Ο Ανρί Ματίς (πλήρες όνομα Henri-Emile-Benoit Matisse, 31 Δεκεμβρίου 1869 – 3 Νοεμβρίου 1954) ήταν ένας από τους σημαντικότερουςΓάλλους ζωγράφους του 20ου αιώνα. Θεωρείται ιδρυτής του καλλιτεχνικού κινήματος του φωβισμού καθώς και μία από τις σημαντικότερες μορφές της μοντέρνας τέχνης.

Ζωή και έργο

Ο Ματίς γεννήθηκε στην επαρχία Λε Κατώ-Καμπρεζί (Le Cateau-Cambrésis) της βόρειας Γαλλίας ενώ μεγάλωσε στην περιοχή Μποέν-εν Βερμαντουά (Bohain-en-Vermandois). Σπούδασε νομικά στο Παρίσι όπου μετακόμισε το 1887 και αφού απέκτησε την δικηγορική άδεια εργάστηκε για ένα διάστημα ως συμβολαιογράφος στην γενέτειρά του. Το 1891 προσβλήθηκε από ασθένεια και κατά το στάδιο της ανάρρωσής του ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη ζωγραφική. Την ίδια χρονιά επιστρέφει στο Παρίσι όπου σπουδάζει στην ακαδημία τεχνών Julian, μαθητής του Οντιλόν Ρεντόν (Odilon Redon) και του Γκυστάβ Μορώ.

Ο Ματίς παράγει τους πρώτους του πίνακες επηρεασμένος από τα έργα των Σεζάν, Γκωγκέν, βαν Γκογκ, αλλά και από την παραδοσιακήιαπωνική τέχνη. Η μεθοδολογία του περιλαμβάνει, σύμφωνα με τον ίδιο, αρχικά την ανεξάρτητη επεξεργασία επιμέρους στοιχείων του πίνακα και στο τελικό μόνο στάδιο την ανάμιξή τους για την παραγωγή της τελικής σύνθεσης. Η τεχνοτροπία του Ματίς είναι αυτή που χαρακτηρίζει το κίνημα των φωβιστών. Η θεματολογία του ήταν διανθισμένη συνήθως, φωτεινά χρώματα και αποτελείται κυρίως απόπροσωπογραφίες, εσωτερικούς χώρους και θέματα νεκρής φύσης.

Η πρώτη ομαδική έκθεση στην οποία συμμετείχε πραγματοποιήθηκε το 1901 ενώ η πρώτη ατομική του έκθεση πραγματοποιήθηκε το 1904. Τα επόμενα χρόνια ταξιδεύει σε πολλές πόλεις της Ευρώπης. Την περίοδο 1908-1912 εκθέτει επίσης πολλά έργα του σε Μόσχα, Βερολίνο, Μόναχο και Λονδίνο.

Αν και το κίνημα των φωβιστών, του οποίου αποτελεί ηγετική μορφή, χάνει την αίγλη του μετά το 1906, ο ίδιος ο Ματίς γνωρίζει σημαντική καλλιτεχνική αναγνώριση με τα έργα που παράγει την περίοδο 1906-1917 τα οποία ξεφεύγουν από τα όρια του φωβισμού.

Ο Ματίς συνδέθηκε φιλικά με τον Πάμπλο Πικάσο αν και μεταξύ τους υπήρχε πάντα και το στοιχείο του ανταγωνισμού.

Από το 1917 μέχρι την ημερομηνία του θανάτου του, ο Ματίς έζησε στην πόλη Σιμιέ (Cimiez), σημερινό προάστιο της Νις (Nice). Το 1941 διαγνώστηκε πως πάσχει από καρκίνοκαι ένα μέρος των τελευταίων χρόνων της ζωής του αναγκάστηκε να το περάσει σε αναπηρική καρέκλα. Παρά το γεγονός αυτό, δεν εγκατέλειψε το έργο του, αντιθέτως ασχολήθηκε ενεργά με την τεχνική του κολάζ, μέσω της οποίας κατάφερε να παραγάγει μερικά από τα ιδιαίτερα αναγνωρίσιμα σήμερα έργα του.

Τα έργα του Ματίς βλέπουμε ότι είναι επηρεασμένα από τη γεωμετρική εποχή και τα γεωμετρικά σχήματα.

Σπύρος Κοντογιώργης Γ΄2

ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ

Ο Ντένι Γκετζ μαθηματικός αλλά και μυθιστοριογράφος μέσα από το βιβλίο του ” Το θεώρημα του παπαγάλου” αποδεικνύει ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να μάθει κανείς μαθηματικά εκτός από το απλό διάβασμα. Ένας βιβλιοπώλης και οι στενοί φίλοι-οικογένειά του με ένα γράμμα κάποιου φίλου από τα παλιά, κληρονομούν μία βιβλιοθήκη επιστημονικών συγγραμάτων. Έτσι έρχονται αντιμέτωποι με την εξιχνίαση του μυστηριώδες θανάτου του φίλου τους και αναζητούν τη λύση του μυστηρίου μέσα από τις λύσεις μαθηματικών συγγραμάτων. Οι ήρωες με
έναν φλύαρο παπαγάλο έρχονται σε επαφή με τον κόσμο των Μαθηματικών και την μαγεία της λογικής τους και έτσι με διασκεδασικό τρόπο μυούν μικρούς και μεγάλους αναγνώστες στον κόσμο των αριθμών.Πρόκειται για ένα πολύ ωραίο βιβλίο και απόλυτα κατανοητό από το ευρύ κοινό. Μέσα από την πλοκή της ιστορίας ο συγγραφέας δίνει πληροφορίες για όλη τη διαδικασία εύρεσης μαθηματικών θεωριών, με έναν τρόπο που η αφομοίωση απλοποείται και γίνεται πολύ εύκολη για τον καθένα.

Κλούτσου Σοφία Γ΄2

ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΟΥ 18^ου ΑΙΩΝΑ

Στην Ευρώπη του 18^ου αιώνα επικρατούν κυρίως τρεις τάσεις στη ζωγραφική όπως και στις άλλες τέχνες. Το ΄΄Ροκοκό΄΄ στις αρχές του αιώνα, ο ΄΄Νεοκλασσικισμός΄΄ στα μέσα και ο ΄΄Ρομαντισμός΄΄ από τα τέλη του 18^ου έως τα μέσα του 19^ου αιώνα.

Τα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι τα εξής:

ΡΟΚΟΚΟ

• Έντονο διακοσμητικό στοιχείο
• Ευχάριστη, ανέμελη ατμόσφαιρα, ειδυλλιακό περιβάλλον
• Κομψές και γεμάτες χάρη ανθρώπινες μορφές να περπατούν ή να διασκεδάζουν
• Απαλά παστέλ χρώματα, με κυρίαρχα το κρεμ και το χρυσό, χωρίς βαθιές φωτοσκιάσεις
• Υπερβολική χρήση καμπύλων γραμμών και ασύμμετρου σχεδίου

ΝΕΟΚΛΑΣΣΙΚΙΣΜΟΣ

• Μέσο έκφρασης του αγώνα των λαών για ελευθερία και δημοκρατία – άντλησε τα θέματα του από την κλασσική τέχνη των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων
• Αυστηρό σχέδιο και λιτότητα στο χρώμα και στο διάκοσμο
• Αρμονία, συμμετρία και αναλογία των σχεδίων
• Αγαλματώδεις στάσεις των ανδρών που προσδίδουν υψηλό ήθος και ηρωικό τόνο

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ

• Εγκατάλειψη των κλασσικών προτύπων
• Κυριαρχία του συναισθήματος
• Αγάπη για το μυστηριώδες
• Ενδιαφέρον για το εξιδανικευμένο εθνικό παρελθόν
• Θρησκευτική αναζήτηση
• Στροφή στη φύση
• Προτεραιότητα του φανταστικού έναντι του πραγματικού
• Προτεραιότητα του χρώματος έναντι της μορφής
• Έντονες φωτοσκιάσεις και ατελή σχήματα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΛΠΑΞΗΣ

Γ’2

Χρησιμοποιώντας τον όρο μαθηματικά εννοούμε την επιστήμη που έχει ως αντικείμενο την συστηματική εξέταση των φυσικών μεγεθών, των σχημάτων, των σημείων, των αριθμών και τις μεταξύ τους σχέσεις. Ως προς τη τέχνη, απευθυνόμαστε στην έκφραση του καλού και του ωραίου μέσα από τα δημιουργήματα του ανθρώπου. Σύμφωνα με την γνώμη των αισθητικών, η τέχνη πηγάζει από την έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να θαυμάζει και να αναπαριστά το ωραίο. Η καλλιτεχνική τάση είναι μια αυτόνομη τάση της ανθρώπινης ψυχής στο χώρο της τέχνης, που εκφράζει την αισθητική φύση του ανθρώπου.

Πηγή έμπνευσης στην τέχνη αποτέλεσε η γεωμετρία. Γεωμετρία είναι ο κλάδος των μαθηματικών που ασχολείται με χωρικές σχέσεις, δηλαδή με τη σύνθεση του χώρου που ζούμε. Εμπειρικά, αλλά και διαισθητικά, οι άνθρωποι χαρακτηρίζουν τον χώρο μέσω συγκεκριμένων θεμελιωδών ιδιοτήτων, που ονομάζονται αξιώματα. Τα αξιώματα δε μπορούν να αποδειχτούν, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με μαθηματικούς ορισμούς για τα σημεία, τις ευθείες, τις καμπύλες, τις επιφάνειες και τα στερεά για την εξαγωγή λογικών συμπερασμάτων.

Η τέχνη διαφοροποιείται από την επιστήμη. Τόσο η τέχνη, όσο και η επιστήμη αναζητούν την αλήθεια. Ο επιστήμονας όμως αναλύει, ενώ ο καλλιτέχνης συνθέτει. Επιπλέον, η επιστήμη βασίζεται στο λογικό στοχασμό, ενώ η τέχνη στην εικόνα, το χρώμα, στο σχήμα, στην ιδέα, στην ερμηνεία της ζωής.

Οι καλλιτέχνες που επηρεάστηκαν από τα μαθηματικά, αναμφισβήτητα, ανέβασαν κατά πολύ τον πήχη στη τέχνη, δημιούργησαν καλλιτεχνικά ρεύματα και τάσεις και πέρασαν στην αιωνιότητα μέσα από τη δουλειά τους. Δεν γνωρίζουμε, αν τα μαθηματικά υπήρξαν τα εργαλεία στην ανάπτυξη της τέχνης ή η τέχνη είναι φυσική προέκταση των μαθηματικών. Οπωσδήποτε, όμως, η φιλοσοφία των μαθηματικών οδηγεί στην τέχνη.                                               ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ  ΣΠΥΡΟΣ

ΜΟΝΑ ΛΙΖΑ (ΤΖΙΟΚΟΝΤΑ)

Η Μόνα Λίζα (γνωστή και ως Τζιοκόντα) είναι προσωπογραφία που ζωγράφισε ο Ιταλός καλλιτέχνης Λεονάρντο ντα Βίντσι. Πρόκειται για ελαιογραφία σε ξύλο λεύκης, που ολοκληρώθηκε μέσα στη χρονική περίοδο 1503-1519. Αποτελεί ιδιοκτησία του Γαλλικού Κράτους, και εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι. Ο πίνακας, διαστάσεων 77 εκ. × 53 εκ., απεικονίζει μία καθιστή γυναίκα, τη Λίζα ντελ Τζιοκόντο, η έκφραση του προσώπου της οποίας χαρακτηρίζεται συχνά ως αινιγματική. Η Μόνα Λίζα θεωρείται το πιο διάσημο έργο ζωγραφικής.

Ο πίνακας πήρε το όνομά του από τη Λίζα ντελ Τζιοκόντο, που ήταν μέλος της οικογένειας Γκεραρντίνι από τη Φλωρεντία και την Τοσκάνη και σύζυγος του εύπορου έμπορου μεταξιού Φρανσέσκο ντελ Τζιοκόντο. Ο πίνακας ήταν παραγγελία για το καινούριο τους σπίτι και για να γιορτάσουν τη γέννηση του δεύτερου γιου τους, Αντρέα. Η ταυτότητα της εικονιζόμενης γυναίκας αναγνωρίστηκε στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης το 2005 από έναν ειδικό που ανακάλυψε ένα σημείωμα του 1503 το οποίο είχε γράψει ο Αγκοστίνο Βεσπούτσι.

Το αινιγματικό  χαμόγελο της Μόνα Λίζα  συναρπάζει και συνάμα προκαλεί αμηχανία στους εμπειρογνώμονες επί αιώνες. Ο Γουίλιαμ Βάρβελ, Αμερικανός ακαδημαϊκός, υποστηρίζει ότι έλυσε αυτό το μυστήριο. Υποστηρίζει ότι η μούσα του Ντα Βίντσι ήταν μια φεμινίστρια του 16ου αιώνα η οποία, μάλιστα, διεκδίκησε για τις γυναίκες έναν ενεργητικότερο ρόλο στην Καθολική εκκλησία.

Μερικά από τα σύμβολα που βρίσκονται στο παρασκήνιο του πορτραίτου της Μόνα Λίζα φαίνονται να στηρίζουν τη θεωρία του Αμερικανού ακαδημαϊκού: o Γολγοθάς, ο τόπος όπου σταυρώθηκε ο Ιησούς απεικονίζεται πίσω από το δεξιό ώμο της Μόνα Λίζα, ενώ από την άλλη πλευρά απεικονίζεται το Ορος των Ελαιών. Επίσης, ο ακαδημαϊκός υποστηρίζει ότι τη θεωρία του ενισχύει το γεγονός ότι τα χέρια της Μόνα Λίζα σχηματίζουν ένα ζυγό, το οποίο θα μπορούσε να εκληφθεί ως αναφορά στην καταπίεση των γυναικών.

Σύμφωνα πάντως με άλλους ιστορικούς η Μόνα Λίζα χαμογελά γιατί είχε γεννήσει πρόσφατα. Επίσης σύμφωνα με άλλη άποψη, το μοντέλο του ζωγράφου ήταν πιθανότατα άνδρας, ερωτικός του σύντροφος. Οποιαδήποτε κι αν είναι η αλήθεια, ο συγκεκριμένος πίνακας θεωρείται παγκοσμίως ο αντιπροσωπευτικότερος για την ανθρώπινη τέχνη και μάλιστα επελέγη από την NASA να σταλεί η εικόνα μέσω λέιζερ σε σεληνιακό δορυφόρο στο διάστημα, σε απόσταση περίπου 384.000 χιλιομέτρων για την πρώτη επίδειξη αποστολής δεδομένων από τη γη μέσω οπτικής τεχνολογίας.

Ο πίνακας εκλάπη στις 21 Αυγούστου 1911 από το Μουσείο του Λούβρου όπου εκτιθόταν, από έναν ιταλό υπάλληλο του μουσείου που πίστευε ότι ο πίνακας έπρεπε να επιστραφεί στην Ιταλία. Ο δράστης συνελήφθη δύο χρόνια αργότερα και η Μόνα Λίζα επέστρεψε στο Λούβρο το 1913 όπου εκτίθεται μέχρι σήμερα.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΛΠΑΞΗΣ

Οι Μινωίτες ανέπτυξαν πολλές μορφές τέχνης σε θαυμαστό επίπεδο. Η μινωική τέχνη έχει ποικιλία και πρωτοτυπία. Όλα τα μινωικά έργα –αγγεία από πηλό ή πέτρα, ειδώλια, κοσμήματα, τοιχογραφίες– έχουν κίνηση, ζωντάνια και χάρη και δείχνουν μια προτίμηση των Μινωιτών για την απεικόνιση της φύσης. Τα θέματα και η τεχνοτροπία τους επηρέασαν τους γειτονικούς λαούς, ιδιαίτερα τους Κυκλαδίτες και τους Μυκηναίους.

Οι τοιχογραφίες, που οι περισσότερες προέρχονται από το ανάκτορο της Κνωσού, παριστάνουν συνήθως θρησκευτικές ή τελετουργικές πομπές, ειδυλλιακά τοπία με πλούσια βλάστηση και ζώα, καθώς και θέματα από τον κόσμο της θάλασσας.

Κεραμική- Ο γρήγορος κεραμικός τροχός που έχει καθιερωθεί διευκολύνει την ταχύτερη κατασκευή των πήλινων αγγείων που είναι κομψά και έχουν ποικίλα σχήματα. Τα ωραιότερα αγγεία αυτής της εποχής στη μινωική Κρήτη είναι τα πολύχρωμα καμαραϊκά, που οφείλουν την ονομασία τους στο σπήλαιο των Καμαρών, όπου πρωτοβρέθηκαν. Κατασκευάζονταν στα εργαστήρια των μεγάλων ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού. Τα καμαραϊκά αγγεία εξάγονταν σε όλη την ανατολική Μεσόγειο και την Αίγυπτο. Διακοσμούνταν συνήθως με πολύπλοκα καμπυλόγραμμα σχέδια γεμάτα φαντασία και σπανιότερα με θέματα από το ζωικό και φυτικό κόσμο.

Άλλα έργα τέχνης- Τα περισσότερα μινωικά ειδώλια είναι πήλινα και παριστάνουν γυναίκες, δεν λείπουν όμως και ειδώλια ανδρών και ζώων. Αξιοσημείωτα είναι τα ρυτά, μεγάλα αγγεία, ορισμένα με μορφή κεφαλής ζώου, συνήθως του ιερού μινωικού ταύρου, τα οποία χρησιμοποιούνταν στις τελετουργίες. Yπάρχουν επίσης περίτεχνα κοσμήματα από χρυσό και ασήμι και σφραγίδες από ελεφαντοστό και από σκληρούς ημιπολύτιμους λίθους με εγχάρακτα γραμμικά σχέδια.

Μινωική τέχνη και μαθηματικά

Σύνθετες και πολύπλοκες μαθηματικές πράξεις γνώριζαν να πραγματοποιούν οι Μινωίτες από τον 16ο αιώνα π.Χ. με κλάσματα και χρήση του δεκαδικού συστήματος, γεγονός το οποίο ανατρέπει πλήρως την εικόνα που έχουμε μέχρι τώρα για την επιστήμη και τις εφαρμογές της στον αρχαίο κόσμο και μάλιστα τόσο νωρίς. Δηλαδή οι μινωίτες είχαν πρωτοφανείς μαθηματικές γνώσεις που εφάρμοσαν στις τέχνες τους.

Το γεγονός αυτό έρχεται να δικαιολογήσει τη δημιουργία των αρχιτεκτονικά πολύπλοκων και πολυδαίδαλων μινωικών ανακτόρων για τα οποία χρειαζόταν ένα συγκροτημένο υπόβαθρο επιστημονικών και θεωρητικών γνώσεων σε διαφορετικά επιστημονικά αντικείμενα και όχι μόνο καλούς εμπειρικούς μαστόρους.

Είναι γεγονός ότι η μινωική τέχνη με την έντονη συμμετρία, τα υπέροχα γεωμετρικά μοτίβα και τις ακριβείς αναλογίες στις τοιχογραφίες, στα αγγεία και στο ανθρώπινο σώμα αποδεικνύει τη μοναδικότητά της και αποτυπώνει έντονα τη ζωντάνια της φύσης και της ζωής.