ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ

Τι είναι οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί;

Επιρρηματικοί προσδιορισμοί ονομάζονται τα ονοματικά σύνολα που συμπληρώνουν την έννοια του ρήματος, ώστε να γίνει πιο σαφής.

Π.χ. Σήμερα κάνει κρύο. Ο Γιάννης κατάγεται από τη Θεσσαλονίκη

Πώς λειτουργούν τα επιρρήματα μέσα στην πρόταση;

Τα επιρρήματα λειτουργούν μέσα στην πρόταση ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί και δείχνουν τόπο, χρόνο, τρόπο, ποσό, βεβαίωση, δισταγμό ή πιθανότητα, άρνηση.

Ποια μορφή μπορεί να έχουν γενικά οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί;

  1. Επιρρήματα π.χ. θα σε δω απόψε.
  2. Απλή αιτιατική ή σπανιότερα γενική ενός ουσιαστικού π.χ. το βράδυ θα βγούμε – θα έρθω του χρόνουώρες αγνάντευε το πέλαγος.
  3. Προθετικά σύνολα π.χ. κατέρρευσε από απογοήτευσημε το να θυμώνεις δεν πετυχαίνεις τίποτα 4. 4. Συνδυασμός επιρρήματος με προθετικό σύνολο ή δύο επιρρημάτων μαζί π.χ. καυγαδίζαμε έξω από τον κινηματογράφο– περπατούσε αργά- αργά.
  4. Επιρρηματικές μετοχές π.χ. Συγύριζε τραγουδώντας.
  5. Επίθετα (ως επιρρηματικά κατηγορούμενα ) π.χ. Γύρισε κεφάτος.
  6. Δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις π.χ. Είχα διαβάσει τόσο καλά, ώστε δε με προβλημάτισε καμιά ερώτηση.
  7. Διπλή πτώση π.χ. Στάθηκε άκρη- άκρη.
    Τι μπορεί να δηλώνουν οι επιρρηματικοί πρπσδιορισμοί;

Τόπο : Στο Ηράκλειο ο καιρός είναι υγρός.

Χρόνο : Έφυγε χθες.

Τρόπο : Με το να μιλάς ( ή : μιλώντας ) διαρκώς επιβαρύνεις τη θέση σου.

Αιτία : Δάκρυσε από συγκίνηση.

Σκοπό : Πήγε στο Παρίσι για σπουδές.

Ποσό : Κουράστηκα πολύ. Όσο προσπαθείς, τόσο βελτιώνεσαι.

Αποτέλεσμα : Ήταν τόσο στενοχωρημένη, που δεν έβλεπε μπροστά της.

Αναφορά : Μιλήσαμε για σένα.

Όρο – προϋπόθεση : Αν δεν έχεις δουλειά, πέρασε να τα πούμε.

Εναντίωση – παραχώρηση : Αν και καθυστέρησε, πρόλαβε την παράσταση.

Βεβαίωση : Βεβαιότατα, σωστά , ασφαλώς, σίγουρα θα πάμε ταξίδι. Δεν το χάνω.

Άρνηση : Μην το ξαναπείς. Όχι , κάθε άλλο.

Δισταγμό – πιθανότητα : Πιθανόν, ίσως, ενδεχομένως να συμβεί αυτό.

Επίσης μπορεί να δηλώνουν παρομοίωση, συνοδεία, αφαίρεση, ποσό κατά προσέγγιση κλπ.

Πώς ξεχωρίζω το αντικείμενο από τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς;

Επειδή τόσο οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί όσο και το αντικείμενο συμπληρώνουν την έννοια του ρήματος, είναι βασικό για να μην τα μπερδεύουμε να έχουμε ξεκαθαρίσει ότι με τους επιρρ. προσδιορισμούς απαντούμε σε ερωτήσεις που αποκαλύπτουν επιρρηματικές σχέσεις ( πού, πότε, με ποιον όρο, γιατί, για ποιο σκοπό κλπ. )  ενώ με το αντικείμενο καλύπτουμε την απάντηση σε ερωτήματα του τύπου : ποιον, σε ποιον , τι, κλπ.

ΠΗΓΕΣ

http://synodoiporos.weebly.com/

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Οκτωβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα

Κείμενο- Μετάφραση

2η ενότητα, Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα 

Ἐν Ἀθήναις τοὺς παῖδας μετ’ ἐπιμελείας Στην Αθήνα τα παιδιά με φροντίδα
διδάσκουσι καὶ νουθετοῦσι. διδάσκουν και συμβουλεύουν.
Πρῶτον μὲν καὶ τροφὸς καὶ μήτηρ Πρώτα απ’ όλους και η παραμάνα και η μητέρα
καὶ παιδαγωγὸς καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ ἐπιμελοῦνται. και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν
ὅπως βέλτιστος γενήσεται ὁ παῖς, πώς θα γίνει το παιδί ακόμα καλύτερο
διδάσκοντες ὅτι τὸ μὲν δίκαιόν, διδάσκοντας ότι το ένα είναι δίκαιο,
τὸ δὲ ἄδικον καὶ τόδε μὲν καλόν, τόδε δὲ αἰσχρόν ἐστι. το άλλο άδικο, αυτό ωραίο, το άλλο άσχημο.
Εἶτα δέ, ἐπειδὰν οἱ παῖδες εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν, Έπειτα, τα παιδιά όταν φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία
οἱ γονεῖς εἰς (οἴκους) διδασκάλων πέμπουσιν οι γονείς τα στέλνουν στα σπίτια των δασκάλων,
ἔνθα οἱ μὲν γραμματισταὶ ἐπιμελοῦνται όπου οι δάσκαλοι της γραφής και της ανάγνωσης φροντίζουν
ὅπως γράμματα μάθωσιν καὶ τὰ γεγραμμένα ἐννοῶσι, να μάθουν γράμματα και να καταλαβαίνουν όσα είναι γραμμένα,
οἱ δὲ κιθαρισταὶ τῷ κιθαρίζειν ἡμερωτέρους αὐτοὺς ποιεῖν πειρῶνται ενώ οι κιθαριστές με το να παίζουν λύρα προσπαθούν να τα κάνουν πιο ήμερα
καὶ τὰς τῶν παίδων ψυχὰς πρὸς τὸν ῥυθμὸν καὶ τὴν ἁρμονίαν οἰκειοῦσι. και εξοικειώνουν την ψυχή τους στο ρυθμό και την αρμονία.
Ἔτι οἱ παῖδες ἐν γυμνασίοις καὶ παλαίστραις φοιτῶσιν, Επιπλέον, τα παιδιά συχνάζουν στα γυμναστήρια και στις παλαίστρες,
ἔνθα οἱ παιδοτρίβαι βελτίω τὰ σώματα αὐτῶν ποιοῦσι, όπου οι δάσκαλοι της γυμναστικής κάνουν τα σώματά τους πιο δυνατά,
ἵνα μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν
διὰ τὴν τῶν σωμάτων πονηρίαν. εξαιτίας της κακής σωματικής κατάστασης.

© Γιάννης Παπαθανασίου-Κατερίνα Πρανδέκου

Πώς έγραφαν οι αρχαίοι Έλληνες;

  • Οι αρχαίοι Έλληνες έγραφαν με κεφαλαία γράμματα («μεγαλογράμματη» ή «κεφαλαιογράμματη» γραφή).

Η μικρογράμματη γραφή (η οποία συνδέεται με τη συστηματική χρήση τόνων, πνευμάτων και κενών μεταξύ των λέξεων) εισάγεται τον 9ο αι. μ.Χ.

  • Οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποίησαν τρεις κυρίως τρόπους γραφής: α) από δεξιά προς τα αριστερά, β) βουστροφηδόν (γραφή της οποίας η φορά αλλάζει σε κάθε γραμμή) και γ) από αριστερά προς τα δεξιά (όπως και σήμερα).

Γ. Φθόγγοι και γράμματα

Οι φθόγγοι της α.ε. παριστάνονται με 24 γράμματα, που είναι τα ίδια με αυτά της ν.ε.  Οι φθόγγοι της α.ε. διαιρούνται σε φωνήεντα και σε σύμφωνα.

Φωνήεντα

    • Τα φωνήεντα διαιρούνται σε βραχύχροναμακρόχρονα και δίχροναμε βάση τη διάρκεια της προφοράς τους.
    • Τα βραχύχρονα ή βραχέα (σύμβολο βραχύτητας: ˘ ) προφέρονταν όπως και σήμερα, σε σύντομο (βραχύ) χρόνο: ἔλεος = [eleos].
    • Τα μακρόχρονα ή μακρά (σύμβολο μακρότητας: ˉ) προφέρονταν περίπου σε διπλάσιο (μακρότερο) χρόνο.
    • Το «η» ακουγόταν ως δύο «ε» (εε) και το «ω» ως δύο «ο» (οο): ἠώς (η χαραυγή) = [eeoos].
    • Τα δίχρονα ήταν σε κάποιες λέξεις βραχέα και σε κάποιες μακρά.

 

Βραχέα Μακρά Δίχρονα
ε, ο η, ω α, ι, υ

                                                             Σύμφωνα

 Τα σύμφωνα της αρχαίας (δηλ. οι φθόγγοι που ακούονταν σαν σύμφωνα) διαιρούνται:

α) σε 9 άφωνα· αυτά παριστάνονται με τα γράμματα κ, γ, χ, π, β, φ, τ, δ, θ που λέγονται άφωνα·

β) σε 5 ημίφωνα· αυτά παριστάνονται με τα γράμματα λ, ρ, μ, ν, σ(ς), που λέγονται ημίφωνα.

γ) Εκτός από τα παραπάνω γράμματα υπάρχουν τρία ακόμα, τα ζ, ξ, ψ, που παριστάνουν σύμφωνα· αυτά λέγονται διπλά.

Τα άφωνα υποδιαιρούνται:

α) κατά το φωνητικό όργανο με το οποίο κυρίως προφέρονται: στα ουρανικά κ, γ, χ, στα χειλικά π, β, φ και στα οδοντικά τ, δ, θ·

β) κατά το είδος της πνοής που συνοδεύει την εκφώνησή τους: στα ψιλόπνοα δηλ. λεπτά κατά την πνοή) κ, π, τ, στα δασύπνοα (δηλ. παχιά κατά την πνοή) χ, φ, θ και στα μέσα β, γ, δ.

Τα ημίφωνα υποδιαιρούνται στα υγρά λ, ρ, στα ένρινα μ, ν και στο συριστικό σ (ς).

Κατά το φωνητικό όργανο Κατά το είδος
της πνοής
Ουρανικά Οδοντικά Χειλικά
Άφωνα κ τ π ← ψιλόπνοα
γ δ β ← μέσα
χ θ φ ← δασύπνοα
Ημίφωνα υγρά: λ, ρ
ένρινα: μ, ν (και γ πριν από τα κ, γ, χ, ξ)
συριστικό: σ (ς)
παλαιότερα ημίφωνα: F, j
Διπλά ζ, ξ, ψ

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείς να ακούσεις την προφορά:

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/metafraseis%20a%20gym/profora/profora.htm

ΠΗΓΕΣ https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/simphona.htm

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄Γυμνασίου (ΟΕΔΒ)

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 30 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

νοῦς ὑγιὴς ἐν σώματι ὑγιεῖ η πνευματική υγεία συνδέεται με την σωματική
εὖ ἀγωνίζεσθαι το να αγωνίζεσαι όπως πρέπει
πὺξ λὰξ με γροθιές και με κλοτσιές
κύκνειον ἄσμα το τελευταίο έργο κάποιου δημιουργού
δημοσίᾳ δαπάνη με έξοδα του κράτους
τὰ παιδία παίζει τα παιδιά παίζουν
γνῶθι σαυτὸν γνώριζε τον εαυτό σου
ἔπεα πτερόεντα λόγια που πετούν
τὸ δὶς ἐξαμαρτεῖν οὐκ ἀνδρὸς σοφοῦ το να κάνεις δυο φορές το ίδιο λάθος δε χαρακτηρίζει σοφό άνθρωπο
εὕρηκα! εὕρηκα! βρήκα, βρήκα
εὖ ζῆν ζωή με ηθικές και πνευματικές αξίες
μολὼν λαβὲ έλα να τα πάρεις (τα όπλα)
μὴ μου ἅπτου μη μ’ αγγίζεις
καινὰ δαιμόνια νέες ιδέες
στήλη ἅλατος στήλη από αλάτι, ακίνητος
ἆρον ἆρον πολύ βιαστικά
ἀπὸ μηχανῆς θεὸς αυτό που γίνεται απρόσμενα
γόρδιος δεσμὸς ο δεσμός στο Γόρδιο, κάθε πρόβλημα που λύνεται δύσκολα

© Γιάννης Παπαθανασίου-Κατερίνα Πρανδέκου

ΑΝΤΙΔΑΝΕΙΑ

Αντιδάνεια: λέξεις που δανείστηκαν σε άλλην γλώσσα και μετά επιστρέφουν ως δάνεια. Οι ταξιδεύτριες λέξεις!

Π.χ.

παρλάρω < (άμεσο δάνειοιταλική parlare (μιλώ) < υστερολατινική parabolare < λατινική parabola < αρχαία ελληνική παραβολή

σκίτσο < (άμεσο δάνειοιταλική schizzo < λατινική schedium < αρχαία ελληνική σχέδιον

ΠΗΓΗ: https://el.wiktionary.org/

Βασικά σημεία ενότητας

  • Η ιστορία της ελληνικής γλώσσας αρχίζει πριν από 40 αιώνες περίπου. Τα παλαιότερα μνημεία της είναι οι πινακίδες της γραμμικής γραφής Β΄ (περ. 1450-1200 π.Χ.), που ήταν γραμμένες σε συλλαβογραφικό αλφάβητο.
  • Το φοινικικό αλφάβητο εισάγεται στην Ελλάδα κατά την περίοδο ακμής των σχέσεων Φοινίκων και Ελλήνων, δηλ. μεταξύ 12ου και 9ου αι. π.Χ. Ήταν ένα συμφωνογραφικό – συλλαβογραφικό αλφάβητο, το οποίο περιλάμβανε 21 συλλαβογράμματα, καθένα από τα οποία αντιστοιχούσε και σε κάποιες συλλαβές, π.χ. το τ = τ, τα, τε, το, τι. Τα γράμματα Ξ, Φ, Χ, Ψ, Ω έλειπαν, ενώ υπήρχαν επιπλέον το δίγαμμα (F) και το κόππα ).
  • Οι Έλληνες έκριναν ότι το αλφάβητο αυτό θα προκαλούσε δυσκολίες. To προσάρμοσαν, λοιπόν, στις δικές τους φωνητικές ανάγκες και το συμπλήρωσαν μετατρέποντάς το σε φωνολογικό. Δηλαδή, κάθε γράμμα αντιστοιχούσε πλέον σε έναν φθόγγο, φωνήεν ή σύμφωνο, οπότε επιτυγχανόταν ακρίβεια και ευκολία στην εκμάθηση. Το νέο αλφάβητο ονομάστηκε ελληνικό.
  • Τα πρώτα σωζόμενα γραπτά μνημεία της ελληνικής γλώσσας στο ελληνικό αλφάβητο είναι η επιγραφή του ποτηρίου του Νέστορος (πιθ. 740-720 π.Χ.) και της οινοχόης του Διπύλου (735-725 π.Χ.).
  • Η Αρχαία Ελληνική παρουσιάζει ποικιλία διαλέκτων. Από τον 4ο αι. π.Χ. άρχισε να επικρατεί η Αττική, που διαμορφώθηκε στην Αθήνα. Από αυτήν προήλθε η Ελληνιστική Κοινή (323 π.Χ.-330 μ. Χ.), την οποία ακολούθησε η Βυζαντινή-Μεσαιωνική (330-1453 μ.Χ.),  εξέλιξη της οποίας είναι η Νέα Ελληνική (από το 1453 και μετά τυπικά και  από τον 10ο αιώνα ουσιαστικά).                                                                                     ΠΗΓΗ: Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου ΟΕΔΒ

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 29 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑΤΑ: Να μου το πάρεις, ύπνε μου

Γραμματολογικά στοιχεία

  • Δημοτικό τραγούδι της Χίου.
  • Καταγράφηκε από τον Κλοντ Φοριέλ το 1825.
  • Περιλήφθηκε στη συλλογή «Εκλογαί από τα τραγούδια του ελληνικού λαού» του Ν.Γ. Πολίτη (1914).
  • Ανήκει στην κατηγορία νανουρισμάτων.

 Θέμα – Περιληπτική απόδοση

Η μάνα καλεί τον Ύπνο να κοιμίσει το παιδί της και βάζει τρεις φρουρούς να το προσέχουν: τον Ήλιο, τον αετό και τον κυρ Βοριά. Η μάνα του Βοριά ανησυχεί για τις απουσίες του γιου της, αλλά εκείνος αποκαλύπτει ότι έλειψε επειδή φύλαγε το παιδί.

Δομή

  • Χώρος: απροσδιόριστος – συνδυάζει γήινα στοιχεία (κούνια) και ουράνια (ήλιος, άστρα, φεγγάρι).
  • Χρόνος: απροσδιόριστος.
  • Ενότητες:
    1. Στίχοι 1-6 → Ορισμός των φρουρών.
    2. Στίχοι 7-12 → Διάλογος του Βοριά με τη μάνα του.
  • Πρόσωπα: η μάνα, το παιδί, οι προσωποποιημένοι φύλακες (Ήλιος, αετός, Βοριάς), η μάνα του Βοριά, άστρι, φεγγάρι, αυγερινός.

 Ερμηνευτική προσέγγιση

  1. Οι φρουροί του παιδιού
    • Ήλιος → επιβλέπει από τα βουνά.
    • Αετός → φρουρός στον κάμπο.
    • Κυρ Βοριάς → προστάτης στα πελάγη.
      ➝ Όλα συμβολίζουν τη δύναμη και την αντρεία, προσφέροντας ασφάλεια σε στεριά και θάλασσα.
  2. Γιατί εξωπραγματικοί φρουροί;
    • Για να τονιστεί η αγωνία και η αγάπη της μάνας.
    • Για να δείξει τον πόθο να γίνει και το παιδί της γενναίο όπως αυτοί.
  3. Η αξία του παιδιού
    • Προβάλλεται με τη φροντίδα της μάνας,
    • Με τους δυνατούς φρουρούς που επιλέγει,
    • Με τη μεγαλοπρεπή εικόνα του παιδιού (χρυσόν υγιόν, αργυρή κούνια).
  4. Γνωρίσματα δημοτικών τραγουδιών
    • Ισομετρία (κάθε στίχος έχει ολοκληρωμένο νόημα).
    • Τριαδικό σχήμα (τρεις φρουροί, τρεις νύχτες).
    • Άστοχα ερωτήματα («Μήνα με τ’ άστρι μάλωνες…»).
    • Υπερβολή και προσωποποιήσεις.
    • Αριθμός τρία με μαγική/συμβολική διάσταση.
  5. Ο διάλογος Βοριά – μάνας του
    • Προσθέτει τρυφερότητα και αγωνία.
    • Δείχνει πως ακόμη και ο «αντρειωμένος» Βοριάς είναι γιος που λείπει και ανησυχεί τη μάνα του.
    • Τονίζει μεταφορικά την αξία του παιδιού που φύλαγε.

Τεχνικές αφήγησης – Εκφραστικά μέσα

  • Αφήγηση: εναλλαγή β΄ προσώπου (μάνα → Ύπνο), τριτοπρόσωπης αφήγησης (παρατηρητής), και διαλόγου (Βοριάς – μάνα του).
  • Γλώσσα – Ύφος: απλή δημοτική, λιτό ύφος, παρατακτική σύνταξη, έμφαση σε ουσιαστικά και ρήματα.
  • Στιχουργική: ιαμβικός 15σύλλαβος, χωρίς ομοιοκαταληξία.
  • Εκφραστικά μέσα:
    • Προσωποποιήσεις (Ύπνος, Ήλιος, Βοριάς, άστρα, φεγγάρι).
    • Μεταφορές («χρυσόν υγιόν»).
    • Άσύνδετο (παράθεση φρουρών).
    • Τριαδικό σχήμα.

Συμπέρασμα
Το νανούρισμα εκφράζει την αγάπη, την τρυφερότητα και την αγωνία της μάνας για την ασφάλεια του παιδιού της. Μέσα από τον φανταστικό κόσμο των προσωποποιημένων στοιχείων της φύσης, προβάλλεται η αξία του παιδιού και ο βαθύς δεσμός μητέρας – γιου.

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ

  1. Εκφράζουν το συναισθηματικό κόσμο του λαού.
  2. Ο στίχος τους είναι ιαμβικός 15σύλλαβος.
  3. Έχουν εικόνες και θέματα εμπνευσμένα από τη φύση.
  4. Γράφονται σε απλή λαϊκή γλώσσα με στοιχεία τοπικής διαλέκτου.
  5. Έχουν ταχεία εξέλιξη υπόθεσης.
  6. Έχουν συχνές επαναλήψεις με ίδιες ή συνώνυμες λέξεις, καθώς και υπερβολές (σχήμα αδυνάτου).
  7. Υπάρχει συμμετοχή της  φύσης.
  8. Επαναλαμβάνεται το νόημα του πρώτου ημιστιχίου στο δεύτερο ημιστίχιο.
  9. Προσωποποιούνται στοιχεία  φυσικού κόσμου  (π.χ. συχνά τα ζώα  παίρνουν ανθρώπινη λαλιά).
  10. Η αφήγηση εναλλάσσεται  με τον διάλογο.
  11. Οι προτάσεις  είναι σύντομες, απλές, παρατακτικές.

ΠΗΓΕΣ:

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αγάθη Γεωργιάδου-Κική Δεμερτζή

https://media.public.gr/Books-PDF/9786180313192-1308114.pdf

ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ

https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/6532

ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΝΛ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ:   https://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2218/Keimena-Neoellinikis-Logotechnias_G-Gymnasiou_html-empl/index01_00.html

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 18 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ, ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΛΕΞΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ Β1: ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Τι είναι οι αντωνυμίες;

Αντωνυμίες, όπως δείχνει και η ετυμολογία της λέξης, είναι οι λέξεις που χρησιμοποιούμε αντί για ονόματα (ουσιαστικά ή επίθετα).

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

α/α Είδος Αντωνυμίες
1. Προσωπικές εγώ, εσύ, αυτός, -ή, -ό (μου, σου, του/της, τος, τη, το)
2. Κτητικές 1. μου, σου, του/της 2. δικός, -ή, -ό μου,σου, του 3. δικός, -ή, -ό μας,σας, τους
3. Αυτοπαθείς ο εαυτός μου, σου, του
4. Οριστικές 1. ο ίδιος, η ίδια, το ίδιο 2. μόνος, -η, -ο μου, σου, του
5. Δεικτικές 1. αυτός, -ή, -ό2. (ε)τούτος, -η, -ο 3. εκείνος, -η, -ο4. τέτοιος, -α, -ο 5. τόσος, -η, -ο
6. Αναφορικές 1. που2. ο οποίος, η -α, το -ο

3. όποιος, -α, -ο

4. όσος, -η, -ο5. ό,τι 6.οποιοσδήποτε,οσοσδήποτε,

οτιδήποτε

7. Ερωτηματικές 1. τι 2. ποιος, -α, -ο 3. πόσος, -η, -ο
8. Αόριστες 1.ένας, μια/μία, ένα2.κανένας/κανείς,

καμιά/καμία, κανένα

3. κάποιος, -α, -ο

4. μερικοί, -ές, -ά

5.κάτι, κατιτί

6.τίποτε/τίποτα7.κάμποσος, -η, -ο

8.κάθε

9.καθένας,

καθεμιά/καθεμία,

καθένα

10.καθετί11.ο, η, το δείνα,

ο, η, το τάδε

12. άλλος, -η, –

 

Ποιο συντακτικό ρόλο έχουν στην πρόταση;

Οι περισσότερες ανήκουν στα κλιτά μέρη του λόγου και λειτουργούν στην πρόταση όπως και τα ονόματα: είναι υποκείμενα, αντικείμενα, κατηγορούμενα, επιθετικοί προσδιορισμοί, γενικές προσδιοριστικές ή συνοδεύουν προθέσεις. Δηλαδή τις συναντάμε ως:

Υποκείμενο:                         Εμείς είμαστε μαθητές της Β΄τάξης Γυμνασίου.

Αντικείμενο:                         Τον κατηγόρησαν ως καταχραστή.

Κατηγορούμενο:                   Ποιος είσαι εσύ;

Επιθετικός προσδιορισμός:   Αυτός ο άνθρωπος είναι επικίνδυνος.

Γενική προσδιοριστική:         Η ζωή μου είναι μονότονη.

Συνοδεύουν προθέσεις:         Το έμαθα από σένα.

 

Ποια είναι τα είδη των αντωνυμιών;

Υπάρχουν οχτώ είδη αντωνυμιών:

  1. προσωπικές (εμείς, το), 
  2. κτητικές (δικά μας, μας),
  3. αυτοπαθείς (τον εαυτό μου),
  4. οριστικές (οι ίδιοι),
  5. δεικτικές (αυτό),
  6. αναφορικές (τα οποία, που),
  7. ερωτηματικές (ποιος), α
  8. αόριστες (κάποιος).

ΜΕΡΟΣ Β2: ΟΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Πότε χρησιμοποιούνται οι  δυνατοί και  πότε οι  αδύνατοι τύποι των προσωπικών αντωνυμιών;

Οι δυνατοί τύποι των προσωπικών αντωνυμιών συνηθίζονται:
α. Όταν βρίσκονται μόνοι τους στο λόγο: – Ποιον ρώτησες; – Εσένα.
β. Όταν θέλουμε να τονίσουμε κάτι: Εσείς βλέπετε τηλεόραση;
γ. Όταν θέλουμε να ξεχωρίσουμε κάτι από τα άλλα, να εκφράσουμε αντίθεση: Αυτοί οι καταραμένοι ξέρουν καλά ότι εμείς δεν το ξέρουμε. 
δ. Συχνά όταν συνοδεύονται από προθέσεις: …τον Κόσμο έξω και γύρω από εμάς. 
Διαφορετικά χρησιμοποιούμε τους αδύνατους τύπους που είναι και συχνότεροι.

Πότε η τριτοπρόσωπη προσωπική αντωνυμία λέγεται επαναληπτική και πότε προληπτική;

Πολλές φορές ένα όνομα που ειπώθηκε ξαναλέγεται με τον αντίστοιχο αδύνατο τύπο της τριτοπρόσωπης προσωπικής αντωνυμίας. Σ’ αυτή την περίπτωση η αντωνυμία λέγεται επαναληπτική: …αυτό το μέσο που οι ειδικοί το αποκαλούν

Όταν η αντωνυμία προαναγγέλλει κάτι που θα ειπωθεί αμέσως μετά, λέγεται προληπτικήΑπό τη στιγμή που το γνωρίζει αυτό ένας τηλεθεατής…

ΜΕΡΟΣ Β3 ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Πώς ξεχωρίζουμε τα άρθρα από τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας γ΄ προσώπου;

Δεν πρέπει να συγχέουμε τα άρθρα με τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας γ΄ προσώπου ( του, της, τον, τους, την, τις, το, τα). Τα άρθρα μπαίνουν πριν από ονόματα, ενώ οι αντωνυμίες πριν ή ύστερα από ρήμα. ( το πήρα απόφαση: αντωνυμία).

Πώς ξεχωρίζουμε τις κτητικές αντωνυμίες από τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας;

Δεν πρέπει να συγχέουμε τις κτητικές αντωνυμίες “μου, σου, του κλ.π.” με τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας. Οι προσωπικές αντωνυμίες βρίσκονται πριν ή ύστερα από ρήμα, ενώ οι κτητικές αντωνυμίες μπαίνουν ύστερα από ουσιαστικά.

Π.χ. Φέρε μας  το βιβλίο (προσωπική)      αλλά     Το βιβλίο μας ( κτητική ).

Το  Αριθμητικό  ένας, μία, ένα αντιδιαστέλλει τη μονάδα με τα πολλά. (στο δωμάτιο ήταν άλλος ένας άνθρωπος).

Πώς ξεχωρίζουμε την αόριστη αντωνυμία από το αριθμητικό ή το αόριστο άρθρο;

Η αόριστη αντωνυμία ένας, μία, ένα αντικαθιστά ουσιαστικά και εμφανίζεται μόνη της στην πρόταση.
π.χ. Ο ένας έπαιρνε τη συνέντευξη και ο άλλος τραβούσε φωτογραφίες.

Ένας κάποτε πήγαινε…

Δεν πρέπει να συγχέεται με το αόριστο άρθρο που συνοδεύει ουσιαστικά (π.χ. ένας άνθρωπος προχωρούσε…) και με το αριθμητικό που αντιδιαστέλλει τη μονάδα με τα πολλά. (π.χ. στο δωμάτιο ήταν άλλος ένας άνθρωπος).

Με τι μπορεί να αντικατασταθεί η αναφορική αντωνυμία ο οποίος, η οποία, το οποίο; 

Η αναφορική αντωνυμία ο οποίος, η οποία, το οποίο συχνά αντικαθίσταται από το αναφορικό που. Όταν όμως συνοδεύει πρόθεση, δεν μπορεί να αντικατασταθεί.

ΜΕΡΟΣ Γ: ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΛΕΞΕΩΝ

Οι λέξεις που σχηματίστηκαν από την ίδια απλή λέξη είτε με παραγωγή είτε με σύνθεση ανήκουν στην ίδια οικογένεια λέξεων και λέγονται συγγενικές. Για παράδειγμα θάλασσα, θαλάσσιος, θαλασσινός, θαλασσής, θαλασσογράφος, θαλασσόλυκος, προσθαλάσσωση κλπ..

Όταν μια λέξη είναι σύνθετη, ανήκει στην ετυμολογική οικογένεια και του α΄ και του β΄ συνθετικού.

ΠΗΓΕΣ

http://istografia.blogspot.gr/

http://ebooks.edu.gr/

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ,ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
Α)    ΚΛΙΤΑ

ΑΡΘΡΟ

ΟΡΙΣΤΙΚΟ

Μπαίνει μπροστά από ουσιαστικά ή επίθετα.

Ονομαστική

ο

η

το

οι

οι

τα

Γενική

του

της

του

των

των

των

Αιτιατική

το(ν)

τη(ν)

το

τους

τις

τα

Κλητική

ΑΟΡΙΣΤΟ
Ως αόριστο άρθρο χρησιμοποιείται  το αριθμητικό ένας, μια, ένα.

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ
Τα ουσιαστικά δηλώνουν πρόσωπο, ζώο, πράγμα, ενέργεια, ιδιότητα, κατάσταση. Χωρίζονται σε τρία γένη, αρσενικό (ο πατέρας) θηλυκό (η μητέρα), ουδέτερο (το παιδί) και κλίνονται σε ονομαστική, γενική, αιτιατική κτλ. (ο πατέρας – του πατέρα –τον πατέρα… η μητέρα –της μητέρας –την μητέρα… το παιδί –του παιδιού –το παιδί… )
Κανένα ουσιαστικό δεν μπορεί να είναι και στα τρία γένη και έτσι ξεχωρίζουμε τα ουσιαστικά από τα επίθετα (ο ψηλός, η ψηλή, το ψηλό) και τις αντωνυμίες (εκείνος, εκείνη, εκείνο). Συνήθως το ουσιαστικό συνοδεύεται από άρθρο.

ΕΠΙΘΕΤΟ
Τα επίθετα συνοδεύουν και δίνουν κάποια ιδιότητα στα ουσιαστικά. Κλίνονται και στα τρία γένη και έτσι ξεχωρίζονται πολύ εύκολα: ο καλός, η καλή, το καλό – ο διεθνής, η διεθνής, το διεθνές.

ΑΝΤΩΝΥΜΙΑ
Οι αντωνυμίες είναι οι λέξεις που μιλάνε για κάποιο ουσιαστικό που δε θέλουμε να πούμε το όνομά του.
Άλλες αντωνυμίες δείχνουν κάποιον ή κάτι (δεικτικές): αυτός, αυτή, αυτό – εκείνος, εκείνη εκείνο,
Άλλες ρωτάνε για κάποιον ή κάτι (ερωτηματικές): ποιος; ποια; ποιο; πόσος; πόση; πόσο;
Άλλες αναφέρονται σε κάποιον ή κάτι (αναφορικές): ο οποίος, η οποία, το οποίο (που)
Άλλες δείχνουν εμένα, ή εσένα κτλ (προσωπικές): εγώ, εσύ, εμείς, εσείς…

ΡΗΜΑ
Το ρήμα το εντοπίζουμε εύκολα: είναι αυτό που δείχνει ότι κάνουμε κάτι ή παθαίνουμε κάτι ή είμαστε σε μια κατάσταση.
(εγώ) ζωγραφίζω (εσύ) ζωγραφίζεις
(εγώ) ζωγραφίζομαι (εσύ) ζωγραφίζεσαι

                                                      Β)    ΚΛΙΤΑ ΚΑΙ ΑΚΛΙΤΑ

ΜΕΤΟΧΗ
Η μετοχή παράγεται από το ρήμα και την εντοπίζουμε εύκολα: τελειώνει σε –οντας ή –ώντας, ή –μενος, μενη, -μενο, ή –μένος, μένη, -μένο. Οι μετοχές με κατάληξη -οντας -ώντας (Ενεργητικής φωνής) δεν κλίνονται. Αντίθετα οι μετοχές με κατάληξη -μενος-μενη-μενο (Παθητικής Φωνής) κλίνονται.

                                                              Γ)       ΑΚΛΙΤΑ

ΕΠΙΡΡΗΜΑ
Τα επιρρήματα είναι λεξούλες που δηλώνουν τρόπο, τόπο, χρόνο, ποσό κ.λπ.: «εδώ, εκεί, τώρα, αύριο, βεβαίως, μαζί, χώρια». Συνοδεύουν το ρήμα και δεν κλίνονται!

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ
Οι σύνδεσμοι είναι λεξούλες που συνδέουν προτάσεις ή λέξεις μέσα στην ίδια πρόταση. Μερικοί σύνδεσμοι είναι: και, για, να, όταν, αλλά, αφού, για να, πριν κ.λπ.
ΠΡΟΘΕΣΗ
Η πρόθεση μπαίνει μπροστά από ένα ουσιαστικό: με, σε, για, προς, από, αντί, κατά, υπέρ κ.λπ.

ΕΠΙΦΩΝΗΜΑ
Τα επιφωνήματα είναι άκλιτες λεξούλες που εκφράζουν συναισθήματα. Αχ! Ουφ!

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ,ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 323-31 π.Χ.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 15 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΑΡΧΑΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ ΕΙΚΟΝΕΣ


Λήψη αρχείου

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΑΡΧΑΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

  ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ

 Α) ΕΠΟΧΗ ΛΙΘΟΥ

  1. ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 2.500.000 π.Χ. – 6.500 π.Χ.
  2. ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 6.500 π.Χ. – 3000π.Χ.

Β) ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 3000 π.Χ. – 1.100 π.Χ.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Α) ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ  1.100 π.Χ.  – 800 π.Χ.

Β) ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800π.Χ – 479 π.Χ.

Γ) ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 π.Χ. – 323 π.Χ.

Δ) ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 323 π.Χ. -30 π.Χ.

Ε) ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 30 π.Χ. – 330 μ.Χ

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ

Ελληνιστικά Βασίλεια:

  • Βασίλειο Μακεδονίας
  • Βασίλειο Θράκης (Λυσίμαχος)
  • Βασίλειο Αιγύπτου (Πτολεμαίος)
  • Βασίλειο Συρίας (Σέλευκος)

Κατάσταση στον Ελλαδικό χώρο:

  • ισχυρή δύναμη το βασίλειο της Μακεδονίας, ίδρυση Θεσσαλονίκης 316 π.Χ.
  • Αιτωλική Συμπολιτεία και  Αχαϊκή Συμπολιτεία

Ήπειρος

  •  βασιλιάς Πύρρος
Δείτε το στο slideshare.net

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ (ΙΣΤΟΡΙΑ Ή ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ;)

ΠΡΙΝ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ π.Χ.

ΜΕΤΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ  μ.Χ.

-2500 -1500 -500 -100 +100 +500  +1500 +2000

 

ΠΩΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΥΜΕ ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΙΑ ΧΙΛΙΕΤΙΑ Ή ΑΙΩΝΑ

Προ Χριστού

Μετά Χριστό

1ος  αιώνας π. Χ. :  -100 ως  -1 π. Χ 1ος αιώνας  μ.Χ. :  1 ως 100 μ.Χ.
2ος αιώνας π.Χ. :  -200 ως  -101 π. Χ 2ος αιώνας  μ.Χ. :  101 ως 200 μ.Χ.
3ος  αιώνας π. Χ. : -300 ως  -201 π. Χ 3ος αιώνας  μ.Χ. :  201 ως 300 μ.Χ.
4ος  αιώνας π. Χ. : -400 ως  -301 π. Χ 4ος αιώνας  μ.Χ. : 301 ως 400 μ.Χ.
5ος  αιώνας π. Χ. : -500 ως – 401 π. Χ 5ος αιώνας  μ.Χ. : 401 ως 500 μ.Χ.
17ος  αιώνας π. Χ. : -1700 ως  1601 π. Χ 16ος αιώνας  μ.Χ. :1501 ως 1600 μ.Χ.
20ος αιώνας π. Χ. : -2000 ως -1901 π. Χ 20ος αιώνας  μ.Χ. : 1901 ως 2000 μ.Χ.
21ος αιώνας π. Χ. :- 2100 ως  -2001 π. Χ 21ος αιώνας  μ.Χ. :2001-2100 μ.Χ.
2η χιλιετία π.Χ. : -2000 ως -1001 π. Χ. 2η χιλιετία  μ.Χ.: 1001-2000 μ.Χ.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ,ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ,ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Σεπτεμβρίου 2025 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Επόμενα άρθρα Προηγούμενα άρθρα


Πρόσφατα άρθρα

Πρόσφατα σχόλια

    Ιστορικό

    Kατηγορίες

    Μεταστοιχεία


    Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
    Αντίθεση