elgavrilis's blog

ΕΝΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Blogs.sch.gr

..Ιστορία ημερολογίων

Συγγραφέας: ΗΛΙΑΣ ΓΑΒΡΙΛΗΣ στις 9 Μαΐου 2011

Η κατασκευή ημερολογίου αποδείχτηκε περίπλοκο ζήτημα στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Κι’ αυτό γιατί το έτος δεν απαρτίζεται από ακέραιο αριθμό ημερών. Συγκεκριμένα, ο χρόνος που διαρκεί η περιφορά της γης γύρω απ’ τον ήλιο είναι 365 μέρες και…1/4 περίπου της ημέρας.Το πρώτο ημερολόγιο το κατασκεύασαν οι Αιγύπτιοι. Περιείχε δώδεκα μήνες των τριάντα ημερών. Συνολικά δηλαδή τριακόσιες εξήντα μέρες, και στο τέλος πέντε μέρες διακοπές. Πιστεύεται ότι η δική μας γιορτή της Πρωτοχρονιάς, προέρχεται απ’ τα Αιγυπτιακά ξεφαντώματα στο τέλος κάθε έτους.

Φυσικά το να έχεις ημερολόγιο είναι καλύτερο από το τίποτα.. Ωστόσο το Αιγυπτιακό ημερολόγιο είχε ένα σοβαρό μειονέκτημα που σχετίζεται με τη διάρκεια του έτους. Περιείχε 365 μέρες, και όχι 365 και ¼ της μέρας όπως συμβαίνει πραγματικά. Σε ένα τέτοιο ημερολόγιο, την επόμενη Πρωτοχρονιά η θέση της Γης στην τροχιά της θα βρίσκεται 6 ώρες πίσω…τη μεθεπόμενη Πρωτοχρονιά 12 ώρες πίσω…κοκ. Έτσι σταδιακά το ημερολόγιο χάνει το συγχρονισμό του με τις εποχές. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σε 120 χρόνια το ημερολόγιο έχει αποσυγχρονιστεί κατά έναν ολόκληρο μήνα, και σε 365 χρόνια κατά μία εποχή!

 Αυτό το κατάλαβαν οι Αιγύπτιοι, και το 123 πΧ οι κυβερνήτες της Αλεξάνδρειας αποφάσισαν να εισαγάγουν μία μέρα κάθε 4 χρόνια, όπως στο δικό μας δίσεκτο έτος. Η απόφαση όμως αυτή δεν επιβλήθηκε με αυστηρότητα.. Η ανθρώπινη εμμονή συνέχισε να εμπιστεύεται το παλιό σύστημα, και ουσιαστικά κάθε πόλη είχε το δικό της.

 Ο Ιούλιος Καίσαρας στις μετακινήσεις του μέσα στην αχανή Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, απογοητευμένος έβλεπε τους ανθρώπους να μην μπορούν να συμφωνήσουν ούτε στην ημερομηνία! Αυτός ήταν λοιπόν που καθιέρωσε το πρώτο «παγκόσμιο» ημερολόγιο. Για να επαναφέρει τα πράγματα στη θέση τους, στο Φεβρουάριο του 46 πΧ εισήγαγε επί πλέον δύο μήνες και είκοσι τρείς ημέρες. Αυτό ήταν το μεγαλύτερο έτος που έφτασε τις 455 μέρες. Επί πλέον στο Ιουλιανό ημερολόγιο προσέθεταν κάθε τέσσερα χρόνια, μία ημέρα που είχε χαθεί εν τω μεταξύ.

 Τα περισσότερα ονόματα των δικών μας μηνών (συμπεριλαμβανομένου και του Ιουλίου προς τιμήν του Ιουλίου Καίσαρα) προέρχονται από εκείνο το ημερολόγιο. Η πρώτη μέρα του έτους ήταν αρχικά η 1η Μαρτίου, και έτσι εξηγούνται τα ονόματα Σεπτέμβριος, Οκτώβριος, Νοέμβριος και Δεκέμβριος που η ρίζα τους προέρχεται από τα λατινικά ονόματα των αριθμών επτά έως δέκα.

 Δυστυχώς όμως .. και για τον Ιούλιο Καίσαρα το έτος δεν έχει 365 μέρες και 6 ώρες, αλλά είναι κατά 11 λεπτά και 14 δευτερόλεπτα μικρότερο. Από τη στιγμή που ο Καίσαρας επέβαλε με διάταγμα το παραπάνω ημερολόγιο, το σφάλμα των 11 λεπτών και 14 δευτερολέπτων, άρχισε να συσσωρεύεται, με αποτέλεσμα περίπου μιας διαφοράς επτά ημερών κάθε 1000 χρόνια. Έτσι το 1545 η εαρινή ισημερία – που τη χρησιμοποιούσαν οι πατέρες της εκκλησίας για να καθορίζουν τη μέρα του Πάσχα – είχε μετακινηθεί κατά 10 μέρες. Η σύνοδος του Trend εξουσιοδότησε τον Πάπα να τακτοποιήσει οριστικά το ζήτημα.  

Το 1582 ο Πάπας Γρηγόριος ο 13ος  εξέδωσε διατάγματα που καθιέρωναν νέο ημερολόγιο. Συγκεκριμένα, για την επαναφορά της ισημερίας στις 21 Μαρτίου, όρισε πως η επόμενη ημέρα της 5ης Οκτωβρίου, θα είναι η 15η Οκτωβρίου. Συνεπώς το έτος 1582 υπήρξε το συντομότερο όλων των εποχών αφού ήταν κατά 9 μέρες μικρότερο! …Φυσικά σύμφωνα με τον τρόπο που μετράμε εμείς!!! Η φύση έχει φτιάξει το χρόνο περιφοράς της Γης σταθερό και .. αδιαφορεί  για τα προβλήματα που δημιουργούνται στα κεφάλια των ανθρώπων!

Στη Ρωσία δεν υιοθετήθηκε αμέσως το Γρηγοριανό ημερολόγιο, και τα σφάλματα του Ιουλιανού, άρχισαν να συσσωρεύονται. Όταν το 1918 η Σοβιετική Ένωση εγκατέλειψε το Ιουλιανό ημερολόγιο χάθηκαν συνολικά 13 ημέρες. Έτσι εξηγείται η σύγχυση για το αν η Οκτωβριανή Επανάσταση…ήταν Νοεμβριανή!  

 Κουίζ: Για να επιβεβαιώσετε σε ποιόν αστερισμό ζει η Ελλάδα μας! … Ψάχτε να βρείτε ποια ημερομηνία υιοθέτησε το Γρηγοριανό ημερολόγιο.

Κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΕ | Δεν υπάρχουν σχόλια »

Κάποιοι ..δεν πέφτουν

Συγγραφέας: ΗΛΙΑΣ ΓΑΒΡΙΛΗΣ στις 7 Απριλίου 2011

Κρατάμε από το πάνω άκρο ένα ελατήριο που κρέμεται ελεύθερα. Αν ξαφνικά το αφήσουμε να εκτελέσει ελεύθερη πτώση τι θα συμβεί;

 (Α) Το κάτω άκρο του ελατηρίου θα κινηθεί προς τα πάνω.

(Β) Το άνω άκρο του ελατηρίου θα κινηθεί προς τα κάτω.

(Γ) Το κάτω άκρο θα παραμείνει αρχικά ακίνητο, και μετά θα αρχίσει να κινείται. 

Η σωστή απάντηση είναι η (Γ).  Κάθε σπείρα του ελατηρίου παραμένει τεντωμένη στη θέση της όσο υποβαστάζεται από την προηγούμενη.

Συνεπώς καμιά σπείρα δεν θα κινηθεί πρίν καταρεύσει βαρυτικά η προηγούμενη που την κρατά τεντωμένη!

Δείτε το σε αργή κίνηση!

http://www.physics.umd.edu/lecdem/services/demos/demosc4/c4-62.htm

Κατηγορία VIDEO, ΦΥΣΙΚΗ | Δεν υπάρχουν σχόλια »

Σύντομη ιστορία της Χημείας: Αφιέρωμα για το έτος Χημείας 2011

Συγγραφέας: ΗΛΙΑΣ ΓΑΒΡΙΛΗΣ στις 7 Μαρτίου 2011

Στην ιστοσελίδα του τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά παρέκβαση της παρουσίασης της “Χημικής Ένωσης του μήνα”, για το μήνα Μάρτιο υπάρχει ένα εκπληκτικό-συμπυκνωμένο αφιέρωμα στην ιστορία της Χημείας:  Αφιέρωμα για το έτος Χημείας 2011.

Δείτε το!                     http://www.chem.uoa.gr/chemicals/chem_history.htm

Κατηγορία ΧΗΜΕΙΑ | Δεν υπάρχουν σχόλια »

Έρχεται η Άνοιξη…Αλλάξτε ζώδιο

Συγγραφέας: ΗΛΙΑΣ ΓΑΒΡΙΛΗΣ στις 7 Μαρτίου 2011

 

Είναι μάλλον μυστήριοι οι ακριβείς λόγοι που ευνόησαν την ανάπτυξη της αστρολογίας. Εν μέρει  ή εν όλω οφείλονται στην ανθρώπινη ψυχολογία. Η ανασφάλειά μας «απαιτεί» σίγουρες προβλέψεις και χρησμούς για την αντιμετώπιση ενός πάντα αβέβαιου μέλλοντος. Παρενθετικά λέω ότι σήμερα η επιτυχής πρόβλεψη μελλοντικών συμβάντων αποφέρει πολλά λεφτά σε στοιχήματα και χρηματιστηριακό τζόγο. Πολλά λεφτά επίσης χορεύουν γύρω από αστρολόγους χαρτορίχτρες κλπ για λόγους ευνόητους.  

 Σίγουρα όμως η ανάπτυξη και εδραίωση της αστρολογίας, έχει τις βάσεις της στην καθημερινότητα των ανθρώπων.  Οφείλεται στο ότι οι αρχαίοι λαοί γνώριζαν πως ο Ήλιος και η Σελήνη, επηρεάζουν τα γεγονότα στη Γη: τα φαινόμενα πχ της μέρας και της νύχτας, οι εποχές και οι παλίρροιες είναι σε όλους ορατά.

 Αφού λοιπόν ο Ήλιος και η Σελήνη θεωρούνταν θεότητες, γιατί να μην είναι θεότητες και οι άλλοι πλανήτες;  Από τα παλιά χρόνια ήταν γνωστοί επτά περιπλανώμενοι ταξιδευτές-πλανήτες: Οι πέντε σημερινοί πλανήτες που ήταν τότε ορατοί με γυμνό μάτι : Ερμής, Αφροδίτη, Άρης Δίας και Κρόνος, καθώς και η Σελήνη και ο Ήλιος, που ήταν επίσης πλανήτης με βάση το γεωκεντρικό σύστημα.

 Για να τιμήσουν τους πλανήτες-θεούς, οι Βαβυλώνιοι ιερείς καθιέρωσαν την εβδομάδα επτά ημερών, και έδωσαν στις ημέρες τα ονόματα των πλανητών-θεών.

Στα Αγγλικά οι ρίζες της Κυριακής (Sunday), της Δευτέρας (Monday) και Σαββάτου (Saturday) αντιστοιχούν στον Ήλιο (Sun), τη Σελήνη (Moon) και τον Κρόνο (Saturn). Στα Γαλλικά επίσης οι ρίζες της Τρίτης (Mardi), της Τετάρτης (Mercredi) της Πέμπτης (Zeudi) και της Παρασκευής (Vendredi)  «δείχνουν» τον Άρη (Mars), τον Ερμή (Mercury), το Δία (Jupiter) και την Αφροδίτη (Venus).

 Αργότερα επινοήθηκαν τα ωροσκόπια, που βασίστηκαν πάνω στην υπόθεση ότι οι θέσεις των πλανητών πάνω στον Ζωδιακό Κύκλο, μπορούσαν να επηρεάσουν την πορεία των ανθρώπινων γεγονότων, ακριβώς όπως οι θέσεις του Ήλιου και της Σελήνης, επιδρούν στις εποχές και τις παλίρροιες. Ειδικά σημαντική ήταν η θέση του Ήλιου τη χρονική στιγμή της γέννησης ενός ανθρώπου. Αν κάποιος είχε γεννηθεί το 2000 π.Χ  μεταξύ 21ης Μαρτίου και 19ης Απριλίου, ο Ήλιος βρισκόταν στον Κριό. Μεταξύ 20ης Απριλίου και 20ης Μαΐου ο Ήλιος βρισκόταν στον Ταύρο κ.ο.κ. Ακόμα και σήμερα μας δίνεται ένα σύμβολο του Ζωδιακού Κύκλου, με βάση το Βαβυλωνιακό σύστημα. Το πρόβλημα επομένως είναι ότι αυτά τα σύμβολα έχουν παλιώσει κατά 4000 χρόνια. Σήμερα ο ερχομός της Άνοιξης στις 21 Μαρτίου δεν συμβαίνει πλέον όταν ο Ήλιος φτάνει στον Κριό, αλλά στον Υδροχόο… Ας δούμε γιατί…

 Εξ’ αιτίας παλιρροϊκών δυνάμεων που ασκούν στη Γη ο Ήλιος και η Σελήνη, ο άξονας της Γης εκτελεί αργή μεταπτωτική κίνηση , ακριβώς όπως περιστρέφεται ο άξονας μιας σβούρας. Κάθε 26000 χρόνια, ο Πολικός άξονας διαγράφει κυκλική τροχιά στον ουρανό. Αυτό έχει σαν συνέπεια να αλλάζουν οι θέσεις των αστέρων και αστερισμών όταν περνάνε 1000-2000 χρόνια. Έτσι ο Πολικός Αστέρας επειδή   σήμερα βρίσκεται πολύ κοντά στη Βόρεια διεύθυνση του άξονα της Γής, λέγεται «αστέρι του Βορά» γιατί προσδιορίζει τη διεύθυνση του Βορά, και θα συνεχίσει να το κάνει για τα επόμενα περίπου 1000 χρόνια…..Όμως το 4000 μΧ ο πολικός αστέρας δεν θα δείχνει το Βορά. Θα τον ξαναδείχνει σε 24000 χρόνια από σήμερα.

Για τον ίδιο λόγο το 2000 πΧ στις 21 Μαρτίου ο Ήλιος ήταν στον Κριό. Καταλαβαίνετε τώρα που το πάω…Στη συνέχεια 2000 χρόνια αργότερα, την εποχή της γέννησης του Χριστού, ο Ήλιος στις 21 Μαρτίου δεν ήταν στον Κριό αλλά στους Ιχθύες. Δεν είναι τυχαίο ότι ένα απ’ τα πρώτα σύμβολα του Χριστιανισμού ήταν το ψάρι… Στη σημερινή εποχή η εαρινή ισημερία αρχίζει να κινείται προς τον Υδροχόο (επίσημα το 2600 μΧ). Δεν είναι τυχαίο ότι η εποχή μας αναφέρεται συχνά ως «η έλευση της Εποχής του Υδροχόου».

 Συμπέρασμα…Έαν ήθελαν οι αστρολόγοι (που βγαίνουν στα παράθυρα) να είναι «συνεπείς» με την εξηγητική ισχύ των ζωδίων, θα έπρεπε να λένε σε όσους είναι Κριοί, ότι στην πραγματικότητα είναι Υδροχόοι!! Ότι οι Υδροχόοι στην πραγματικότητα είναι Τοξότες κ.ο.κ…..Άρα ΕΜΠΡΟΣ παιδιά..ΟΛΟΙ δύο ζώδια οπίσω!!

 Δε θέλω να αποτρέψω κάποιους να πιστεύουν στα ζώδια. Ξέρω ότι κάποιοι τα πιστεύουν πραγματικά, κάποιοι άλλοι τα μισοπιστεύουν, κάποιοι δεν τα πιστεύουν αλλά κλείνουν…μάτι γιατί ξέρουν ότι εξυπηρετούν ανθρώπινες ψυχολογικές,..αλλά και πρακτικές ανάγκες επί του φλερτ . Εν πάσει περιπτώσει καθένας όπως βολεύεται κι’ όπως αισθάνεται ψυχολογικά καλύτερα!!

Εμένα όταν με ρωτάνε τι ζώδιο είμαι…απαντώ: ΖΥΓΟΛΕΩΝ!!!

Ευκαιρία λοιπόν να επιβεβαιώσετε, ή να αλλάξετε.. ή να μίσο-αλλάξετε ζώδιο!!!

   Υστερόγραφο: Αν θελήσετε να ενατενίσετε το νυχτερινό ουρανό και έχετε διάθεση να ψάξετε να «βρείτε» τον Πολικό Αστέρα, κάνετε τα εξής: Ψάχνετε πρώτα τη Μεγάλη Άρκτο που οι περισσότεροι τη βρίσκουν γιατί μοιάζει και με «κατσαρόλι». Ευθυγραμμιστείτε με τα δύο τελευταία άστρα του κατσαρολιού…και σε τετραπλάσια απ’ τη μεταξύ τους απόσταση θα δείτε τον Πολικό Αστέρα…

Καλή ενατένιση!!!

Κατηγορία Γενικά, ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΕ, ΦΥΣΙΚΗ | Δεν υπάρχουν σχόλια »

«Ο Θουκυδίδης», «ο λοιμός», «οι επιπτώσεις», « η φύση της ασθένειας» …και «η Μύρτις» Μέρος Ι

Συγγραφέας: ΗΛΙΑΣ ΓΑΒΡΙΛΗΣ στις 10 Φεβρουαρίου 2011

Η αιτία, που προκάλεσε το λοιμό της Αθήνας αποτελούσε ένα από τα μυστήρια της ιστορίας της ιατρικής. Το 1994-5 έγινε αρχαιολογική ανασκαφή, της 3ης Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτ ήτων, στην περιοχή του Κεραμεικού, όπου βρίσκονταν το αρχαίο νεκροταφείο της Αθήνας. Στον τάφο αυτό βρέθηκαν 150 σκελετοί μεταξύ των οποίων υπήρχαν και παιδιά. Τα αρχαιολογικά ευρήματα χρονολογήθηκαν μεταξύ 430-426 π.χ, δηλαδή περίπου την εποχή που ξέσπασε ο πελοποννησιακός πόλεμος. Ως υλικό της μελέτης χρησιμοποιήθηκαν ακέραια δόντια, κατόπιν εξαγωγής τους από τρεις τυχαία επιλεγμένους σκελετούς. Στον πολφό των οδόντων αυτών βρέθηκαν μικρόβια που ταυτοποήθηκαν και αντιστοιχούσαν στο μικροβιακό παράγοντα Salmonella Enterica Typhi που ήταν υπεύθυνος για την  εκδήλωση τυφοειδούς πυρετού. Έτσι θεωρείται ότι ο τυφοειδής πυρετός συμμετείχε στην αιτιολογία του λοι μού της Αθήνας, είτε αποκλειστικά είτε σε συνδυασμό με κάποιον άλλο λοιμογόνο παράγοντα. 

 

 

 

Παρατηρήστε την εκπληκτική λιτότητα και περιεκτικότητα νοημάτων του Αρχαίου κειμένου. Μπορείτε να το βρείτε στον υπέροχο διαδικτυακό τόπο του κέντρου Ελληνικής γλώσσας, μαζί με δύο εκδοχές θαυμάσιων μεταφράσεων.  

http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/translation/contents.html?author_id=6  

 Παρατηρήστε επίσης πόσο απίστευτα δύσκολο είναι το εγχείρημα  να αποδοθεί ο λιτός αρχαιοελληνικός λόγος (με τη μετάφραση σε καθαρεύουσα ή δημοτική), όσο καλή κι’ αν είναι.  

 Ίσως το κείμενο αυτό θα έπρεπε να δίδεται ως εργασία στα σχολεία σε κάποιο κεφάλαιο της Βιολογίας για τα λοιμώδη  νοσήματα.   

47. Τοιόσδε μὲν ὁ τάφος ἐγένετο ἐν τῷ χειμῶνι τούτῳ· καὶ διελθόντος αὐτοῦ πρῶτον ἔτος τοῦ πολέμου τοῦδε ἐτελεύτα. τοῦ δὲ θέρους εὐθὺς ἀρχομένου Πελοποννήσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι τὰ δύο μέρη ὥσπερ καὶ τὸ πρῶτον ἐσέβαλον ἐς τὴν Ἀττικήν (ἡγεῖτο δὲ Ἀρχίδαμος Ζευξιδάμου Λακεδαιμονίων βασιλεύς), καὶ καθεζόμενοι ἐδῄουν τὴν γῆν.καὶ ὄντων αὐτῶν οὐ πολλάς πω ἡμέρας ἐν τῇ Ἀττικῇ νόσος πρῶτον ἤρξατο γενέσθαι τοῖς Ἀθηναίοις, λεγόμενον μὲν καὶ πρότερον πολλαχόσε ἐγκατασκῆψαι καὶ περὶ Λῆμνον καὶ ἐν ἄλλοις χωρίοις, οὐ μέντοι τοσοῦτός γε λοιμὸς οὐδὲ φθορὰ οὕτως ἀνθρώπων οὐδαμοῦ ἐμνημονεύετο γενέσθαι. οὔτε γὰρ ἰατροὶ ἤρκουν τὸ πρῶτον θεραπεύοντες ἀγνοίᾳ, ἀλλ’ αὐτοὶ μάλιστα ἔθνῃσκον ὅσῳ καὶ μάλιστα προσῇσαν, οὔτε ἄλλη ἀνθρωπεία τέχνη οὐδεμία· ὅσα τε πρὸς ἱεροῖς ἱκέτευσαν μαντείοις καὶ τοῖς τοιούτοις ἐχρήσαντο, πάντα ἀνωφελῆ ἦν, τελευτῶντές τε αὐτῶν ἀπέστησαν ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικώμενοι.  

47.Κατά τοιούτον τρόπον έγινεν η τελετή του ενταφιασμού κατά τον χειμώνα τούτον, μετά την λήξιν του οποίου έληξε και το πρώτον έτος του πολέμου. Ευθύς δε με την αρχήν του επομένου θέρους, οι Πελοποννήσιοι και λοιποί σύμμαχοι, με τα δύο τρίτα των δυνάμεών των, όπως και την πρώτην φοράν, υπό την αρχηγίαν του βασιλέως των Λακεδαιμονίων Αρχιδάμου, υιού του Ζευξιδάμου, εισέβαλαν εις την Αττικήν, όπου στρατοπευδεύσαντες ήρχισαν να ερημώνουν την γην. Και πριν παρέλθουν πολλαί ημέραι από της εισβολής, παρουσιάσθη δια πρώτην φοράν εις τας Αθήνας ο λοιμός, ο οποίος ελέγετο μεν ότι είχεν ενσκήψει προηγουμένως πολλαχού, και εις την Λήμνον και εις άλλας χώρας, αλλά πουθενά δεν εμνημονεύετο λοιμώδης νόσος τοιαύτης εκτάσεως, ούτε φθορά ανθρώπων τόσον μεγάλη. Διότι ούτε ιατροί, οι οποίοι, αγνοούντες την φύσιν της ασθενείας, επεχείρουν δια πρώτην φοράν να την θεραπεύσουν, αλλ’ απέθνησκαν οι ίδιοι μάλλον, καθόσον και περισσότερον ήρχοντο εις επαφήν με αυτήν, ούτε άλλη καμμία ανθρωπίνη τέχνη ηδύνατο να βοηθήση. Ό,τι αφορά, εξ άλλου, τας προς τους θεούς παρακλήσεις ή τας προς τα μαντεία επικλήσεις και τα τοιαύτα, τα πάντα ήσαν ανωφελή, και επί τέλους οι άνθρωποι, καταβληθέντες από το κακόν παρητήθησαν αυτών.
48. ἤρξατο δὲ τὸ μὲν πρῶτον, ὡς λέγεται, ἐξ Αἰθιοπίας τῆς ὑπὲρ Αἰγύπτου, ἔπειτα δὲ καὶ ἐς Αἴγυπτον καὶ Λιβύην κατέβη καὶ ἐς τὴν βασιλέως γῆν τὴν πολλήν. ἐς δὲ τὴν Ἀθηναίων πόλιν ἐξαπιναίως ἐσέπεσε, καὶ τὸ πρῶτον ἐν τῷ Πειραιεῖ ἥψατο τῶν ἀνθρώπων, ὥστε καὶ ἐλέχθη ὑπ’ αὐτῶν ὡς οἱ Πελοποννήσιοι φάρμακα ἐσβεβλήκοιεν ἐς τὰ φρέατα· κρῆναι γὰρ οὔπω ἦσαν αὐτόθι. ὕστερον δὲ καὶ ἐς τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκετο, καὶ ἔθνῃσκον πολλῷ μᾶλλον ἤδη.  λεγέτω μὲν οὖν περὶ αὐτοῦ ὡς ἕκαστος γιγνώσκει καὶ ἰατρὸς καὶ ἰδιώτης, ἀφ’ ὅτου εἰκὸς ἦν γενέσθαι αὐτό, καὶ τὰς αἰτίας ἅστινας νομίζει τοσαύτης μεταβολῆς ἱκανὰς εἶναι δύναμιν ἐς τὸ μεταστῆσαι σχεῖν· ἐγὼ δὲ οἷόν τε ἐγίγνετο λέξω, καὶ ἀφ’ ὧν ἄν τις σκοπῶν, εἴ ποτε καὶ αὖθις ἐπιπέσοι, μάλιστ’ ἂν ἔχοι τι προειδὼς μὴ ἀγνοεῖν, ταῦτα δηλώσω αὐτός τε νοσήσας καὶ αὐτὸς ἰδὼν ἄλλους πάσχοντας. 48. Η νόσος ήρχισε το πρώτον, ως λέγεται, από την νοτίως της Αιγύπτου κειμένην Αιθιοπίαν, από όπου κατέβη έπειτα εις την Αίγυπτον και την Λιβύην και επεξετάθη εις το πλείστον μέρος της Περσικής αυτοκρατορίας. Εις δε την πόλιν των Αθηνών ενέσκηψεν αιφνιδίως και προσέβαλε κατά πρώτον τους κατοίκους του Πειραιώς, και δια τούτο ελέχθη από αυτούς ότι οι Πελοποννήσιοι είχαν ρίψει δηλητήριον εις τας δεξαμενάς, διότι κρήναι δεν υπήρχαν ακόμη εκεί. Αλλ’ ύστερον έφθασε και εις την άνω πόλιν και από τότε ηύξησε μεγάλως η θνησιμότης. Καθείς δε, είτε ιατρός, είτε άπειρος της ιατρικής, ημπορεί, αναλόγως της ατομικής του κρίσεως, να ομιλή περί της πιθανής προελεύσεώς της και περί των αιτίων, τα οποία νομίζει ικανά να επιφέρουν τοιαύτην διατάραξιν των υγιεινών συνθηκών. Αλλ’ εγώ, που και ο ίδιος έπαθα από την νόσον, και με τα ίδια τα μάτια μου είδα άλλους πάσχοντας, θα εκθέσω την πραγματικήν της πορείαν και θα περιγράψω τα συμπτώματά της, η ακριβής παρατήρησις των οποίων θα επιτρέψη ασφαλέστερον εις τον καθένα που θα ήθελε να τα σπουδάση επιμελώς να κάμη την διάγνωσίν της, εάν ποτέ ήθελε και πάλιν ενσκήψει.
49.  Τὸ μὲν γὰρ ἔτος, ὡς ὡμολογεῖτο, ἐκ πάντων μάλιστα δὴ ἐκεῖνο ἄνοσον ἐς τὰς ἄλλας ἀσθενείας ἐτύγχανεν ὄν· εἰ δέ
τις
καὶ προὔκαμνέ τι, ἐς τοῦτο πάντα ἀπεκρίθη. τοὺς δὲ ἄλλους ἀπ’ οὐδεμιᾶς προφάσεως, ἀλλ’ ἐξαίφνης ὑγιεῖς ὄντας
πρῶτον
μὲν τῆς κεφαλῆς θέρμαι ἰσχυραὶ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν ἐρυθήματα καὶ φλόγωσις ἐλάμβανε, καὶ τὰ ἐντός, ἥ τε
φάρυγξ
καὶ γλῶσσα, εὐθὺς αἱματώδη ἦν καὶ πνεῦμα ἄτοπον καὶ δυσῶδες ἠφίει·] ἔπειτα ἐξ αὐτῶν πταρμὸς καὶ βράγχος ἐπεγίγνετο, καὶ ἐν οὐ πολλῷ χρόνῳ κατέβαινεν ἐς τὰ στήθη πόνος μετὰ βηχὸς ἰσχυροῦ· καὶ ὁπότε ἐς τὴν
καρδίαν
στηρίξειεν, ἀνέστρεφέ τε αὐτὴν καὶ ἀποκαθάρσεις χολῆς πᾶσαι ὅσαι ὑπὸ ἰατρῶν ὠνομασμέναι εἰσὶν ἐπῇσαν,
καὶ
αὗται μετὰ ταλαιπωρίας μεγάλης.  λύγξ τε τοῖς πλέοσιν ἐνέπιπτε κενή, σπασμὸν ἐνδιδοῦσα ἰσχυρόν, τοῖς μὲν μετὰ ταῦτα λωφήσαντα, τοῖς δὲ καὶ πολλῷ ὕστερον.  καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν ἁπτομένῳ σῶμα οὔτ’ ἄγαν θερμὸν ἦν οὔτε χλωρόν, ἀλλ’ ὑπέρυθρον, πελιτνόν, φλυκταίναις μικραῖς καὶ ἕλκεσιν ἐξηνθηκός· τὰ δὲ ἐντὸς οὕτως ἐκάετο ὥστε μήτε τῶν πάνυ λεπτῶν ἱματίων καὶ σινδόνων τὰς ἐπιβολὰς μηδ’ ἄλλο τι γυμνοὶ ἀνέχεσθαι, ἥδιστά τε ἂν ἐς ὕδωρ ψυχρὸν σφᾶς αὐτοὺς ῥίπτειν. καὶ πολλοὶ τοῦτο τῶν ἠμελημένων ἀνθρώπων καὶ ἔδρασαν ἐς φρέατα, τῇ δίψῃ ἀπαύστῳ ξυνεχόμενοι· καὶ ἐν τῷ ὁμοίῳ καθειστήκει τό τε πλέον καὶ ἔλασσον ποτόν. καὶ ἀπορία τοῦ μὴ ἡσυχάζειν καὶ ἀγρυπνία ἐπέκειτο διὰ παντός. καὶ τὸ σῶμα, ὅσονπερ χρόνον καὶ νόσος ἀκμάζοι, οὐκ ἐμαραίνετο, ἀλλ’ ἀντεῖχε παρὰ δόξαν τῇ ταλαιπωρίᾳ, ὥστε διεφθείροντο οἱ πλεῖστοι ἐναταῖοι καὶ ἑβδομαῖοι ὑπὸ τοῦ ἐντὸς καύματος, ἔτι ἔχοντές τι δυνάμεως, ἢ εἰ διαφύγοιεν, ἐπικατιόντος τοῦ νοσήματος ἐς τὴν κοιλίαν καὶ ἑλκώσεώς τε αὐτῇ ἰσχυρᾶς ἐγγιγνομένης καὶ διαρροίας ἅμα ἀκράτου ἐπιπιπτούσης οἱ πολλοὶ ὕστερον
δι
’ αὐτὴν ἀσθενείᾳ διεφθείροντο. διεξῄει γὰρ διὰ παντὸς τοῦ σώματος ἄνωθεν ἀρξάμενον τὸ ἐν τῇ κεφαλῇ πρῶτον
ἱδρυθὲν
κακόν, καὶ εἴ τις ἐκ τῶν μεγίστων περιγένοιτο, τῶν γε ἀκρωτηρίων ἀντίληψις αὐτοῦ ἐπεσήμαινεν. κατέσκηπτε γὰρ ἐς αἰδοῖα καὶ ἐς ἄκρας χεῖρας καὶ πόδας, καὶ πολλοὶ στερισκόμενοι τούτων διέφευγον, εἰσὶ δ’ οἳ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν. τοὺς δὲ καὶ λήθη ἐλάμβανε παραυτίκα ἀναστάντας τῶν πάντων ὁμοίως, καὶ ἠγνόησαν σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐπιτηδείους.
49. Το έτος τωόντι εκείνο, κατά κοινήν ομολογίαν, έτυχε μέχρι της στιγμής της εισβολής της νόσου να είναι κατ’ εξοχήν απηλλαγμένον από άλλας ασθενείας. Εάν όμως κανείς υπέφερε τυχόν προηγουμένως από καμμίαν άλλην ασθένειαν, όλαι κατέληγαν εις αυτήν. Όσοι, εξ άλλου, ήσαν ως τότε υγιείς, χωρίς καμμίαν φανεράν αιτίαν προσεβάλλοντο αιφνιδίως από πονοκέφαλον με ισχυρόν πυρετόν και ερυθήματα και φλόγωσιν των οφθαλμών, και το εσωτερικόν του στόματος, ο φάρυγξ και η γλώσσα εγένοντο ευθύς αιματώδη, και η εκπνοή ήτο αφύσικος και δυσώδης. Κατόπιν των φαινομένων αυτών, επηκολούθουν πτερνισμοί και βραχνάδα, και μετ’ ολίγον το κακόν κατέβαινεν εις το στήθος, συνοδευόμενον από ισχυρόν βήχα. Και όταν προσέβαλλε τον στόμαχον, επροκάλει ναυτίαν και ταύτην επηκολούθουν, με μεγάλην μάλιστα ταλαιπωρίαν, εμετοί χολής, όσοι περιγράφονται υπό των ιατρών. Και εις άλλους μεν αμέσως, εις άλλους δε πολύ βραδύτερον, παρουσιάζετο τάσις προς εμετόν ατελεσφόρητος, προκαλούσα ισχυρόν σπασμόν, ο οποίος εις άλλους μεν κατέπαυεν, εις άλλους δε εξηκολούθει επί πολύ. Το σώμα εξωτερικώς δεν παρουσιάζετο πολύ θερμόν εις την αφήν, ούτε ήτο ωχρόν, αλλ’ υπέρυθρον, πελιδνόν, έχον εξανθήματα μικρών φλυκταινών και ελκών. Εσωτερικώς όμως εθερμαίνετο τόσον πολύ ώστε οι ασθενείς δεν ηνείχοντο ούτε ελαφρότατα ενδύματα ή σινδόνια, και επέμεναν να είναι γυμνοί, και μεγίστην ησθάνοντο ευχαρίστησιν, αν ημπορούσαν να ριφθούν εντός ψυχρού ύδατος. Πολλοί δε πράγματι, οι οποίοι είχαν μείνει ανεπιτήρητοι, ερρίφθησαν εις δεξαμενάς, διότι κατετρύχοντο από δίψαν άσβεστον, αφού και το πολύ και το ολίγον ποτόν εις ουδέν ωφέλει. Και η αδυναμία του ν’ αναπαυθούν, καθώς και η αϋπνία, τους εβασάνιζαν διαρκώς. Και το σώμα, εφόσον η νόσος ήτο εις την ακμήν της, δεν κατεβάλλετο, αλλ’ αντείχε καταπληκτικώς εις την ταλαιπωρίαν, ώστε ή απέθνησκαν οι πλείστοι την εβδόμην ή ενάτην ημέραν εκ του εσωτερικού πυρετού, πριν εξαντληθούν εντελώς αι δυνάμεις των, ή, εάν διέφευγαν την κρίσιν, η νόσος κατήρχετο περαιτέρω εις την κοιλίαν και επροκάλει ισχυράν έλκωσιν, και συγχρόνως επήρχετο ισχυρά διάρροια, ούτως ώστε κατά το μεταγενέστερον τούτο στάδιον οι πολλοί απέθνησκαν από εξάντλησιν. Διότι το νόσημα, αφού ήρχιζεν από την κεφαλήν, όπου το πρώτον εγκαθίστατο, εξετείνετο βαθμηδόν εφ’ όλου του σώματος, και αν κανείς ήθελε διαφύγει τον θάνατον, προσέβαλλε τα άκρα, όπου άφινε τα ίχνη του. Καθόσον το νόσημα προσέβαλλε και τα αιδοία και τα άκρα των χειρών και ποδών, και πολλοί χάνοντες αυτά εσώζοντο, μερικοί μάλιστα έχαναν και τους οφθαλμούς. Άλλοι πάλιν, ευθύς μετά την θεραπείαν, επάθαιναν γενικήν αμνησίαν και δεν ανεγνώριζαν ούτε εαυτούς, ούτε τους οικείους των.
50.   γενόμενον γὰρ κρεῖσσον λόγου τὸ εἶδος τῆς νόσου τά τε ἄλλα χαλεπωτέρως ἢ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν προσέπιπτεν ἑκάστῳ καὶ ἐν τῷδε ἐδήλωσε μάλιστα ἄλλο τι ὂν ἢ τῶν ξυντρόφων τι· τὰ γὰρ ὄρνεα καὶ τετράποδα ὅσα ἀνθρώπων ἅπτεται, πολλῶν ἀτάφων γιγνομένων ἢ οὐ
προσῄει ἢ γευσάμενα διεφθείρετο. τεκμήριον δέ· τῶν μὲν τοιούτων ὀρνίθων ἐπίλειψις σαφὴς ἐγένετο, καὶ οὐχ ἑωρῶντο οὔτε ἄλλως οὔτε περὶ τοιοῦτον οὐδέν· οἱ δὲ κύνες μᾶλλον αἴσθησιν παρεῖχον τοῦ ἀποβαίνοντος διὰ τὸ ξυνδιαιτᾶσθαι.
50. Ο χαρακτήρ τωόντι της νόσου ήτο τοιούτος, ώστε δεν ημπορεί να περιγραφή επαρκώς δια λόγων, και όχι μόνον η σφοδρότης της προσβολής εκάστου κρούσματος υπερέβαινε γενικώς την ανθρωπίνην αντοχήν, αλλά και κατά τούτο απεδείχθη σαφέστατα ότι δεν επρόκειτο δια καμμίαν από τας συνήθεις ανθρωπίνας ασθενείας, καθόσον τα όρνεα και τα τετράποδα, όσα τρώγουν τα ανθρώπινα πτώματα, μολονότι πολλοί νεκροί έμεναν άταφοι, ή δεν επλησίαζαν αυτούς, ή αν έτρωγαν από τα πτώματα, εψοφούσαν. Απόδειξις τούτου είναι η αναμφισβήτητος εξαφάνισις των ορνέων τούτων, τα οποία δεν έβλεπε κανείς ούτε πέριξ των πτωμάτων, ούτε αλλού πουθενά. Ενώ προκειμένου περί των σκύλων, το αποτέλεσμα ήτο ακόμη περισσότερον καταφανές, ως εκ του ότι συμβιούν με τους ανθρώπους.
 51. Τὸ μὲν οὖν νόσημα, πολλὰ καὶ ἄλλα παραλιπόντι ἀτοπίας, ὡς ἑκάστῳ ἐτύγχανέ τι διαφερόντως ἑτέρῳ πρὸς ἕτερον γιγνόμενον, τοιοῦτον ἦν ἐπὶ πᾶν τὴν ἰδέαν. καὶ ἄλλο παρελύπει κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον οὐδὲν τῶν εἰωθότων· ὃ δὲ καὶ γένοιτο, ἐς τοῦτο ἐτελεύτα. ἔθνῃσκον δὲ οἱ μὲν ἀμελείᾳ, οἱ δὲ καὶ πάνυ θεραπευόμενοι. ἕν τε οὐδὲ ἓν
κατέστη ἴαμα ὡς εἰπεῖν ὅτι χρῆν προσφέροντας ὠφελεῖν· τὸ γάρ τῳ ξυνενεγκὸν ἄλλον τοῦτο ἔβλαπτεν. σῶμά τε αὔταρκες ὂν οὐδὲν διεφάνη πρὸς αὐτὸ ἰσχύος πέρι ἢ ἀσθενείας, ἀλλὰ πάντα ξυνῄρει καὶ τὰ πάσῃ διαίτῃ θεραπευόμενα. δεινότατον δὲ παντὸς ἦν τοῦ κακοῦ ἥ τε ἀθυμία ὁπότε τις
αἴσθοιτο κάμνων (πρὸς γὰρ τὸ ἀνέλπιστον εὐθὺς τραπόμενοι τῇ γνώμῃ πολλῷ μᾶλλον προΐεντο σφᾶς αὐτοὺς καὶ οὐκ ἀντεῖχον), καὶ ὅτι ἕτερος ἀφ’ ἑτέρου θεραπείας ἀναπιμπλάμενοι ὥσπερ τὰ πρόβατα ἔθνῃσκον· καὶ τὸν πλεῖστον
φθόρον τοῦτο ἐνεποίει εἴτε γὰρ μὴ ’θέλοιεν δεδιότες ἀλλήλοις προσιέναι, ἀπώλλυντο ἐρῆμοι, καὶ οἰκίαι πολλαὶ
ἐκενώθησαν ἀπορίᾳ τοῦ θεραπεύσοντος· εἴτε προσίοιεν, διεφθείροντο, καὶ μάλιστα οἱ ἀρετῆς τι μεταποιούμενοι·
αἰσχύνῃ γὰρ ἠφείδουν σφῶν αὐτῶν ἐσιόντες παρὰ τοὺς φίλους, ἐπεὶ καὶ τὰς ὀλοφύρσεις τῶν ἀπογιγνομένων τελευ-
τῶντες καὶ οἱ οἰκεῖοι ἐξέκαμνον ὑπὸ τοῦ πολλοῦ κακοῦ νικώμενοι. ἐπὶ πλέον δ’ ὅμως οἱ διαπεφευγότες τόν τε
θνῄσκοντα καὶ τὸν πονούμενον ᾠκτίζοντο διὰ τὸ προειδέναι
τε καὶ αὐτοὶ ἤδη ἐν τῷ θαρσαλέῳ εἶναι· δὶς γὰρ τὸν αὐτόν, ὥστε καὶ κτείνειν, οὐκ ἐπελάμβανεν. καὶ ἐμακαρίζοντό τε
ὑπὸ τῶν ἄλλων, καὶ αὐτοὶ τῷ παραχρῆμα περιχαρεῖ καὶ ἐς τὸν ἔπειτα χρόνον ἐλπίδος τι εἶχον κούφης μηδ’ ἂν ὑπ’
ἄλλου νοσήματός ποτε ἔτι διαφθαρῆναι.
51. Τοιούτος λοιπόν ήτο ο γενικός χαρακτήρ της ασθενείας, διότι παραλείπω πολλά άλλα ασυνήθη συμπτώματα, κατά τα οποία τα καθέκαστα κρούσματα διέφεραν τα μεν από τα δε. Και εφόσον διήρκει η νόσος, καμμία άλλη από τας συνήθεις ασθενείας δεν παρηνώχλει τους κατοίκους, εάν δε τυχόν παρουσιάζετο κανέν κρούσμα, απέληγεν εις αυτήν. Και άλλοι, μεν απέθνησκαν ένεκα ανεπαρκούς νοσηλείας, άλλοι όμως μολονότι υπεβάλλοντο εις επιμελεστάτην τοιαύτην. Αλλ’ ουδέ και κανέν φάρμα-κον, δύναμαι σχεδόν να είπω, ευρέθη, του οποίου η χρήσις να είναι αποτελεσματική, διότι εκείνο που ωφελεί τον ένα, αυτό το ίδιον έβλαπτε τον άλλον, και καμμία ιδιοσυγκρασία, όπως απεδείχθη, δεν ήτο αρκετά ισχυρά δια να αντισταθή, ή αρκετά ασθενής, όπως αποφύγη την ασθένειαν, αλλά όλοι αδιακρίτως υπέκυπταν εις αυτήν, και εκείνοι ακόμη, που εθεραπεύοντο με πάσαν ιατρικήν επιμέλειαν. Και το φοβερώτερον εις όλην αυτήν την ασθένειαν ήτο όχι μόνον η αποθάρρυνσις των θυμάτων, όταν αντελαμβάνοντο ότι προσεβλήθησαν από την νόσον (διότι το πνεύμα των παρεδίδετο αμέσως εις απελπισίαν και εγκατέλειπαν εαυτούς εις την τύχην και δεν ανθίσταντο κατά της ασθενείας), αλλά και το γεγονός ότι νοσηλεύοντες ο εις τον άλλον, εμολύνοντο και απέθνησκαν ωσάν πρόβατα. Και τούτο προεκάλει τους περισσοτέρους θανάτους, διότι ή απέφευγαν εκ φόβου να επικοινωνούν προς αλλήλους και οι ασθενείς απέθνησκαν εγκαταλελειμμένοι, εις τρόπον ώστε πολλαί κατοικίαι ερημώθησαν δι’ έλλειψιν νοσηλείας, είτε επικοινωνούσαν και απέθνησκαν εκ της μολύνσεως. Η τελευταία αυτή τύχη επεφυλάσσετο ιδίως εις τους οπωσδήποτε αντιποιουμένους ευγένειαν αισθημάτων, διότι, θεωρούντες τούτο καθήκον τιμής, επεσκέπτοντο τους φίλους των, αψηφούντες τον προσωπικόν κίνδυνον, ενώ αντιθέτως οι ίδιοι οι συγγενείς, καταβαλλόμενοι από το μέγεθος της συμφοράς, εβαρύνοντο επί τέλους και παρήτουν και αυτούς τους θρήνους υπέρ των αποθνησκόντων. Ακόμη όμως περισσότερον ευσπλαχνίζοντο τους θνήσκοντας και τους ασθενείς όσοι είχαν θεραπευθή από την νόσον διότι και εγνώριζαν αυτήν εξ ιδίας πείρας και ήσαν του λοιπού οι ίδιοι πλήρεις θάρρους, καθόσον η νόσος δεν προσέβαλλε δις τον ίδιον άνθρωπον, μετά κακής τουλάχιστον εκβάσεως. Και όχι μόνον εμακαρίζοντο αυτοί από τους άλλους, αλλά και οι ίδιοι, ένεκα της υπερβολής της παρούσης χαράς των, είχαν ως προς το μέλλον κάποιαν επιπολαίαν ελπίδα, ότι δεν θ’ απέθνησκαν πλέον ούτε από άλλην ασθένειαν.

Κατηγορία ΒΙΟΛΟΓΙΑ, Γενικά | Δεν υπάρχουν σχόλια »