας, αν κάθε φορά που κάνουμε κάτι λάθος, έρχεται ο ανώτερός μας και μας απομονώνει σε ένα δωμάτιο ή μας χτυπά ή μας τρομοκρατεί με φωνές, ποιες οι πιθανότητες να μάθουμε πώς μπορούμε να επανορθώσουμε ή να μην ξανακάνουμε το ίδιο λάθος; Αυτό που έχουμε ανάγκη, όπως και τα παιδιά, είναι να δεχτούμε από το άλλο άτομο σεβασμό, εμπιστοσύνη στις ικανότητές μας, καθοδήγηση και συζήτηση για το τι μάς απασχολεί και τι μπορεί να γίνει διαφορετικά την επόμενη φορά.

Η επαφή και η ειλικρινής επικοινωνία συνιστούν θεμέλιους λίθους στην διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας · οι πράξεις μας που συμβαδίζουν με τα λόγια μας είναι το πρώτο παράδειγμα συμπεριφοράς που δέχονται τα παιδιά μας και μέσα από αυτό μαθαίνουν. Τα παιδιά μας είναι ο καθρέφτης μας, οπότε αν δεν μας αρέσει αυτό που βλέπουμε, χρειάζεται να αναλογιστούμε τι πρέπει εμείς να αλλάξουμε στον τρόπο που λειτουργούμε και συμπεριφερόμαστε και όχι πώς θα «διορθώσουμε» τα παιδιά μας με τιμωρίες και χειρισμούς.

Τα παιδιά δεν είναι μαριονέτες που με βάση τον «κατάλληλο» χειρισμό από μέρους μας θα μάθουν να συμπεριφέρονται «σωστά» και θα εξελίσσονται παράλληλα με τις προσδοκίες μας για αυτά· είναι άνθρωποι που χρειάζονται από τους γύρω τους αυθεντική συμπεριφορά και σεβασμό, έτσι ώστε να αντιλαμβάνονται ότι οι πράξεις τους επηρεάζουν τους άλλους και έχουν συνέπειες είτε στον εαυτό τους είτε στο περιβάλλον τους ακολουθώντας παράλληλα τον ξεχωριστό δρόμο εξέλιξης και ανάπτυξή τους.

ΠΗΓΗ: thepsychologysecrets.blogspot.gr/

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Η Φωτεινή είναι ένα κοριτσάκι που πηγαίνει στην τετάρτη δημοτικού. Ξυπνάει από τις 7 το πρωί για να προλάβει να είναι στην ώρα της στο σχολείο. Μετά το σχόλασμα, παραμένει στο ολοήμερο σχολείο όπου κάνει κάποια από τα μαθήματα της, μετά επιστρέφει στο σπίτι για να φάει και στη συνέχεια παρακολουθεί μαθήματα καράτε. Όταν τελειώνει από όλα αυτά, γυρίζει στο σπίτι (κατά τις 7 το απόγευμα), ολοκληρώνει τα μαθήματα που της έμειναν και κατά τις 9 το βράδυ κουλουριάζεται αμίλητη στον καναπέ για να δει τηλεόραση και να ξεκουραστεί. Το ίδιο πρόγραμμα επαναλαμβάνεται καθημερινά, εκτός από τις Τρίτες και της Πέμπτες, όπου η Φωτεινή αντί για καράτε, παρακολουθεί μαθήματα κιθάρας και το Σάββατο πρωί παρακολουθεί μαθήματα ζωγραφικής.

Όταν ρώτησα τον πατέρα της Φωτεινής πώς καταφέρνει το παιδί και ανταποκρίνεται σε όλα αυτά, κοιτώντας με λίγο περίεργα, μου απάντησε: “Όταν εγώ ήμουν στην ηλικία του παιδιού μου, κανένας δεν μπορούσε να μου προσφέρει τόσες δραστηριότητες. Θέλω για το παιδί μου να έχει τις καλύτερες ευκαιρίες στον ελεύθερο χρόνο του. Μπορεί να αγχώνεται λίγο για να τα προλάβει όλα, αλλά εγώ θέλω μόνο το καλό του”.

Τα τελευταία χρόνια, τα προγράμματα των παιδιών μοιάζουν όλο και περισσότερο με αυτά των ενηλίκων, δεν μένει χρόνος ούτε για να αναπνεύσουν. Η εικόνα των ξένοιαστων παιδιών που διαβάζουν λίγο και έχουν ατελείωτες ώρες για παιχνίδι, πιο πολύ με μύθο μοιάζει παρά με πραγματικότητα.

Τι είναι όμως αυτό που χάνουν τα παιδιά με υπερφορτωμένα προγράμματα;

Σύμφωνα με έρευνες, τα παιδιά που εμπλέκονται σε πολλές δραστηριότητες τείνουν να βιώνουν περισσότερο άγχος σε σχέση με τα παιδιά που έχουν λιγότερο οργανωμένα και πιεστικά προγράμματα, και επίσης χάνουν σημαντικές εμπειρίες που μόνο στην παιδική ηλικία μπορούν να ζήσουν. Πιο συγκεκριμένα στερούνται:

Χρόνο για να παίζουν αυθόρμητα και με δημιουργικό τρόπο. Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Rogge, τα παιδιά που εγκλωβίζονται σε ένα χρονικά πιεσμένο πρόγραμμα, που απαιτεί εκ των πραγμάτων ακριβή προγραμματισμό, στερούνται εμπειρίες χώρου και χρόνου. Το αυθόρμητο παιχνίδι επιτρέπει στα παιδιά να ανακαλύψουν μόνα τους τα ενδιαφέροντά τους, να εκφραστούν ελεύθερα και να μάθουν τα ίδια πώς να διαχειρίζονται το χρόνο τους. Το παιχνίδι είναι για τα παιδιά ο φυσικός τρόπος μάθησης. Όταν οι γονείς λειτουργούν ως “μάνατζερ” του ελεύθερου χρόνου των παιδιών, απομένει ελάχιστος χρόνος για τα παιδιά να νιώθουν παιδιά.

Χρόνο με τους γονείς και την οικογένεια. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να περνούν χαλαρό χρόνο με τους γονείς τους. Ο χρόνος αυτός μπορεί να περιλαμβάνει συζήτηση, διάβασμα, παιχνίδι και απλή συντροφιά. Όταν όμως όλα τα μέλη της οικογένειας τρέχουν από τη μία δραστηριότητα στην άλλη, δεν έχουν πολλές ευκαιρίες για να περάσουν ποιοτικό χρόνο ο ένας με τον άλλον.

Αυτογνωσία. Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο για να σκεφτούν, να ονειρευτούν, να δημιουργήσουν, να εξερευνήσουν, να αφήσουν τη φαντασία τους ελεύθερη και να ταξιδέψουν μέσα από αυτήν. Όλα τα παραπάνω επιτρέπουν τα παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και τα βοηθούν να μάθουν τι πραγματικά τα ενδιαφέρει. Όταν όμως εμπλέκονται σε πολλές δραστηριότητες, δεν έχουν το χρόνο για προσωπική αναζήτηση του εαυτού τους.

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς;

Σίγουρα οι γονείς θέλουν πάντα το καλύτερο για τα παιδιά τους και οι προθέσεις τους είναι αγνές. Κανένας γονιός δε θέλει να προκαλεί άγχος και πίεση στο παιδί του. Σε καμία περίπτωση δε λέμε ότι οι δραστηριότητες κάνουν κακό στο παιδί και ότι είναι αυτές που δημιουργούν πρόβλημα. Αντίθετα, έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που αθλούνται για παράδειγμα, έχουν περισσότερη αυτοπεποίθηση, καλύτερη σχολική απόδοση και λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς.

Επομένως, αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι αρχικά να χαλαρώσουν, να μειώσουν τις ταχύτητες και να προσπαθήσουν να βρουν την ισορροπία και το μέτρο. Ο Rosenfeld είπε, αυτό που χρειάζονται και έχουν πραγματικά ανάγκη τα παιδιά, είναι ανθρώπινες και ουσιαστικές σχέσεις, όχι ατελείωτες δραστηριότητες.

Οι γονείς μπορεί να πιστεύουν πως πιέζοντας τα παιδιά να κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα, όταν μεγαλώσουν θα θυμούνται τις υπέροχες δραστηριότητες που είχαν. Προσέξτε όμως, μήπως αυτό που θα έχουν να θυμούνται τελικά, είναι πόσο εξαντλημένα ένιωθαν τρέχοντας από τη μία δραστηριότητα στην άλλη, και τις φωνές των γονιών τους να τους λένε να βιαστούν για να προλάβουν την επόμενη.

ΠΗΓΗ:parentshelp.gr

επιλογή φωτογραφίας: Νίκος Δημητρίου

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να του χαρίζεις αγκαλιές και χάδια και να τον φροντίζεις. Για να ξέρει τι επιτρέπεται στους άλλους , όχι λιγότερα, και σε αυτούς να δίνει τα πιο πολλά, τα πιο ιδιαίτερα και τα πιο ξεχωριστά.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να του προσφέρεις ταξίδια, από αυτά που κάνεις με κλειστά μάτια. Να τον αφήνεις να ταξιδεύει με όλες του τις αισθήσεις. Να μυρίζει μυρωδιές, να γεύεται γεύσεις, να βλέπει εικόνες, να αγγίζει σώματα και να ακούει μελωδίες που κανείς δεν μύρισε, δεν γεύτηκε, δεν είδε, δεν άγγιξε και δεν άκουσε… γιατί είναι ο μόνος που κατάφερε να ταξιδέψει ως εκεί.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να μην τον σκορπίζεις στα χθες και τα αύριο. Να τον αφήνεις να απολαμβάνει το τώρα. Μην δίνεις χώρο σε κανένα νοσταλγικό παρελθόν και σε κανένα φοβισμένο μέλλον. Να τον αγαπάς για το «εδώ» του και το «τώρα».

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να του δίνεις ευκαιρίες και ανάσες . Ευκαιρίες ακατόρθωτες για τους άλλους και ανάσες βαθιές, κοφτές, της έκπληξης και του θάρρους.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να τον αφήνεις να παίζει σε γειτονιές με άλλα παιδιά και αν δεν βρίσκεις παιδιά να ψάχνεις να του βρεις για νέες γειτονιές .

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να του επιτρέπεις να ονειρεύεται και όταν τα όνειρα του παύουν να έχουν χρώμα να του αλλάζεις βλέμματα και όψεις.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να μην τον χαραμίζεις σε αγκαλιές που είναι αλλού από το «εκεί» του. Ευκαιριακές και επιφανειακές αγκαλιές να μην του προσφέρεις.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να του μαθαίνεις συναισθήματα. Να ξέρει τι είναι πόνος, τι είναι γέλιο, τι είναι ερωτάς και δάκρυ. Και να μάθαίνει να επιλέγει από μόνος του τι θέλει και για τι ψάχνει.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να μην τον κουράζεις στις σκέψεις και τα ενδεχόμενα. Να του χαρίζεις αυθόρμητες στιγμές χωρίς δεύτερες και τρίτες σκέψεις.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να μην του σβήνεις τα σημάδια, τις πληγές και τις ρυτίδες. Γιατί αυτά είναι οι αναμνήσεις που έζησε, οι χαρές και τα πάθη που ένιωσε, οι άνθρωποι που συνάντησε. Όλα αυτά τον έφεραν στο «σήμερα» του. Μην του τα σβήνεις.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να μην του κρατάς μυστικά. Μοιράσου μαζί του την δική σου «αλήθεια». Να του λες τους φόβους σου, τις σκέψεις σου, τους στόχους σου, όλα όσα η καρδιά θα ακούσει και θα σε πάει εκεί που θες.

Να αγαπάς τον εαυτό σου. Να μην τον βολεύεις σε στριμωγμένες γωνιές και σε καλούπια. Να τον περπατείς σε αλάνες και σε δρόμους που ο αέρας είναι καθαρός και οι άνθρωποι αλητεύουν κάτω από αστέρια και ήλιους.

Να αγαπάς τον εαυτό σου, να του το λες κάθε μέρα πόσο πολύ τον αγαπάς. Να τα ακούει, να το θυμάται για να μπορείς και εσύ να θυμάσαι πως αν δεν αγαπήσεις εσύ τον εαυτό σου, κανένας δε θα βρεθεί να το κάνει για εσένα.

ΠΗΓΗ: http://enallaktikidrasi.com

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Η φαντασία ή ικανότητα να φανταζόμαστε, είναι η δυνατότητα να σχηματίζουμε νέες εικόνες, ιδέες και αισθήσεις, οι οποίες όμως δε γίνονται αντιληπτές μέσω της όρασης, της ακοής ή άλλων αισθήσεων. Για αρκετά χρόνια, η φαντασία θεωρούταν κάτι που βοηθά τα παιδιά να ξεφεύγουν από την πραγματικότητα. Μόλις συμπλήρωναν μια ορισμένη ηλικία, οι ειδικοί πίστευαν ότι τα παιδιά ωθούν τη φαντασία στην άκρη για να ασχοληθούν με τον πραγματικό κόσμο. Τα τελευταία χρόνια όμως, οι ειδικοί στην ανάπτυξη των παιδιών αναγνωρίζουν στη φαντασία ένα διαφορετικό, κρίσιμο και πολύτιμο ρόλο που συνδέεται άμεσα με τη γνωστική τους ανάπτυξη!

Πολύ συχνά στην ανάπτυξη των παιδιών ακούμε φράσεις όπως “δεξιότητες κριτικής σκέψης” ή “ικανότητες για δημιουργική επίλυση των προβλημάτων”, οι οποίες αποτελούν στόχους για τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών. Οι ειδικοί αναφέρουν πως στην πραγματικότητα όταν χρησιμοποιούμε αυτούς τους όρους, μιλάμε για τη φαντασία! Η φαντασία βοηθά στην εφαρμογή της γνώσης, στην επίλυση προβλημάτων και έχει βρεθεί να έχει θεμελιώδη σημασία στην ενσωμάτωση της εμπειρίας και στη μαθησιακή διαδικασία. Για να κατανοήσουν τα παιδιά την πραγματικότητα, δεν μπορεί να εκλείψει η φαντασία!

Σε έναν κόσμο που αλλάζει τόσο γρήγορα, όπως είναι αυτός που ζούμε σήμερα, τα παιδιά θα βρεθούν αντιμέτωπα με πολλές προκλήσεις και θα χρειαστούν τη δημιουργικότητα και τη φαντασία τους για να ανταπεξέλθουν. Για να αντιμετωπίσουν το απροσδόκητο και για να εξελίξουν την τωρινή τους σκέψη σε νέες καταστάσεις, για να χρησιμοποιήσουν πληροφορίες με νέους τρόπους και να πειραματιστούν με νέες έννοιες, για να σκεφτούν πιο ευέλικτα, για να εκτιμήσουν αξίες και τους τρόπους που εφαρμόζονται, για να αλλάξουν και να διαχειριστούν τον κόσμο τους, για να μάθουν να κατανοούν τη θέση των άλλων ανθρώπων, η φαντασία και η δημιουργική σκέψη θα κριθούν απαραίτητες!

Στη βιβλιογραφία τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για το κατά πόσο τα σημερινά παιδιά έχουν αυτού του είδους τις ευκαιρίες που επιτρέπουν την καλλιέργεια της φαντασίας και της δημιουργικής σκέψης, δεδομένου ότι κατακλύζονται από την τεχνολογία και από φορτωμένα προγράμματα. Πολλά παιδιά ξοδεύουν ώρες στον υπολογιστή, στην τηλεόραση και σε βιντεοπαιχνίδια, με αποτέλεσμα να συμμετέχουν παθητικά σε έναν κόσμο που κάποιος άλλος έχει δημιουργήσει για αυτούς, αντί να έχουν το χώρο και το χρόνο να ονειρευτούν το δικό τους.

Από την άλλη πλευρά, πολλά παιδιά παρακολουθούν τόσες πολλές δραστηριότητες μέσα σε μια εβδομάδα, που αν και έχουν την ευκαιρία να αναπτύξουν δεξιότητες, δεν έχουν καμία δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τη δημιουργικότητα και τη φαντασία τους για να αποφασίσουν πώς να χρησιμοποιήσουν το χρόνο τους, ποιο κομμάτι του κόσμου θα ήθελαν να εξερευνήσουν περισσότερο με το δικό τους ρυθμό και το δικό τους τρόπο.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Οι περισσότεροι γονείς ίσως πιστεύουν πως αν δώσουν στα παιδιά πάρα πολύ ελεύθερο χρόνο θα χάσουν ευκαιρίες για μάθηση. Έρευνες όμως δείχνουν πως αν και οι γονείς μπορεί να έχουν τις καλύτερες προθέσεις, η συμπίεση του ελεύθερου χρόνου δε φαίνεται να ευνοεί τα παιδιά!

Τα παιδιά χρειάζονται απεγνωσμένα χώρο και χρόνο και πρέπει να μένουν ελεύθερα από τις ατζέντες των ενηλίκων για να αναπτύξουν δημιουργικά τη φαντασία τους. Ακόμα και αν τα παιδιά διαμαρτύρονται ότι βαριούνται επειδή δεν έχουν τίποτα να κάνουν, οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν να παιδιά να σκεφτούν τα ίδια πώς να γεμίσουν το χρόνο τους έτσι ώστε να καλλιεργήσουν την έμφυτη δημιουργικότητά τους που θα κάνει τη φαντασία τους να πετάξει στα ύψη!

Ο τρόπος για να βοηθήσουμε τα παιδιά να καλλιεργήσουν τη φαντασία τους, είναι να τους παρέχουμε ευκαιρίες για να την αναπτύξουν. Οι ευκαιρίες αυτές βρίσκονται μέσα στο παιχνίδι! Τα παιδιά παίζοντας με τα χρώματα, με την πλαστελίνη, με το σχέδιο, με τα κουστούμια, με τις κόλλες, με τις κατασκευές μπορούν να δημιουργήσουν ένα απέραντο χάος γεμάτο από φαντασία! Όταν τα παιδιά εξερευνούν το δάσος και τη φύση, όταν πηδούν σε λακκούβες με νερά, όταν κυλιούνται στην άμμο και στη λάσπη, όταν προσποιούνται ότι είναι πουλιά που πετούν στον ουρανό, αφήνουν τη φαντασία τους ελεύθερη να ανακαλύψουν νέους κόσμους και εμπειρίες!

Οι αφηγήσεις, τα παραμύθια και οι ιστορίες, είναι επίσης σημαντικά ερεθίσματα που βοηθούν στην ανάπτυξη της φαντασίας των παιδιών και μπορούν εύκολα να παρέχονται καθημερινά! Οι γονείς είναι καλό να κρατούν τα παιδιά όσο γίνεται μακριά από οθόνες έτσι ώστε να έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν τις δικές τους εικόνες και τα δικά τους όνειρα!

Τα παιδιά που έχουν φαντασία, είναι πιο ευτυχισμένα, πιο έτοιμα να αντιμετωπίσουν ανατροπές και δυσκολίες, μπορούν και αναπτύσσουν τη δημιουργικότητά τους, μπορούν και βλέπουν τα πράγματα με διαφορετικούς τρόπους και βρίσκουν λύσεις σε διάφορα προβλήματα! Η έμφυτη φαντασία των παιδιών επομένως πρέπει να ενθαρρύνεται και όχι να περιορίζεται γιατί θα τα συνοδεύει όχι μόνο στην παιδική ηλικία αλλά και στην ενήλικη ζωή, και ίσως είναι αυτή που θα τα επιτρέψει τελικά να φανταστούν το θεωρητικά αδύνατο, και να αλλάξουν με έναν δημιουργικό και όμορφο τρόπο το σημερινό κόσμο!

ΠΗΓΗ:Parentshelp.gr

Βιβλιογραφία:

Costa, V.D., Lang, P.J., Sabatinelli, D., Bradley M.M., & Versace, F. (2010). Emotional imagery: Assessing pleasure and arousal in the brain’s reward circuitry. Human Brain Mapping 31 (9), 1446–1457

Duffy, B. (2006). Supporting Creativity and Imagination in the Early Years. Open University Press.

Wang, S. (2009). The Power of Magical Thinking. Research Shows the Importance of Imagination in Children’s Cognitive Development. The Wall Street Journal.

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

“Τα παιδιά πρέπει να διδάσκονται πώς να σκέφτονται, όχι τι να σκέφτονται.” – Margaret Mead

Τα παιδιά ξεκινούν να μαθαίνουν με το που κάνουν την είσοδό τους στον κόσμο. Το μυαλό τους είναι μια ιδιαίτερα πολύτιμη πηγή που κατακλύζεται από περιέργεια. Σε αρκετές περιπτώσεις όμως, το ανήσυχο πνεύμα των παιδιών μετασχηματίζεται σε κάτι παθητικό που σταματά να ρωτά.

Παρόλο που οι περισσότεροι από εμάς θα συμφωνούσαμε πως μια από τις πιο σημαντικές πτυχές της ανάπτυξης ενός παιδιού είναι να σκέφτεται σωστά και να παίρνει σωστές αποφάσεις, δεν διδάσκουμε πάντοτε κάτι ανάλογο. Τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι ζητάμε από τα παιδιά να ακολουθούν οδηγίες και να αποστηθίζουν πληροφορίες έτσι ώστε να αποδίδουν καλά σε αυτά που τους ζητούνται. Σε κάποιες περιπτώσεις κάτι τέτοιο μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος των παιδιών, σε κάποιες όμως μπορεί να στερήσει τη δημιουργική και ανεξάρτητη σκέψη τους. Με άλλα λόγια την τη δεξιότητα της κριτικής σκέψης!

Η κριτική σκέψη είναι η κρίσιμη ικανότητα να αξιολογούμε και να αναλύουμε κάτι προτού το αποδεχτούμε ως πραγματικό ή αξιόπιστο. Η δεξιότητα αυτή επιτρέπει σε ένα άτομο όχι μόνο να γνωρίζει κάτι, αλλά να κατανοεί σε βάθος και να αντιλαμβάνεται τη λογική πίσω από αυτό. Περιλαμβάνει την καθαρή σκέψη προκειμένου να επιτευχθεί η αξιόπιστη γνώση για το περιβάλλον μας και έχει στρατηγικό υπόβαθρο γιατί κατευθύνει τις πεποιθήσεις μας και τη συμπεριφορά μας.

Η σημασία της κριτικής σκέψης στα παιδιά!

Η κριτική σκέψη είναι μία δεξιότητα η οποία θα φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε όλη την πορεία της ζωής των παιδιών. Όταν τα παιδιά έχουν ανεπτυγμένη αυτή τη δεξιότητα μπορούν να σκέφτονται πιο καθαρά, να δημιουργούν ερωτήματα, να αμφισβητούν τον κόσμο γύρω τους. Μπορούν να γίνουν καλύτεροι μαθητές, άνθρωποι και μέλη της κοινωνίας.

Όταν τα παιδιά αναζητούν το πότε, το πού και το πόσο, όταν ορίζουν, εξηγούν, συγκρίνουν και περιγράφουν, τότε μαθαίνουν να αξιολογούν και να αναλύουν τα γεγονότα. Μπορούν να καταλάβουν πότε αυτά που ακούνε είναι ανακριβή και πότε έχουν λογική εξήγηση.

Όταν τα παιδιά αποκτούν κριτική ικανότητα, μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους με έναν εποικοδομητικό τρόπο προσδιορίζοντας το συναίσθημα και τη συμπεριφορά που ταιριάζει στην κάθε κατάσταση. Όταν δεν γνωρίζουν ή κάνουν λάθος σε κάτι, δεν νιώθουν άβολα γιατί αντιλαμβάνονται πως μαθαίνουν μέσα από κάθε εμπειρία.

Η κριτική ικανότητα ενθαρρύνει την ανεξάρτητη σκέψη των παιδιών και περιορίζει τη χειραγώγηση από άλλους. Βοηθάει τα παιδιά να έχουν ανοιχτό μυαλό σε εναλλακτικές ιδέες, να σκέφτονται ορθολογικά και αντικειμενικά. Με μια φράση θα μπορούσαμε να πούμε πως τα παιδιά μέσα από την κριτική σκέψη μπορούν και αναπτύσσουν ένα υψηλότερο επίπεδο γνωστικών δεξιοτήτων!

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Όπως σε όλες τις δεξιότητες, έτσι και σε αυτήν την περίπτωση ο ρόλος των γονιών είναι καθοριστικός για να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν την ικανότητα της κριτικής σκέψης. Μια καλή αρχή για να το πετύχουν αυτό είναι μέσα από τη δημιουργία ερωτημάτων. Όταν οι γονείς ρωτάνε τα παιδιά για τα πράγματα που διδάχτηκαν στο σχολείο, για τις δραστηριότητές τους, για τις αγαπημένες τους εκπομπές στην τηλεόραση, ενθαρρύνοντας τη συζήτηση και το διάλογο, τότε ενισχύουν την κριτική ικανότητα των παιδιών.

Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά να εκφράζουν τη γνώμη τους, τις σκέψεις και τις απορίες τους δίνοντας επιχειρήματα. Ακόμα και όταν διαφωνούν, θα πρέπει να ακούν και να σέβονται τις απόψεις των παιδιών. Τα παιδιά που έχουν την αυτοπεποίθηση να υποστηρίζουν τη γνώμη τους, θα εξελιχθούν σε ενεργούς ενήλικες που δεν θα φοβούνται να στηρίξουν τα πιστεύω τους.

Επίσης, πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά να σκέφτονται ανεξάρτητα και να τα επιβραβεύουν όταν βρίσκουν απαντήσεις από μόνα τους. Όταν οι μεγάλοι κάνουν πράγματα για τα παιδιά που θα μπορούσαν να τα κάνουν μόνα τους ή όταν τους δίνουν έτοιμες απαντήσεις στην κάθε ερώτησή τους, στην πραγματικότητα τους διδάσκουν να βασίζονται πάντα στους άλλους.

Ακόμα και αν χρειαστεί κάποιο χρόνο για να ακονίσουν οι γονείς την κριτική σκέψη των παιδιών, ένα είναι σίγουρο, τα οφέλη που θα αποκομίσουν είναι τεράστια. Η κριτική σκέψη μας βοηθά να βλέπουμε με έναν εντελώς νέο τρόπο τον κόσμο και μπορεί να κάνει θαύματα στον τρόπο που επιλύουμε κάθε είδους πρόβλημα. Έχοντας κριτική σκέψη είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι να αντιμετωπίσουμε προκλήσεις σε έναν κόσμο που συνεχώς μεταβάλλεται, για αυτό αξίζει να προσπαθήσουμε όλοι μας να την ενισχύσουμε στα παιδιά!

ΠΗΓΗ: Parentshelp.gr

Βιβλιογραφία:

Elder, L. & Paul, R. (2010). Critical Thinking Developmnet: A Stage Theory. The Critical Thinking Community. Retrieved from: http://www.criticalthinking.org/pages/critical-thinking-development-a-stage-theory/483

King, P. M. & Kitchener, K. S. (1994). Developing Reflective Judgment: Undrestanding and Promoting Intellectual Growth and Critical Thinking in Adolescents and Adults. Jossey-Bass Publishers.

Kuhn, D. (1999). A Developmental Model of Critical Thinking. Educational Researcher, 28, 16-46.

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Σε μια προσπάθεια βελτίωσης των σχολικών και ακαδημαϊκών επιδόσεων, πολλές χώρες μελετούν και εφαρμόζουν μια σειρά μεταρρυθμίσεων όπως η επιμήκυνση της σχολικής ημέρας, μείωση του χρόνου διακοπών και οποιαδήποτε άλλη παρέμβαση κρίνεται απαραίτητη για να βελτιωθούν οι βαθμολογίες στα τεστ και τις εξετάσεις. Το ερώτημα όμως είναι τι χάνεται όταν η ζωή ενός παιδιού γίνεται όλο και πιο προγραμματισμένη;

Έρευνα έδειξε πως τα παιδιά σήμερα έχουν τον μισό ελεύθερο χρόνο από αυτό που είχαν πριν 30 χρόνια. Τα παιδιά σήμερα περνούν σχεδόν το σύνολο του χρόνου τους στο σχολείο, στη μελέτη και σε οργανωμένες δραστηριότητες με αποτέλεσμα να έχουν ελάχιστες ευκαιρίες για να είναι δημιουργικά ή να ανακαλύψουν τα δικά τους ενδιαφέροντα. Στον αντίποδα αυτών που θέλουν τα παιδιά να μεγαλώνουν με όσο γίνεται περισσότερο οργανωμένο πρόγραμμα, υπάρχουν ερευνητές που τονίζουν πως αν θέλουμε ευτυχισμένα παιδιά που να μπορούν να παράγουν και να έχουν ήθος, θα πρέπει να τους δίνουμε περισσότερο ελεύθερο χρόνο για δημιουργική έκφραση και παιχνίδι, όχι λιγότερο.

Τα περισσότερα προβλήματα στη ζωή, δεν μπορούν να λυθούν με μαθηματικούς τύπους ή με την απομνημόνευση κειμένων που μάθαμε στο σχολείο. Απαιτούν σωστή κρίση, σοφία και δημιουργική ικανότητα οι οποίες προέρχονται από τις εμπειρίες ζωής. Για τα παιδιά αυτές οι εμπειρίες ενσωματώνονται στον ελεύθερο χρόνο και στο παιχνίδι.

Η σημασία του ελεύθερου χρόνου και του αδόμητου παιχνιδιού…

Όλο και περισσότερες έρευνες τονίζουν τη σημασία που έχει στην κοινωνική, συναισθηματική και γνωστική ανάπτυξη των παιδιών ο ελεύθερος χρόνος και το μη δομημένο παιχνίδι. Τις τελευταίες δεκαετίες πολλά παιδιά στερούνται ελεύθερο χρόνο και παιχνίδι γιατί υπερφορτώνονται με δραστηριότητες που αν και έχουν σχεδιαστεί για να τους κάνουν καλό, αρκετά συχνά καταλήγουν να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα.

Ως κοινωνία έχουμε δημιουργήσει την πεποίθηση ότι πρέπει να κάνουμε κάτι κάθε στιγμή, κάθε λεπτό και κύριος αποδέκτης αυτής είναι τα παιδιά. Οι γονείς αισθάνονται υποχρεωμένοι να δίνουν στα παιδιά τους κάθε πλεονέκτημα (ακόμα και παραπάνω από αυτό που μπορούν να αντέξουν οικονομικά) για να γεμίσουν τις ώρες και τις μέρες των παιδιών με δραστηριότητες έτσι ώστε να αποφύγουν τον μύθο του “κάνοντας απλά τίποτα είναι χαμένος χρόνος”.

Στην πραγματικότητα όμως ο ελεύθερος χρόνος για τα παιδιά είναι εξαιρετικά παραγωγικός και ουσιαστικός. Τις ελεύθερες ώρες τους τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να εξερευνήσουν τον κόσμο με τον δικό τους ρυθμό, να αναπτύξουν τα προσωπικά τους ενδιαφέροντα, να συμμετέχουν σε πράγματα που τα ίδια επιθυμούν να ακολουθήσουν, να δημιουργήσουν τη δική τους ευτυχία και να διαχειρίζονται λογικά τον χρόνο τους. Παράλληλα, το μη κατευθυνόμενο παιχνίδι βοηθά τα παιδιά να εργάζονται από κοινού, να μοιράζονται, να διαπραγματεύονται, να επιλύουν συγκρούσεις και να μαθαίνουν σημαντικές κοινωνικές δεξιότητες.

Από την άλλη πλευρά, όταν ο χρόνος και το παιχνίδι ελέγχεται από τους ενήλικες, τα παιδιά πρέπει να ακολουθούν τους κανόνες των ενηλίκων και να συμμερίζονται τις δικές τους ανησυχίες. Έτσι χάνουν κάποια από τα οφέλη που τους προσφέρει ο ελεύθερος χρόνος και το αδόμητο παιχνίδι όπως είναι η ανάπτυξη της δημιουργικότητας και της φαντασίας. Ο απρογραμμάτιστος χρόνος και το μη δομημένο παιχνίδι αποτελούν σημαντικές συνιστώσες της κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης και προστατεύουν τα παιδιά από τις συνέπειες της πίεσης και του άγχους.

Ο ελεύθερος χρόνος των παιδιών είναι αυτός που δε σχεδιάζεται από κάποιον ενήλικα και είναι διαφορετικός από τις παθητικές δραστηριότητες αναψυχής όπως είναι τα βιντεοπαιχνίδια και η τηλεόραση, ή τις δομημένες εξωσχολικές δραστηριότητες και τα σπορ. Είναι οποιαδήποτε αδόμητη δραστηριότητα που ενθαρρύνει τα παιδιά να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους όπως είναι το παιχνίδι με τα lego, τις κούκλες ή το ποδόσφαιρο στην αυλή από μια ομάδα παιδιών χωρίς την επίβλεψη ή την καθοδήγηση ενός προπονητή ή ενήλικα.

Ειδικοί στο χώρο της υγείας αναφέρουν πως όταν ένα παιδί ζει έναν εσπευσμένο τρόπο ζωής, ενώ την ίδια στιγμή στερείται ελεύθερο χρόνο, τότε μπορεί να γίνει πιο αγχωμένο, ανήσυχο ακόμα και να παρουσιάσει σημάδια κατάθλιψης. Μπορεί να παρουσιάσει μια σειρά συμπτωμάτων όπως πονοκεφάλους, στομαχόπονους, αδυναμία συγκέντρωσης στο σχολείο και προβλήματα ύπνου. Μακροπρόθεσμα, μπορεί να δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις για το τι θέλει να κάνει ή να μην έχει αυτοπεποίθηση. Ίσως το πιο σημαντικό όμως, είναι ότι στερείται κάτι πολύ ιδιαίτερο, τη χαρά του να είναι απλώς παιδί…

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Η πρόκληση για τους γονείς είναι να βρουν την ισορροπία που επιτρέπει στα παιδιά να ανακαλύψουν τις δυνατότητές τους χωρίς να πιέζονται για να αποδώσουν καλά. Να καθοδηγούνται από τα πράγματα που αρέσουν στα παιδιά τους να κάνουν, παρά από το τι κάνουν στον ελεύθερο χρόνο τους τα άλλα παιδιά.

Τα παιδιά όπως και οι ενήλικες, έχουν τα δικά τους όρια στο άγχος και στην πίεση. Μερικά παιδιά χειρίζονται πολύ πιο εύκολα τις πολλές δραστηριότητες και άλλα παιδιά καταρρέουν γιατί δε θέλουν να περνούν τη ζωή τους από τη μια δραστηριότητα στην άλλη. Η συμμετοχή των παιδιών στο πώς θα γεμίσουν τον χρόνο τους είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν για το πώς αισθάνεται το παιδί με το πρόγραμμά του. Υπάρχουν μέρες που αισθάνεται υπερφορτωμένο; Εύχεται να είχε περισσότερο χρόνο για να παίξει με τους φίλους του ή απλά να χαλαρώσει μετά το σχολείο;

Όταν οι γονείς μοιράζονται μη προγραμματισμένο και αυθόρμητο χρόνο με τα παιδιά τους για παιχνίδι, συμβάλλουν με έναν υποστηρικτικό και παραγωγικό τρόπο στην ανάπτυξή τους, όπως θα συνέβαινε αν συμμετείχαν σε πολλά αθλήματα ή και άλλες δραστηριότητες υπό την επίβλεψη ενηλίκων.

Επειδή η κοινωνία που μεγαλώνουν τα παιδιά σήμερα υποτιμά τον ελεύθερο χρόνο, δε σημαίνει πως πρέπει να τον στερούμε εμείς οι ίδιοι από τα παιδιά. Οι γονείς πρέπει να θυμούνται πως τα παιδιά χρειάζονται χρόνο για να φορτίσουν τις μπαταρίες τους και να επεξεργαστούν αυτά που έχουν μάθει.
Ο ελεύθερος χρόνος είναι αυτός που τους επιτρέπει να εξερευνούν, να μελετούν στην πράξη, να ονειροπολούν, να δημιουργούν και να καινοτομούν. Με λίγα λόγια, δεν πρέπει να ξεχνάμε να αφήνουμε τα παιδιά να είναι παιδιά!

ΠΗΓΗ: parentshelp.gr