Για μας τους ανθρώπους, το χιλιοστό ενός δευτερολέπτου δεν είναι παρά μια χρονική υποδιαίρεση. Τα χρονικά διαστήματα αυτής της τάξης, έχουν αρχίσει τους τελευταίους αιώνες να εμφανίζονται στο καθημερινό μας πρακτικό έργο. Όταν οι άνθρωποι συνήθιζαν να υπολογίζουν το χρόνο με βάση τη θέση του Ήλιου στον ουρανό, δεν είχαν ανάγκη την υποδιαίρεση των minutes (λεπτών), θεωρώντας ότι δεν άξιζε (δεν μπορούσαν) να τα μετρήσουν. Ο ρυθμός της ζωής στους αρχαίους χρόνους δεν είχε την ορμή του σημερινού τρόπου ζωής, και τα χρονικά διαστήματα της ημέρας στα όργανα μέτρησης του χρόνου – ηλιακά ρολόγια, κλεψύδρες – δεν είχαν ειδικές υποδιαιρέσεις για λεπτά (min), Το minute ως χρονική υποδιαίρεση εμφανίστηκε στις αρχές του 18ου αιώνα, ενώ η υποδιαίρεση του δευτερολέπτου (second) άρχισε να χρησιμοποιείται πριν 200-250 χρόνια.
Ας πάμε όμως στο ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου (1/1000 sec = 10-3 sec ή ms). Τι νομίζουμε ότι μπορεί να συμβεί μέσα στο χρονικό αυτό διάστημα; Όντως πάρα πολλά πράγματα! Για παράδειγμα ένα τραίνο κινούμενο με περίπου 300 Km/h θα διατρέξει 8-10 cm. Ένα ηχητικό κύμα 34 cm και ένα αεροπλάνο 25 cm (900 Km/h). Στην περιφορά της γύρω από τον Ήλιο, η Γη θα διανύσει 30 m κινούμενη με ταχύτητα 30 Km/sec. Το φως θα καλύψει την σημαντική απόσταση των τριακοσίων χιλιομέτρων (300 Km). Οι μικροί οργανισμοί γύρω μας θα θεωρούσαν το χιλιοστό του δευτερολέπτου (ms) σαν αμελητέο χρονικό διάστημα, αν μπορούσαν να σκεφτούν βέβαια! Για τα έντομα είναι ένα εντελώς απτό (χειροπιαστό) χρονικό διάστημα. Στη διάρκεια ενός δευτερολέπτου (sec) ένα κουνούπι χτυπά τα φτερά του 300-600 φορές ανάλογα με το είδος και το φύλο. Συνεπώς στη διάρκεια του χιλιοστού του sec μόλις καταφέρνει να ανεβάσει ή να κατεβάσει τα φτερά του.
Δεν μπορούμε να κινήσουμε τα χέρια μας τόσο γρήγορα όσο τα έντομα. Το πιο γρήγορο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να ανοιγοκλείσουμε τα μάτια μας. Ένα άνοιγμα ή κλείσιμο βλεφάρου (eye blink) διαρκεί 1/10 του sec. Συνεπώς πραγματοποιείται τόσο γρήγορα που δεν προφταίνουμε να αντιληφθούμε την απόκρυψη του πεδίου οράσεως. Λίγοι συνειδητοποιούν ωστόσο, ότι αυτή η κίνηση “το ανοιγόκλεισμα των ματιών” το οποίο είναι συνώνυμο της απίστευτης ταχύτητας, είναι πολύ αργή αν μετρηθεί σε χιλιοστά του δευτερολέπτου. Έχει διάρκεια όπως βλέπουμε της τάξης των εκατοντάδων ms. Ένα πλήρες ανοιγόκλεισμα ματιού όπως έχουν δείξει μετρήσεις, διαρκεί κατά μέσο όρο 2/5 του sec, ισοδύναμο με 400 ms (χιλιοστά του δευτερολέπτου). Αυτή η διαδικασία ανοίγματος και κλεισίματος των βλεφάρων, μπορεί να διαιρεθεί στα παρακάτω στάδια: Πρώτα το κατέβασμα του βλεφάρου διαρκεί 75-90 ms. Δεύτερον το κλειστό βλέφαρο παραμένει σε μια κατάσταση ηρεμίας που διαρκεί 130-170 ms. Τρίτον το άνοιγμα του βλεφάρου που διαρκεί περίπου 170 ms.
Βλέπουμε λοιπόν ότι αυτό το “το ανοιγόκλεισμα του ματιού” είναι ένα σημαντικό χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια του οποίου το βλέφαρο καταφέρνει ακόμα και να παραμείνει σε ηρεμία.
Το video δείχνει τη διαδικασία αυτή σε αργή κίνηση:
Αν μπορούσαμε να διατηρήσουμε μνημονικές εντυπώσεις που διαρκούν χιλιοστά του δευτερολέπτου θα μπορούσαμε να δούμε στο ανοιγόκλεισμα του ματιού, δύο απαλές κινήσεις του βλεφάρου που διαχωρίζονται από μια περίοδο που το βλέφαρο είναι σε ηρεμία. Γενικεύοντας παρατηρούμε ότι η ικανότητα να κάνουμε τέτοιου είδους κινήσεις, μετασχηματίζει την εικόνα που έχουμε για τον κόσμο γύρω μας, και θα νοιώσουμε διάφορα περίεργα πράγματα που ο H. G Wells περιέγραψε στο μυθιστόρημα New Accelerator. Η ιστορία μιλά για έναν άνδρα που ήπιε ένα περίεργο μίγμα που του προκάλεσε την ικανότητα να βλέπει τις γρήγορες κινήσεις ως σειρές χωριστών στατικών φαινομένων. Να μερικοί διάλογοι:
«Έχετε ξαναδεί κουρτίνα μπροστά σε παράθυρο στερεωμένη με αυτόν τον τρόπο;»
«Ακολούθησα τα μάτια του, και να η άκρη της κουρτίνας, παγωμένη, σαν να ήταν, ψηλά στη γωνία, καθώς κουνιόταν ζωηρά στο αεράκι.»
«Όχι», είπα, «αυτό είναι περίεργο».
«“Και να εδώ”, είπε και άνοιξε το χέρι που κρατούσε το ποτήρι. Φυσικά, συνοφρυώθηκα, περιμένοντας το ποτήρι να σπάσει. Αλλά αντί να σπάσει, δεν φαινόταν καν να κουνιέται. Κρεμόταν στον αέρα ακίνητο. «Σε γενικές γραμμές», είπε ο Gibberne, «ένα αντικείμενο σε αυτά τα γεωγραφικά πλάτη πέφτει με 4,5 μέτρα το δευτερόλεπτο. Αυτό το ποτήρι πέφτει με 4,5 μέτρα το δευτερόλεπτο τώρα. Μόνο που βλέπετε, δεν έχει πέσει ακόμα ούτε για ένα εκατοστό του δευτερολέπτου. [Σημειώστε επίσης] ότι στο πρώτο εκατοστό του πρώτου δευτερολέπτου της καθοδικής του πτήσης ένα σώμα, το ποτήρι στην προκειμένη περίπτωση, καλύπτει όχι το εκατοστό της απόστασης, αλλά το 10.000ό μέρος (σύμφωνα με τον τύπο S=g.t2/2 ). Αυτό είναι μόνο 0,5 mm και στο πρώτο χιλιοστό του δευτερολέπτου θα ήταν μόνο 0,01 mm.]»
«“Αυτό σας δίνει μια ιδέα για τον ρυθμό του Επιταχυντή μου.” Και κούνησε το χέρι του γύρω γύρω, πάνω και κάτω από το γυαλί που βυθιζόταν αργά.»
«Τελικά το έπιασε από κάτω, το τράβηξε κάτω και το έβαλε πολύ προσεκτικά στο τραπέζι. «Ε;» μου είπε και γέλασε…
«Κοίταξα έξω από το παράθυρο. Ένας ακίνητος ποδηλάτης, με το κεφάλι σκυμμένο και με ένα παγωμένο σύννεφο σκόνης πίσω από το τιμόνι του, καμένος για να προσπεράσει» ένα καλπάζον άλογο που δεν κουνήθηκε…
«Βγήκαμε από την πύλη του στον δρόμο και εκεί κάναμε μια λεπτομερή εξέταση της αγαλματώδους διερχόμενης κυκλοφορίας.
Η κορυφή των τροχών και μερικά από τα πόδια των αλόγων αυτού του char-a-banc, η άκρη του μαστιγίου και η κάτω γνάθος του ελεγκτή που μόλις άρχιζε να χασμουριέται ήταν αισθητά σε κίνηση, αλλά όλο το υπόλοιπο βαρετό μεταφορικό μέσο φαινόταν ακίνητο. Και εντελώς αθόρυβο εκτός από ένα αμυδρό κροτάλισμα που προερχόταν από τον λαιμό ενός άντρα! Και ως μέρη αυτού του παγωμένου οικοδομήματος υπήρχαν ένας ελεγκτής, ξέρετε, και ένας ελεγκτής, και έντεκα άτομα!…
«Ένας μικρός κύριος με μωβ πρόσωπο πάγωσε στη μέση μιας βίαιης πάλης να ξαναδιπλώσει την εφημερίδα του ενάντια στον άνεμο. Υπήρχαν πολλές ενδείξεις ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι, με τον νωθρό τους τρόπο, ήταν εκτεθειμένοι σε ένα δυνατό αεράκι, ένα αεράκι που δεν υπήρχε μέχρι στιγμής στις αισθήσεις μας…»
«Όλα όσα είχα πει, σκεφτεί και κάνει από τότε που τα πράγματα άρχισαν να κυλούν στις φλέβες μου είχαν συμβεί, όσον αφορά αυτούς τους ανθρώπους, όσον αφορά τον κόσμο γενικότερα, σε ένα λεπτό…»
Θα θέλατε να μάθετε το συντομότερο χρονικό διάστημα που μπορούν να μετρήσουν οι επιστήμονες σήμερα; Ενώ στις αρχές αυτού του αιώνα ήταν μόνο το 10.000 του δευτερολέπτου, σήμερα οι επιστήμονες μπορούν σε πειραματικές να μετρήσουν με άνεση femptosec (10-15 sec) το ένα εκατομμυριοστό του δισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου!! Αυτό είναι περίπου τόσες φορές λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο όσο είναι ένα δευτερόλεπτο λιγότερο από 315 εκατομμύρια χρόνια!
Όπως είναι γνωστό τα σημερινά ρολόγια και χρονόμετρα των κινητών τηλεφώνων μετρούν με άνεση εκατοστά και χιλιοστά του sec.
Η μηχανή αναζήτησης δίνει ότι σε πειραματικές ερευνητικές διεργασίες χρονομέτρησης μετρήθηκαν χρονικά διαστήματα της τάξης του zeptosecond (10-21 sec)!!
