#YRE #eepf Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον
Από τις: Αντωνοπούλου Ελένη-Ανδριάνα και Μαμαλή Βασιλική
Το πρώτο πράγμα που σκέφτεται κανείς όταν ακούει ¨Ελλάδα¨ είναι η ομορφιά και η ιστορία της. Όμως, στη πραγματικότητα, η Ελλάδα είναι πολλά παραπάνω, μεταξύ αυτών και η ¨μητέρα¨ του ελαιολάδου, αφού παράγει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου παγκοσμίως*, και μέσω της Μεσογειακής διατροφής, της οποίας η βάση είναι το ελληνικό ελαιόλαδο, βοήθησε τον κόσμο να κατανοήσει τα οφέλη του. Μάλιστα, επισημαίνεται πως το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο θεωρείται το καταλληλότερο για την υγεία του ανθρώπου, καθώς περιέχει πολλά θρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά. Επίσης, υφίσταται ελάχιστη επεξεργασία και έχει χαμηλή οξύτητα, πράγμα που ενισχύει την αξία και τη ποιότητά του.
Ωστόσο, η υψηλή αυτή ποιότητα του ελαιολάδου, μπορεί εύκολα να υποβαθμιστεί, εξαιτίας διαφόρων παραγόντων που επηρεάζουν τόσο τη παραγωγή, όσο και την ποιότητά του. Φυσικά, ο κυριότερος παράγοντας που επηρεάζει το ελαιόλαδο, δεν είναι άλλος από την κλιματική αλλαγή που παρατηρείται τα τελευταία τριάντα χρόνια. Πιο συγκεκριμένα, παράμετροι όπως οι ακραίες καιρικές συνθήκες (υπερβολικά χαμηλές ή αντίστοιχα, υψηλές θερμοκρασίες), οι πολλές βροχές ή η λειψυδρία, η υπερβολική υγρασία ή ξηρασία και το άγονο έδαφος, συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στη ποιότητα του ελαιολάδου. Επιπλέον, οι ασθένειες που πιθανόν να έχει υποστεί η ελιά, ή η μετ’ έπειτα αποθήκευσή της, μπορούν σίγουρα να επηρεάσουν τη παραγωγή και τη ποιότητα του ελαιολάδου, αφού ο καρπός που έχει προσβληθεί από ασθένεια, δεν δύναται να παραγάγει εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα υποβάθμισης της ποιότητάς του, αποτέλεσε το καλοκαίρι του 2024, Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του ο κ. Λιανός, ιδιοκτήτης ελαιοτριβείου της περιοχής, λόγω της ξηρασίας και των υψηλών θερμοκρασιών χάθηκαν μεγάλες ποσότητες καρπού, και κινδύνευσαν ακόμη και πολλά δέντρα. Ακόμα, η κλιματική αλλαγή επηρέασε το γενικότερο κλίμα ολόκληρου του φθινοπώρου, με αποτέλεσμα η άμεση ελαιοποίηση να κρίνεται απαραίτητη. Και προφανώς, η επιρροή της κλιματικής αλλαγής είναι τόσο μεγάλη, που έχει τροποποιηθεί ολόκληρη η διαδικασία της συγκομιδής της ελιάς. Για παράδειγμα, παλιότερα χρησιμοποιούνταν πλαστικά σακιά για τη μεταφορά των ελιών στο ελαιοτριβείο, ενώ τώρα χρησιμοποιούνται μεγάλα σακιά ή τελάρα σταθερής θερμοκρασίας, για να μη ζεσταίνεται ο καρπός.
Δυστυχώς λοιπόν, όλοι αυτοί οι παράγοντες, μακροπρόθεσμα, φθείρουν το ελαιόλαδο, υποβαθμίζοντας την αξία του και αυξάνοντας το κόστος παραγωγής του. Βέβαια, αποτέλεσμα αυτών, είναι η απότομη κάμψη του εμπορίου του ελαιολάδου που έχει παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια. Πολλοί λαδέμποροι μάλιστα, ισχυρίζονται πως αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα προστασίας του καρπού της ελιάς, σε λίγα χρόνια η παραγωγή και το εμπόριο του ελαιολάδου ενδεχομένως να εξαφανιστούν τελείως, αναδεικνύοντας το μέγεθος του προβλήματος της κλιματικής αλλαγής.**
“Η Κλιματική Αλλαγή καταστρέφει το περιβάλλον”
https://www.eef.gr/events/klimatiki-allagi
Τι μπορούμε όμως να κάνουμε, ώστε να προφυλάξουμε το ελαιόλαδο από τη κλιματική αλλαγή; Αρχικά, γνωρίζοντας πως η κλιματική αλλαγή είναι αποτέλεσμα της φύσης, αντιλαμβανόμαστε πως δε μπορεί να αποτραπεί, ωστόσο μπορεί να αντιμετωπιστεί. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να προστεθούν αρδευτικά συστήματα στους ελαιώνες, ώστε να μειωθεί η ξηρασία, και συνεπώς και οι ασθένειες που προσβάλλουν τον καρπό. Επίσης, τα συχνότερα ραντίσματα και η εφαρμογή βιολογικών λιπασμάτων σίγουρα θα σταθεροποιούσαν τη κατάσταση του καρπού, κρατώντας τον υγιεινό και ασφαλή, και φυσικά διατηρώντας τη ποιότητα του ελαιολάδου. Ακόμη, μια λύση θα ήταν η τοποθέτηση παγίδων για έντομα, ώστε να μην έρχονται σε επαφή με τον καρπό, υποβαθμίζοντας τη ποιότητα του ελαιολάδου που θα παραγάγει. Φυσικά, ο τρόπος κλαδέματος του δέντρου είναι ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τη παραγωγή και τη ποιότητα του ελαιολάδου, αφού ρυθμίζει τη καρποφορία, ευνοεί την ομοιόμορφη ωρίμανση, και σταθεροποιεί τη παραγωγή.
Ένας ακόμη παράγοντας που παίζει καθοριστικό ρόλο στη ποιότητα του ελαιολάδου είναι αναμφισβήτητα η αποθήκευσή του. Πέρα από τις υψηλές θερμοκρασίες, το ελαιόλαδο επηρεάζεται αρνητικά από τον αέρα και το οξυγόνο, γι’ αυτό η φύλαξή του γίνεται ειδικό, κλιματιζόμενο χώρο, και σπάνια απαιτείται προσθήκη Αζώτου. Άλλη μέθοδος αποθήκευσης είναι η φύλαξη σε δεξαμενές, ανθεκτικές στις υψηλές θερμοκρασίες, προστατεύοντας το ελαιόλαδο και εξασφαλίζοντάς του τις κατάλληλες καιρικές συνθήκες που χρειάζεται για να διατηρηθεί.
“Το ελαιόλαδο φυλάσσεται σε ειδικές δεξαμενές, ανθεκτικές στις υψηλές θερμοκρασίες”
http://www.bostanistas.gr/?i=bostanistas.el.article&id=3427
Ωστόσο, πώς μπορούμε να βεβαιωθούμε πως το ελαιόλαδο είναι ποιοτικό; Σύμφωνα με τον κ. Λιανό, λαμβάνονται μερικά μέτρα, όπως οι χημικές αναλύσεις που γίνονται, ώστε να καθοριστούν το ποσοστό του ελαιολάδου σε οξέα και η αξία του, ή η κατάλληλη αποθήκευσή του, ώστε να αναδειχθεί και να διατηρηθεί η πραγματική ποιότητα του ελαιολάδου.
“Η σύσταση του ελαιολάδου”
https://www.alimentlab.gr/%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B7-%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%85/
Τέλος, η βιώσιμη παραγωγή είναι επίσης σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στη διατροφική ασφάλεια, αφού αν ο παραγωγός έχει κέρδος, θα είναι πιο προσεκτικός, θα εφαρμόσει τις σωστές πρακτικές και τα σωστά λιπάσματα, και θα ποτίζει κατάλληλα την ελιά. Αποτέλεσμα των εφαρμογών αυτών, δε θα είναι άλλο από ένα εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας.
Συνεπώς, είμαστε υποχρεωμένοι να προφυλάξουμε το ελαιόλαδο από την κλιματική αλλαγή, καθώς είναι ένα από τα βασικά μέρη της Μεσογειακής διατροφής. Όσον αφορά την κατανάλωσή του, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί όταν αγοράζουμε ελαιόλαδο, δίνοντας έμφαση στη ποιότητα του (εξαιρετικά παρθένο), και στη διατροφική του αξία, καθώς η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο το περιβάλλον, αλλά και την ποιότητα των τροφίμων. Τέλος, το ελαιοτριβείο παίζει καθοριστικό ρόλο στη μετατροπή της ελιάς σε ένα αγνό, ποιοτικό ελαιόλαδο.
Βιβλιογραφία
*“Statistics.” International Olive Council, https://www.internationaloliveoil.org/what-we-do/statistics/.
“Wikipedia.” Wikipedia, https://www.wikipedia.org/.
Λιανός, Κωνσταντίνος. Προσωπική συνέντευξη. 19 Μαρ. 2026.
** SpringerLink, 2025, https://link.springer.com/article/10.1007/s11625-025-01756-x
