Στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ La Memoria Che Resta και πριν την υλοποίηση της τελικής μας εργασίας, οι μαθητές συμμετείχαν σε μια σειρά από ουσιαστικά εργαστήρια και δράσεις, που τους βοήθησαν να προσεγγίσουν την ιστορία με έναν πιο βιωματικό και προσωπικό τρόπο, με την πολύτιμη καθοδήγηση ειδικών και ανθρώπων που συνδέονται άμεσα με τα γεγονότα.
Μία από τις πιο δυνατές εμπειρίες ήταν οι συνεντεύξεις μελών οικογενειών θυμάτων, όπου οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να συναντήσουν και να συνομιλήσουν με ανθρώπους των οποίων οι οικογένειες είχαν βιώσει τη σφαγή του Δομενίκου. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή του κ. Στάθη Ψωμιάδη, προέδρου του Συλλόγου Οικογενειών Θυμάτων του Ολοκαυτώματος Δομενίκου, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά όχι μόνο για τη συμμετοχή του στις συνεντεύξεις, αλλά και για τη συνολική του καθοδήγηση και στήριξη σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Παράλληλα, πολύτιμη ήταν και η συμβολή του κ. Γιώργου Βαρσάμη, πρώην καθηγητή του σχολείου μας, ο οποίος μοιράστηκε τις γνώσεις και την εμπειρία του με τους μαθητές. Οι προσωπικές μαρτυρίες και αφηγήσεις έδωσαν στην ιστορία ανθρώπινη διάσταση και βοήθησαν τους μαθητές να κατανοήσουν τη σημασία της ζωντανής μνήμης.
Η εμπειρία τους εμπλουτίστηκε ακόμη περισσότερο με τη συμμετοχή σε ένα συνέδριο τοπικής ιστορίας, όπου είχαν την ευκαιρία να ακούσουν ιστορικούς, ερευνητές και ειδικούς, αλλά και ανθρώπους που έχουν βιώσει ή συνδέονται άμεσα με τα γεγονότα. Μέσα από αυτές τις διαφορετικές φωνές, οι μαθητές αντιλήφθηκαν ότι η ιστορία δεν είναι μία και μοναδική αφήγηση, αλλά ένα σύνολο οπτικών και εμπειριών.
Η επίσκεψη στη Μονή Σπαρμού αποτέλεσε ένα ακόμη σημαντικό βήμα, καθώς οι μαθητές εργάστηκαν με πρωτογενείς πηγές και ήρθαν σε επαφή με την ιστορική έρευνα υπό την καθοδήγηση του κ. Γεώργιου Νακούλα, φιλολόγου και ερευνητή/ιστορικού. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, κατανόησαν πώς η ιστορική γνώση βασίζεται στην τεκμηρίωση και την ανάλυση πηγών, και όχι μόνο σε αφηγήσεις.
Τέλος, στο εργαστήρι συναισθημάτων, με τη συμβολή της ψυχολόγου κ. Χρυσούλας Πιτένη, οι μαθητές προσέγγισαν τη συναισθηματική διάσταση των ιστορικών γεγονότων. Συζήτησαν τις αντιδράσεις των ανθρώπων σε τραυματικές εμπειρίες, όπως ο φόβος και ο θυμός, και προβληματίστηκαν για τον ρόλο της ενσυναίσθησης ως μέσου πρόληψης της βίας και οικοδόμησης μιας πιο ειρηνικής κοινωνίας.
Η συμβολή όλων αυτών των ανθρώπων υπήρξε καθοριστική, καθώς βοήθησε τους μαθητές να δουν την ιστορία όχι μόνο ως γνώση, αλλά ως μια ζωντανή εμπειρία που συνδέεται άμεσα με τον άνθρωπο και την κοινωνία.
Μέσα από όλες αυτές τις δράσεις, οι μαθητές δεν έμαθαν απλώς ιστορία — συνδέθηκαν μαζί της, την αμφισβήτησαν και άρχισαν να κατανοούν τον αντίκτυπό της τόσο στα άτομα όσο και στην κοινωνία.
La Memoria che Resta: Building Memory Through Experience
Before creating their final project, students participated in a series of meaningful workshops and activities that helped them approach history in a more experiential and personal way, guided by experts and individuals directly connected to the events.
One of the most powerful experiences was the Interview Lab, where students had the opportunity to meet and speak with people whose families had lived through the massacre of Domeniko. A particularly important contribution came from Mr. Stathis Psomiadis, President of the Association of Families of Victims of the Domeniko Holocaust, whom we would like to warmly thank not only for his participation in the interviews, but also for his overall guidance and support throughout the project. At the same time, Mr. Giorgos Varsamis, a former teacher of our school, offered valuable insights and shared his experience with the students. These personal testimonies gave history a human dimension and helped students understand the importance of living memory.
Their understanding was further enriched through participation in a local history conference, where they listened to historians, researchers, and experts, as well as individuals directly connected to historical events. This allowed them to realise that history is not a single narrative, but a combination of perspectives and experiences.
A visit to the Monastery of Sparmos was another important step, as students worked with primary sources under the guidance of Mr. Georgios Nakoulas, philologist and researcher/historian. Through this process, they understood that historical knowledge is built on evidence and critical analysis, not just storytelling.
Finally, in the Emotions and Psychology Lab, with the contribution of psychologist Ms. Chrysoula Piteni, students explored the emotional dimension of historical events. They discussed human reactions to traumatic experiences, such as fear and anger, and reflected on the role of empathy in preventing violence and building more peaceful societies.
The contribution of all these individuals was essential, helping students see history not only as knowledge, but as a living experience closely connected to people and society.
Through all these activities, students did not simply learn about history — they connected with it, questioned it, and began to understand its impact on both individuals and society.
