ΜΕΡΟΣ Β1: ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ
Τι είναι οι αντωνυμίες;
Αντωνυμίες, όπως δείχνει και η ετυμολογία της λέξης, είναι οι λέξεις που χρησιμοποιούμε αντί για ονόματα (ουσιαστικά ή επίθετα).
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
| α/α |
Είδος |
Αντωνυμίες |
| 1. |
Προσωπικές |
εγώ, εσύ, αυτός, -ή, -ό (μου, σου, του/της, τος, τη, το) |
| 2. |
Κτητικές |
1. μου, σου, του/της |
2. δικός, -ή, -ό μου,σου, του |
3. δικός, -ή, -ό μας,σας, τους |
| 3. |
Αυτοπαθείς |
ο εαυτός μου, σου, του |
| 4. |
Οριστικές |
1. ο ίδιος, η ίδια, το ίδιο |
2. μόνος, -η, -ο μου, σου, του |
|
| 5. |
Δεικτικές |
1. αυτός, -ή, -ό2. (ε)τούτος, -η, -ο |
3. εκείνος, -η, -ο4. τέτοιος, -α, -ο |
5. τόσος, -η, -ο |
| 6. |
Αναφορικές |
1. που2. ο οποίος, η -α, το -ο
3. όποιος, -α, -ο |
4. όσος, -η, -ο5. ό,τι |
6.οποιοσδήποτε,οσοσδήποτε,
οτιδήποτε |
| 7. |
Ερωτηματικές |
1. τι |
2. ποιος, -α, -ο |
3. πόσος, -η, -ο |
| 8. |
Αόριστες |
1.ένας, μια/μία, ένα2.κανένας/κανείς,
καμιά/καμία, κανένα
3. κάποιος, -α, -ο
4. μερικοί, -ές, -ά
5.κάτι, κατιτί |
6.τίποτε/τίποτα7.κάμποσος, -η, -ο
8.κάθε
9.καθένας,
καθεμιά/καθεμία,
καθένα |
10.καθετί11.ο, η, το δείνα,
ο, η, το τάδε
12. άλλος, -η, – |
|
|
|
|
|
|
Ποιο συντακτικό ρόλο έχουν στην πρόταση;
Οι περισσότερες ανήκουν στα κλιτά μέρη του λόγου και λειτουργούν στην πρόταση όπως και τα ονόματα: είναι υποκείμενα, αντικείμενα, κατηγορούμενα, επιθετικοί προσδιορισμοί, γενικές προσδιοριστικές ή συνοδεύουν προθέσεις. Δηλαδή τις συναντάμε ως:
Υποκείμενο: Εμείς είμαστε μαθητές της Β΄τάξης Γυμνασίου.
Αντικείμενο: Τον κατηγόρησαν ως καταχραστή.
Κατηγορούμενο: Ποιος είσαι εσύ;
Επιθετικός προσδιορισμός: Αυτός ο άνθρωπος είναι επικίνδυνος.
Γενική προσδιοριστική: Η ζωή μου είναι μονότονη.
Συνοδεύουν προθέσεις: Το έμαθα από σένα.
Ποια είναι τα είδη των αντωνυμιών;
Υπάρχουν οχτώ είδη αντωνυμιών:
- προσωπικές (εμείς, το),
- κτητικές (δικά μας, μας),
- αυτοπαθείς (τον εαυτό μου),
- οριστικές (οι ίδιοι),
- δεικτικές (αυτό),
- αναφορικές (τα οποία, που),
- ερωτηματικές (ποιος), α
- αόριστες (κάποιος).
ΜΕΡΟΣ Β2: ΟΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ
Πότε χρησιμοποιούνται οι δυνατοί και πότε οι αδύνατοι τύποι των προσωπικών αντωνυμιών;
Οι δυνατοί τύποι των προσωπικών αντωνυμιών συνηθίζονται:
α. Όταν βρίσκονται μόνοι τους στο λόγο: – Ποιον ρώτησες; – Εσένα.
β. Όταν θέλουμε να τονίσουμε κάτι: Εσείς βλέπετε τηλεόραση;
γ. Όταν θέλουμε να ξεχωρίσουμε κάτι από τα άλλα, να εκφράσουμε αντίθεση: Αυτοί οι καταραμένοι ξέρουν καλά ότι εμείς δεν το ξέρουμε.
δ. Συχνά όταν συνοδεύονται από προθέσεις: …τον Κόσμο έξω και γύρω από εμάς.
Διαφορετικά χρησιμοποιούμε τους αδύνατους τύπους που είναι και συχνότεροι.
Πότε η τριτοπρόσωπη προσωπική αντωνυμία λέγεται επαναληπτική και πότε προληπτική;
Πολλές φορές ένα όνομα που ειπώθηκε ξαναλέγεται με τον αντίστοιχο αδύνατο τύπο της τριτοπρόσωπης προσωπικής αντωνυμίας. Σ’ αυτή την περίπτωση η αντωνυμία λέγεται επαναληπτική: …αυτό το μέσο που οι ειδικοί το αποκαλούν…
Όταν η αντωνυμία προαναγγέλλει κάτι που θα ειπωθεί αμέσως μετά, λέγεται προληπτική: Από τη στιγμή που το γνωρίζει αυτό ένας τηλεθεατής…
ΜΕΡΟΣ Β3 ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ
Πώς ξεχωρίζουμε τα άρθρα από τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας γ΄ προσώπου;
Δεν πρέπει να συγχέουμε τα άρθρα με τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας γ΄ προσώπου ( του, της, τον, τους, την, τις, το, τα). Τα άρθρα μπαίνουν πριν από ονόματα, ενώ οι αντωνυμίες πριν ή ύστερα από ρήμα. ( το πήρα απόφαση: αντωνυμία).
Πώς ξεχωρίζουμε τις κτητικές αντωνυμίες από τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας;
Δεν πρέπει να συγχέουμε τις κτητικές αντωνυμίες “μου, σου, του κλ.π.” με τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας. Οι προσωπικές αντωνυμίες βρίσκονται πριν ή ύστερα από ρήμα, ενώ οι κτητικές αντωνυμίες μπαίνουν ύστερα από ουσιαστικά.
Π.χ. Φέρε μας το βιβλίο (προσωπική) αλλά Το βιβλίο μας ( κτητική ).
Το Αριθμητικό ένας, μία, ένα αντιδιαστέλλει τη μονάδα με τα πολλά. (στο δωμάτιο ήταν άλλος ένας άνθρωπος).
Πώς ξεχωρίζουμε την αόριστη αντωνυμία από το αριθμητικό ή το αόριστο άρθρο;
Η αόριστη αντωνυμία ένας, μία, ένα αντικαθιστά ουσιαστικά και εμφανίζεται μόνη της στην πρόταση.
π.χ. Ο ένας έπαιρνε τη συνέντευξη και ο άλλος τραβούσε φωτογραφίες.
Ένας κάποτε πήγαινε…
Δεν πρέπει να συγχέεται με το αόριστο άρθρο που συνοδεύει ουσιαστικά (π.χ. ένας άνθρωπος προχωρούσε…) και με το αριθμητικό που αντιδιαστέλλει τη μονάδα με τα πολλά. (π.χ. στο δωμάτιο ήταν άλλος ένας άνθρωπος).
Με τι μπορεί να αντικατασταθεί η αναφορική αντωνυμία ο οποίος, η οποία, το οποίο;
Η αναφορική αντωνυμία ο οποίος, η οποία, το οποίο συχνά αντικαθίσταται από το αναφορικό που. Όταν όμως συνοδεύει πρόθεση, δεν μπορεί να αντικατασταθεί.
ΜΕΡΟΣ Γ: ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΛΕΞΕΩΝ
Οι λέξεις που σχηματίστηκαν από την ίδια απλή λέξη είτε με παραγωγή είτε με σύνθεση ανήκουν στην ίδια οικογένεια λέξεων και λέγονται συγγενικές. Για παράδειγμα θάλασσα, θαλάσσιος, θαλασσινός, θαλασσής, θαλασσογράφος, θαλασσόλυκος, προσθαλάσσωση κλπ..
Όταν μια λέξη είναι σύνθετη, ανήκει στην ετυμολογική οικογένεια και του α΄ και του β΄ συνθετικού.
ΠΗΓΕΣ
http://istografia.blogspot.gr/
http://ebooks.edu.gr/
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΓΛΩΣΣΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ,ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Σεπτεμβρίου 2025
ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
Α) ΚΛΙΤΑ
ΑΡΘΡΟ
ΟΡΙΣΤΙΚΟ
Μπαίνει μπροστά από ουσιαστικά ή επίθετα.
|
|
|
Ονομαστική
|
ο
|
η
|
το
|
οι
|
οι
|
τα
|
|
Γενική
|
του
|
της
|
του
|
των
|
των
|
των
|
|
Αιτιατική
|
το(ν)
|
τη(ν)
|
το
|
τους
|
τις
|
τα
|
|
Κλητική
|
–
|
–
|
–
|
–
|
–
|
–
|
ΑΟΡΙΣΤΟ
Ως αόριστο άρθρο χρησιμοποιείται το αριθμητικό ένας, μια, ένα.
ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ
Τα ουσιαστικά δηλώνουν πρόσωπο, ζώο, πράγμα, ενέργεια, ιδιότητα, κατάσταση. Χωρίζονται σε τρία γένη, αρσενικό (ο πατέρας) θηλυκό (η μητέρα), ουδέτερο (το παιδί) και κλίνονται σε ονομαστική, γενική, αιτιατική κτλ. (ο πατέρας – του πατέρα –τον πατέρα… η μητέρα –της μητέρας –την μητέρα… το παιδί –του παιδιού –το παιδί… )
Κανένα ουσιαστικό δεν μπορεί να είναι και στα τρία γένη και έτσι ξεχωρίζουμε τα ουσιαστικά από τα επίθετα (ο ψηλός, η ψηλή, το ψηλό) και τις αντωνυμίες (εκείνος, εκείνη, εκείνο). Συνήθως το ουσιαστικό συνοδεύεται από άρθρο.
ΕΠΙΘΕΤΟ
Τα επίθετα συνοδεύουν και δίνουν κάποια ιδιότητα στα ουσιαστικά. Κλίνονται και στα τρία γένη και έτσι ξεχωρίζονται πολύ εύκολα: ο καλός, η καλή, το καλό – ο διεθνής, η διεθνής, το διεθνές.
ΑΝΤΩΝΥΜΙΑ
Οι αντωνυμίες είναι οι λέξεις που μιλάνε για κάποιο ουσιαστικό που δε θέλουμε να πούμε το όνομά του.
Άλλες αντωνυμίες δείχνουν κάποιον ή κάτι (δεικτικές): αυτός, αυτή, αυτό – εκείνος, εκείνη εκείνο,
Άλλες ρωτάνε για κάποιον ή κάτι (ερωτηματικές): ποιος; ποια; ποιο; πόσος; πόση; πόσο;
Άλλες αναφέρονται σε κάποιον ή κάτι (αναφορικές): ο οποίος, η οποία, το οποίο (που)
Άλλες δείχνουν εμένα, ή εσένα κτλ (προσωπικές): εγώ, εσύ, εμείς, εσείς…
ΡΗΜΑ
Το ρήμα το εντοπίζουμε εύκολα: είναι αυτό που δείχνει ότι κάνουμε κάτι ή παθαίνουμε κάτι ή είμαστε σε μια κατάσταση.
(εγώ) ζωγραφίζω (εσύ) ζωγραφίζεις
(εγώ) ζωγραφίζομαι (εσύ) ζωγραφίζεσαι
Β) ΚΛΙΤΑ ΚΑΙ ΑΚΛΙΤΑ
ΜΕΤΟΧΗ
Η μετοχή παράγεται από το ρήμα και την εντοπίζουμε εύκολα: τελειώνει σε –οντας ή –ώντας, ή –μενος, μενη, -μενο, ή –μένος, μένη, -μένο. Οι μετοχές με κατάληξη -οντας -ώντας (Ενεργητικής φωνής) δεν κλίνονται. Αντίθετα οι μετοχές με κατάληξη -μενος-μενη-μενο (Παθητικής Φωνής) κλίνονται.
Γ) ΑΚΛΙΤΑ
ΕΠΙΡΡΗΜΑ
Τα επιρρήματα είναι λεξούλες που δηλώνουν τρόπο, τόπο, χρόνο, ποσό κ.λπ.: «εδώ, εκεί, τώρα, αύριο, βεβαίως, μαζί, χώρια». Συνοδεύουν το ρήμα και δεν κλίνονται!
ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ
Οι σύνδεσμοι είναι λεξούλες που συνδέουν προτάσεις ή λέξεις μέσα στην ίδια πρόταση. Μερικοί σύνδεσμοι είναι: και, για, να, όταν, αλλά, αφού, για να, πριν κ.λπ.
ΠΡΟΘΕΣΗ
Η πρόθεση μπαίνει μπροστά από ένα ουσιαστικό: με, σε, για, προς, από, αντί, κατά, υπέρ κ.λπ.
ΕΠΙΦΩΝΗΜΑ
Τα επιφωνήματα είναι άκλιτες λεξούλες που εκφράζουν συναισθήματα. Αχ! Ουφ!
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ,ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Σεπτεμβρίου 2025
ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
ΜΕΡΟΣ Β: ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ
Τι είναι οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί;
Επιρρηματικοί προσδιορισμοί ονομάζονται τα ονοματικά σύνολα που συμπληρώνουν την έννοια του ρήματος, ώστε να γίνει πιο σαφής.
Π.χ. Σήμερα κάνει κρύο. Ο Γιάννης κατάγεται από τη Θεσσαλονίκη
Πώς λειτουργούν τα επιρρήματα μέσα στην πρόταση;
Τα επιρρήματα λειτουργούν μέσα στην πρόταση ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί και δείχνουν τόπο, χρόνο, τρόπο, ποσό, βεβαίωση, δισταγμό ή πιθανότητα, άρνηση.
Ποια μορφή μπορεί να έχουν γενικά οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί;
- Επιρρήματα π.χ. θα σε δω απόψε.
- Απλή αιτιατική ή σπανιότερα γενική ενός ουσιαστικού π.χ. το βράδυ θα βγούμε – θα έρθω του χρόνου – ώρες αγνάντευε το πέλαγος.
- Προθετικά σύνολα π.χ. κατέρρευσε από απογοήτευση – με το να θυμώνεις δεν πετυχαίνεις τίποτα 4. 4. Συνδυασμός επιρρήματος με προθετικό σύνολο ή δύο επιρρημάτων μαζί π.χ. καυγαδίζαμε έξω από τον κινηματογράφο– περπατούσε αργά- αργά.
- Επιρρηματικές μετοχές π.χ. Συγύριζε τραγουδώντας.
- Επίθετα (ως επιρρηματικά κατηγορούμενα ) π.χ. Γύρισε κεφάτος.
- Δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις π.χ. Είχα διαβάσει τόσο καλά, ώστε δε με προβλημάτισε καμιά ερώτηση.
- Διπλή πτώση π.χ. Στάθηκε άκρη- άκρη.
Τι μπορεί να δηλώνουν οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί;
Τόπο : Στο Ηράκλειο ο καιρός είναι υγρός.
Χρόνο : Έφυγε χθες.
Τρόπο : Με το να μιλάς ( ή : μιλώντας ) διαρκώς επιβαρύνεις τη θέση σου.
Αιτία : Δάκρυσε από συγκίνηση.
Σκοπό : Πήγε στο Παρίσι για σπουδές.
Ποσό : Κουράστηκα πολύ. Όσο προσπαθείς, τόσο βελτιώνεσαι.
Αποτέλεσμα : Ήταν τόσο στενοχωρημένη, που δεν έβλεπε μπροστά της.
Αναφορά : Μιλήσαμε για σένα.
Όρο – προϋπόθεση : Αν δεν έχεις δουλειά, πέρασε να τα πούμε.
Εναντίωση – παραχώρηση : Αν και καθυστέρησε, πρόλαβε την παράσταση.
Βεβαίωση : Βεβαιότατα, σωστά , ασφαλώς, σίγουρα θα πάμε ταξίδι. Δεν το χάνω.
Άρνηση : Μην το ξαναπείς. Όχι , κάθε άλλο.
Δισταγμό – πιθανότητα : Πιθανόν, ίσως, ενδεχομένως να συμβεί αυτό.
Επίσης μπορεί να δηλώνουν παρομοίωση, συνοδεία, αφαίρεση, ποσό κατά προσέγγιση κλπ.
Πώς ξεχωρίζω το αντικείμενο από τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς;
Επειδή τόσο οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί όσο και το αντικείμενο συμπληρώνουν την έννοια του ρήματος, είναι βασικό, για να μην τα μπερδεύουμε, να έχουμε ξεκαθαρίσει ότι με τους επιρρ. προσδιορισμούς απαντούμε σε ερωτήσεις που αποκαλύπτουν επιρρηματικές σχέσεις ( πού, πότε, με ποιον όρο, γιατί, για ποιο σκοπό κλπ. ) ενώ με το αντικείμενο καλύπτουμε την απάντηση σε ερωτήματα του τύπου: ποιον, σε ποιον , τι, κλπ.
ΠΗΓΕΣ
http://synodoiporos.weebly.com/
ΜΕΡΟΣ Γ: ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ
Από ποια μέρη του λόγου παράγονται επιρρήματα;
Εκτός από τα επιρρήματα, που είναι πρωτότυπες λέξεις, υπάρχουν και επιρρήματα που παράγονται:
Α) από επίθετα ( ωραίος-ωραία),
Β) μετοχές (χαρούμενος- χαρούμενα),
Γ) αντωνυμίες (άλλος- αλλού)
Δ) άλλα επιρρήματα (εκεί-εκείθε).
Ποιες είναι οι παραγωγικές καταλήξεις των επιρρημάτων;
Οι παραγωγικές καταλήξεις των επιρρημάτων είναι:
-α -ά -ιά :δύσκολα – δυνατά- βαριά
-ως – ώς: βεβαίως- συνεχώς
-ού: αυτού
– θε: ολούθε
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
Από πού παράγονται επιρρήματα με κατάληξη –α -ά -ιά ;
Από επίθετα σε –ος -ός (όμορφος – όμορφα, αργός – αργά)
Από επίθετα σε –ύς,- ιά, -ύ (μακρύς – μακριά)
Από επίθετα σε –ης, -α, -ικο (ζηλιάρης-ζηλιάρικα)
Από παθητικές μετοχές ( χαρούμενος – χαρούμενα)
Από πού παράγονται επιρρήματα με κατάληξη – ως -ώς ;
Από επίθετα σε –ης -ής, -ες -ές ( σαφής – σαφώς, συνήθης – συνήθως)
Από επίθετα σε –ος και παθητικές μετοχές (απόλυτος – απολύτως, προηγούμενος – προηγουμένως)
Από επίθετα που προέρχονται από αρχαίους τύπους μετοχών σε –ων -ουσα-ον, -ών -ώσα- ών, -ών, -ούσα, -ούν (επείγων – επειγόντως).
Τι γίνεται με τα επιρρήματα που σχηματίζονται και με τις δύο καταλήξεις ( -α, -ως);
Πολλά επιρρήματα σχηματίζονται με την προσθήκη και της κατάληξης –α και της κατάληξης –ως. Στα ζεύγη αυτά των επιρρημάτων παρατηρούμε τα εξής:
α) Μπορεί να μην έχουν καμιά διαφορά στη σημασία και τη χρήση (σ’ αυτό θα πρέπει βέβαια να συμφωνήσετε κι εσείς ή σ’ αυτό θα πρέπει βεβαίως να συμφωνήσετε κι εσείς)
β) Ο τύπος σε –ως μπορεί να χρησιμοποιείται σε πιο επίσημο ύφος λόγου ( άδικα επιμένεις /αδίκως επιμένετε)
γ) Ο τύπος του επιρρήματος σε –α μπορεί να έχει διαφορετική σημασία από τον τύπο του επιρρήματος σε –ως. Για παράδειγμα:
«ντύνεται απλά (= με απλότητα)» και «ήθελα απλώς (= μόνο) να τον δω».
Αντίστοιχα:
άμεσα = χωρίς περιστροφές, αμέσως = χωρίς χρονοτριβή
αδιάκριτα =χωρίς διακριτικότητα, αδιακρίτως = χωρίς διάκριση
έκτακτα = πολύ ωραία, εκτάκτως = ξαφνικά
ακριβά = ποσοτικό επίρρημα π.χ. Το πλήρωσε ακριβά, ακριβώς= τροπικό επίρρημα π.χ. Ακριβώς αυτό εννοώ κι εγώ.
τέλεια =με τελειότητα, τελείως= εντελώς
ιδιαίτερα = πολύ, ιδιαιτέρως = ξεχωριστά
ΠΗΓΗ
http://endimo.weebly.com/
Τι είναι τα προθετικά σύνολα;
Είναι λεκτικά σύνολα που εκφράζουν διάφορες επιρρηματικές σχέσεις. Τα σύνολα αυτά αποτελούνται από μια πρόθεση και άλλα γλωσσικά στοιχεία (ονοματικές φράσεις, επίθετα, επιρρήματα κτλ.),
π.χ. Το ποδήλατο με τις τρεις ρόδες χάλασε.
Τα προθετικά σύνολα φανερώνουν κυρίως επιρρηματικές σχέσεις. Με την έννοια αυτή μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο λόγο όπως και τα επιρρήματα για να δηλώσουν:
τόπο → προς την πόρτα, ως εκεί, από την Αθήνα
τρόπο → με ζωηρότητα, με συντομία
χρόνο → κατά τα Χριστούγεννα, για λίγο, ως αύριο
κτλ.
Τα προθετικά σύνολα δεν εκφράζουν επιρρηματικές σχέσεις στην περίπτωση που αποτελούν έμμεσου αντικειμένου και ποιητικό αίτιο.
Ποιες είναι οι προθέσεις;
| Κοινές |
Λόγιες (απαρχαιωμένες) |
| αντί, από, για, δίχως, εναντίον, εξαιτίας, έως, ίσαμε, κατά, με, μετά, μεταξύ, μέχρι, παρά, πριν, προς, σαν, σε, χωρίς, ως. |
ανά, άνευ, διά, εις, εκ, εκτός, εν, ένεκα, εντός, επί, κατόπιν, λόγω, μείον, μέσω, περί, πλην, προ, συν, υπέρ, υπό, χάριν. |
ΠΗΓΕΣ
http://users.sch.gr/
http://ebooks.edu.gr/ (ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ)
Δ ΜΕΡΟΣ Γ: ΟΙ ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΦΡΑΣΕΙΣ
Οι παράγραφοι και οι προτάσεις ενός κειμένου συνδέονται:
α. με τη χρήση συνδετικών λέξεων που δηλώνουν αντίθεση (π.χ. όμως), αιτιολόγηση (π.χ. γιατί) κτλ.
β. με τη χρήση συνδετικών φράσεων όπως: ο κυριότερος παράγοντας, μία από τις σημαντικότερες αιτίες κτλ.
γ. με έμμεση αναφορά στην προηγούμενη παράγραφο ή περίοδο η οποία γίνεται με:
• επανάληψη της τελευταίας ιδέας της παραγράφου ή της περιόδου
• επανάληψη του κεντρικού νοήματος της προηγούμενης παραγράφου ή της προηγούμενης περιόδου
• επανάληψη μιας λέξης ή φράσης της προηγούμενης παραγράφου ή περιόδου.
δ. με ερώτηση.
ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ-ΦΡΑΣΕΙΣ (βλέπε και ενότητα 4)
ΒΕΒΑΙΩΣΗ: βέβαια, πράγματι, πραγματικά, είναι βέβαιο, το βέβαιο είναι ότι, ασφαλώς, αναμφίβολα, κατά γενική ομολογία , προφανώς, είναι αλήθεια, είναι γεγονός ότι…, είναι γενικά αποδεκτό, είναι γενικά παραδεκτό, είναι κοινός τόπος ότι.., είναι γενική παραδοχή ότι…, όλοι θα συμφωνήσουν ότι… ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ: πρώτον, δεύτερον, τρίτον…., αρχικά, πρώτα πρώτα, στη συνέχεια, έπειτα, ακολούθως, κατόπιν, μια πρώτη επισήμανση είναι…, τελικά, τέλος, στο τέλος, κλείνοντας…
ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ: δηλαδή, πιο συγκεκριμένα, ειδικότερα, με άλλα λόγια, για να γίνω πιο συγκεκριμένος, για να γίνει αυτό πιο κατανοητό, αυτό σημαίνει ότι.., πιο συγκεκριμένα…
ΑΝΤΙΘΕΣΗ / ΕΝΑΝΤΙΩΣΗ: όμως, αλλά, ενώ, αν και, εντούτοις, ωστόσο, αντίθετα, από την άλλη πλευρά, παρόλο που, στον αντίποδα αυτού του φαινομένου/ της κατάστασης παρατηρείται….. ΠΡΟΣΘΗΚΗ: ακόμη, επίσης, επιπλέον, επιπρόσθετα, συμπληρωματικά, εξάλλου, εκτός απ’ αυτό…
ΑΙΤΙΑ /ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ: επειδή, γιατί, λόγω του ότι, εξαιτίας , ο λόγος είναι ότι.., εφόσον, αυτό οφείλεται, αυτό συμβαίνει γιατί, μια και ….
ΣΥΓΚΡΙΣΗ / ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ: παρόμοια, αντίστοιχα, με τον ίδιο τρόπο, κατ’ ανάλογο τρόπο, κάτι ανάλογο συμβαίνει, έτσι ….
ΟΡΟΣ / ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: αν, με την προϋπόθεση ότι, με τον όρο, στην περίπτωση που, κάτω απ’ αυτές τις προϋποθέσεις, υπό αυτές τις συνθήκες , με αυτά τα δεδομένα, σε αυτό το πλαίσιο…
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: επομένως, λοιπόν, άρα, συνεπώς, συμπερασματικά, όπως φαίνεται, όπως προκύπτει, καταληκτικά, εν κατακλείδι, συνοψίζοντας…
ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ: μετά, ύστερα, αργότερα, κατόπιν, έπειτα, την ίδια στιγμή…
ΤΟΠΟΣ: πάνω, κάτω, δεξιά, αριστερά, στην άκρη, στο κέντρο…..
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: παραδείγματος χάρη, λόγου χάρη, για παράδειγμα…
ΕΜΦΑΣΗ: ιδιαίτερα, μάλιστα, κυρίως, προπάντων, θα θέλαμε να τονίσουμε…
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΓΛΩΣΣΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Μαΐου 2025
ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Πρόσφατα σχόλια