Στις 3 Μαΐου 2018 έγινε η τελευταία εκδρομή του Σχολείου μας στις Μυκήνες – Ναύπλιο. Όλοι μας αρχικά περιηγηθήκαμε στον Αρχαιολογικό Χώρο και στο Μουσείο των Μυκηνών και στη συνέχεια επισκεφτήκαμε το Ναύπλιο. Την προηγούμενη ημέρα έγινε μια παρουσίαση – εικονική ξενάγηση με προβολή βίντεο από την καθηγήτρια κ. Πλιακούρα ώστε να γίνει μία πρώτη γνωριμία με το χώρο.
Ιδιαίτερη εντύπωση μας έκανε η φυλακή του ήρωα Κολοκοτρώνη και επίσης υπέροχη και τελικά εύκολη για όλους μας αποδείχθηκε η κατάβαση των περίφημων 999 σκαλοπατιών του.
Απολαυστικός ο ελεύθερος χρόνος μας στην υπέροχη πόλη του Ναυπλίου και απαραίτητη, δυστυχώς, η επιστροφή μας στο Σχολείο αργά το βράδυ.
Ήταν μια υπέροχη επιλογή για το κλείσιμο της σχολικής μας χρονιάς.
ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – ΜΥΚΗΝΕΣ της Χρ. Πλιακούρα
Μεταξύ του 1600 – 1100 π. Χ στο χώρο της ηπειρωτικής Ελλάδας άκμασε ο Μυκηναϊκός πολιτισμός, ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός, που αποτέλεσε τη βάση των ομηρικών επών και των σημαντικότερων αρχαιοελληνικών μύθων. Το όνομά του το επινόησαν οι αρχαιολόγοι από το πιο σημαντικό του κέντρο, τις Μυκήνες, που βρίσκεται στη βορειοανατολική Πελοπόννησο, στην Αργολίδα. Άλλα σπουδαία μυκηναϊκά κέντρα ήταν η Τίρυνθα και η Πύλος στην Πελοπόννησο, η Αθήνα, η Θήβα και ο Ορχομενός στην Ανατολική Στερεά και η Ιωλκός στη Θεσσαλία.
Κάθε μυκηναϊκό κέντρο είχε το δικό του ηγεμόνα (άναξ), που ζούσε σε πολυτελές ανάκτορο χτισμένο στην ακρόπολη του κέντρου. Το μυκηναϊκό ανάκτορο ήταν ο πυρήνας της διοίκησης και της οικονομίας. Ο ηγεμόνας περιστοιχιζόταν από αξιωματούχους και δημοσίους υπαλλήλους που τον βοηθούσαν στη διακυβέρνηση του κράτους. Στο μυκηναϊκό ανάκτορο εργαζόταν ένας μεγάλος αριθμός από υπηρέτες, γεωργούς, βοσκούς και διαφόρους ειδικευμένους τεχνίτες ( ξυλουργοί, κεραμείς, οπλουργοί, χτίστες, μάγειρες κ.α.). Υπήρχαν επίσης καλλιτέχνες, όπως ραψωδοί. Εκτός από το ανάκτορο του ηγεμόνα, στην ακρόπολη υπήρχαν οι κατοικίες των πλουσίων γαιοκτημόνων και του ιερατείου.
Βάση της μυκηναϊκής οικονομίας ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία, που εξασφάλιζαν στους Μυκηναίους επαρκή τροφή. Οι Μυκηναίοι δεν είχαν πρώτες ύλες, ωστόσο ανέπτυξαν βιοτεχνικούς κλάδους, όπως την ελεφαντουργία, τη λιθοτεχνία και τη μεταλλουργία, καθώς εισήγαν χρυσό, χαλκό, ελεφαντόδοντο, πολύτιμους λίθους και μεταλλεύματα από όλη την ανατολική Μεσόγειο. Τα αντικείμενα, που κατασκεύαζαν στα εργαστήριά τους ( ξίφη, εγχειρίδια, πανοπλίες, σκεύη, κοσμήματα) με κορυφαία τα υπέροχα κεραμικά τους αγγεία, τα πουλούσαν σε όλη τη Μεσόγειο κι έτσι κατόρθωσαν γρήγορα να πλουτίσουν. Τον 14ο και 13ο αι. π. Χ. τα μυκηναϊκά εμπορικά πλοία διέσχιζαν τις θάλασσες. Οι Μυκηναίοι έγιναν θαλασσοκράτορες. Εκτός από την ανατολή είχαν επαφές με περιοχές της Αδριατικής θάλασσας, την Ιταλία, τη βόρεια Ευρώπη, με νησιά του Αιγαίου και τη μινωική Κρήτη. Ο μυκηναϊκός πολιτισμός επηρεάστηκε πολύ από τον πολιτισμό της μινωικής Κρήτης. Από τους Μινωίτες δανείστηκαν οι Μυκηναίοι τεχνολογικά επιτεύγματα ,μορφές τέχνης και τη γραφή. Τα αφομοίωσαν με γόνιμο και δημιουργικό τρόπο, χωρίς να χάσουν τη δική τους ταυτότητα.
Ο μυκηναϊκός πολιτισμός έσβησε στις αρχές του 11ου αι. π. Χ. Κανένας δεν ξέρει γιατί πραγματικά κατέρρευσε μια τόσο πλούσια και ισχυρή κουλτούρα. Ίσως εξαιτίας κάποιων πυρκαγιών που κατέστρεψαν τις Μυκήνες. Είχαν επίσης μεσολαβήσει πολλές επιδρομές ενός λαού από το βορρά, των Δωριέων, αλλά σημαντικό ρόλο έπαιξαν η πείνα, οι ασθένειες και οι τοπικές επαναστάσεις.
Ο μυκηναϊκός πολιτισμός ανασύρθηκε από τη σιωπή, όταν ο περίφημος Γερμανός αρχαιολόγος Heinrich Schliemann ( Ερρίκος Σλήμαν) ξεκίνησε το 1876 ανασκαφές στις Μυκήνες και έφερε στο φως τα περισσότερα και σημαντικότερα χρυσά ευρήματα που βρέθηκαν ποτέ στον ελληνικό χώρο. Αποδείχτηκε έτσι ότι ο Όμηρος ήταν πολύ ακριβής, όταν χαρακτήριζε τις Μυκήνες «πολύχρυσες».
Τα σπουδαιότερα και γνωστότερα μνημεία του μυκηναϊκού πολιτισμού βρίσκονται στην ακρόπολη των Μυκηνών και μαρτυρούν την ικανότητα των Μυκηναίων στη μνημειώδη αρχιτεκτονική, δηλαδή στην κατασκευή πολύ μεγάλων κτισμάτων :
Κυκλώπεια τείχη
Η ακρόπολη των Μυκηνών ήταν οχυρωμένη με γιγάντια τείχη, που είναι ως σήμερα διατηρημένα σε κάποιο βαθμό. Είναι γνωστά ως « Κυκλώπεια» από τους τεράστιους ογκόλιθους που χρησιμοποιήθηκαν για το χτίσιμό τους. Το πάχος τους ήταν 5μ. και το ύψος τους ξεπερνούσε τα 8 μ. Τα τείχη διακόπτονταν κατά αραιά διαστήματα από ανοίγματα, τις πύλες, που διευκόλυναν την επικοινωνία σε περίοδο ειρήνης και έφραζαν εύκολα σε περίπτωση πολιορκίας. Υπήρχαν και σήραγγες που οδηγούσαν από το εσωτερικό του τείχους σε υπόγειες πηγές νερού και εξασφάλιζαν έτσι την ασφαλή και άνετη ύδρευση του φρουρίου σε περίπτωση πολιορκίας. Στα τείχη της ακρόπολης κατέφευγαν οι υπήκοοι σε ώρα κινδύνου.
Η Πύλη των Λεόντων
Η κύρια είσοδος των τειχών είναι η λεγόμενη «Πύλη των Λεόντων». Κατασκευάστηκε στα μέσα του 13ου αι. π. Χ. και πήρε το όνομά της από το περίφημο ανάγλυφο που κοσμεί το ανακουφιστικό τρίγωνο1 πάνω από το υπέρθυρο2 και αναπαριστά δύο ανορθωμένα λιοντάρια ( ύψους τριών μέτρων) που ακουμπούν σε ένα βωμό. Το λιοντάρι ήταν σύμβολο της δύναμης των ισχυρών βασιλιάδων των Μυκηνών. Το ανάγλυφο αυτό είναι το αρχαιότερο ελληνικό μνημειώδες γλυπτό.
Το ανάκτορο των Μυκηνών
Από το ανάκτορο των Μυκηνών σήμερα δεν υπάρχουν παρά κάποια ελάχιστα ερείπια. Όμως από τις μελέτες των αρχαιολόγων και κυρίως από την αναπαράσταση του ανακτόρου της Πύλου ( από τον Piet de Jong ) που βρέθηκε σε καλύτερη κατάσταση από εκείνο των Μυκηνών μπορούμε να καταλάβουμε τη μεγαλοπρέπεια και τον πλούτο που θα πρέπει να είχε το ανάκτορο του πιο ισχυρού μυκηναϊκού βασιλείου, των Μυκηνών. Ο μεγαλύτερος και πιο επιβλητικός χώρος ήταν η αίθουσα του θρόνου ( « Μέγαρο»). Στο κέντρο του μεγάρου ήταν η κυκλική εστία κτισμένη ανάμεσα σε τέσσερις κίονες. Στη μέση της δεξιάς πλευράς της αίθουσας βρισκόταν ο θρόνος επάνω σε χαμηλό χτιστό βάθρο. Πλούσιες τοιχογραφίες στόλιζαν τους τοίχους, ενώ πλούσια διακόσμηση υπήρχε επίσης στην οροφή και στο δάπεδο. Γύρω υπήρχαν τα διαμερίσματα της βασιλικής οικογένειας, καθώς και βοηθητικοί χώροι (εργαστήρια, αποθήκες, μαγειρεία κ. α).
Οι θολωτοί τάφοι
Η τιμή προς τους νεκρούς και τα ταφικά έθιμα είναι ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό της ελληνικής κουλτούρας. Περίφημοι είναι οι μνημειακοί θολωτοί τάφοι, όπου ενταφιάζονταν οι Μυκηναίοι βασιλιάδες. Από ένα μακρύ, χτισμένο με λίθινους τοίχους διάδρομο, έφθανε κανείς στον κυκλικό θάλαμο που ήταν χτισμένος επίσης με λίθους και είχε θολωτή οροφή. Μετά την ταφή, διάδρομος και θάλαμος σκεπάζονταν με χώμα, ώστε ο τάφος έμοιαζε εξωτερικά με χαμηλό λόφο ( τύμβος). Τέτοιοι τάφοι βρέθηκαν σε πολλά μυκηναϊκά κέντρα. Όμως ο μεγαλοπρεπέστερος και καλύτερα διατηρημένος είναι ο « Θησαυρός του Ατρέα», που θεωρήθηκε ως τάφος του Αγαμέμνονα και ανασκάφηκε από τον Ε. Σλήμαν το 1876, 400 μέτρα ΝΔ της ακρόπολης.
Ταφικοί περίβολοι Α και Β
Πάνω στην ακρόπολη, στη βορεινή πλευρά, βρέθηκαν δύο τοποθεσίες, οι λεγόμενοι « Ταφικοί Περίβολοι Α και Β ) όπου ανασκάφηκαν, από τον Ε. Σλήμαν το 1876, λακκοειδείς τάφοι, που προορίζονταν για τα μέλη της βασιλικής οικογένειας. Οι λακκοειδείς τάφοι ήταν ένα μακρόστενο κάθετο σκάμμα, που σκεπαζόταν ύστερα από την ταφή με λίθινες πλάκες σε ύψος 1 μ. από τον πυθμένα και μετά με χώμα ως την επιφάνεια του εδάφους. Τα κτερίσματα3 στους τάφους αυτούς ήταν εντυπωσιακά σε όγκο και τέχνη, ένας πραγματικός θησαυρός : πολύτιμα αντικείμενα, κοσμήματα, περίκομψα όπλα, χρυσές μάσκες.
Τα εντυπωσιακά ευρήματα
Πολλά από τα ευρήματα στην ακρόπολη των Μυκηνών εκτίθενται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, καθώς και στο νέο, σύγχρονο ( εγκαινιάστηκε το 2003) Μουσείο Μυκηνών, στη βόρεια πλευρά της ακρόπολης, προκαλώντας το θαυμασμό εκατομμυρίων επισκεπτών από κάθε γωνιά της γης. Ο κατάλογος είναι μακρύς : κεραμικά αγγεία, ειδώλια, χρυσά διαδήματα και μάσκες, χρυσά κύπελλα, κοσμήματα από χρυσό και πολύτιμους λίθους ( δαχτυλίδια, περιδέραια, καρφίτσες), σφραγιδόλιθοι, οικιακά σκεύη, μικρά γλυπτά, όλα με πολύτιμα υλικά φτιαγμένα.
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να κάνουμε στα μυκηναϊκά όπλα. Πολεμικός λαός οι Μυκηναίοι είχαν αναπτύξει την τεχνική των αμυντικών και επιθετικών όπλων : θώρακες, κράνη, κνημίδες, ξίφη, εγχειρίδια ( μαχαίρια), δόρατα, τόξα και βέλη. Ο πλούτος, η μεγαλοπρέπεια, το μέγεθος και η ποικιλία των όπλων που βρέθηκαν στους βασιλικούς τάφους εκφράζουν το δυναμικό και πολεμικό χαρακτήρα των Μυκηναίων. Επίσης, οι Μυκηναίοι χρησιμοποίησαν το άρμα τόσο για πολεμικούς όσο και για ειρηνικούς σκοπούς, που μετέφερε δύο άτομα και συρόταν συνήθως από δύο άλογα.
Ο μυκηναϊκός πολιτισμός είναι ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός. Η οικονομική και κοινωνική οργάνωση, η θρησκεία ( απαρχή του δωδεκάθεου) και τα ταφικά έθιμα, η αρχιτεκτονική, η τέχνη, αλλά κυρίως η επινόηση και η χρήση μιας πρώιμης μορφής της ελληνικής γλώσσας, της Γραμμικής Γραφής Β ( αποκρυπτογραφήθηκε το 1952 ) δείχνουν την άμεση σύνδεση του μυκηναϊκού πολιτισμού με αυτό που ονομάζουμε « αρχαίος ελληνικός πολιτισμός».
………………………………………
- Ανακουφιστικό τρίγωνο: τριγωνική πλάκα που ισορροπεί το βάρος πάνω από το άνοιγμα της πύλης μεταφέροντάς το στα πλάγια
- Υπέρθυρο : η πέτρινη οριζόντια κολώνα πάνω από την πύλη ( επιστέγασμα)
- Κτερίσματα : τα αντικείμενα που συνόδευαν τους νεκρούς στον τάφο τους
Πηγές :
- Ιστορία του ελληνικού έθνους, τόμος Α
- Αρχαία ελληνική ιστορία ( σχολικό εγχειρίδιο)
- Η αρχαία Ελλάδα, εκ. Σαββάλας
