ν
ΚΟΛΙΑNTΑ ΜΠΑΜΠΟΥ ΚΟΛΙΑΝΤΑ
Την Τρίτη 23 Δεκεμβρίου μετά τον εκκλησιασμό συγκεντρωθήκαμε στον πεζόδρομο της Νεάπολης σε μια προσπάθεια αναβίωσης παραδοσιακών καλάντων και κερασμάτων.
Είχαμε ήδη προετοιμάσει το σκηνικό . Πανέρια με κάστανα , μανταρίνια , ζαχαρωτά , κολιαντίνες, που είχαμε πλάσει στο χώρο της Βιβλιοθήκης του Λυκείου, γλυκά που ετοίμασαν με φροντίδα οι μαθητές και οι μαθήτριές μας ή οι μαμάδες τους , όλα απλώθηκαν πάνω σε ομορφοστολισμένα τραπέζια. Κορίτσια με παραδοσιακές ενδυμασίες περιφέρονταν ανάμεσα στο πλήθος των μαθητών και μαθητριών, των γονιών , των φίλων και των επισκεπτών που μας τίμησαν με την παρουσία τους και προσέφεραν τα κάθε λογής καλούδια. Τέλος, το ιδιαίτερο σκηνικό συμπλήρωσε ένα αντίγραφο μιας παραδοσιακής πόρτας , για να θυμηθούμε την αυλόπορτα που υποδεχόταν άλλοτε τους μικρούς και μεγάλους καλαντάρηδες τα ξημερώματα της παραμονής των Χριστουγέννων.
Αυτοί κρατώντας τις τζομπανίκες (ραβδιά που έχουν περασμένα στο ένα άκρο τους ένα χοντρό και ροζιασμένο κυλινδρικό ξύλο ,σαν σφυρί), χτυπούσαν τις εξώπορτες των σπιτιών για να φέρουν σε κάθε σπίτι το μήνυμα της γεννήσεως του Χριστού. Εκεί οι νοικοκυρές τους έδιναν κουλούρες, κολιαντίνες, κάστανα, μανταρίνια, μαντζούνια .
Στην αρχή τραγούδησαν :
Τα κάλαντα του Βοΐου :
« Κόλιαντα µπάµπου µ , κόλιαντα κι µένα ν κολιαντίνα.
Κι µένα την τρανήτερη κι τώρα κι του χρόνοu.
Κι αν δεν έχεις κόλιαντινα, δος µ ένα σιτζιούκι,
Κι αν δεν έχεις κι σιτζιούκι, δος µ ένα κορίτσι
Κι τι του θέλεις γάιδαρε του ξένου του κορίτσι;
Να το φιλώ να του τσιµπώ να µι ζισταίνει του βράδυ.»
Και στη συνέχεια ακούστηκαν τα Θρακιώτικα :
«Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο,
χαρά στον κόσμο, στα παλληκάρια.
Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες,
η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε,
τους αρχαγγέλους , τους ιεράρχες.
-Σεις αρχαγγέλοι και ιεράρχες,
στη Σμύρνη πηγαίν΄τε , μαμμές να φέρ΄τε.
Άγια Μαρίνα, άγια Κατερίνα,
στη Σμύρνη πάνε , μαμμές να φέρουν.
Όσο να πάνε κι όσο να έρθουν,
η Παναγιά μας ηληυτηρώθη.
Στην κούνια τό ΄βαλαν και το κουνούσαν,
και το κουνούσαν , το τραγουδούσαν.
Σαν ήλιος λάμπει ,σα νιο φεγγάρι,
σα νιο φεγγάρι, το παλληκάρι.
Φέγγει σε τούτον το νοικοκύρη,
με τα καλά του, με τα παιδιά του,
με την καλή τη νοικοκυρά του…»,
τα Ποντιακά :
«Χα καλή ώρα καλή σ’ ημέρα
Χα καλόν παιδίν οψέ γεννέθεν
Οψέ γεννέθεν ουράνοστάθεν
Τον εγέννεσεν η Παναγία
Τον ενέστεσεν Αι-Παρθένος
Εκαβάλκεψεν χρυσόν πουλάρι
Κι εκατήβεν σο σταυροδρόμι
Έρπαξαν ατον οι χιλ’ εβραίοι
Οι χιλ εβραίοι και μύριοι εβραίοι
Ας ακρέντικα κι ασήν καρδίαν
Αιμαν έσταξεν χολή κ’εφάνθεν
Ούμπαν έσταξεν και μύρος έτον
Μύρος έτον και μυρωδίαν
Εμυρίστεν ατο ο κόσμον όλεν
Για μυρίστ’ατο κι εσύ αφέντα
Συ αφέντα καλέ μ’ αφέντα
Έρθαν τη Χριστού τα παλληκάρια
Και θυμίζνε τον νοικοκύρην
Νοικοκύρην και βασιλέαν
Δέβα σο ταρέζ κι έλα σην πόρταν
Δος μας ούβας και λεφτοκάρια
Κι αν ανοίεις μας χαράν σην πόρτας»
Τα αστικά:
Καλήν εσπέραν, άρχοντες,
κι αν είναι ορισμός σας
Χριστού την θείαν γέννησιν
να πω στ’ αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον
εν Βηθλεέμ τη πόλει,
οι ουρανοί αγάλλονται,
χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται,
εν φάτνη των αλόγων
ο βασιλεύς των ουρανών
και ποιητής των όλων.
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι
το δόξα εν υψίστοις
και τούτο άξιον εστί
η των ποιμένων πίστις.
Εκ της Περσίας έρχονται
τρεις μάγοι με τα δώρα,
άστρο λαμπρό τους οδηγεί,
χωρίς να λείψει ώρα.
Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε
πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού
χρόνια πολλά να ζήσει.
Χρόνια πολλά και του Χρόνου !!!
Υ.Γ Τις τζομπανίκες και την αυλόπορτα φιλοτέχνησε με ιδιαίτερο μεράκι ο Σπανόπουλος Παναγιώτης. Τον ευχαριστούμε πολύ και για τις πολύτιμες συμβουλές του για την αναβίωση του εθίμου.
23/12/2025
