Πολυτεχνείο σήμερα και αύριο
προς τιμήν της Ελευθερίας, της Ανθρώπινης Ουσίας των Πραγμάτων της Πολιτείας του ευ ζην!
παρόντες θα είναι οι Πεσόντες! θα είναι όπως πάντα οι σημαίες μας «οι σημαίες είναι πάντα αυτοί που τις κρατάνε» θάναι οι νέοι που μεγαλώνουν βρίζοντας μετά λόγου γνώσεως σε ωραία ασύντακτα ελληνικά θάναι και οι φωνές των εκφωνητών του Πολυτεχνείου μαζί με τις μανάδες ανήσυχες, αγριεμένες μη χτύπησε το στερνοπαίδι τους, μη βάρεσαν το μονάκριβό τους, μην πιάσανε εκείνη τη μικρή την άτακτη και την έσυραν σαν άλλη Αντιγόνη
σαν τα άλλα παιδιά που τα έλεγαν και τα έλεγαν, τα είπαν και τα λένε και θα τα ξαναλένε αλήτες μ αυτά τα παιδιά πορεύονται και οι σκέψεις μας,και οι ταπεινοί, και οι ευσυνείδητοι, και οι φιλάνθρωποι, και οι εργάτες, οι αγαπώντες τα βιβλία τους, τα φυλαχτά τους, οι ελπίζοντες, οι αμήδιστοι, οι θυσιάζοντες, οι φιλόξενοι, οι τάφοι των δικαίων, ο Λαός!..
Γιάννης Ρίτσος – 16 και 17 Νοέμβρη 1973
Αθήνα 16 Νοεμβρίου 1973
Ωραία παιδιά, με τα μεγάλα μάτια σαν εκκλησίες χωρίς στασίδια.
Ωραία παιδιά, δικά μας, με τη μεγάλη θλίψη των αντρείων,
Αψήφιστοι, όρθιοι στα προπύλαια, στον πέτρινο αέρα,
Έτοιμο χέρι, έτοιμο μάτι, – πως μεγαλώνει
το μπόι, το βήμα και η παλάμη του ανθρώπου;
17 Νοεμβρίου
Βαρειά σιωπή, διάτρητη απ’ τους πυροβολισμούς,
πικρή πολιτεία,
αίμα, φωτιά, η πεσμένη πόρτα, ο καπνός, το ξύδι-
ποιος θα πει : περιμένω απ’ το μέσα μαύρο;
Μικροί σκοινοβάτες με τα μεγάλα παπούτσια
μ΄ έναν επίδεσμο φωτιά στο κούτελο
κόκκινο σύρμα, κόκκινο πουλί,
και το μοναχικό σκυλί στ’ αποκλεισμένα προάστια
ενώ χαράζει η χλωμότερη μέρα πίσω
απ’ τα καπνισμένα αγάλματα
κι ακούγεται ακόμη η τελευταία κραυγή διαλυμένη
στις λεωφόρους.
Πάνω απ’ τα τανκς, μέσα στους σκόρπιους πυροβολισμούς
πώς μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε;
Το Γυμνάσιό μας (μαθητικές κοινότητες, σύλλογος καθηγητών, σύλλογος γονέων και κηδεμόνων) ξεκινά σειρά εκδηλώσεων με τον γενικό τίτλο «ΠΑΜΕ ΓΥΜΝΑΣΙΟ».
Σήμερα προβάλλουμε την ταινία «Το παιδί με το ποδήλατο» των αδελφών Ζαν-Πιερ και Λικ Νταρντέν.
Σκοπός των εκδηλώσεων είναι να συμβάλλουν, παράλληλα και συμπληρωματικά με τη λειτουργία του σχολείου στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνατοτήτων των μαθητών, ώστε να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά.
Θέλουμε παιδιά σωματικά εύρωστα, ψυχικά υγιή, πνευματικά ελεύθερα.
Θέλουμε νέους που θα εξελιχθούν σε δραστήριους εργαζόμενους, παραγωγικούς επιστήμονες, πετυχημένους επιχειρηματίες, αλλά κύρια δημοκρατικούς και ελεύθερους πολίτες.
Θέλουμε να συμβάλλουμε να ζήσει η νέα γενιά σε μια κοινωνία αληθινή και υγιή.
Απορρίπτουμε:
1. Μιζέρια και κακομοιριά
2. Πλαστική ευημερία
3. Εικονική πραγματικότητα
4. Την Οδύσσεια χωρίς Ιθάκη
Γιατί αυτές οι πρακτικές οδηγούν τη ζωή σε αισθητική, ψυχική, ιδεολογική και συναισθηματική παραμόρφωση.
Στις ζοφερές μέρες που ζούμε, ως Ευρωπαίοι πολίτες, μέρες κρίσης και τρόμου, σας καλούμε να παρακολουθήσετε την εκδήλωσή μας.
Διώχνουμε το σκοτάδι με εκδηλώσεις παιδείας και πολιτισμού.
Η ζωή είναι ωραία.
Η ζωή είναι σαν τον χορό.
Αν κάνεις ένα λάθος απλώς συνεχίζεις με τα σωστά βήματα.
«Όσο φτωχή και αν είναι η πραγματικότητα όπου δουλεύει ένα σχολείο», για να θυμηθούμε τον σπουδαίο Δελμούζο, «το δάσκαλό του πρέπει να τον εμπνέει ένα ιδανικό: ο ανθρωπισμός, ο καθολικός. Να βοηθάει κι αυτός με το έργο του να υψώνεται ολοένα η ανθρώπινη ζωή και ο πολιτισμός της. Ένα ιδανικό χωρίς τέρμα, γιατί δεν έχει τέρμα ο δρόμος της ανθρώπινης ψυχής… Σ’ αυτόν ένας δρόμος φέρνει: η σωστή εθνική μόρφωση.»
Ασυμβίβαστο σινεμά, απέριττο στην αφήγηση, αλλά γεμάτο ενέργεια και ήρωες που αγαπάς από το πρώτο λεπτό. Οι αδελφοί Νταρντέν με πολλές διακρίσεις στο φεστιβάλ Καννών διηγούνται με τρυφερότητα μία ακόμα επώδυνη ιστορία για την ανθρώπινη φύση.
Ενα μικρό αγόρι, αφύσικα σκληρό και πολυμήχανο για την ηλικία του, το σκάει από το ορφανοτροφείο που το έχει παρατήσει ο πατέρας του, υποσχόμενος ότι θα ξαναγυρίσει. Δραπετεύει για να αποδείξει τον κόσμο των ενηλίκων (φρουρών, ψυχολόγων, επιστατών) λάθος: ο πατέρας του δεν τον έχει εγκαταλείψει, δεν μετακόμισε σε άλλη πόλη, δεν έφυγε χωρίς ένα τηλέφωνο, ένα αντίο. Χωρίς να του πάει, τουλάχιστον, το ποδήλατό του. Τρέχει, τρυπώνει, σκαρφαλώνει, κρύβεται, κλωτσάει, δαγκώνει, φωνάζει, αρνείται. Ενα μικρό αγρίμι, τραυματισμένο και για αυτό επιφυλλακτικό, σκοντάφτει συνεχώς στην κακία του κόσμου και την επιβεβαιώνει. Μία νεαρή κομμώτρια παρούσα στο βουβό σπαραγμό του πιτσιρικά όταν διαπιστώνει πράγματι το φευγιό του δειλού πατέρα, αποφασίζει να το υιοθετεί κάθε Σαββατοκύριακο προσπαθώντας να επουλώσει το κακό που ήδη έχει γίνει. Υπάρχει όμως γυρισμός για αυτά τα παιδιά, ή θα τριγυρνάνε στις γειτονιές μας με τα ποδήλατά τους, απλά για να μας θυμίζουν τη συλλογική κοινωνική μας αμαρτία;Μπορεί να ακουστεί ειρωνικό, αλλά είναι αλήθεια: το σινεμά των Νταρντέν, νατουραλιστικό και ήσυχο, δεν παύει να είναι σινεμά …δράσης. Ηλεκτρισμένης ενέργειας, ταχυκαρδίας, αγωνίας. Οι ήρωές τους τρέχουν, αγωνίζονται, παλεύουν. Αντιδρούν πεισματικά στο τραγικό συνήθως πεπρωμένο τους. Μαζί τους, τρέχουμε κι εμείς από την άκρη της καρέκλας μας, κουβαλώντας όλη τους την ένταση, νιώθοντας απέραντη εμπάθεια και βαθιά απόγνωση. Ελπίζοντας ότι η ανθρώπινη φύση δε θα μας απογοητεύσει αυτή τη φορά, κάνοντας μία πλήρη ορθοπεταλιά γύρω από το προμελετημένο κάρμα της. Ασυμβίβαστοι σκηνοθέτες, οι Νταρντέν επιμένουν να αγνοούν τις ευκολίες της αφήγησης και συνεχίζουν να επιλέγουν πιο φιλόδοξες ανηφόρες: αυτές που απαιτούν στιβαρές ιστορίες και ταλέντο να τις διηγηθείς – με υγρή, παλλόμενη κινηματογράφησή, αληθινούς διαλόγους και ήρωες που αγαπάς από το πρώτο λεπτό. Δευτερόλεπτα μουσικού σκορ, τρεις τέσσερις σκόρπιες στιγμές μέσα σε ολόκληρη την ταινία, είναι ο μόνος συμβιβασμός του χρυσού κανόνα τους. Φαίνεται ότι σ’ αυτήν εδώ την ιστορία εγκατάλειψης, αισθάνθηκαν ότι ο μικρός τους ήρωας χρειαζόταν ένα χάδι. Και κάθε φορά που το πιτσιρίκι ξανακαβαλά με ματωμένα γόνατα και μουτζουρωμένο προσωπάκι το ποδήλατό του, μετά από ένα κυριολεκτικό ή συμβολικό χτύπημα της ζωής, ντύνουν για ελάχιστα δευτερόλεπτα την εικόνα με μουσική. Η αφοπλιστικά αβίαστη ερμηνεία του μικρού τους πρωταγωνιστή, οι αληθινές στιγμές, το μήνυμα που βγαίνει και αιωρείται αβίαστα, χωρίς ίχνος μελό ή διδακτισμού; Ποιο είναι το μυστικό του σινεμά τους, που ακόμα κι εκ των υστέρων, δεν αποδομείται εύκολα; Μάλλον η αυθεντινή αναγκαιότητα να το κάνουν και η μεγάλη τους καρδιά.
H ιστορία εκτυλίσσεται στη Σκωτία στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου!
Είναι μια παρέα από τέσσερις φοιτητές, που σπουδάζουν Πληροφορική. Τα παιδιά είναι καλοί φοιτητές και τα έχουν πάει άριστα όλη τη χρονιά. Μια Παρασκευή πρωί, αφού έδωσαν τις εξετάσεις τους σε ένα μάθημα και έγραψαν πολύ καλά, μαζεύτηκαν στη συνέχεια στο σπίτι του ενός, προκειμένου να οργανωθούν για το Σαββατοκύριακο που πλησίαζε.
Τη Δευτέρα το πρωί έδιναν εξετάσεις σε ένα εύκολο μάθημα, που ήθελε μόνο 2-3 ώρες διάβασμα. Έτσι, έπεσε η ιδέα: «Ρε παιδιά, δεν πάμε στη Γλασκώβη το Σαββατοκύριακο να βρούμε εκείνη την κοπέλα που γνωρίσαμε προχθές στην pub; Θα είναι και άλλες φίλες της στην παρέα, καλά θα περάσουμε». Δεν το σκέφτηκαν και πολύ και σε μία ώρα είχανε γίνει κιόλας όλες οι αναγκαίες κινήσεις και η τετράδα ταξίδευε με νοικιασμένο αμάξι για τη Γλασκώβη. Στη Γλασκώβη όντως πέρασαν πολύ καλά.
Για κακή τους τύχη, όμως, αντί να ξυπνήσουν πρωί πρωί τη Δευτέρα και να επιστρέψουν, για να είναι στην ώρα τους στις εξετάσεις, ξύπνησαν αργά το μεσημέρι. Τι θα έκαναν τώρα με το μάθημα; Στο δρόμο για το Εδιμβούργο προσπαθούσαν να σκεφτούν τι να πουν στον καθηγητή. Αποφάσισαν, λοιπόν, αν πουν ένα ψέμα αλλά με αρκετή δόση αλήθειας για να γίνουν πιστευτοί. Και οι τέσσερις συμφώνησαν να πουν ότι πήγανε στη Γλασκώβη σε συγγενείς και ενώ ξεκίνησαν τη Δευτέρα πρωί πρωί για το Πανεπιστήμιο, τους έπιασε λάστιχο στο δρόμο και δεν είχανε ρεζέρβα. κ.λπ. κ.λπ. Έτσι κι έγινε!
Ο καθηγητής τούς άκουσε με προσοχή και επειδή ήταν καλοί φοιτητές, δέχτηκε να δώσουν μόνοι τους την Τρίτη το πρωί το μάθημα. Χαράς ευαγγέλια στην ομάδα. Κάθισαν, διάβασαν καλά και την άλλη μέρα στις 9:00 πήγαν στο Πανεπιστήμιο να δώσουν τις εξετάσεις. Δεν υπήρχε, όμως, διαθέσιμη αίθουσα και έτσι ο καθηγητής τούς έβαλε σε τέσσερα ξεχωριστά γραφεία, τον καθένα μόνο του. Βέβαια, αυτό καθόλου δεν τους ένοιαζε, αφού και οι τέσσερις ήταν καλά διαβασμένοι.
Σε λίγο μοίρασε και τα θέματα. Ήταν μόνο δύο. Το πρώτο, που έπιανε 5 μονάδες στις 100, ήταν ένα πανεύκολο θέμα θεωρίας από την εισαγωγή, που το ήξεραν νεράκι και κανείς τους δεν δυσκολεύτηκε και το απαντήσει.
Το δεύτερο όμως θέμα, που θα έπιανε τα υπόλοιπα 95 στα 100, ήταν μία ερώτηση μόνο:
Iνδιάνικο καλοκαίρι είναι ένα όνομα που δίνεται σε μια περίοδο ηλιόλουστου, θερμού καιρού μέσα στο φθινόπωρο, λίγο πριν από τον χειμώνα. Αυτή η περίοδος είναι συχνά στα τέλη Οκτωβρίου ή στις αρχές Νοεμβρίου.
Το ινδιάνικο καλοκαίρι έρχεται συνήθως μετά τον πρώτο παγετό και μπορεί να παραμείνει για μερικές ημέρες ή εβδομάδες. Οι ημερομηνίες για το ινδιάνικο καλοκαίρι δεν είναι σταθερές.
Στη Μινεσότα των ΗΠΑ, για παράδειγμα, το ινδιάνικο καλοκαίρι έρχεται στις αρχές Οκτωβρίου. Στο Λονδίνο το φαινόμενο εμφανίζεται στα τέλη του Οκτώβρη, όπως έγινε και φέτος, δίνοντας την ευκαιρία στους Λονδρέζους να απολαύσουν τον ζεστό καιρό και να κάνουν ακόμη και… ηλιοθεραπεία.
Το ινδιάνικο καλοκαίρι στο Παρίσι μοιάζει σχεδόν με γιορτή:
Ο όρος «ινδιάνικο καλοκαίρι» χρησιμοποιείται εδώ και δύο αιώνες, σύμφωνα με τη Wikipedia. Για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε στην Πενσυλβάνια στα τέλη του 18ου αιώνα. Η λέξη ταξίδεψε στη συνέχεια προς τη Νέα Υόρκη και την Αγγλία, το 1798. Στον Καναδά εμφανίστηκε το 1821, όπου οι γαλλόφωνοι Καναδοί μετέφρασαν τον όρο «το καλοκαίρι των Ινδιάνων».
Γιατί «ινδιάνικο»;
Οι ερμηνείς είναι πολλές: Ισως γιατί αυτή είναι η παραδοσιακή περίοδος κατά την οποία οι Ινδιάνοι της Αμερικής συνέλεγαν τη σπορά τους. Ο ιστορικός Daniel J. Boorstin, συγγραφέας του βιβλίου «The Americans, The Colonial Experience», εκτιμά ότι ο όρος προέρχεται από την εποχή που οι Ευρωπαίοι κατακτητές σταματούσαν τις επιδρομές εναντίον των Ινδιάνων της Αμερικής, περίπου αυτές τις ημέρες του φθινοπώρου.
Το ινδιάνικο καλοκαίρι στο Κεμπέκ:
Το ινδιάνικο καλοκαίρι στη Βοστόνη:
Ινδιάνικο καλοκαίρι στο Central Park της Νέας Υόρκης:
Δεν ανησύχησεν ο Νέρων όταν άκουσε
του Δελφικού Μαντείου τον χρησμό.
«Τα εβδομήντα τρία χρόνια να φοβάται.»
Είχε καιρόν ακόμη να χαρεί.
Τριάντα χρονώ είναι. Πολύ αρκετή
είν’ η διορία που ο θεός τον δίδει
για να φροντίσει για τους μέλλοντας κινδύνους.
Τώρα στην Pώμη θα επιστρέψει κουρασμένος λίγο,
αλλά εξαίσια κουρασμένος από το ταξείδι αυτό,
που ήταν όλο μέρες απολαύσεως —
στα θέατρα, στους κήπους, στα γυμνάσια …
Των πόλεων της Aχαΐας εσπέρες …
A των γυμνών σωμάτων η ηδονή προ πάντων …
Aυτά ο Νέρων. Και στην Ισπανία ο Γάλβας
κρυφά το στράτευμά του συναθροίζει και το ασκεί,
ο γέροντας ο εβδομήντα τριώ χρονώ.
Ο Καβάφης παρουσιάζει στο ποίημα αυτό ένα εξαίρετο δείγμα αξιοποίησης της δραματικής ειρωνείας, αφήνοντας τον ήρωά του καθησυχασμένο από τη διφορούμενη μαντεία να σκέφτεται πως έχει άφθονο χρόνο μπροστά του, μόνο και μόνο για να ανατρέψει την αισιοδοξία των σχεδίων του, αποκαλύπτοντας στην τελευταία στροφή το πραγματικό νόημα της προφητείας.
Αναλυτικότερα:
Ο αυτοκράτορας της Ρώμης Νέρων Κλαύδιος -παρέμεινε στην εξουσία από το 54 έως το 68 μ.Χ.- το 67 μ.Χ. σε ηλικία 30 ετών βρίσκεται στην Ελλάδα όπου θα συμμετάσχει σε άφθονους αγώνες -κερδίζοντάς τους όλους-, και φυσικά θα δοθεί σε ποικίλες απολαύσεις, εκμεταλλευόμενος τη δύναμη που του παρείχε η εξουσία του.
Η επίσκεψή του εκείνη τη χρονιά στο Μαντείο των Δελφών θα του προσφέρει ικανοποίηση μέσω της σχετικής προφητείας: «Τα εβδομήντα τρία χρόνια να φοβάται», την οποία ο νεαρός αυτοκράτορας θα ερμηνεύσει λανθασμένα, θεωρώντας πως θα ζήσει μέχρι τα 73 του χρόνια. Η προφητεία αυτή δίνει στον Νέρωνα την εντύπωση πως έχει ακόμη πολλά χρόνια ζωής, αρκετά για να γευτεί κάθε είδους απόλαυση, αλλά και για να αντιμετωπίσει τις απειλές που υπήρχαν κατά της κυριαρχίας του.
Ο Νέρων υπήρξε ιστορικά μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα καθώς του αποδίδονται άφθονα εγκλήματα, μεταξύ των οποίων η δολοφονία της μητέρας του και του εν δυνάμει διαδόχου του Βρετανικού, ο εξαναγκασμός σε αυτοκτονία του δασκάλου του Σενέκα του Νεότερου, και φυσικά ένας έκλυτος βίος με πολλές ερωμένες και συμμετοχή σε οργιώδεις διασκεδάσεις.
Το μεγαλύτερο σφάλμα του Νέρωνα εντούτοις υπήρξε η ευνοϊκή στάση του απέναντι στους φτωχότερους πολίτες της Ρώμης -με ήπια φορολογικά μέτρα και προστατευτικές διατάξεις για τους δούλους- και η σύγκρουσή του με τη Σύγκλητο, το σώμα του αριστοκρατών της Ρωμαϊκής Πολιτείας.
Σημαντική χρονολογία για τον Νέρωνα αποτέλεσε το 64 μ.Χ., η χρονιά που ξέσπασε η μεγάλη πυρκαγιά στη Ρώμη. Πολλοί θεώρησαν τον ίδιο τον αυτοκράτορα υπαίτιο της καταστροφής αυτής, ενώ ο Νέρων απέδωσε ευθύνες στους χριστιανούς της πόλης, τους οποίους και καταδίωξε. Παράλληλα, θεωρήθηκε πως πίσω από τον εμπρησμό βρισκόταν ο Σενέκας ο Νεότερος, ο οποίος επιθυμούσε την ανατροπή του Νέρωνα, γι’ αυτό και ο αυτοκράτορας τον ανάγκασε να αυτοκτονήσει.
Ο Νέρωνας αποχωρώντας από το Μαντείο των Δελφών θα πάρει μαζί του και αρκετά από τα αναθήματα και τα αγάλματα του Μαντείου για να τα μεταφέρει στη Ρώμη.
Τώρα στην Pώμη θα επιστρέψει κουρασμένος λίγο, αλλά εξαίσια κουρασμένος από το ταξείδι αυτό, που ήταν όλο μέρες απολαύσεως — στα θέατρα, στους κήπους, στα γυμνάσια … Των πόλεων της Aχαΐας εσπέρες … A των γυμνών σωμάτων η ηδονή προ πάντων …
Ο Νέρωνας αισιόδοξος ύστερα από την ευνοϊκή -όπως πίστεψε- προφητεία του Μαντείου, ετοιμάζεται να επιστρέψει στη Ρώμη και αναπολεί το διάστημα που παρέμεινε στην επαρχία της Αχαΐας, η οποία περιελάμβανε πέραν από την Πελοπόννησο και ένα τμήμα της Στερεάς Ελλάδας.
Όλες οι μέρες παραμονής του Νέρωνα στην Ελλάδα ήταν γεμάτες απολαύσεις και ηδονή, καθώς ο αυτοκράτορας φρόντισε να γευτεί ό,τι καλύτερο είχε να του προσφέρει ο τόπος αυτός. Η αναφορά, μάλιστα, στην ηδονή από τα γυμνά σώματα, εμπεριέχει κι ένα καβαφικό υπονοούμενο για το είδος της ηδονής που προτίμησε ο Νέρωνας.
Ο αυτοκράτορας αξιοποίησε στο έπακρο την παραμονή του στην Ελλάδα, χωρίς βέβαια να γνωρίζει ή να υποψιάζεται πως ο επόμενος χρόνος θα είναι και ο τελευταίος του. Από την άγνοια αυτή του Νέρωνα για το βίαιο τέλος που τον περιμένει, προκύπτει η τραγική ειρωνεία του ποιήματος, αλλά και το γενικότερο μήνυμα που επιχειρεί να μεταδώσει ο ποιητής. Η αδυναμία του Νέρωνα να σταθμίσει σωστά τους κινδύνους που αντιμετώπιζε, καθώς και τις επιπτώσεις που θα είχε η σύγκρουσή του με τη Σύγκλητο, αποκαλύπτουν ένα γενικότερο γνώρισμα της ανθρώπινης φύσης. Οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να πιστέψουν κάθε θετική γι’ αυτούς προοπτική, έστω κι αν αυτή βασίζεται σε κάτι κίβδηλο, όπως είναι μια προφητεία, αλλά δεν είναι εξίσου έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις αρνητικές τους προοπτικές. Με τον ίδιο τρόπο, άλλωστε, που ο Νέρωνας εθελοτυφλεί μπροστά στις αρνητικές ενδείξεις (η συνωμοσία του Σενέκα, δεν μπορούσε παρά να είναι ενδεικτική για τις εναντίον του αντιδράσεις), έτσι και κάθε άνθρωπος, διαχρονικά και σε όποια κοινωνική τάξη κι αν ανήκει, προτιμά να βασιστεί σε φρούδες ελπίδες, παρά να κρίνει αντικειμενικά και με ρεαλισμό τις συνθήκες της ζωής του.
Όσο κι αν οι άνθρωποι πιστεύουν πως οι άσχημες ανατροπές που τους προκύπτουν είναι προϊόν ατυχίας και κακών συγκυριών, δεν είναι λίγες οι φορές που τη συμφορά θα μπορούσαν να την περιμένουν, αν είχαν αξιολογήσει σωστά τις πράξεις τους αλλά και τα γενικότερα δεδομένα της ζωής τους. Πώς ο Νέρωνας περίμενε να μακροημερεύσει στην εξουσία, έχοντας στραφεί κατά των αριστοκρατών και έχοντας αφεθεί στις απολαύσεις και τις ηδονές; Η διορία που δόθηκε στον Νέρωνα είναι μόλις ένας χρόνος και όχι 40 και πλέον, όπως ο ίδιος πίστεψε. Ο Νέρωνας θα οδηγηθεί στο θάνατο στα 31 του χρόνια.
Aυτά ο Νέρων. Και στην Ισπανία ο Γάλβας κρυφά το στράτευμά του συναθροίζει και το ασκεί, ο γέροντας ο εβδομήντα τριώ χρονώ.
Με μια σύντομη πρόταση: «Αυτά ο Νέρων.», ο Καβάφης αντιστρέφει το αισιόδοξο για τον Νέρωνα κλίμα και αποκαλύπτει την αλήθεια των λόγων του Μαντείου.
Την ώρα που Νέρωνας ελπίζει για ένα ένδοξο μέλλον και χαίρεται για τις απολαύσεις που γεύτηκε, ο Σέρβιος Σουλπίκιος Γάλβας προετοιμάζει, με τις ευλογίες της Συγκλήτου, ένα επαναστατικό κίνημα κατά του διεφθαρμένου νεαρού αυτοκράτορα, το οποίο θα οδηγήσει στη δολοφονία ή κατά μία άλλη εκδοχή στην εξαναγκαστική αυτοκτονία του Νέρωνα.
Ο Νέρωνας στα 31 του χρόνια θα χάσει όχι μόνο την εξουσία, αλλά και τη ζωή του, ενώ μόλις ένα χρόνο πριν θεωρούσε ότι θα έχει μια μακρά σταδιοδρομία, βασισμένος σε μια προφητεία που ερμήνευσε κατά βούληση. Η ανατροπή των προσδοκιών του Νέρωνα και η αντίθεση που παρουσιάζεται ανάμεσα στις ελπίδες του και στις δυσμενείς γι’ αυτόν εξελίξεις, δημιουργούν την έντονη δραματική ειρωνεία του ποιήματος και αποκαλύπτουν μία από τις έξοχες αρετές της ποίησης του Κωνσταντίνου Καβάφη.
Ο Γάλβας θα ανέλθει στο θρόνο της αυτοκρατορίας, έχοντας ηγηθεί μιας επανάστασης κατά των αυθαιρεσιών του Νέρωνα, αν και επί της ουσίας θα προκριθεί από τη Σύγκλητο ως προασπιστής των συμφερόντων της.
Το είδαμε στο http://latistor.blogspot.gr
«Το Νοέμβρη κρύο κάνει κι η φωτιά θα μας ζεστάνει» – λαϊκή σοφία
Θυμάμαι να με πιάνει κάθε τέτοια εποχή του χρόνου μια γλυκιά αίσθηση προσδοκίας. Ακόμα και φέτος, που η μια ψυχρολουσία διαδέχεται την άλλη, μέσα μου περιμένω κάτι ανατρεπτικά όμορφο να συμβεί, κάτι που να παρηγορήσει την αναστατωμένη ψυχή και να καταλαγιάσει τον ανήσυχo νου. Ισως, ειδικά τώρα με το βαρύ κλίμα της συγκυρίας που ζούμε, το πραγματικό κάλεσμα του Νοεμβρίου είναι να ανακαλύψουμε το αληθινό και πολύτιμο μέσα στην καθημερινότητά μας, για να αντισταθούμε στην παρακμή και την απελπισία από το εσωτερικό αυτό σημείο δύναμης.
Την εποχή αυτή ο καιρός είναι συχνά ψυχρός, με απότομα ξεσπάσματα ζέστης στο μέσον της μέρας. Τα φυλλοβόλα δέντρα έχουν αποχαιρετίσει πολλά από τα φύλλα τους, και είναι απίστευτα όμορφα μέσα στη χρυσαφένια τους αίγλη. Κι αυτή η υγρή υπόλευκη πάχνη, νωρίς το πρωί και αργά το βράδυ, αγγίζει απαλά τις αισθήσεις με μια αγκαλιά που σε κάνει να ξεχνάς οριστικά τις μνήμες του καλοκαιριού και να αποζητάς τη θαλπωρή του οικείου.
Γι΄ αυτό η ενέργεια του Νοεμβρίου είναι φιλική και εσωστρεφής ταυτόχρονα. Θέλεις το χρόνο σου να τη νιώσεις και να τη δεχτείς, όπως όταν συναντάς έναν καλοπροαίρετο παλιό γνώριμο και χρειάζεται να ανταλλάξεις μαζί του κάποιες αμήχανες πρώτες κουβέντες μέχρι να αναθερμανθεί το νήμα της σύνδεσης και να ανοίξουν οι καρδιές…
Κι έτσι, αρκετά μακριά πια από τη σαγήνη της αρχής του φθινοπώρου, επιστρέφουμε οριστικά στην αγκαλιά της Εστίας. Μας έλκει η θαλπωρή του σπιτιού μας, η γνώριμη μυρωδιά των χώρων μας, η μουσική της ρουτίνας μας, οι προσωπικές τελετουργίες που δίνουν νόημα στις στιγμές που περνάμε παρέα με τον αγαπημένο εαυτό. Ακόμη και τα μικρά παιδιά, που το καλοκαίρι απλώς δεν αντέχουν να μείνουν μέσα, την εποχή αυτή τιτιβίζουν σαν πουλάκια στη ζεστή φωλιά του δωματίου τους.
Σας καλώ λοιπόν να συγχρονιστούμε με την ενέργεια του Νοεμβρίου και να τιμήσουμε την ιερότητα της καθημερινότητάς μας μέσα στο σπίτι. Μέσα από τη φροντίδα του χώρου που μας φιλοξενεί ας συνδεθούμε με την προσφορά σε μας και στα αγαπημένα μας πρόσωπα.
Αν έχουμε τζάκι, ας το ανάψουμε για να ψήσουμε κάστανα και να πούμε όλοι μαζί παραμύθια και ιστορίες από τα παλιά
Αν έχουμε κήπο ή γλάστρες με φυτά στο μπαλκόνι, ας τα περιποιηθούμε, βάζοντας φρέσκο χώμα, καθαρίζοντας τα φύλλα τους από τη σκόνη
Αν έχουμε πιάνο ή άλλο μουσικό όργανο ας διοργανώσουμε μια βραδιά με αγαπημένα τραγούδια, από ρετρό μέχρι παιδικά για να χαρούμε όλοι μαζί
Αν μας αρέσουν τα επιτραπέζια, ας παίξουμε ένα «παλιομοδίτικο» κλασσικό παιχνίδι, όπου να συμμετέχουν όλοι, μικροί και μεγάλοι
Αν αγαπάμε τη ζεστή σοκολάτας (εγώ πρώτη!) ας προμηθευτούμε μια κορυφαίας ποιότητας και ας την απολαύσουμε αργά και συνειδητά, εκτιμώντας σε κάθε γουλιά την εξαιρετική γεύση της
Αν μας αρέσει η μυρωδιά του φρεσκοψημένου ψωμιού (σε ποιον δεν αρέσει;), ας φτιάξουμε το δικό μας ψωμί κι ας ευχαριστηθούμε μια ζεστή, αχνιστή, φέτα από το πρώτο καρβέλι
Αν έχουμε κάποια «καλά» πράγματα για το σπίτι (ριχτάρια, κουρτίνες, σερβίτσια) που τα χρησιμοποιούμε μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις (για να εντυπωσιάσουμε τους άλλους συνήθως), ας τους δώσουμε τη θέση τους στο χώρο μας για να τα χαρούμε επιτέλους εμείς οι ίδιοι!
Ο,τι κι αν κάνουμε, ας είμαστε συνειδητοί και παρόντες. Το σπίτι μας είναι η φωλιά μας και η καθημερινότητα το καταφύγιό μας, ό,τι κι αν συμβαίνει εκεί έξω. Κι αυτόν το Νοέμβριο ας το θυμίζουμε με ευγνωμοσύνη στον εαυτό μας και στην οικογένειά μας…
Ένα κοράκι ζούσε σε ένα δάσος και ήταν πολύ ευτυχισμένο. Κάποια μέρα είδε έναν κύκνο. “Αυτός ο κύκνος είναι ολόλευκος.” σκέφτηκε, “και εγώ είμαι κατάμαυρο.” «Ο κύκνος πρέπει να είναι το πιο ευτυχισμένο πουλί στον κόσμο.» Είπε την σκέψη του στον κύκνο. “Βασικά,” απάντησε ο κύκνος, “αισθανόμουν έτσι μέχρι που συνάντησα έναν παπαγάλο, ο οποίος είχε δύο χρώματα. Τώρα πιστεύω ότι ο παπαγάλος είναι το ομορφότερο πουλί στον κόσμο”.
Το κοράκι πήγε στον παπαγάλο και του είπε αυτό που σκεφτόταν. Ο παπαγάλος είπε, “ήμουν πολύ χαρούμενος μέχρι που είδα το παγώνι. Εγώ έχω μόνο δύο χρώματα ενώ το παγώνι έχει πολλά χρώματα.” Τότε το κοράκι αποφάσισε να επισκεφτεί το παγώνι που ήταν στον ζωολογικό κήπο και είχε συγκεντρωμένους γύρω του εκατοντάδες ανθρώπους. Όταν ο κόσμος έφυγε, τότε το κοράκι πλησίασε το παγώνι λέγοντας του: “ Εσύ παγώνι,” είπε το κοράκι, “είσαι τόσο όμορφο. Καθημερινά σε επισκέπτονται χιλιάδες άνθρωποι για να σε θαυμάσουν. Εμένα όταν με δουν οι άνθρωποι με διώχνουν μακριά. Νομίζω ότι είσαι το πιο ευτυχισμένο πουλί επάνω στον πλανήτη.”
Το παγώνι τότε απάντησε, “πάντα πίστευα ότι είμαι το πιο όμορφο και ευτυχισμένο πουλί στον πλανήτη. Όμως εξαιτίας της ομορφιάς μου, είμαι φυλακισμένο στον ζωολογικό κήπο. Διαπίστωσα ότι σε ολόκληρο τον ζωολογικό κήπο, ότι το κοράκι είναι το μόνο πουλί που δεν είναι σε κλουβί. Οπότε τις τελευταίες μέρες σκεπτόμουν ότι αν ήμουν κοράκι, θα πετούσα ελεύθερα παντού.”
Αυτό είναι ένα βασικό πρόβλημα σε εμάς τους ανθρώπους. Συγκρίνουμε τον εαυτό μας χωρίς λόγο με άλλους ανθρώπους με αποτέλεσμα να είμαστε θλιμμένοι. Δεν είμαστε ευγνώμονες για όσα μας χάρισε η ύπαρξη. Όλο αυτό είναι ένας φαύλος κύκλος που οδηγεί σε λύπη και ανασφάλεια. Να νιώθεις όμορφα και να ζεις την ζωή σου, για αυτό που είσαι και όπως είσαι.
Η Αναγέννηση, με πολύ περιορισμένη την επικοινωνία της προς τις αυθεντικές μορφές της μεγάλης εποχής του Ελληνισμού και θέλοντας κυρίως να προβάλει τα αιτήματά της σ’ έναν κόσμο που θεωρούσε σαν τον μοναδικό ανθρώπινο κόσμο, δημιούργησε μια φανταστική Ελλάδα.
Με σκοπό: με το ενδιάμεσο αυτής της φανταστικής «Αρχαιότητας» να δικαιώσει τον εαυτό της και να συνειδητοποιήσει την πανίσχυρη ιστορική της βούληση.
Η «Αρχαιότητα» αυτή ήταν μια ουμανιστική Summa, που στον τομέα της Τέχνης περιοριζόταν σε αλεξανδρινά έργα, ρωμαϊκά αντίγραφα και ελάχιστα πρωτότυπα της μεγάλης εποχής.
Ο Μιχαήλ Άγγελος, που έζησε μια τόσο φοβερή εσωτερική σύγκρουση όταν είδε τον Λαοκόοντα, δεν είχε ποτέ του αντικρίσει τον Παρθενώνα.
Ο Winckelmann, που έμενε «βουβός, κουφός και με δάκρυα στα μάτια» μπρος στην Παλλάδα, αγνοούσε όλη την προκλασική τέχνη.
Ο Goethe, που προτιμούσε τον Ευριπίδη από τον Αισχύλο (ακριβώς όπως τον 18ο αιώνα οι Ευρωπαίοι προτιμούσαν τον Βιργίλιο από τον Όμηρο), που τρόμαξε όταν αντίκρισε τις δωρικές κολώνες του Paestum και που δήλωνε ότι «στη Ρώμη ανακάλυψα τον εαυτό μου, βρέθηκα για πρώτη φορά σύμφωνος με τον εαυτό μου, ευτυχής και λογικός», λάτρευε πάνω απ’ όλα το σύμπλεγμα του Λαοκόοντα, τον Απόλλωνα Belvedere, τον Δία Otricoli ή την Αθηνά Ludovici – ό,τι πιο εξασθενημένο, πιο ψεύτικο και γυμνό από νόημα έχει να επιδείξει η Αρχαιότητα.
Όσο για τον Hegel, που παραστάθηκε γεμάτος θαυμασμό στο ξέθαμμα των πομπηιανών επαύλεων και στον οποίο χρωστάμε την πιο ξένη προς τον Σοφοκλή ανάλυση της Αντιγόνης, έβλεπε στον Canova έναν αντάξιο συνεχιστή του Φειδία.
Κώστας Παπαϊωάννου, Ο άνθρωπος και ο ίσκιος του
Ας πούμε τα σημερινά μας. Τα σχολειά – αν βγάλει κανένας λίγα στην μπάντα – τ’ άλλα όλα δουλεύουν για να βγάλουνε λεβαντίνους κι όχι Έλληνες, μ’ όλα τα ψευτοελληνικά εξωτερικά πασαλείμματα. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς που διδάσκουνε τα παιδιά μας κινήσανε απ’ το χωριό, και πέσανε με τα μούτρα στα «μοντέρνα».
Την Ελλάδα δεν θέλουνε μήδε να την ακούσουνε, την «Ψωροκώσταινα»! Δεν υπάρχει πιο αντιπαθητικό και πιο μικρόμυαλο πλάσμα από τον ξιπασμένο άνθρωπο που αρνήθηκε το γάλα της μάνας του και ρεμπεύεται κιόλας γι’ αυτό το κατόρθωμα.
Λοιπόν, από τέτοιους δασκάλους τι θα μάθουνε τα παιδιά μας, τα κακόμοιρα τα παιδιά μας; Θα μάθουνε, πως για να γίνει κανένας σπουδαίος και για να φαίνεται πως είναι έξυπνος, πρέπει να μην έχει τίποτα ελληνικό απάνω του.
Φώτης Κόντογλου, Η πνευματική ξενοδουλεία μας
Μόρφωση και μάθηση είναι άσκηση της ζωής· και η άσκηση της ζωής έχει πολλά να κερδίσει από ανθρώπους σαν τον [ζωγράφο] Θεόφιλο που βρήκαν τον δρόμο ψηλαφώντας, μόνοι μέσα στα σκοτεινά μονοπάτια μιας πολύ καλλιεργημένης, καθώς νομίζω, ομαδικής ψυχής όπως είναι η ψυχή του λαού μας.
Έχει πολλά να κερδίσει· και πριν απ’ όλα να μάθει πώς να φυλάγεται από τη μισή μόρφωση και από τη μισή μάθηση που καταντά στρέβλωση και νάρκη.
Γιώργος Σεφέρης, Θεόφιλος
Χρειαζόμαστε παιδεία για τον δικό μας τόπο. Όχι πια αυτή την εξαθλιωτική διαιώνιση του μεταπρατισμού, όχι άλλον πιθηκισμό, αγκομαχητό και λαχάνιασμα πίσω από ξένες φανταχτερές μόδες, εφήμερες ιδεολογίες, χρεωκοπημένους «φωταδισμούς».
Χρήστος Γιανναράς, Ραχοκοκαλιά ή φιλοσοφία της παιδείας
Οι αναρτήσεις μας δεν έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Δεν σκοπεύουμε να παραβιάσουμε τα πνευματικά δικαιώματα κανενός ατόμου ή εταιρίας.
Τα πνευματικά δικαιώματα των αναρτήσεων μας, εν γένει, δεν ανήκουν σε μας.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
H ιστορία εκτυλίσσεται στη Σκωτία στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου!
Πρόσφατα σχόλια