Έχουμε τηγανίσει ψάρια. Για να μη μυρίζει το σπίτι σε ένα μπρίκι βράζουμε κανέλα.
• Για να μην κολλάνε τα καινούργια σκεύη βράζω πρώτα γάλα.
• Για να είναι μαλακά τα ρούχα μία κουταλιά σόδα φαγητού.
• Για να μην γλιστρούν τα παπούτσια κόψτε μία πατάτα και περάστε τα από κάτω.
• Κρασί κόκκινο αν πέσει στο χαλί ρίξτε ψιλό αλάτι.
• Για να διατηρηθούν οι πατάτες σκληρές 2-3 μήλα ανάμεσά τους.
• Τα φρούτα στην φρουτιέρα διατηρούνται αν βάζουμε και λεμόνια.
• Για να καθαριστούν τα παράθυρα, βράζουμε σε μία κατσαρόλα με νερό δύο φακελάκια τσάι.
• Το μπάνιο καθαρίζει με άσπρο ξύδι και οι βρύσες με λεμόνι.
• Τον μαϊντανό για να διατηρηθεί όλο τον χειμώνα τον βάζουμε σε βάζο με ελαιόλαδο. Το λάδι χρησιμοποιείται στις σαλάτες.
• Το κόκκινο κρασί στα υφάσματα βγαίνει αν τριφτεί ο λεκές πριν από το πλύσιμο με σόδα. Όχι με αλάτι γιατί θα τρυπήσει το ύφασμα ύστερα από μερικά πλυσίματα.
• Αν στα ρούχα πέσει κόκα – κόλα βγαίνει με ένα πανάκι βουτηγμένο σε οινόπνευμα και αμέσως να πλυθεί.
• Αν ο νεροχύτης σας έχει άσχημες μυρωδιές ρίχνετε μία φορά τον μήνα βραστό νερό που έχομε βάλει 1 φλιτζάνι του καφέ αλάτι.
• Το κιτρίνισμα στο ύφασμα από το σίδερο καθαρίζει με ένα πανάκι βουτηγμένο σε οξυζενέ.
• Ο στόκος από τα ξύλινα έπιπλα βγαίνει με νερό και αμμωνία.
• Η μούχλα από το σπίτι ή τα ρούχα βγαίνει με χυμό λεμονιού.
• Η όζα από τα ρούχα βγαίνει με νερό και αμμωνία.
• Μέσα σε ξινισμένο κρασί προσθέστε ψωμί και αφήστε λίγες μέρες στον ήλιο. Έτσι θα φτιάξετε ξύδι. • Αν έχει στεγνώσει το κέικ βουτήξτε σε γάλα και κατόπιν να ζεσταθεί σε μέτριο φούρνο.
• Αν ξεβάφουν τα ρούχα το ένα αναμεταξύ με το άλλο να το πλύνετε με γάλα.
• Για ψείρες στα λουλούδια. Σε ένα κιλό ζεστό νερό ρίχνουμε ½ μπουκάλι οινόπνευμα και μία χούφτα σαπούνι αρκάδι. Αυτό ύστερα από μέρες γίνεται ζελές. Το επάνω μέρος το πετάμε. Το υπόλοιπο το βάζουμε σε ένα μπουκάλι από αζαξ και ψεκάζουμε τα λουλούδια που έχουν ψείρες.
• Για να καθαρίσουν οι γιακάδες των κουστουμιών βάζουμε σε ένα φλιτζάνι του καφέ μία κουταλιά αμμωνία και αφού βουτήξουμε ένα πανί τρίβουμε τον γιακά.
• Αν στο βάζο έχομε τριαντάφυλλα ή άλλα λουλούδια και βάλομε στο νερό αμμωνία θα αλλάξουν χρώμα.
• Αν σας πέσει περισσότερο ξύδι στο φαγητό, τοποθετήστε στην κατσαρόλα ένα ολόκληρο άβραστο αυγό για 15’.
• Για να μη μυρίζουν τα παπούτσια περάστε το εσωτερικό με ένα βαμβάκι βουτηγμένο σε βενζίνη.
• Για λεκέδες από καφέ ή τσάι βουτήξτε το ύφασμα στο ξύδι και βουρτσίστε το μετά με μία βούρτσα βουτηγμένη σε νερό και αλάτι.
• Οι μολυβιές από στυλό πάνω σε πλαστικό αφαιρούνται με οινόπνευμα ανακατεμένο με άσπρο ξύδι.
• Αν θέλετε να κάνετε μία δική σας λάκ, ανακατέψτε τρεις κουταλιές της σούπας ζάχαρη, δύο φλιτζάνια νερό, μισό ποτήρι χυμό λεμονιού και βράστε το μείγμα.
• Για τα τσιμπήματα από έντομο τρίψτε κρεμμύδι ή πράσο στο δέρμα.
• Θέλετε να γυαλίσετε το πάτωμα, βάλτε στο νερό λίγη χλωρίνη, τον χυμό από 2 λεμόνια, ενός πορτοκαλιού και λίγο ξύδι.
• Για να εξουδετερώσετε τις μυρωδιές τις μπογιάς σε ένα φρεσκοβαμμένο δωμάτιο, βάλτε στην μέση του δωματίου ένα πανεράκι με ψίχα ψωμιού ή 1 κρεμμύδι κομμένο.
• Όταν καπνίζεις και δεν θέλεις να μυρίζουν τα ρούχα βάλτε στην ντουλάπα 1 κουτάκι με γαρύφαλλα. • Όταν μυρίζει το τηγάνι ή η κατσαρόλα από ψάρια που μαγειρέψατε βάλτε 4 κουταλιές ξύδι και αφήστε το σκεύος πάνω στη φωτιά μέχρι να εξατμιστεί το ξύδι.                       • Για πιο αφράτους κεφτέδες βάλτε αλεύρι που φουσκώνει μόνο του.                                                 • Πριν χρησιμοποιήσετε ένα λεμόνι καλό είναι να το βάλετε μέσα σε ζεστό νερό για 5’. Έτσι θα έχετε περισσότερο χυμό.
• Σε παράθυρο που έχει φουσκώσει και δεν κλείνει περνάμε την βάση με σαπούνι.
• Επίσης όταν ένα φερμουάρ δεν κλείνει το περνάμε με σαπούνι και γλιστράει.
• Η σκουριά από τις βρύσες βγαίνει με νερό και λεμόνι.
• Για να καθαρίσετε το σίδερο με νερό και ξύδι.
• Αν έχομε ιδρώσει και ο λεκές από τα ρούχα δεν βγαίνει το τρίβομε με νερό και ξύδι. 3 ποτήρια νερό και 1 ξύδι.
• Η πίσσα όπως ξέρομε βγαίνει μόνο με πετρέλαιο αλλά μυρίζει. Γι’ αυτό βάλτε λίγο λάδι σε ένα πανάκι και τρίψτε την. Θα βγει αμέσως.
• Για να ξεπαγώσετε κατεψυγμένο ψάρι βάλτε το σε μια λεκάνη με λίγο γάλα και αλάτι. Το γάλα θα πάρει την άσχημη μυρωδιά και θα γίνει σαν φρέσκο.
• Οι λεκέδες από γράσο στα χέρια και στα ρούχα βγαίνουν με σαμπουάν ή αφρόλουτρο.
• Για να καθαρίσουμε την τσαγιέρα που έχει μαυρίσει βράζουμε δύο πατάτες και με αυτό το νερό την πλένουμε.
• Για να ξηλώσετε ένα παλιό πουλόβερ πρώτα το βουτάμε σε σαπουνάδα.
• Αν μυρίζουν τα χέρια σκόρδο τρίψτε τα με μαϊντανό – σέλινο.
• Αν θέλετε να μακρύνετε ένα ρούχο και φαίνεται το σημάδι του στριφώματος το βουρτσίζουμε με λευκό ξύδι και σιδέρωμα με χλιαρό σίδερο.
• Εάν το σίδερο σκουριάσει αλείψτε το με αγνό λάδι για 12 ώρες και μετά τρίψτε το με ένα πανί.
• Για να καθαρίσετε την σκουριά από την μπανιέρα, τρίψτε το σημείο με κόκκινο ξύδι ζεστό.
• Θέλετε τα σκεύη της κουζίνας να αστράφτουν, ρίξτε 3 κουταλιές της σούπας λευκαντικό ρούχων.
• Αν τα παλιά σεντόνια ή τραπεζομάντιλα έχουν κιτρινίσει βάλτε τα σε μία λεκάνη με ζεστό νερό και απορρυπαντικό. Έχετε βάλει σε ένα ντουλάπι ψιλοκομμένα τσόφλια αυγών και αφήστε τα όλη τη νύχτα.
• Για να βγάλετε ένα φελλό από ένα μπουκάλι, αφήστε να τρέξει ζεστό νερό στο μπουκάλι. Ο φελλός θα βγει εύκολα.
• Για να μην σας μαυρίσει η κατσαρόλα πριν βάλετε το σιρόπι για το γλυκό σας ρίξτε 5 σταγόνες λεμόνι.
• Για να φύγει ένας λεκές λαδιού από ευαίσθητα υφάσματα, βάλτε μια χαρτοπετσέτα κάτω από τον λεκέ με πολύ ταλκ.
• Τα φρούτα του καλοκαιριού μπορείτε να τα απολαμβάνετε και τον χειμώνα αν τα διατηρείτε σε βάζα που κλείνουν ερμητικά προσθέτοντας κάποιο οινοπνευματώδες ποτό όπως κονιάκ για τα δαμάσκηνα, λικέρ για τα πορτοκάλια, βότκα για τα αχλάδια.
• Θέλετε να στενέψετε το φαρδύ σας τζιν. Ρίξτε σε μία λεκάνη νερό με αλάτι και μουσκέψτε το.
• Για τα κουνούπια βάζουμε σε ένα ποτήρι ξύδι.
• Πετσετάκια, γιακαδάκια, και οτιδήποτε έχει λεπτή δαντέλα πλένεται με γάλα. Βουτήξτε τα σε χλιαρό νερό διαλύστε μία κουταλιά ζάχαρη.
• Για να αστράφτει ο ανοξείδωτος νεροχύτης τρίψτε τον με ένα πανάκι βουτηγμένο σε καθαρό οινόπνευμα.
• Πώς να βγάλετε έναν λεκέ με γράσο: Αλείψτε τον με βούτυρο τον λεκέ και μετά πλύσιμο με πετρέλαιο.
• Για να διατηρηθούν τα λουλούδια στο βάζο ρίχνουμε μέσα αλάτι.
• Πριν πλύνομε ευαίσθητα πουκάμισα στο πλυντήριο τα βάζουμε σε μία μαξιλαροθήκη.
• Για να μη μουχλιάσει η μαρμελάδα βάλτε την σε γυάλινο βάζο και τοποθετήστε το ανάποδα στο ψυγείο.
• Αν τα κακτοειδή φυτά κιτρινίζουν ρίξτε στο χώμα λίγη ζάχαρη.
• Για να μη θαμπώνουν οι φακοί των γυαλιών καθαρίστε τους με ένα λινό πανί βουτηγμένο σε νερό και αμμωνία.
• Όταν πλένετε το μεταξωτό σας φουλάρι στο τελευταίο νερό ρίξτε λίγες σταγόνες λεμονιού.
• Όταν βουλώσει το σιφόνι της κουζίνας ρίχνομε βραστό ξύδι.
• Αν θέλετε να αποξηράνετε λουλούδια κάντε με λακ μαλλιών.
• Αν το βερνίκι των νυχιών έχει πήξει βουτήξτε το σε ζεστό νερό.
• Για να μη ζαχαρώνουν τα γλυκά του κουταλιού που ετοιμάσαμε τα αναποδογυρίζουμε για 24 ώρες.
• Πριν βάλομε στη κατάψυξη μαϊντανό, άνηθο τα πλένουμε καλά και τα στεγνώνω με χαρτί κουζίνας και μετά τα βάζουμε σε πλαστικές σακούλες.
• Για να μη πλησιάζουν κατοικίδια ζώα στις γλάστρες ρίξτε κόκκους πιπέρι.
• Αν θέλετε τα χρυσαφικά σας να λάμπουν σαν καινούργια, βράστε λίγο νερό και προσθέστε δύο κουταλιές της σούπας σόδα φαγητού. Τα βουτάμε για 5 λεπτά ή τα αφήνουμε για 15 λεπτά σε ξύδι.
• Μη πετάτε τις φλούδες από τις πατάτες. Βάλτε τις να βράσουν μέσα σε ανοξείδωτη κατσαρόλα και το εσωτερικό της θα λάμψει.
• Αν οι μάλλινες μπλούζες έχουν χάσει το χρώμα βουτήξτε τις σε νερό που έχετε βράσει αγκινάρες. Να είναι χλιαρό.
• Σας έχει μείνει γιαούρτι που έληξε. Καθαρίστε με αυτό τα ασημικά σας φροντίζοντας μετά να τα ξεπλύνετε καλά.
• Όταν ασπρίζουμε με ασβέστη για να φύγει γρήγορα η βαφή, βάζουμε μέσα στον ασβέστη λάδι και αλάτι.
• Για να μη μυρίζουν οι μασχάλες, σε ένα μπουκάλι οινόπνευμα βάζουμε σόδα φαγητού. Ανακινήστε και με ένα βαμβάκι βάζετε καθημερινά.
• Μπορείτε να αρωματίσετε με φυσικό τρόπο την ντουλάπα σας βάζοντας σε ένα μικρό σακουλάκι φλούδες πορτοκάλι ή γαρύφαλλο.
• Για να γυαλίζουν οι βρύσες καλύψτε τις με αλεύρι και στην συνέχεια τρίψτε τις με μάλλινο πανί.
• Όταν το μπρίκι είναι μαυρισμένο, βάζουμε ξύδι και απορρυπαντικό για τα πιάτα να βράσει.
• Το τζάμι του ωρολογίου αν έχει γρατσουνιές το τρίβουμε με στάχτη τσιγάρου.
• Λεκέδες από πίσσα στο δέρμα εξαφανίζονται τρίβοντας με λάδι.
• Ο λεκέδες από αίμα φεύγουν αν τους τρίψετε με αλεύρι και αλάτι.
• Γεμίσατε πίσσα, βάλτε πάνω λάδι, αφήστε για λίγο και τρίψτε το με απορρυπαντικό.
• Για να βγάλετε τη σκουριά από το ψαλίδι, τρίψτε το με ένα κρεμμύδι κομμένο.
• Η δυσάρεστη μυρωδιά των αυγών από τα σκεύη φεύγει αν τα τρίψετε με ελληνικό καφέ.
• Θέλετε να καθαρίσετε τα μάρμαρα. Τρίψτε τα με ψιλό αλάτι.
• Οι λεκέδες από σκουριά φεύγουν με ζεστό χυμό λεμονιού και αλάτι στον ήλιο.
• Μη πετάτε τα χαλασμένα ή τις φλούδες από κάστανα είναι λίπασμα για τα λουλούδια.
• Για να μην ραγίζουν τα βρασμένα αυγά βάζουμε στο νερό που βράζουν 1 κουταλάκι αλάτι.
• Όταν πλένουμε το μαρούλι στο νερό βάζομε ξύδι για να πέσουν τα παράσιτα.
• Όταν πλένουμε τα χόρτα, τσουκνίδες, σπανάκι, ραδίκια ρίχνομε στο νερό αλάτι για να κατακαθίσει το χώμα

 

Η αποστολή αναχώρησε την Πέμπτη 3 Απριλίου 2014, στις 8 το πρωί με πτήση της Aegean από το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος και επέστρεψε την Κυριακή 6 Απριλίου 2014 στις 16: 45 με πτήση της ίδιας εταιρίας από τη Λάρνακα. Στις 10:00 το πρωί η Έλενα Περικλέους, υπεύθυνη του προγράμματος για τα σχολεία της Α/θμιας στην Κύπρο μας υποδέχθηκε και μας τακτοποίησε στο ξενοδοχείο. Το απόγευμα κάναμε μια σύντομη περιήγηση στην Πόλη της Λευκωσίας κοντά στην πράσινη γραμμή. Η Πράσινη Γραμμή χωρίζει από το 1964 τη Λευκωσία σε δύο μέρη, καθιστώντας την τη μόνη διαιρεμένη πρωτεύουσα στον κόσμο σήμερα.

Μας κυρίευσαν συναισθήματα συμπόνιας και αγάπης για τον Κυπριακό λαό που τόσα υπέφερε όλα αυτά τα χρόνια. Πριν 2 χρόνια όταν βρέθηκα την 1η Απριλίου 2012 στο Γυμνάσιο Αγλαντζιάς, κατάλαβα ότι η 1η Απρίλη για τον Κυπριακό λαό είναι επέτειος Μνήμης και Τιμής στους Ήρωες, ότι η Επέτειος της 1^ης Απρίλη 1955 σηματοδοτεί την ημέρα έναρξης του Απελευθερωτικού Αγώνα του Κυπριακού Λαού ενάντια στην αγγλική κατοχή με στόχο την πολυπόθητη Ένωση με την μητέρα Ελλάδα, ότι πενήντα εννέα χρόνια μετά, οι Κύπριοι Hρωες όπως ο Γρηγόρης Αυξεντίου, ο Κυριάκος Μάτσης, ο Μάρκος Δράκος, ο Μιχαλάκης Καραολής, ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ο Ιάκωβος Πατάτσος, και τόσα άλλα παλικάρια της Κύπρου αποτελούν πολύτιμο κομμάτι της λαμπρής, πολύχρονης πορείας της Μεγαλονήσου, γράφοντας έτσι την δική τους σελίδα στην μακραίωνη ιστορία του Ελληνισμού. Με τις σκέψεις αυτές καθώς ξεπρόβαλλε πότε η Τούρκικη και πότε η Ελληνική σημαία, η ώρα πέρασε και επιστρέψαμε στο ξενοδοχείο, όπου ακολούθησε η εκδήλωση υποδοχής της Ελληνικής αποστολής και η παρουσίαση των προγραμμάτων των συνεργαζόμενων σχολείων.

Την Παρασκευή 4-4-1014 θα γνώριζα τη συνάδελφο Μαρία Τινγγιρίδου και τους μαθητές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Τους συναντήσαμε στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Ορεινής Λάρνακας, όπου εκεί παρουσιάστηκαν τα προγράμματα των δυο σχολείων και συζητήσαμε για την πορεία και τη συνέχιση του προγράμματος για την επόμενη χρονιά. Ο κ. Χατζηχαμπής, ο κ. Φαραγγιτάκης και η γράφουσα επισκεφτήκαμε το Γυμνάσιο & Λύκειο Λευκάρων για να γνωρίσουμε το Σύλλογο διδασκόντων και τους μαθητές του σχολείου. Μια συνάδελφος που ζει εκεί μας ξενάγησε στα Λεύκαρα, τα οποία είναι κωμόπολη της επαρχίας Λάρνακας και ανεξάρτητος δήμος της Κύπρου, γνωστή για τα κεντήματά του, τα λευκαρίτικα, καθώς και για την αργυροχοΐα του. Το όνομά του προέρχεται από το λευκό χρώμα των ασβεστολιθικών πετρωμάτων των γύρω βουνών (http://el.wikipedia.org). Η Κωμόπολη χωρίζεται διοικητικά σε δύο μέρη, τα Πάνω Λεύκαρα, που αποτελούν δήμο, και την κοινότητα των Κάτω Λευκάρων. Μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου (1960) ξεκινάει η ανάπτυξη του τουρισμού, βασισμένη τόσο στα τοπικά κεντήματα, όσο και στο μοναδικό αρχιτεκτονικό χαρακτήρα της Κωμόπολης, με τα παραδοσιακά πετρόκτιστα σπίτια, χτισμένα πάνω στο δρόμο με εσωτερική αυλή. Η χρήση της χαρακτηριστικής τοπικής πέτρας διατηρείται και στα περισσότερα νεότερα κτίρια. Στα Λεύκαρα υπάρχουν σαχνισιά, μαντρόχτιστες εσωτερικές αυλές σοκάκια και καλντερίμια, αυλόπορτες περίτεχνες, κοινά στοιχεία με την αρχοντογειτονιά των Τρικάλων, Βαρούσι. Τα Λεύκαρα είναι παγκοσμίως γνωστά για τα περίτεχνα χειροποίητα Λευκαρίτικα Κεντήματα και την τέχνη της Αργυροχοΐας η οποία ανθεί στα Λεύκαρα. Οι μαθητές και οι μαθήτριες χάρηκαν για τη συνεργασία με το 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων, διότι έτσι θα έχουν την ευκαιρία να επισκεφτούν την πόλη μας, τα Μετέωρα και το Περτούλι. Εντύπωση τους έκανε η δυνατότητα να μετακινηθούν με τρένο, κάτι που δεν έχουν κάνει μέχρι σήμερα, καθώς στην Κύπρο δεν υπάρχει τρένο.

Την επόμενη μέρα, Σάββατο 5-4-2014 αναχωρήσαμε από το ξενοδοχείο και επισκεφτήκαμε το Κυπριακό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας και Εκπαίδευσης στο Ακρωτήρι της Λεμεσού (http://www.kykpee.org). Εκεί παρακολουθήσαμε το περιβαλλοντικό πρόγραμμα “Φύλακες της Γης”, που υλοποιείται σε δώδεκα χώρες, είναι ένα πρόγραμμα εγνωσμένης αξίας ως προς τα αποτελέσματά του, αφού επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει τη θετική επίδρασή του στην ευαισθητοποίηση των παιδιών για το περιβάλλον καθώς επίσης και στην αλλαγή των περιβαλλοντικών τους στάσεων. Οι “Φύλακες της Γης”, αποτελούν μια μαγευτική μαθησιακή περιπέτεια.

Το πρόγραμμα αυτό επιδιώκει να βοηθήσει τους/τις μαθητές/τριες:

– Να κατανοήσουν οικολογικές έννοιες (ροή της ενέργειας, κύκλοι της ύλης, αλληλεξάρτηση οργανισμών, επίδραση του χρόνου).

– Να αναπτύξουν περιβαλλοντικές στάσεις.

– Να αναλάβουν προσωπική δράση ώστε να ελαττώσουν την επίδρασή τους στη Γη.

– Να αυξήσουν την επαφή τους με το φυσικό κόσμο.

Στο άμεσο μέλλον το πρόγραμμα θα αποτελέσει πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και στην Ελλάδα. Στη συνέχεια γνωρίσαμε την περιοχή Ομόδους (http://www.omodos.org). Το Όμοδος είναι από τα πιο γραφικά χωριά της Κύπρου. Μπροστά στη μεγάλη πλατεία του χωριού βρίσκεται το μεγαλόπρεπο μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού. Τα σπίτια του χωριού είναι πετρόχτιστα με κεραμιδένιες στέγες, πλακόστρωτες λουλουδιασμένες αυλές με πιθάρια, ξύλινες πόρτες με ποικίλες διακοσμήσεις, μπαλκόνια και μακρινάρια. Οι κάτοικοι του Ομόδους είναι φιλόξενοι περισσότερο από κάθε άλλο μέρος της Κύπρου και το χωριό διατηρεί ανόθευτη την παλιά ομορφιά του και τον Κυπριακό χαρακτήρα του. Συνεχίστηκε το ταξίδι μας μέχρι το όρος Τρόοδος και επισκεφτήκαμε το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τροόδους. Το Τροόδος είναι, γεωλογικά, ένας οφιόλιθος. Ο όρος «οφιόλιθος» χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει μια ομάδα πυριγενών πετρωμάτων, από τα οποία αποτελείται ο ωκεάνιος φλοιός (http://www.troodos-geo.org). Επιστρέψαμε στη Λευκωσία κάπως αργά με τόσες εμπειρίες και εικόνες που τα λόγια είναι φτωχά για να περιγράψουν τη μαγεία του τοπίου και την μοναδική ομορφιά της Κύπρου και μόνον όταν κάποιος επισκεφτεί την Κύπρο θα κατανοήσει τη νοσταλγία και την αγάπη που οδηγεί τους απόδημους αλλά και πλήθος επισκεπτών στην Κύπρο κάθε χρόνο.

Την επομένη αναχωρήσαμε για Λάρνακα με μια στάση στο στρατιωτικό Κοιμητήριο «Τύμβος Μακεδονίτισσας» (http://www.pyrovolitis.org) που ανεγέρθηκε στο χώρο όπου κατέπεσε το στρατιωτικό αεροσκάφος NORD ATLAS της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας της επιχείρησης «ΝΙΚΗ» τη νύκτα της 21ης προς 22α Ιουλίου 1974 το οποίο μετέφερε άνδρες της 1ης Μοίρας Καταδρομών των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Κύπρο, για την υποστήριξη των Δυνάμεων της Εθνικής Φρουράς στις προσπάθειες για απόκρουση της Τουρκικής Εισβολής. Ο «Τύμβος Μακεδονίτισσας» αποτελεί μαζί με τα «Φυλακισμένα Μνήματα» τα δύο πιο σημαντικά προσκυνήματα Τιμής για τον Ελληνισμό της Κύπρου. Γευματίσαμε σε μια τοπική ταβέρνα και με βαριά καρδιά αποχαιρετήσαμε τους φίλους μας και υποσχεθήκαμε με οικονομίες να πραγματοποιήσουμε τις ανταλλαγές τον επόμενο χρόνο 2014-15 ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος που είναι α) Η δημιουργία γνωστικών και αξιακών προϋποθέσεων στα παιδιά ώστε να έχουν θετικές στάσεις και συμμετοχικές συμπεριφορές στα ζητήματα της προστασίας της οικολογικής ισορροπίας, της ποιότητας της ζωής και της βιωσιμότητας της ανάπτυξης. β) Η ανάπτυξη παιδαγωγικού προβληματισμού μεταξύ των εκπαιδευτικών που συμμετέχουν και η ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών για τα εκπαιδευτικά συστήματα και τις παιδαγωγικές πρακτικές. γ) Η ενδυνάμωση των ιστορικών εθνικών και πολιτιστικών δεσμών που συνδέουν τους δύο λαούς και η προώθηση σχέσεων φιλίας και συνεργασίας.

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τους υπευθύνους για τη δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ελλάδας και Κύπρου αντίστοιχα κ. Φαραγγιτάκη Γιώργο και κ. Χατζηχαμπή Ανδρέα καθώς και την υπεύθυνη για την Α/Θμια Κύπρου κα Έλενα Περικλέους. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Πολιτιστικό Οργανισμό του Δήμου Τρικκαίων για το υλικό προβολής του τόπου μας που μου παραχώρησε για το σχολείο Λευκάρων, το ζαχαροπλαστείο «1 και κάτι» Μπουλογιώργος για τα γλυκά και τη βιοτεχνία Λουκουμιών Βουτσελά για τα λουκούμια.

Αφορμή γι’ αυτή την εκδήλωση αποτέλεσε ένα Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα μεταξύ δύο Σχολείων, του 1ου Γυμνασίου Τρικάλων και του Γυμνασίου Αγλαντζιάς Λευκωσίας, με θέμα: «Η Ελιά στον τόπο και στο χρόνο», στα πλαίσια του διετούς περιβαλλοντικού προγράμματος «Χρυσοπράσινο φύλλο».

   Το καλωσόρισμα έγινε από τη Διευθύντρια του 1ου Γυμνασίου Τρικάλων κ. Αποστόλου Μαριάννα, η οποία επισήμανε ότι “Τα όνειρα βγαίνουν αληθινά, μόνο αν τα πιστέψεις” και αναφέρθηκε στους στόχους του «Χρυσοπράσινου φύλλου». – να μπορέσουν οι μαθητές να αναπτύξουν περιβαλλοντική ευαισθησία, θετικές στάσεις και συμμετοχικές συμπεριφορές στα ζητήματα της προστασίας της οικολογικής ισορροπίας, της βιώσιμης ανάπτυξης και της ποιότητας της ζωής.

– να αναπτυχθεί παιδαγωγικός προβληματισμός μεταξύ των εκπαιδευτικών που συμμετέχουν, ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών για τα εκπαιδευτικά προγράμματα των δύο χωρών Ελλάδας – Κύπρου.

– να γίνει ενδυνάμωση των ιστορικών εθνικών και πολιτιστικών δεσμών που συνδέουν τους δύο λαούς και η προωθηθεί η φιλία και συνεργασία.

   Ακολούθησαν ευχαριστίες προς τις καθηγήτριες: Ζαψαλή Νικολέτα, Πυρώτη Χρύσα και Σιώμου Στέλλα, που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, τον κ. Ευάγγελο Τραγαζίκη για την παραχώρηση της αίθουσας εκδηλώσεων της Λέσχης Αξιωματικών, άλλωστε η έλλειψη της αίθουσας εκδηλώσεων του 1ου Γυμνασίου Τρικάλων αποτελεί ένα πρόβλημα άλυτο για πολλές δεκαετίες, αν και το 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων είναι ένα ιστορικό σχολείο και το παλιότερο σχολείο, ευχαριστίες προς τους καθηγητές που βοήθησαν στη διοργάνωση της εκδήλωσης Σπαθή Κατερίνα, Κολόβα Μαρία, Παπαπαναγιώτου Γιώργο, Σιούτα Ευάγγελο, Βαϊοπούλου Γαρυφαλλιά που έγραψε το θεατρικό και τους μουσικούς Παπαγεωργίου Νεκτάριο (Κλαρίνο), Σούλτη Γιάννη (Βιολί), Μπέκα Ελπινίκη (Φωνή), Κεμανίδη Βασίλη (Βιολί), Αθανασάκη Θύμιο (Κλαρίνο), Αθανασάκη Γιώργο (Κιθάρα), Καραγιώργο Αντώνη (Κρουστά) οι οποίοι αφιλοκερδώς πλαισίωσαν την εκδήλωση, ευχαριστίες τέλος προς τους δυο υποδιευθυντές Παπαδούλη Χρήστο και Ακράτου Βασιλική, το Σύλλογο Διδασκόντων και το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων.

   Κοινή προσπάθεια, κοινός αγώνας και κοινοί στόχοι μιας σχολικής κοινότητας μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές να ανέβουν πολύ ψηλά, «να κάνουν τα όνειρά τους αληθινά γιατί θα τα πιστέψουν». Στη συνέχεια κάλεσε το Διευθυντή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, κ. Θεόδωρο Τσέλιο, να χαιρετήσει την εκδήλωση, ο οποίος καλωσόρισε την Κυπριακή αποστολή με τα καλύτερα λόγια, στη συνέχεια το λόγο πήρε ο κ. Κυριάκος Γιάλουρος, υπεύθυνος του περιβαλλοντικού προγράμματος του Γυμνασίου Αγλαντζιάς, που η συγκίνησή του λόγω οικονομικής κρίσης πάγωσε την αίθουσα.

   Μετά το λόγο πήρε η υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων κ. Τζιότζιου Μηλιώνη Λένα, η οποία στην ομιλία της “Χρυσοπράσινο Φύλλο – ένα πρόγραμμα, μια ιδέα, ένας σκοπός” αναφέρθηκε στη φιλοσοφία της Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και έκανε μια ιστορική αναδρομή στο «Χρυσοπράσινο φύλλο» λέγοντας: «Τόσο εγώ όσο και όλοι οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές των σχολείων που πήραν μέρος κατά τη διαδρομή του προγράμματος, έχουμε βαθειά στην καρδιά μας, στην ψυχή μας και στο μυαλό μας, εμπειρίες από τόπους όπως τα Φυλακισμένα Μνήματα, τη κρεμάλα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη και των άλλων αγωνιστών, το λημέρι του Γρηγόρη Αυξεντίου που τον έκαψαν ζωντανό οι Άγγλοι, το Θρονί του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου του Γ΄, τον Αχυρώνα, το οδόφραγμα, το Τρόοδος, την Κακοπετριά, την Κερύνεια, τη Μόρφου, την Αμμόχωστο και τόσους άλλους τόπους που μιλούν για την Ιστορία και τους Αγώνες του Κυπριακού λαού. Και θέλω να σκέφτομαι αισιόδοξα είπε, γι’ αυτό και ελπίζω ότι παρά το σοκ που υπέστησαν οι λαοί μας από την οικονομική καταστροφή, θα ξαναβρούμε το βηματισμό μας και το «Χρυσοπράσινο Φύλλο» όπως το καλό τραγούδι, θα συνεχίσουν τα Σχολεία να το ταξιδεύουν στις γειτονιές της Λευκωσίας, της Αθήνας, του Πειραιά, της Λεμεσού, της Θεσσαλίας, της Λάρνακας, της Πελοποννήσου, της Πάφου, της Μακεδονίας και των άλλων τόπων του Ελληνισμού».

   Η εκδήλωση συνεχίστηκε με την παρουσίαση του περιβαλλοντικού προγράμματος των μαθητών – μαθητριών του Γυμνασίου Αγλαντζιάς οι οποίοι βοήθησαν το κοινό να μάθει πολλά για την ιστορία και την καλλιέργεια της ελιάς, αλλά και για την ελιά σχετικά με τον πολιτισμό, τις τέχνες και την εκπαίδευση. Χόρεψαν ένα τραγούδι από την πατρίδα τους και έδωσαν τη σκυτάλη στο 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων που με ωραίο λιτό και λακωνικό τρόπο παρουσίασαν το θεατρικό «την ελιά του Πεισίστρατου» .

Μονόπρακτο: Του Πεισίστρατου – Η σταχτόχλωρη ελιά, η παιδοτρόφα!

Το κείμενο αποτελεί έναν ύμνο στην ελιά. Επιχειρείται να γνωρίσουμε τη θέση της ελιάς στην αρχαιότητα και συνεπώς την αξία της στις διάφορες εκφάνσεις της ανθρώπινης ζωής. Περίβολος ενός ναού. Μερικά δέντρα μιλούν ……… Ανάμεσά τους μια υπεραιωνόβια ελιά την οποία έρχονται να δουν μαθητές με τον καθηγητή τους. Κι εκεί αρχίζει ένα μάθημα λίγο διαφορετικό από τα άλλα. Όλοι κάτι έχουν να αποκαλύψουν. Τα παιδιά φεύγουν και τα δέντρα παίρνουν το μάθημά τους…..

Διανομή Ρόλων

Ελιά Α, Ελιά Β, Ελιά Γ. Γέρο – Πεύκος, Γριά Ελιά, Καθηγητής

Μαθητής Α, Μαθητής Β, Μαθητής Γ, Μαθητής Δ,  Μαθητής Ε

Μαθήτρια Α,  Μαθήτρια Β, Μαθήτρια Γ. Μαθήτρια Δ

Σκηνικά : Αν υπάρχει δυνατότητα προβολής στο φόντο μπορεί να εμφανίζεται η ελιά του Πεισίστρατου ή και εναλλαγή διαφανειών σχετικών με το θέμα (υπάρχει υλικό)

Τα δέντρα: Φορεσιά καφετί ή πράσινη και να κρατάνε ένα κλωνάρι από το είδος τους. Άνθρωποι: Καθημερινή ενδυμασία. Μουσική τέλους: Vivaldi – Four seasons

ΕΛΙΑ Α : Τι στο καλό ! Όλα αυτά τα παιδιά έρχονται με τα σχολεία τους για να δουν αυτή τη γριά-ελιά στην άκρη του περιβολιού;

ΕΛΙΑ Β: Τι στην ευχή της βρίσκουν; Ένα μεγάλο κούτσουρο είναι , γεμάτη κουφάλες!

ΕΛΙΑ Α: ε… έχει και μερικά νέα κλαδιά που καρπίζουν ακόμα …ακούς να καρπίζουν ακόμα!!!  Όμως κοίτα εμάς τις λυγερόκορμες!

ΕΛΙΑ Β : Πράγματι ….είμαστε μόλις 60 ετών. Στα καλύτερά μας. Και τι καρπούς που δίνουμε στους ανθρώπους ! Τεράστιες ελιές καταπράσινες που σε χορταίνουν πριν τις βάλεις στο τραπέζι σου.

ΕΛΙΑ Γ: Εμείς από δω μεριά, δίνουμε καρπό για ελαιόλαδο! Πλέον το χρησιμοποιούν κατά κόρον οι μεγαλύτεροι μάγειροι που στις Λόντρες και τα Παρίσια …άκουσα πως τους λένε σεφ… φτιάχνουν λέει με το λαδάκι μας …πως το λένε…αααα γκουρμέ γεύσεις , είναι πιο υγιεινές λέει από τα βούτυρα και τα άλλα ζωικά λίπη.

ΕΛΙΑ Α: Κάτι πήρε το αυτί μου προχθές από έναν καθηγητή που το διηγιόταν στα παιδιά. Ήταν λέει εδώ πέρα ένας ελαιώνας παλιός όλο ελιές μπαμπόγριες και στην περίοδο της Γερμανικής κατοχής κόψανε οι άνθρωποι τις ελιές για καυσόξυλα. Μετά φύτεψαν εμάς …. Χάρη που την έχουμε….

ΕΛΙΑ Γ: Ναι ναι !! όταν πήγαν όμως να κόψουν τη γριά-ελιά και το γέρο πεύκο που είναι παραπέρα ξεσηκώθηκαν λέει κάτι μορφωμένοι και δεν επέτρεψαν να κοπούν αυτά τα δύο δέντρα. Ήταν λέει …πως το είπε …α ναι υπέρ-αιωνόβια Είναι όμως μακριά μας και δεν μπορούμε να πιάσουμε κουβέντα.

ΕΛΙΑ  Α: Είναι και θεόκουφοι !!!

ΕΛΙΑ  Β: Μπα … νομίζω ότι μιλάνε μεταξύ τους….. εεεε γέρο– πεύκε,  γέρο –πεύκε!!!

ΓΕΡΟ ΠΕΥΚΟΣ: Γιατί μου ζαλίζετε τα κουκουνάρια πρωί-πρωί ;

ΕΛΙΑ Β: Αναρωτιόμαστε πόσο χρονών είσαι;

ΓΕΡΟ – ΠΕΥΚΟΣ: Που να θυμάμαι; Μπορεί 400 μπορεί 450! Πάντως όταν γεννήθηκα και ώσπου να γίνω διακοσίων χρονών τον τόπο τούτο διαφέντευαν άλλοι, Τούρκους τους έλεγαν . Μετά έγινε επανάσταση και οι ντόπιοι τους έδιωξαν.

ΕΛΙΕΣ (όλες) : αααααααα

ΕΛΙΑ Α : Έχεις δει πολλά στη ζωή σου.!!!

ΓΕΡΟ ΠΕΥΚΟΣ: Πολλά ναι. Κάποτε ξαπόστασε στη σκιά μου ένας καπετάνιος με τους άντρες του. Οδυσσέα Ανδρούτσο τον έλεγαν. Τι παλικάρι!!! Είχαν κρεμάσει και τα καριοφίλια τους στα κλαριά μου. Όμως αυτά που έζησα εγώ δεν είναι τίποτα μπροστά σα αυτά που είδε η γριά ελιά.

ΕΛΙΕΣ : πες μας πες μας.

ΓΕΡΟ ΠΕΥΚΟΣ: Ένα μόνο θα σας πω. Βλέπετε εκεί στο βάθος πάνω στο βράχο έναν αρχαίο ναό;

ΕΛΙΕΣ: Ναι ναι τον Παρθενώνα!!!! Το μάθαμε από τα παιδιά που έρχονται εκδρομή

ΓΕΡΟ ΠΕΥΚΟΣ: Ε λοιπόν σας λέω πως η γριά ελιά γεννήθηκε πολύ πριν φτιάξουν αυτό το ναό!!

ΕΛΙΑ Α: τιιιιι;

ΕΛΙΑ Γ: ψέματα!!!

ΕΛΙΑ Β: όχι δα!!!

ΓΕΡΟ ΠΕΥΚΟΣ: Σωπάτε ανόητες μικρές, σας ακούει…..καθόλου ψέματα δεν σας λέω.

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ: Αστες ….χεχε…όταν ήμουν σαν αυτές ήμουν και γω ανόητη. Όταν είχα περίπου την ηλικία τους ερχόταν ως εδώ περίπατο ένας μεγάλος δάσκαλος με τους μαθητές του. Πόσο βαριόμουν τότε να τους ακούω !!! Πόσο ηλίθια ήμουν ….. από τότε έχω να ξανακούσω τόσο σοφά και όμορφα λόγια.

ΕΛΙΑ Α: Ποιος ήταν, πως τον λέγαν;

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ : ααα να δείς ….Σωκράτη νομίζω… ερχόταν επίσης και ο κυβερνήτης αυτού του τόπου. Τον θυμάμαι αυτόν καλά, Περικλή τον έλεγαν.  Διηγιόταν τότε πως η προ-προ-γιαγιά μου γεννήθηκε πάνω στο βράχο

της Ακρόπολης όταν μία θεά η Αθηνά την έκανε δώρο στους ανθρώπους και έτσι κέρδισε ένα διαγωνισμό με έναν άλλο θεό τον Ποσειδώνα!

ΕΛΙΕΣ: πες πες

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ :Έκοβαν από εμάς τότε κλωνάρια για να στεφανώσουν τους νέους που κέρδιζαν στους αγώνες. Τότε

δεν είχαν και φάρμακα οι άνθρωποι. Με το χυμό μας καθάριζαν τις πληγές και μαλάκωναν τους πόνους τους. Πόσες γενιές ανθρώπων από αυτό τον τόπο δεν μεγάλωσαν από τους καρπούς μας; Να ξέρετε κάτι: κάτοικοι αυτού του τόπου πρώτοι μας καλλιέργησαν Στα χρόνια μου ούτε στην Ισπανία ούτε στην Τύνιδα ούτε στο Λάτιο γνώριζαν την ύπαρξή μας.

ΕΛΙΑ Γ: Ας είναι ευλογημένοι

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ: Ναι ναι. Μετά τα χρόνια πέρασαν .Οι άνθρωποι αυτού του τόπου οι Έλληνες πίστεψαν σε άλλη θρησκεία. Από παλιά μας χρησιμοποιούν και για τις θρησκευτικές τελετές τους. Χώρια που μέχρι σήμερα ανάβουν με το λάδι μας καντηλάκια μπροστά τους αγίους τους.

ΓΕΡΟ – ΠΕΥΚΟΣ: Εμένα με γνωρίζει από τότε που ήμουν κουκουνάρι, χε χε και η δική μου γενιά όμως κρατάει από παλιά.

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ: Αλήθεια ο πεύκος έχει παλιά καταγωγή από αυτό τον τόπο, όπως και η τριανταφυλλιά και η συκιά και τα αμπέλια που φυτεύτηκαν εδώ όμως αργότερα.

ΕΛΙΑ Α: Δηλαδή όλα τα φυτά δεν ζούσαν πάντα σε αυτό τον τόπο;

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ: Όχι βέβαια ! Βλέπεις δίπλα σε αυτόν τον κήπο μια μηλιά και μια ροδακινιά; Τα δέντρα αυτά τα έφερε στον τόπο μας ένας μεγάλος βασιλιάς, ο Μέγας Αλέξανδρος όταν εγώ ήμουν νέα περίπου 200 ετών. Σε εκείνο το μπαλκόνι βλέπεις μια πανέμορφη βουκαμβίλια; Μας ήρθε από μια ξένη ήπειρο που ούτε καν ξέραμε ότι υπήρχε, τη Νότια Αμερική, σχετικά πρόσφατα, πριν 500 περίπου χρόνια.

ΕΛΙΑ Γ: Υπάρχουν άραγε άλλα δέντρα στην ηλικία σου;

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ: Κάποτε κάποια αποδημητικά πουλιά που ξεκουράστηκαν στα κλαδιά μου ανέφεραν για έναν πλάτανο στο νησί της Κω . Το δέντρο αυτό έχει περίμετρο κορμού 12 μέτρα. Πιστεύουν ότι φυτεύτηκε από ένα μεγάλο γιατρό της αρχαιότητας, τον Ιπποκράτη πριν 2400 χρόνια περίπου, και ότι κάτω απ’ τη σκιά αυτού του δέντρου δίδασκε την Ιατρική στους μαθητές του.

ΕΛΙΕΣ: Σωπάστε, κάποιοι έρχονται πάλι

Μπαίνουν οι μαθητές με το καθηγητή τους.

Καθηγητής: Λοιπόν παιδιά είμαστε στο Δήμο Αγίων Αναργύρων στην Αττική . Εδώ στον περίβολο της εκκλησίας των Αγίων Αναργύρων διασώζεται ακμαίο δέντρο ελιάς με ηλικία μεγαλύτερη από 2.500 χρόνια που έχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο της φύσης. Ξέρει κανένας πότε φυτεύτηκε ;

Μαθητής Α: Την εποχή του Πεισίστρατου που ήταν τύραννος επειδή η Αττική, «ψιλή και άδενδρος ούσα»

«Πεισιστράτου προστάξαντος» κατεφυτεύθει με ελαιόδεντρα.

Καθηγητής: Σωστά! Ο Πεισίστρατος θεωρείται εκείνος που φρόντισε για τη διάδοση της ελιάς σαν παραγωγικό δέντρο Με εντολή του οι ακτήμονες πολίτες έβγαιναν στους αγρούς όλοι μαζί και φύτευαν ελαιόδεντρα. Δημιούργησαν έτσι ένα «πέλαγος» ολόκληρο ελαιόδεντρων σε όλη την Αττική. Στην αρχαία Αθήνα η γη ανήκε στους κατοίκους, αλλά τα ελαιόδεντρα στην πόλη, εκτός από τις ιερές Μορίες ελιές.

Μαθητής A: Μορίες ελιές; Δηλαδή:

Καθηγητής: Η Ελιά που κατά τον Mύθο φυτεύτηκε από την Αθηνά στην Ακρόπολη, ονομαζόταν «Μορία Ελαία» και θεωρούνταν σαν η πρώτη ήμερη Ελιά που υπήρχε στην Αθήνα. Από αυτήν την ελιά, κατά τους θρύλους, δημιουργήθηκαν οι δώδεκα ελιές της Ακαδημίας και από αυτές δημιουργήθηκε μετά ολόκληρο το ιερό Δάσος των Αθηνών. Προστάτης των ιερών (μορίων) ελαιών θεωρείτο o Δίας γι΄αυτό και υπήρχε άγαλμα του «Μορίου Διός»

Μαθητής A : Ποια είναι η ετυμολογία της λέξης Μορία;

Καθηγητής : Υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Πάντως τα σημερινά δεδομένα συνηγορούν ότι η ονομασία «Μορία» μάλλον προέρχεται από την λέξη μόριο που σημαίνει τμήμα, τεμάχιο. Από τεμάχια της ελιάς της ακρόπολης σύμφωνα με όσα σήμερα είναι επιστημονικώς γνωστά, εμβολιάστηκαν άγριες ελιές και έδωσαν καρπούς.

Μαθητής Β :Έτσι εξηγούνται οι στίχοι του Σοφοκλή στην τραγωδία Οιδίπους επί Κολωνώ:  « Κι είν’ ακόμα εδώ τέτοιο,

που εγώ πουθενά αλλού παρόμοιο δέντρο

δεν ακούω να βλάστησε ποτέ

ουδέ στις χώρες της Ασίας,

ουδέ στο μεγάλο του Πέλοπα δώριο νησί,

ανέγγιχτο αυτοφύτρωτο δεντρό

τρόμος και φόβος στα κοντάρια του εχθρού

που ανθίζει πιο παρ’ όπου αλλού σ’ αυτή τη χώρα:

η σταχτόχλωρη ελιά η παιδοτρόφα,

που ποτέ κανείς ή νέος ή γηραιός

με χέρι εχθρικό θα σώσει ν’ αφανίσει,

γιατί απάνω της πάντ’ ανοιχτά ο Μόριος Δίας

κι η γλαυκόφθαλμη Αθηνά έχουν τα μάτια».

Μαθήτρια A: Δηλαδή από τότε άρχισε η καλλιέργεια της ελιάς;

Μαθητής B: Στο μινωικό πολιτισμό η ελιά θεωρείται ιερό δέντρο. O Μίνωας, σύμφωνα με αρχαιολογικές πηγές και οι διάδοχοί του ήταν οι πρώτοι προστάτες του ιερού δέντρου της ελιάς. Από πινακίδες μάλιστα που βρέθηκαν στην Κνωσό πληροφορούμαστε τις ποσότητες ελαιοκάρπου που αποδίδονται στο ανάκτορο.

Μαθητής Γ: Αλλά και στα ομηρικά χρόνια η ελιά φαίνεται να είχε το δικό της ξεχωριστό ρόλο στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Στην Ιλιάδα, ο Οδυσσέας μαζί με το Διομήδη πλένονται πρώτα με ζεστό νερό και αμέσως μετά αλείφονται με λάδι. Στην Οδύσσεια παρακολουθούμε το λουτρό του Τηλέμαχου στη Σπάρτη, όπου, αφού τον έπλυναν, άλειψαν το σώμα του με ελαιόλαδο.

Μαθήτρια Α: Στους κήπους του Αλκίνοου, του βασιλιά των Φαιάκων, υπήρχαν ελιές μαζί με άλλα δέντρα με βρώσιμους καρπούς. Ο ποιητής κάνει σαφή διαχωρισμό μεταξύ της άγριας ελιάς που ονομάζει «φυλίη» και της ήμερης «ελαίη». Θυμάστε το ναυαγό Οδυσσέα;

Μαθητής Γ: Βέβαια ! Ο Όμηρος τον παρουσιάζει να σέρνεται γυμνός σαν σκουλήκι στη γη των Φαιάκων μέχρι που βρήκε καταφύγιο σ’ ένα δάσος όπου φύονταν μαζί άγριες και ήμερες ελιές.

Μαθήτρια Α: Ακόμη , η θεά Αθηνά εμφανίζεται να παρηγορεί τον Οδυσσέα κάτω από το ιερό της δέντρο. Στην Οδύσσεια επίσης αναφέρεται ότι στο σπίτι του Οδυσσέα, ανάμεσα στις μεγάλες ποσότητες χρυσού και ορείχαλκου, ήταν αποθηκευμένο άφθονο μυρωμένο ελαιόλαδο. Φυσικά η κύρια χρήση του ελαιόλαδου, στον Όμηρο, ήταν κυρίως καλλωπιστική και τελετουργική

Καθηγητής: Στην αρχαία Ελλάδα η ελιά συνδέεται με την κάθαρση και τον εξαγνισμό, με σημαντικές δηλαδή στιγμές της ζωής. Γνωρίζετε κάτι γι’ αυτό;.

Μαθήτρια Β: Ο Δίας όταν δεν κατάφερε να σώσει από το θάνατο τον αγαπημένο του γιο, Σαρπηδόνα, αδερφό του Μίνωα και του Ραδάμανθυ, διέταξε τον Απόλλωνα να πάρει από τη φωτιά της μάχης το άψυχο σώμα του και να το φροντίσει:

«πάρε μακριά και λούσε τον στου ποταμού το ρέμα

μετά και λάδι αθάνατο πιάσε λαδάλειψέ τον,

με ρούχα θεϊκά γύρου βάλε και τυλιξέ τον,

και τα γοργά τα δίδυμα τα αδέρφια συνοδεία,

στον Ύπνο και τον Θάνατο, δώσ’ τον για τη Λυκία.»

Μαθητής Γ: Ο Πλούταρχος μας πληροφορεί πως ο Θησέας, όταν ξεκίνησε το ταξίδι του για την Κρήτη πήγε στην ιερή ελιά της Ακρόπολης, έκοψε ένα κλαδί , τύλιξε σ’ αυτό λευκό μαλλί, έφτιαξε μιαν «ικετηρία» την οποία αφιέρωσε στον Δελφίνιο Απόλλωνα, το θεό που θα τον προστάτευε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.

Μαθητής Δ: Επίσης, στις πομπές των θυσιών βλέπουμε τους λατρευτές να βαδίζουν προς το ιερό κρατώντας κλάδους δέντρου που πιθανότατα είναι κλάδοι ελιάς. Στο πέρασμα του χρόνου καθιερώθηκε σ’ ολόκληρο τον ελληνικό και το ρωμαϊκό κόσμο η συνήθεια να μεταβαίνουν οι ικέτες- προσκυνητές στους ιερούς χώρους με κλάδους ελιάς.

Μαθητής Γ: Να επισημάνουμε ότι και στα νομίσματα της αρχαίας Αθήνας αποτυπώνονται μαζί με την Αθηνά και κλαδιά ελιάς.

Καθηγητής: Δεν αναφερθήκαμε όμως στη φαρμακευτική χρήση του ελαιόλαδου

Μαθητής Δ: Οι φιλόσοφοι, ο Διοσκουρίδης, ο Διοκλής, ο Αναξαγόρας, ο Εμπεδοκλής μελέτησαν τις φαρμακευτικές ιδιότητες της ελιάς και την θρεπτική πηγή. Στον Ιπποκράτειο Κώδικα συναντώνται περισσότερες από εξήντα φαρμακευτικές χρήσεις του ελαιόλαδου. Επίσης, στο ιερό του Ασκληπιού χρησιμοποιούσαν το έλαιον για να παρασκευάσουν ειδικές αλοιφές και ιάματα.

Μαθητής Ε: Στην Αθήνα των κλασικών χρόνων λαμβάνονται ειδικά μέτρα προστασίας των ελαιόδεντρων. Η Αθηναϊκή πολιτεία επεδείκνυε μεγάλο ενδιαφέρον για τα ιερά δέντρα της Αθηνάς. Περιέφραζε τους ελαιώνες, με έναν ξύλινο φράχτη, που ονομαζόταν «σηκός». Κάθε μήνα ο Άρειος Πάγος έστελνε επιμελητές και μια φορά το χρόνο έστελνε επόπτες που διαπίστωναν αν οι ελιές βρίσκονταν σε καλή κατάσταση.

Μαθητής Γ: Οι ιδιοκτήτες, αλλά και εκείνοι που καλλιεργούσαν τους ελαιώνες, είχαν την υποχρέωση να μεριμνούν για τα δέντρα και, να μην καλλιεργούν κανένα άλλο φυτό σε κοντινή απόσταση από την ελιά, να μην ξεριζώνουν ή και καταστρέφουν τα γέρικα ή ξερά ελαιόδεντρα, γιατί κάποτε μπορεί να ξαναβλάσταιναν, όπως λέγεται ότι συνέβη με την κατεστραμμένη από τους Πέρσες ελιά της Ακρόπολης το 480 π.Χ..

Μαθητής Α: Η τιμωρία όσων παραβίαζαν τον «σηκό» είτε προκαλούσαν βλάβη στα ιερά δέντρα ήταν σκληρή: «Και αν κανείς ξερίζωνε ή απέκοπτε κάποια μορίαν ελαίαν δικαζόταν από τον Άρειο Πάγο και αν ήταν ένοχος καταδικαζόταν σε θάνατο».

Καθηγητής: Ο λόγος του Λυσία «Αρεοπαγητικός ή Περί σηκού απολογία» γράφτηκε το 394 π.Χ. για να εκφωνηθεί ενώπιον το Αρείου Πάγου ως απολογία από κάποιον Αθηναίο που είχε κατηγορηθεί για την καταστροφή του σηκού, δηλαδή του ξύλινου φράχτη μιας ελιάς.

Μαθητής ΣΤ: Λόγω του αυστηρού νόμου μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο οι Αθηναίοι αντιμετώπισαν σοβαρό πρόβλημα με τις «μορίες» ελιές. Πολλές από αυτές είχαν καεί κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά κανείς δεν είχε δικαίωμα όχι μόνο να καθαρίσει τους μαύρους κορμούς, αλλά ούτε και να πειράξει , τους «σηκούς».

Μαθητής Γ :Κατά την αρχαιότητα σύμφωνα με επιγραφή του 380 π.Χ. από την Ακρόπολη πληροφορούμαστε για τις ποσότητες του λαδιού που έπαιρναν ως έπαθλο οι νικητές των Παναθηναίων αγώνων. Εκεί αναφέρεται ότι για τον πρώτο νικητή της αρματοδρομίας τα έπαθλα έφταναν μέχρι και τους 140 παναθηναϊκούς αμφορείς

Μαθητής Β: Δηλαδή σύμφωνα με τους υπολογισμούς περιείχαν περίπου 5 τόνους λάδι εξαιρετικής ποιότητας.

Μαθητής Γ : Ο νικητής του δρόμου ταχύτητας λάμβανε ως έπαθλο 70 αμφορείς, οι οποίοι περιείχαν γύρω στους 2,5 τόνους ελαιόλαδο

Μαθητής Δ:. Ο Αριστοτέλης μελέτησε το ελαιόδεντρο και ανήγαγε την καλλιέργεια του σε επιστήμη.

Μαθητής Ε: Υπάρχει άραγε αλλού παρόμοιο δέντρο;

Μαθήτρια Γ: Η αρχαιότερη ελιά του κόσμου βρίσκεται στο χωριό Βούβες στα Χανιά της Κρήτης. Χρονολογείται ότι είναι περίπου 2500- 5000 ετών. Την επισκέπτονται εκατοντάδες τουρίστες κάθε χρόνο. Η ηλικία του δέντρου δε μπορεί να προσδιοριστεί επ’ ακριβώς γιατί λόγω της μεγάλης ηλικίας του δέντρου δεν υπάρχει καρδιόξυλο.

Μαθήτρια Α: Κάπου διάβασα πως μπορεί όμως να προσδιοριστεί από της περίμετρο του κορμού. Δεν υπάρχει κανένα άλλο καταγεγραμμένο δέντρο με περίμετρο κορμού 12,5 μέτρα, οπότε μπορεί η ελιά αυτή να ανακηρυχθεί ως η αρχαιότερη του πλανήτη μας. Το δέντρο είναι μέχρι και σήμερα θαλερό και καρποφόρο.

Μαθήτρια Β: Θυμάμαι πως η συγκεκριμένη ελιά συνδέθηκε και με τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Ο πρώτος Μαραθωνοδρόμος στέφθηκε με στεφάνι (κότινο) φτιαγμένο από αυτή την ελιά.

Καθηγητής : Στη σύγχρονη εποχή τώρα.

Μαθήτρια Α: O Οδυσσέας Ελύτης έγραψε :”Αν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, θα βρεις ότι αποτελείται από μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι, που σημαίνει ότι με αυτά τα τρία μπορείς να την ξαναφτιάξεις.”

Μαθήτρια Β : Με ποίημα την ύμνησε ο Κωστής Παλαμάς!

Μαθητής Α : Και ο Ιωάννης Πολέμης!

Μαθητής Β: Το ίδιο και ο Λορέντζος Μαβίλης και ο Καζαντζάκης

Μαθήτρια Γ: Ο Εμπειρίκος, ο Σικελιανός , ο Ρίτσος, ο Σεφέρης, η Ιωάννα Τσάτσου…..

Καθηγητής: Λοιπόν παιδιά να βγάλουμε φωτογραφίες. Όσοι από σας έχουν βρει αινίγματα και παροιμίες σχετικά με την ελιά μαζί με το φωτογραφικό υλικό να δημιουργήσουμε ένα πίνακα για να τα δουν και οι συμμαθητές σας.

Τα παιδιά φεύγουν

Ελιά Γ: Πόσα μάθαμε σήμερα για το γένος μας !

Ελιά Α: Τις άλλες φορές που ερχόταν εδώ τα παιδιά δεν δίναμε σημασία σ΄ αυτά που έλεγαν. Τι κρίμα!

ΓΕΡΟ ΠΕΥΚΟΣ: Ελπίζω να πήρατε το μάθημά σας! Κοροϊδεύατε τη γριά ελιά! Πρέπει να ξέρετε όμως πως κάθε οργανισμός, όσο ταπεινός και αν είναι έχει την αξία του. Κάποτε η γριά ελιά μου διηγήθηκε ένα αρχαία μύθο που τον έλεγε κάποιος Αίσωπος. Πως ένα μικρό ποντικάκι έσωσε ένα λιοντάρι.

ΕΛΙΑ Β: Πρέπει να είναι τόσο σοφή και να ξέρει τόσα πολλά! Θα μας πεις κάτι που σε συγκίνησε περισσότερο κυρά Ελιά;

ΓΡΙΑ – ΕΛΙΑ: Κάποτε στη ρίζα μου ένας άνθρωπος διάβαζε ένα διήγημα . Μιλούσε η γιαγιά με το εγγόνι της τον Γιωργάκη και του έλεγε:

-Αγαπάς τα δέντρα, Γιωργάκη; Ποιο αγαπάς περισσότερο;

-Την ελιά αγαπώ περισσότερο, αποκρίθηκε ο Γιωργάκης.

– Κι εγώ την ελιά … όταν πεθάνω, να φυτέψεις μιαν ελιά καταμεσίς στο μνήμα μου, να με ρουφήξει με τις ρίζες της. Κι απ’ τον καρπό που θα κάνει κάθε χρόνο, να μου ανάβεις ένα καντηλάκι.

– Έχε ζωή εσύ, κι εγώ ξέρω τι μνημούρι θα σου χτίζω, όταν έρθει η ώρα.

– Μπα; Είπε ξαφνιασμένη η γιαγιά. Την ελιά μην ξεχάσεις! Σαν ξέρω από τα κόκαλα μου θ’ ανάψει ένα φωτάκι, δε φοβούμαι το θάνατο.

   Το δεύτερο μέρος της εκδήλωσης περιελάμβανε παραδοσιακούς χορούς που παρουσίασαν οι μαθήτριες του σχολείου μας. Ακολούθησαν τα χρόνια πολλά για τη Ζωή και το Δημήτρη από την Κύπρο που γιόρταζαν τα γενέθλιά τους και αυτή η όμορφη εκδήλωση έληξε με ένα υπέροχο δείπνο σε μπουφέ με πολλές λιχουδιές προσφορά της Λέσχης Αξιωματικών, των γονέων των μαθητών που συμμετέχουν στο «Χρυσοπράσινο φύλλο» και του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων. Ήταν μια όμορφη και ζεστή βραδιά που έφερε κοντά μικρούς και μεγάλους, μια αλλιώτικη γιορτή γιατί έφερε κοντά τους Ελλαδίτες – Έλληνες της Ελλάδας και τους Ελληνοκύπριους – Έλληνες της Κύπρου.