ΕΝΟΤΗΤΑ 7 Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της ελληνικής επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες
ΕΝΟΤΗΤΑ 8 Η εξέλιξη της Ελληνικής Επανάστασης (μόνο στη σελίδα 30, Η ευνοϊκή συγκυρία)
ΕΝΟΤΗΤΑ 9 Πρώτες προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων για συγκρότηση κράτους (μόνο η Α΄ και η Γ΄ Εθνοσυνέλευση και οι αιτίες του εμφυλίου πολέμου)
ΕΝΟΤΗΤΑ 10 Ελληνική επανάσταση και Ευρώπη ( μόνο στην πορεία προς την ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους)
ΕΝΟΤΗΤΑ 13 Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης (μόνο η ανάπτυξη του συνδικαλισμού και το κίνημα για τη χειραφέτηση της Γυναίκας)
ΕΝΟΤΗΤΑ 17 Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας (1828-1831). Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης (1829)
ΕΝΟΤΗΤΑ 18 Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την 3η Σεπτεμβρίου 1843 (μόνο από την σελίδα 58 «Η 3η Σεπτεμβρίου»)
ΕΝΟΤΗΤΑ 19 Από την 3η Σεπτεμβρίου έως την έξωση του Όθωνα (1862) (μόνο η καθιέρωση της συνταγματικής μοναρχίας, η λειτουργία του πολιτεύματος και Μεγάλη Ιδέα και αλυτρωτισμός)
ΕΝΟΤΗΤΑ 20 Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) (όχι η σελίδα 63)
ΕΝΟΤΗΤΑ 21 Το κρητικό ζήτημα (μόνο ο ορισμός)
ΕΝΟΤΗΤΑ 22Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων ( μόνο το μακεδονικό ζήτημα )
ΕΝΟΤΗΤΑ 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι μόνο από τη σελίδα 85 Τα αίτια και Προς τη σύγκρουση – Οι Βαλκανικές συμμαχίες
ΕΝΟΤΗΤΑ 30 Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια μετά τους βαλκανικούς πολέμους ( μόνο αποτελέσματα συνθήκης Βουκουρεστίου, προοπτικές «Νέων Χωρών»)
ΕΝΟΤΗΤΑ 31 Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου (μόνο τα αίτια, τα αντίπαλα στρατόπεδα και η αφορμή)
ΕΝΟΤΗΤΑ 34 Η λήξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις (μόνο η συνθήκη των Σεβρών και η δημιουργία της Κοινωνίας των Εθνών)
ΕΝΟΤΗΤΑ 36 Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου (μόνο οι διωγμοί του μικρασιατικού ελληνισμού και η κίνηση αυτονόμησης στον Πόντο)
ΕΝΟΤΗΤΑ 39 Εξελίξεις σε Ελλάδα και Τουρκία μετά τον μικρασιατικό πόλεμο (μόνο η συνθήκη της Λοζάνης)
ΕΝΟΤΗΤΑ 40 Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση (μόνο τα αποτελέσματα του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου)
ΕΝΟΤΗΤΑ 43 Η Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου (μόνο η δικτατορία της 4ης Αυγούστου)
ΕΝΟΤΗΤΑ 44 Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο (μόνο συνέπειες της άφιξης των προσφύγων στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή, στον πολιτισμό)
ΕΝΟΤΗΤΑ 45 Τα προμηνύματα και τα αίτια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου (μόνο τα αίτια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου σελ. 125)
ΕΝΟΤΗΤΑ 47 Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο
ΕΝΟΤΗΤΑ 48 Κατοχή, Αντίσταση και Απελευθέρωση
ΕΝΟΤΗΤΑ 49 Τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και η ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (από την κατάρρευση του βιοτικού επιπέδου ως τέλος ενότητας)
ΟΜΑΔΑ Ζ΄ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΑ ΝΕΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ (19ος-20ος αιώνας)
Να παρουσιάσετε σε ένα κείμενο ή μια παρουσίαση, τη θέση της γυναίκας στα νεότερα χρόνια και συγκεκριμένα τον 19ο και τον 20ο αιώνα, δίνοντας έμφαση στα εξής σημεία:
Θέση της γυναίκας στην κοινωνία-δικαιώματα
Αγώνες της γυναίκας και κινήματα για αναγνώριση των δικαιωμάτων της
Σχέση της γυναίκας με τον άνδρα
Εμφάνιση της γυναίκας
Αναζητήστε πληροφοριακό υλικό στις παρακάτω ηλεκτρονικές διευθύνσεις:
Πατήστε τους παρακάτω συνδέσμους και, αφού μελετήσετε το κείμενο 9 με τη μετάφρασή του και το ποίημα του Λορέντζου Μαβίλη, να ετοιμάστε μια παρουσίαση με την οποία θα εξηγήσετε στους συμμαθητές σας τι συνέβη στην Καλλιπάτειρα.
Αφού μελετήσετε το πληροφοριακό υλικό στους παρακάτω συνδέσμους, να ετοιμάσετε μια παρουσίαση για να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας για τους νόμους που ίσχυαν στην Αρχαία Ελλάδα για την παρουσία και τη συμμετοχή των γυναικών στους αθλητικούς αγώνες.
Αφού μελετήσετε το πληροφοριακό υλικό στους παρακάτω συνδέσμους, να ετοιμάσετε μια παρουσίαση ώστε να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας για την άθληση των γυναικών στην αρχαία Σπάρτη.
Μελετήστε το πληροφοριακό υλικό στους παρακάτω συνδέσμους και φτιάξτε μια παρουσίαση για τα βασικά ορόσημα της συμμετοχής των γυναικών στους Ολυμπιακούς αγώνες, ώστε να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας.
Μελετήστε το πληροφοριακό υλικό (τρεις τελευταίες παράγραφοι) στον παρακάτω σύνδεσμο και φτιάξτε μια παρουσίαση αφιερωμένη στη σύγχρονη παρουσία των γυναικών στους Ολυμπιακούς αγώνες, ώστε να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας.
Ποιες επιφυλάξεις εκφράστηκαν στο παρελθόν για την άθληση των γυναικών; Ποια είναι τα οφέλη που προσφέρει στην πραγματικότητα ο αθλητισμός στη γυναίκα; Μελετήστε το πρώτο μέρος του πληροφοριακού υλικού στον παρακάτω σύνδεσμο και δημιουργήστε μια παρουσίαση, ώστε να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας.
Πατώντας στον παρακάτω σύνδεσμο, μελετήστε το πληροφοριακό υλικό (τις τελευταίες παραγράφους) και δημιουργήστε μια παρουσίαση για να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας σχετικά με τις ανισότητες που διακρίνονται ακόμη και σήμερα στον χώρο του αθλητισμού ως προς τη συμμετοχή των γυναικών.
ΟΙ ΔΥΟ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (1963 – 1965)
Ποιο ήταν το κυβερνητικό έργο του Γ. Παπανδρέου;
Έλαβε μέτρα ανακούφισης των ασθενέστερων τάξεων.
Κατάργησε ορισμένα από τα αυταρχικά μέτρα σε βάρος της Αριστεράς.
Προσπάθησε να περιορίσει τις αμερικανικές επεμβάσεις στη χώρα.
Σε συνεργασία με τον παιδαγωγό Ε. Παπανούτσο, επιχείρησε να προωθήσει καίριες αλλαγές στα εκπαιδευτικά πράγματα, όπως τη θέσπιση της δωρεάν παιδείας και την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας.
Πώς εκδηλώθηκε η πολιτική κρίση του 1965;
Το 1965 ξέσπασε σοβαρή κρίση στις σχέσεις Γ. Παπανδρέου και βασιλιά Κωνσταντίνου. Ο βασιλιάς, φοβούμενος μήπως χάσει τον πλήρη έλεγχο του στρατού, αξίωσε να αναλάβει ο ίδιος το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Ο Γ. Παπανδρέου αντέδρασε.
Ο Κωνσταντίνος εξανάγκασε τον πρωθυπουργό σε παραίτηση, ενώ προχώρησε και σε διάσπαση του κόμματός του, πείθοντας στελέχη του να εγκαταλείψουν τον αρχηγό τους, γεγονός που προσδιορίστηκε με τον πολιτικό όρο «αποστασία».
Ποια γεγονότα οδήγησαν στη δικτατορία (1965 – 1967);
Το Ιούλιο του 1965, έγιναν τεράστιες διαδηλώσεις γνωστές ως «Ιουλιανά».
Σχηματίστηκε κυβέρνηση αποστατών και με τις ψήφους της ΕΡΕ.
Με κοινή απόφαση του Γ. Παπανδρέου και του Π. Κανελλόπουλου προκηρύχτηκαν εκλογές για το Μάιο του 1967.
Μπροστά στο ενδεχόμενο να προκύψουν πολιτικές λύσεις ανεπιθύμητες στο μετεμφυλιακό κατεστημένο, ομάδα στρατηγών σχεδίαζε να ζητήσει τη συνεργασία του βασιλιά προκειμένου να επιβληθεί δικτατορία.
Η ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ (1967 – 1974)
Πώς έγινε η επιβολή της δικτατορίας;
Τελικά η δικτατορία επιβλήθηκε από μια συνωμοτική ομάδα μεσαίων και ανώτερων αξιωματικών, που, την 21η Απριλίου 1967, κατάλαβε πραξικοπηματικά την εξουσία, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Γ. Παπαδόπουλο, επικαλούμενη:
την ανικανότητα των πολιτικών να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα,
τον κίνδυνο επιβολής κομμουνισμού στην Ελλάδα.
Ποια ήταν η στάση του βασιλιά Κωνσταντίνου;
Μετά το πραξικόπημα, ο βασιλιάς συνεργάστηκε με τους πραξικοπηματίες.
Λίγο αργότερα, έδειξε ότι θέλει να ανατρέψει τη δικτατορία, αλλά μετά από μία αποτυχημένη προσπάθεια αναχώρησε ανενόχλητος στο εξωτερικό.
Ποια ήταν η στάση των ΗΠΑ;
Ενώ η ΕΟΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα) ανέστειλε τη διαδικασία σύνδεσης, οι ΗΠΑ συνεργάστηκαν με τους δικτάτορες.
Ποια ήταν τα κατασταλτικά μέτρα των δικτατόρων;
Ανέστειλαν βασικά άρθρα του συντάγματος.
Διέκοψαν τη λειτουργία του κοινοβουλίου.
Διέλυσαν τα κόμματα και οργάνωσαν διώξεις σε βάρος αντιφρονούντων.
Ανήγαγαν σε συνήθη πρακτική εκτοπίσεις, φυλακίσεις και βασανιστήρια.
Πώς εξελίχθηκε ο αντιδικτατορικός αγώνας ;
Οι δημοκρατικοί πολίτες άρχισαν να δημιουργούν πυρήνες αντίστασης.
Οι κηδείες των Γ. Παπανδρέου και Γ. Σεφέρη μετατράπηκαν σε διαδηλώσεις.
Κορυφαίες αντιδικτατορικές εκδηλώσεις υπήρξαν:
Η απόπειρα δολοφονίας του Παπαδόπουλου από τον Αλ. Παναγούλη (1968).
Το κίνημα του Ναυτικού (1973).
Οι καταλήψεις της Νομικής Σχολής και του Πολυτεχνείου (1973).
Πότε και με ποια γεγονότα κατέρρευσε η δικτατορία;
Μπαίνοντας στη θέση του συγγραφέα, η μαθήτρια του τμήματος Β4 Ιωάννα Σ., δίνει ένα διαφορετικό τέλος στο διήγημα “Γιατί;” του Γ. Μαγκλή (Κείμενα Β΄ Γυμνασίου). Ας ακολουθήσουμε τη φαντασία της:
“……Ο νέος στρατιώτης σημαδεύει με το όπλο του τον άλλο στρατιώτη που έχει σκύψει στην ρεματιά και ετοιμάζεται να πιει το δροσερό νεράκι της. Ο νέος στρατιώτης κρατά την ανάσα του και σιγά-σιγά ετοιμάζεται να πατήσει την σκανδάλη.
Ξαφνικά, όμως, το κελάηδημα ενός αηδονιού ξαφνιάζει και τους δύο. Ο εχθρός σηκώνει το κεφάλι του και ψάχνει να βρει το πουλί. Ο νέος στρατιώτης χάνει την συγκέντρωση του, χαλαρώνει το χέρι του και αφήνει το όπλο του να πέσει. Ο εχθρός συνεχίζει να ψάχνει το αηδόνι, για λίγα δευτερόλεπτα ακόμα, χαμογελώντας. Φαίνεται πως, έστω και για λίγο, έχει ξεχάσει τον πόλεμο. Απολαμβάνει την ομορφιά της φύσης και ξαναγίνεται πάλι, έστω και για λίγο, άνθρωπος. Μετά από λίγο, χάνεται πίσω από την πλαγιά.
Ο νέος στρατιώτης, όλο αυτό το διάστημα, τον παρατηρούσε. Στα αυτιά του ηχούσε το κελάηδημα του πουλιού, αλλά τα μάτια του ήταν καρφωμένα πάνω στον εχθρό. Μέσα του τριγύριζαν πολλές σκέψεις: «Μα, γιατί δεν τον πυροβόλησα; Γιατί τον άφησα να ξεφύγει; Αυτός ο άνθρωπος με απειλεί; Κρατάει όπλο και θέλει να με σκοτώσει; Όχι, αυτή την στιγμή δεν είναι εχθρός. Είναι ένας απλός άνθρωπος που απολαμβάνει τις χάρες τις φύσης! Κάπου εκεί, σίγουρα τον περιμένουν οι δικοί του άνθρωποι. Στο καλό κάλε μου άνθρωπε !!».
Ο νέος στρατιώτης πήρε το όπλο του χαμογελώντας και έφυγε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μετά από πολύ καιρό, ένιωθε, έστω και για λίγο, άνθρωπος …. ”
Τι εννοούμε με τον όρο Δεκεμβριανά ή Μάχη της Αθήνας;
Έτσι ονομάστηκαν τα γεγονότα που ξεκίνησαν στις 3 Δεκ. 1944 στο κέντρο της Αθήνας, ύστερα από συλλαλητήριο που οργάνωσε το ΕΑΜ ως αντίδραση στη απόφαση της κυβέρνησης εθνικής ενότητας για αφοπλισμό μόνο του ΕΛΑΣ.
Τα απρόκλητα πυρά της αστυνομίας στους συγκεντρωμένους προκάλεσαν 30 θύματα και οδήγησαν στην έναρξη μαχών σε ολόκληρη την Αθήνα ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τις κυβερνητικές δυνάμεις.
Οι συγκρούσεις ήταν πολύνεκρες, κράτησαν περίπου ένα μήνα και έληξαν με ήττα των δυνάμεων του ΕΑΜ και αποχώρησή τους από την Αθήνα.
Τα Δεκεμβριανά ήταν η πρώτη φάση της εμφύλιας σύγκρουσης.
Ποια ήταν η κύρια αιτία του εμφύλιου πολέμου;
Οι διαφορετικές απόψεις που υπήρχαν σχετικά με το πολιτικό μέλλον της Ελλάδας και ο ρόλος της Βρετανίας, στη σφαίρα επιρροής της οποίας είχε ενταχθεί πλέον η Ελλάδα.
Τι ήταν η Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) ποιοι την υπέγραψαν και τι προέβλεπε;
Είναι η συμφωνία που υπογράφηκε, λίγο μετά τα Δεκεμβριανά, από την κυβέρνηση και το ΕΑΜ στη Βάρκιζα της Αττικής.
Όροι της Συμφωνίας:
αμνηστία για αδικήματα που διαπράχθηκαν στα Δεκεμβριανά,
διάλυση του ΕΛΑΣ,
οργάνωση νέου εθνικού στρατού,
διασφάλιση της ελευθερίας όλων των πολιτών,
διενέργεια δημοψηφίσματος για την επιστροφή ή μη του βασιλιά,
απομάκρυνση από τις κρατικές υπηρεσίες όσων συνεργάστηκαν με τη
μεταξική δικτατορία και τους κατακτητές.
Ποιες εξελίξεις οδήγησαν στον Εμφύλιο;
Οι κύριες ρυθμίσεις της συμφωνίας της Βάρκιζας δεν εφαρμόστηκαν.
Εξαπολύθηκαν διώξεις σε βάρος αριστερών πολιτών.
Το ΚΚΕ αποφάσισε να απέχει από τις εκλογές του 1946, θεωρώντας τες νόθες.
Οι αμφιλεγόμενες εκλογές ανέδειξαν νικητή το φιλοβασιλικό Λαϊκό κόμμα.
Την παραμονή των εκλογών ομάδα ένοπλων αριστερών επιτέθηκε σε αστυνομικές δυνάμεις στο Λιτόχωρο Πιερίας, ενέργεια που πυροδότησε τον Εμφύλιο.
Ποια βασικά πολιτικά και διπλωματικά γεγονότα σημειώνονται στις αρχές του Εμφυλίου;
Ένα αμφίβολης γνησιότητας δημοψήφισμα (Σεπτ. 1946) επέτρεψε την επιστροφή στην Ελλάδα του Γεωργίου Β΄.
Στην ύπαιθρο συγκροτούνταν ένοπλες ομάδες της Αριστεράς που πήραν την ονομασία Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (Δεκ. 1946)
Στις αρχές του 1947, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην Ελλάδα (δόγμα Τρούμαν κατά κομμουνισμού), γιατί επεδίωκαν να περιορίσουν τη σοβιετική επιρροή στην Ελλάδα.
Δημιουργήθηκαν στρατόπεδα συγκέντρωσης, στα οποία οδηγήθηκαν χιλιάδες αριστεροί πολίτες, με μεγαλύτερο από αυτά τη Μακρόνησο.
Το ΚΚΕ και το Ε.ΑΜ κηρύχθηκαν παράνομα (τέλη 1947).
Ποια ήταν η έκβαση του Εμφυλίου;
Με την αμερικανική υποστήριξη οι κυβερνητικές δυνάμεις, υπό την ηγεσία του στρατηγού Α. Παπάγου, νίκησαν το δημοκρατικό στρατό (Αύγ. 1949).
Ποιες ήταν οι συνέπειες του Εμφυλίου;
50.000 νεκροί και 80.000 πολιτικοί πρόσφυγες στις χώρες της Α. Ευρώπης,
700.000 άνθρωποι, που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους,
τεράστιες υλικές ζημιές,
εθνικός διχασμός.
ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΤΕΜΦΥΛΙΑΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (1949 –1963)
Ποιες ήταν οι κυβερνήσεις και κόμματα της μετεμφυλιακής Ελλάδας (1949 – 1963); (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
Την περίοδο 1949 – 1952 σχηματίστηκαν διάφορες κυβερνήσεις που έμειναν για λίγο στην εξουσία, με σημαντικότερη την κυβέρνηση του Ν. Πλαστήρα.
Το 1952 πρωθυπουργός αναδείχτηκε Αλ.Παπάγος, επικεφαλής του δεξιού κόμματος Ελληνικός Συναγερμός (1952 –1955).
Τον Παπάγο διαδέχτηκε ο Κ. Καραμανλής, που ίδρυσε το κόμμα Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις (ΕΡΕ) και κυβέρνησε την περίοδο 1955 – 1963.
Το 1961 ιδρύθηκε η Ένωσις Κέντρου με επικεφαλής τον Γ. Παπανδρέου.
Μεγαλύτερο νόμιμο κόμμα της Αριστεράς ήταν η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ), που ιδρύθηκε το 1951, καθώς το ΚΚΕ ήταν εκτός νόμου.
Ποια ήταν τα πολιτικά προβλήματα;
Οι πολίτες που κρίνονταν ύποπτοι αριστερών φρονημάτων στέλνονταν στις φυλακές και στα στρατόπεδα εξορίας, κάποιοι εκτελούνταν και το κράτος απαιτούσε την υπογραφή «δηλώσεων νομιμοφροσύνης».
Το σύνταγμα του 1952, αν και παραχωρούσε πολιτικά δικαιώματα και στις γυναίκες, ήταν αυταρχικό και κάλυπτε νομικά τις αντιδημοκρατικές ενέργειες.
Ποια ήταν τα κύρια στηρίγματα του καθεστώτος;
Οι ΗΠΑ, οι οποίες είχαν πρωτεύοντα ρόλο στα ελληνικά πράγματα.
Η μοναρχία, καθώς αναμειγνυόταν διαρκώς στις πολιτικές εξελίξεις.
Οι παρακρατικοί, που δε δίσταζαν να επιτίθενται εναντίον των πολιτικών αντιπάλων του καθεστώτος.
Ποια γεγονότα αποδεικνύουν την ανώμαλη πολιτική κατάσταση;
Η αμφιλεγόμενη εκλογική νίκη της ΕΡΕ, το 1961, όξυνε την πολιτική κρίση.
Το 1963 οι παρακρατικοί, με τη συνεργασία της αστυνομίας, δολοφόνησαν τον βουλευτή της Αριστεράς Γρ. Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη.
Ο Καραμανλής, αντιμετωπίζοντας προβλήματα στις σχέσεις του με τα ανάκτορα, παραιτήθηκε (1963) και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι (1964).
Ποιες ήταν οι οικονομικές εξελίξεις της περιόδου;
Σημειώθηκαν την περίοδο αυτή υψηλοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης.
Το 1950 ιδρύθηκε η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ).
Κατά την οκταετία Καραμανλή έγιναν έργα υποδομής και μεγάλες επενδύσεις.
Γεγονός – σταθμός υπήρξε η έναρξη, το 1961, της διαδικασίας για την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ).
Ποια ήταν τα κοινωνικά προβλήματα;
Η μετακίνηση χιλιάδων ανθρώπων στην Αθήνα, που αναπτύχθηκε δίχως σχέδιο.
Η μετανάστευση εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων στο εξωτερικό.
Ποια ήταν εθνικά ζητήματα της περιόδου;
Α. Η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στο ελληνικό κράτος, ουσιαστικά το 1947, τυπικά και επίσημα στις 7 Μαρτίου 1948, ήρθε ως αποτέλεσμα:
των αγώνων των Ελλήνων της Δωδεκανήσου για ένωση με την Ελλάδα,
της ουσιαστικής συμβολής της Ελλάδας στη συμμαχική νίκη,
των αλλαγών στους διεθνείς συσχετισμούς δυνάμεων.
Β. Ο ένοπλος αγώνας των Κυπρίων, από το 1955-1959, εναντίον της αγγλικής κυριαρχίας . Οι αγγλικές δυνάμεις αντέδρασαν με συλλήψεις και απαγχονισμούς (Μιχάλης Καραολής, Ανδρέας Δημητρίου, Ευαγόρας Παλληκαρίδης κ.α.). Στην Ελλάδα γίνονταν μαζικά και ενθουσιώδη συλλαλητήρια υποστήριξης του αγώνα των Κυπρίων. Ο ηρωικός αγώνας οδήγησε στην υπογραφή των συνθηκών της Ζυρίχης και του Λονδίνου(1959), που αναγνώρισαν την ανεξαρτησία της Κύπρου με εγγυήτριες δυνάμεις την Ελλάδα, την Τουρκία και την Βρετανία. Το 1960 ιδρύθηκε η ανεξάρτητη Κυπριακή Δημοκρατία και πρώτος πρόεδρος ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ένας από τους πρωτεργάτες του αντιαποικιακού αγώνα των Κυπρίων.
Πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο για να δείτε ένα αφιέρωμα στον Κυπριακό αγώνα .
Παρακράτος:Αφανής μηχανισμός με αντικομμουνιστικές ιδέες που διαμορφώθηκε στην Ελλάδα κατά τη μετεμφυλιακή εποχή, συνδεόταν με κρατικές υπηρεσίες και δρούσε στο όνομα της προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος.
Πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο για να δείτε ολόκληρη την ταινία του Παντελή Βούλγαρη “Ψυχή βαθιά” που αναφέρεται στον εμφύλιο πόλεμο (1946-1949)και γυρίστηκε το 2009.
Επιρρηματικοί προσδιορισμοί ονομάζονται τα ονοματικά σύνολα που συμπληρώνουνØ την έννοια του ρήματος, ώστε να γίνει πιο σαφής.
Π.χ. Σήμερα κάνει κρύο. Ο Γιάννης κατάγεται από τη Θεσσαλονίκη
Πώς λειτουργούν τα επιρρήματα μέσα στην πρόταση;
Τα επιρρήματα λειτουργούν μέσα στην πρόταση ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί και δείχνουν τόπο, χρόνο, τρόπο, ποσό, βεβαίωση, δισταγμό ή πιθανότητα, άρνηση.
Ποια μορφή μπορεί να έχουν γενικά οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί;
Επιρρήματα π.χ. θα σε δω απόψε.
Απλή αιτιατική ή σπανιότερα γενική ενός ουσιαστικού π.χ. τοβράδυ θα βγούμε – θα έρθω του χρόνου – ώρες αγνάντευε το πέλαγος.
Προθετικά σύνολα π.χ. κατέρρευσε από απογοήτευση – με το να θυμώνεις δεν πετυχαίνεις τίποτα 4. 4. Συνδυασμός επιρρήματος με προθετικό σύνολο ή δύο επιρρημάτων μαζί π.χ. καυγαδίζαμε έξω από τον κινηματογράφο– περπατούσε αργά- αργά.
Επιρρηματικές μετοχές π.χ. Συγύριζε τραγουδώντας.
Επίθετα (ως επιρρηματικά κατηγορούμενα ) π.χ. Γύρισε κεφάτος.
Δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις π.χ. Είχα διαβάσει τόσο καλά, ώστε δε με προβλημάτισε καμιά ερώτηση.
Διπλή πτώση π.χ. Στάθηκε άκρη- άκρη. Τι μπορεί να δηλώνουν οι επιρρηματικοί πρπσδιορισμοί;
Τόπο : Στο Ηράκλειο ο καιρός είναι υγρός.
Χρόνο : Έφυγε χθες.
Τρόπο : Με το να μιλάς ( ή : μιλώντας ) διαρκώς επιβαρύνεις τη θέση σου.
Αιτία : Δάκρυσε από συγκίνηση.
Σκοπό : Πήγε στο Παρίσι για σπουδές.
Ποσό : Κουράστηκα πολύ. Όσο προσπαθείς, τόσο βελτιώνεσαι.
Αποτέλεσμα : Ήταν τόσο στενοχωρημένη, που δεν έβλεπε μπροστά της.
Αναφορά : Μιλήσαμε για σένα.
Όρο – προϋπόθεση : Αν δεν έχεις δουλειά, πέρασε να τα πούμε.
Εναντίωση – παραχώρηση : Αν και καθυστέρησε, πρόλαβε την παράσταση.
Βεβαίωση : Βεβαιότατα, σωστά , ασφαλώς, σίγουρα θα πάμε ταξίδι. Δεν το χάνω.
Άρνηση : Μην το ξαναπείς. Όχι , κάθε άλλο.
Δισταγμό – πιθανότητα : Πιθανόν, ίσως, ενδεχομένως να συμβεί αυτό.
Επίσης μπορεί να δηλώνουν παρομοίωση, συνοδεία, αφαίρεση, ποσό κατά προσέγγιση κλπ.
Πώς ξεχωρίζω το αντικείμενο από τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς;
Επειδή τόσο οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί όσο και το αντικείμενο συμπληρώνουν την έννοια του ρήματος, είναι βασικό για να μην τα μπερδεύουμε να έχουμε ξεκαθαρίσει ότι με τους επιρρ. προσδιορισμούς απαντούμε σε ερωτήσεις που αποκαλύπτουν επιρρηματικές σχέσεις ( πού, πότε, με ποιον όρο, γιατί, για ποιο σκοπό κλπ. ) ενώ με το αντικείμενο καλύπτουμε την απάντηση σε ερωτήματα του τύπου : ποιον, σε ποιον , τι, κλπ.
Εκτός από τα επιρρήματα, που είναι πρωτότυπες λέξεις, υπάρχουν και επιρρήματα που παράγονται:
Α) από επίθετα ( ωραίος-ωραία),
Β) μετοχές (χαρούμενος- χαρούμενα),
Γ) αντωνυμίες (άλλος- αλλού)
Δ) άλλα επιρρήματα (εκεί-εκείθε).
Ποιες είναι οι παραγωγικές καταλήξεις των επιρρημάτων;
Οι παραγωγικές καταλήξεις των επιρρημάτων είναι:
-α -ά -ιά :δύσκολα – δυνατά- βαριά
-ως – ώς: βεβαίως- συνεχώς
-ού: αυτού
– θε: ολούθε
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
Από πού παράγονται επιρρήματα με κατάληξη –α -ά -ιά ;
Από επίθετα σε –ος -ός (όμορφος – όμορφα, αργός – αργά)
Από επίθετα σε –ύς,- ιά, -ύ (μακρύς – μακριά)
Από επίθετα σε –ης, -α, -ικο (ζηλιάρης-ζηλιάρικα)
Από παθητικές μετοχές ( χαρούμενος – χαρούμενα)
Από πού παράγονται επιρρήματα με κατάληξη – ως -ώς ;
Από επίθετα σε –ης -ής, -ες -ές ( σαφής – σαφώς, συνήθης – συνήθως)
Από επίθετα σε –ος και παθητικές μετοχές (απόλυτος – απολύτως, προηγούμενος – προηγουμένως)
Από επίθετα που προέρχονται από αρχαίους τύπους μετοχών σε –ων -ουσα-ον, -ών -ώσα- ών, -ών, -ούσα, -ούν (επείγων – επειγόντως).
Τι γίνεται με τα επιρρήματα που σχηματίζονται και με τις δύο καταλήξεις ( -α, -ως);
Πολλά επιρρήματα σχηματίζονται με την προσθήκη και της κατάληξης –α και της κατάληξης –ως. Στα ζεύγη αυτά των επιρρημάτων παρατηρούμε τα εξής:
α) Μπορεί να μην έχουν καμιά διαφορά στη σημασία και τη χρήση (σ’ αυτό θα πρέπει βέβαια να συμφωνήσετε κι εσείς ή σ’ αυτό θα πρέπει βεβαίως να συμφωνήσετε κι εσείς)
β) Ο τύπος σε –ως μπορεί να χρησιμοποιείται σε πιο επίσημο ύφος λόγου ( άδικα επιμένεις) ( αδίκως επιμένετε)
γ) Ο τύπος του επιρρήματος σε –α μπορεί να έχει διαφορετική σημασία από τον τύπο του επιρρήματος σε –ως. Για παράδειγμα:
«ντύνεται απλά (= με απλότητα)» και «ήθελα απλώς (= μόνο) να τον δω».
Αντίστοιχα:
άμεσα = χωρίς περιστροφές, αμέσως = χωρίς χρονοτριβή
αδιάκριτα =χωρίς διακριτικότητα, αδιακρίτως = χωρίς διάκριση
έκτακτα = πολύ ωραία, εκτάκτως = ξαφνικά
ακριβά = ποσοτικό επίρρημα π.χ. Το πλήρωσε ακριβά, ακριβώς= τροπικό επίρρημα π.χ. Ακριβώς αυτό εννοώ κι εγώ.
Είναι λεκτικά σύνολα που εκφράζουν διάφορες επιρρηματικές σχέσεις. Τα σύνολα αυτά αποτελούνται από μια πρόθεση και άλλα γλωσσικά στοιχεία (ονοματικές φράσεις, επίθετα, επιρρήματα κτλ.),
π.χ. Το ποδήλατο με τις τρεις ρόδες χάλασε.
Τα προθετικά σύνολα φανερώνουν κυρίως επιρρηματικές σχέσεις. Με την έννοια αυτή μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο λόγο όπως και τα επιρρήματα για να δηλώσουν:
τόπο → προς την πόρτα, ως εκεί, από την Αθήνα
τρόπο → με ζωηρότητα, με συντομία
χρόνο → κατά τα Χριστούγεννα, για λίγο, ως αύριο
κτλ.
Τα προθετικά σύνολα δεν εκφράζουν επιρρηματικές σχέσεις στην περίπτωση που αποτελούν έμμεσου αντικειμένου και ποιητικό αίτιο.
Οι παράγραφοι και οι προτάσεις ενός κειμένου συνδέονται:
α. με τη χρήση συνδετικών λέξεων που δηλώνουν αντίθεση (π.χ. όμως), αιτιολόγηση (π.χ. γιατί) κτλ.
β. με τη χρήση συνδετικών φράσεων όπως: ο κυριότερος παράγοντας, μία από τις σημαντικότερες αιτίες κτλ.
γ. με έμμεση αναφορά στην προηγούμενη παράγραφο ή περίοδο η οποία γίνεται με:
• επανάληψη της τελευταίας ιδέας της παραγράφου ή της περιόδου
• επανάληψη του κεντρικού νοήματος της προηγούμενης παραγράφου ή της προηγούμενης περιόδου
• επανάληψη μιας λέξης ή φράσης της προηγούμενης παραγράφου ή περιόδου.
δ. με ερώτηση.
ΣΥΝΟΧΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ (ΑΠΟ 4η ΕΝΟΤΗΤΑ)
ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ
Είναι η ομαλή μετάβαση από τη μια σκέψη στην άλλη και από την μια ιδέα στην άλλη. Οι σκέψεις αυτές οργανώνονται λογικά σε παραγράφους.
Η αλληλουχία επιτυγχάνεται με:
Α)Τη σαφή διάκριση των τμημάτων του κειμένου. Αν πρόκειται για έκθεση, σε πρόλογο – κύριο θέμα – επίλογο και αν πρόκειται για παράγραφο, σε θεματική πρόταση – λεπτομέρειες – κατακλείδα.
Β) Τη σωστή διάταξη των ιδεών – τη σωστή τοποθέτηση τους μέσα στο κείμενο ανάλογα με το είδος κειμένου Παράδειγμα Αν το κείμενο είναι αφηγηματικό, πρέπει να τοποθετήσω τα γεγονότα ή τα στοιχεία του κειμένου που θα γράψω χρονολογικά. Αν το κείμενο είναι περιγραφικό, θ’ ακολουθήσω τοπική διάταξη στη σειρά των θεμάτων που θα περιγράψω. Αν το κείμενο είναι επιχειρηματολογικό, όπως είναι μια έκθεση ιδεών, η διάταξη των ιδεών πρέπει να είναι λογική και ιεραρχική από τα πιο σπουδαία προς τα δευτερεύοντα ή από το ένα επιχείρημα στο άμεσα συσχετιζόμενο με αυτό.
ΣΥΝΟΧΗ
Είναι ο τρόπος σύνδεσης των προτάσεων, των περιόδων και των παραγράφων μεταξύ τους, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η συνέχεια των νοημάτων και η ευκολία με την οποία μεταδίδονται τα εκπεμπόμενα μηνύματα στον αναγνώστη.
Η σύνδεση επιτυγχάνεται με δύο τρόπους:
Α)Εξωτερικά : με ποικίλες συνδετικές λέξεις ή φράσεις που λειτουργούν συμπλεκτικά ή μεταβατικά στις ιδέες του κειμένου.
Β) Εσωτερικά : νοηματικά , από αφορμές που μας δίνει το ίδιο το κείμενο όπως εξελίσσεται.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ / ΦΡΑΣΕΙΣ
ΒΕΒΑΙΩΣΗ: βέβαια, πράγματι, πραγματικά, είναι βέβαιο, το βέβαιο είναι ότι, ασφαλώς, αναμφίβολα, κατά γενική ομολογία , προφανώς, είναι αλήθεια, είναι γεγονός ότι…, είναι γενικά αποδεκτό, είναι γενικά παραδεκτό, είναι κοινός τόπος ότι.., είναι γενική παραδοχή ότι…, όλοι θα συμφωνήσουν ότι… ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ: πρώτον, δεύτερον, τρίτον…., αρχικά, πρώτα πρώτα, στη συνέχεια, έπειτα, ακολούθως, κατόπιν, μια πρώτη επισήμανση είναι…, τελικά, τέλος, στο τέλος, κλείνοντας…
ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ: δηλαδή, πιο συγκεκριμένα, ειδικότερα, με άλλα λόγια, για να γίνω πιο συγκεκριμένος, για να γίνει αυτό πιο κατανοητό, αυτό σημαίνει ότι.., πιο συγκεκριμένα…
ΑΝΤΙΘΕΣΗ / ΕΝΑΝΤΙΩΣΗ: όμως, αλλά, ενώ, αν και, εντούτοις, ωστόσο, αντίθετα, από την άλλη πλευρά, παρόλο που, στον αντίποδα αυτού του φαινομένου/ της κατάστασης παρατηρείται….. ΠΡΟΣΘΗΚΗ: ακόμη, επίσης, επιπλέον, επιπρόσθετα, συμπληρωματικά, εξάλλου, εκτός απ’ αυτό…
ΑΙΤΙΑ /ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ: επειδή, γιατί, λόγω του ότι, εξαιτίας , ο λόγος είναι ότι.., εφόσον, αυτό οφείλεται, αυτό συμβαίνει γιατί, μια και ….
ΣΥΓΚΡΙΣΗ / ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ: παρόμοια, αντίστοιχα, με τον ίδιο τρόπο, κατ’ ανάλογο τρόπο, κάτι ανάλογο συμβαίνει, έτσι ….
ΟΡΟΣ / ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: αν, με την προϋπόθεση ότι, με τον όρο, στην περίπτωση που, κάτω απ’ αυτές τις προϋποθέσεις, υπό αυτές τις συνθήκες , με αυτά τα δεδομένα, σε αυτό το πλαίσιο…
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: επομένως, λοιπόν, άρα, συνεπώς, συμπερασματικά, όπως φαίνεται, όπως προκύπτει, καταληκτικά, εν κατακλείδι, συνοψίζοντας…
ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ: μετά, ύστερα, αργότερα, κατόπιν, έπειτα, την ίδια στιγμή…
ΤΟΠΟΣ: πάνω, κάτω, δεξιά, αριστερά, στην άκρη, στο κέντρο…..
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: παραδείγματος χάρη, λόγου χάρη, για παράδειγμα…
ΕΜΦΑΣΗ: ιδιαίτερα, μάλιστα, κυρίως, προπάντων, θα θέλαμε να τονίσουμε…
ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
Επιτυγχάνεται: Με έμμεση αναφορά – παραπομπή στην προηγούμενη παράγραφο. Αυτό σημαίνει :
Επανάληψη της τελευταίας λέξης ή φράσης ή ιδέας της προηγούμενης παραγράφου ή περιόδου.
Με επανάληψη του κεντρικού νοήματος της προηγούμενης παραγράφου ή της τελευταίας περιόδου
Με αντικατάσταση μιας λέξης με αντωνυμία, επίρρημα, ή με άλλη συνώνυμη.
Μαθητές του Β5 τμήματος του Γυμνασίου Πάρου ανέλαβαν, κατά ομάδες, να επισκεφτούν τέσσερα σημαντικά Μοναστήρια της Πάρου, στο πλαίσιο του μαθήματος της Βυζαντινής και Τοπικής Ιστορίας. Έλαβαν συνεντεύξεις από μοναχούς και μοναχές, φωτογράφισαν τις Μονές και ερεύνησαν σύντομα την ιστορία τους.
Συγχαρητήρια στους μαθητές και τους γονείς τους που υποστήριξαν αυτή τη μικρή έρευνα. Ευχαριστούμε θερμά τους μοναχούς και τις μοναχές, που με τόση ζεστασιά,ξενάγησαν τους μαθητές μας και τους ενημέρωσαν για την Ιστορία των Μονών!!!
Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους τα βλέπετε στις τέσσερις παρουσιάσεις που ακολουθούν:
Μελετώντας με προσοχή ποίημα του Κ.Π. Καβάφη το οποίο αντιστοιχεί στην ομάδα σας, να το παρουσιάσετε στους συμμαθητές σας, απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα:
Α) Αφορμάται από κάποια ιστορική περίοδο ή από κάποιο γεγονός ιστορικό ή μυθολογικό; Σε ποια περίοδο ή σε ποιο γεγονός;
Β) Ποιο είναι εν συντομία το περιεχόμενό του;
Γ) Νομίζετε ότι μεταφέρει κάποιο μήνυμα στον σύγχρονο άνθρωπο;
Μη διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια σε πιθανές δυσκολίες!
ΟΜΑΔΑ Α΄
ΙΘΑΚΗ
Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι να ναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μεν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.
Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωϊά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους,
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά,
σε πόλεις Αιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.
Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί ειν’ ο προορισμός σου.
Αλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στο δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.
Η Ιθάκη σ’έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.
Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δε σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν.
ΟΜΑΔΑ Β΄
ΑΠΟΛΕΙΠΕΙΝ Ο ΘΕΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΝ
Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ’, ακούσθει
αόρατος θίασος να περνά
με μουσικές εξαίσιες, με φωνές –
την τύχη σου που ενδίδει πιά, τα έργα σου
που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου
που βγήκαν όλα πλάνες, μη ανοφέλετα θρηνήσεις.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που φεύγει.
Προ πάντων να μη γελασθείς, μην πεις πως ήταν
ένα όνειρο, πως απατήθηκεν η ακοή σου·
μάταιες ελπίδες τέτοιες μην καταδεχθείς.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μιά τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις.
ΟΜΑΔΑ Γ΄
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΣΚΑΛΙ
Εις τον Θεόκριτο παραπονιούνταν
μιά μέρα ο νέος ποιητής Ευμένης·
«Τώρα δυό χρόνια πέρασαν που γράφω
κ’ ένα ειδύλιο έκαμα μονάχα.
Το μόνον άρτιόν μου έργον είναι.
Αλλοίμονον, είν’ υψηλή το βλέπω,
πολύ υψηλή της Ποιήσεως η σκάλα·
και απ’ το σκαλί το πρώτο εδώ που είμαι
ποτέ δεν θ’ αναιβώ ο δυστυχισμένος».
Ειπ’ ο Θεόκριτος· «Αυτά τα λόγια
ανάρμοστα και βλασφημίες είναι.
Κι αν είσαι στο σκαλί το πρώτο, πρέπει
να σαι υπερήφανος κ’ ευτυχισμένος.
Εδώ που έφθασες, λίγο δεν είναι·
τόσο που έκαμες, μεγάλη δόξα.
Κι αυτό ακόμη το σκαλί το πρώτο
πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει.
Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο
πρέπει με το δικαίωμά σου νάσαι
πολίτης εις των ιδεών την πόλι.
Και δύσκολο στην πόλι εκείνην είναι
και σπάνιο να σε πολιτογραφήσουν.
Στην αγορά της βρίσκεις Νομοθέτας
που δεν γελά κανένας τυχοδιώκτης.
Εδώ που έφθασες, λίγο δεν είναι·
τόσο που έκαμες, μεγάλη δόξα».
ΟΜΑΔΑ Δ΄
Η ΣΑΤΡΑΠΕΙΑ
Τι συμφορά, ενώ είσαι καμωμένος
για τα ωραία και μεγάλα έργα
η άδικη αυτή σου η τύχη πάντα
ενθάρρυνσι κ’ επιτυχία να σε αρνείται·
να σ’ εμποδίζουν ευτελείς συνήθειες,
και μικροπρέπειες, κι αδιαφορίες.
Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις
(η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις),
και φεύγεις οδοιπόρος για τα Σούσα,
και πιαίνεις στον μονάρχην Αρταξέρξη
που ευνοϊκά σε βάζει στην αυλή του,
και σε προσφέρει σατραπείες, και τέτοια.
Και συ τα δέχεσαι με απελπισία
αυτά τα πράγματα που δεν τα θέλεις.
Άλλα ζητεί η ψυχή σου, γι’ άλλα κλαίει·
τον έπαινο του Δήμου και των Σοφιστών,
τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα Εύγε·
την Αγορά, το Θέατρο, και τους Στεφάνους.
Αυτά πού θα στα δώσει ο Αρταξέρξης,
αυτά πού θα τα βρείς στη σατραπεία·
και τι ζωή χωρίς αυτά θα κάμεις.
ΟΜΑΔΑ Ε΄
Η ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΠΗΔΟΝΟΣ
Βαρυάν οδύνη έχει ο Ζεύς. Τον Σαρπηδόνα
εσκότωσεν ο Πάτροκλος· και τώρα ορμούν
ο Μενοιτιάδης κ’ οι Αχαιοί το σώμα
ν’ αρπάξουνε και να το εξευτελίσουν.
Αλλά ο Ζεύς διόλου δεν στέργει αυτά.
Το αγαπημένο του παιδί – που το άφισε
και χάθηκεν· ο Νόμος ήταν έτσι –
τουλάχιστον θα το τιμήσει πεθαμένο.
Και στέλνει, ιδού, τον Φοίβο κάτω στην πεδιάδα
ερμηνευμένο πώς το σώμα να νοιασθεί.
Του ήρωος τον νεκρό μ’ ευλάβεια και με λύπη
σηκώνει ο Φοίβος και τον πάει στον ποταμό.
Τον πλένει από τες σκόνες κι απ’ τα αίματα·
κλείει τες φοβερές πληγές, μη αφίνοντας
κανένα ίχνος να φανεί· της αμβροσίας
τ’ αρώματα χύνει επάνω του· και με λαμπρά
Ολύμπια φορέματα τον ντύνει.
Το δέρμα του ασπρίζει· και με μαργαριταρένιο
χτένι κτενίζει τα κατάμαυρα μαλλιά.
Τα ωραία μέλη σχηματίζει και πλαγιάζει.
Τώρα σαν νέος μοιάζει βασιλεύς αρματηλάτης –
στα εικοσιπέντε χρόνια του, στα εικοσιέξη –
αναπαυόμενος μετά που εκέρδισε,
μ’ άρμα ολόχρυσο και ταχυτάτους ίππους,
σε ξακουστόν αγώνα το βραβείον.
Έτσι σαν που τελείωσεν ο Φοίβος
την εντολή του, κάλεσε τους δυο αδελφούς
τον Ύπνο και τον Θάνατο, προστάζοντάς τους
να παν το σώμα στην Λυκία, τον πλούσιο τόπο.
Και κατά εκεί τον πλούσιο τόπο, την Λυκία
τούτοι οδοιπόρησαν οι δυό αδελφοί
Ύπνος και Θάνατος, κι όταν πια έφθασαν
στην πόρτα του βασιλικού σπιτιού
παρέδοσαν το δοξασμένο σώμα,
και γύρισαν στες άλλες τους φροντίδες και δουλειές.
Κι ως τόλαβαν αυτού, στο σπίτι, αρχίνησε
με συνοδείες, και τιμές και θρήνους,
και μ’ άφθονες σπονδές από ιερούς κρατήρας,
και μ’ όλα τα πρεπά η θλιβερή ταφή·
κ’ έπειτα έμπειροι απ’ την πολιτείαν εργάται,
και φημισμένοι δουλευταί της πέτρας
ήλθανε κ’ έκαμαν το μνήμα και την στήλη.
ΟΜΑΔΑ Στ΄
ΗΓΕΜΩΝ ΕΚ ΔΥΤΙΚΗΣ ΛΙΒΥΗΣ
Άρεσε γενικώς στην Aλεξάνδρεια,
τες δέκα μέρες που διέμεινεν αυτού,
ο ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης
Aριστομένης, υιός του Μενελάου.
Ως τ’ όνομά του, κ’ η περιβολή, κοσμίως, ελληνική.
Δέχονταν ευχαρίστως τες τιμές, αλλά
δεν τες επιζητούσεν· ήταν μετριόφρων.
Aγόραζε βιβλία ελληνικά,
ιδίως ιστορικά και φιλοσοφικά.
Προ πάντων δε άνθρωπος λιγομίλητος.
Θάταν βαθύς στες σκέψεις, διεδίδετο,
κ’ οι τέτοιοι τόχουν φυσικό να μη μιλούν πολλά.
Μήτε βαθύς στες σκέψεις ήταν, μήτε τίποτε.
Ένας τυχαίος, αστείος άνθρωπος.
Πήρε όνομα ελληνικό, ντύθηκε σαν τους Έλληνας,
έμαθ’ επάνω, κάτω σαν τους Έλληνας να φέρεται·
κ’ έτρεμεν η ψυχή του μη τυχόν
χαλάσει την καλούτσικην εντύπωσι
μιλώντας με βαρβαρισμούς δεινούς τα ελληνικά,
κ’ οι Aλεξανδρινοί τον πάρουν στο ψιλό,
ως είναι το συνήθειο τους, οι απαίσιοι.
Γι’ αυτό και περιορίζονταν σε λίγες λέξεις,
προσέχοντας με δέος τες κλίσεις και την προφορά·
κ’ έπληττεν ουκ ολίγον έχοντας
κουβέντες στοιβαγμένες μέσα του.
ΟΜΑΔΑ Ζ΄
ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ BΑΡΒΑΡΟΥΣ
— Τι περιμένουμε στην αγορά συναθροισμένοι;
Είναι οι βάρβαροι να φθάσουν σήμερα.
— Γιατί μέσα στην Σύγκλητο μια τέτοια απραξία;
Τι κάθοντ’ οι Συγκλητικοί και δεν νομοθετούνε;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Τι νόμους πια θα κάμουν οι Συγκλητικοί;
Οι βάρβαροι σαν έλθουν θα νομοθετήσουν.
—Γιατί ο αυτοκράτωρ μας τόσο πρωί σηκώθη,
και κάθεται στης πόλεως την πιο μεγάλη πύλη
στον θρόνο επάνω, επίσημος, φορώντας την κορώνα;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Κι ο αυτοκράτωρ περιμένει να δεχθεί
τον αρχηγό τους. Μάλιστα ετοίμασε
για να τον δώσει μια περγαμηνή. Εκεί
τον έγραψε τίτλους πολλούς κι ονόματα.
— Γιατί οι δυο μας ύπατοι κ’ οι πραίτορες εβγήκαν
σήμερα με τες κόκκινες, τες κεντημένες τόγες·
γιατί βραχιόλια φόρεσαν με τόσους αμεθύστους,
και δαχτυλίδια με λαμπρά, γυαλιστερά σμαράγδια·
γιατί να πιάσουν σήμερα πολύτιμα μπαστούνια
μ’ ασήμια και μαλάματα έκτακτα σκαλιγμένα;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα·
και τέτοια πράγματα θαμπώνουν τους βαρβάρους.
—Γιατί κ’ οι άξιοι ρήτορες δεν έρχονται σαν πάντα
να βγάλουνε τους λόγους τους, να πούνε τα δικά τους;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα·
κι αυτοί βαρυούντ’ ευφράδειες και δημηγορίες.
— Γιατί ν’ αρχίσει μονομιάς αυτή η ανησυχία
κ’ η σύγχυσις. (Τα πρόσωπα τι σοβαρά που εγίναν).
Γιατί αδειάζουν γρήγορα οι δρόμοι κ’ η πλατέες,
κι όλοι γυρνούν στα σπίτια τους πολύ συλλογισμένοι;
Γιατί ενύχτωσε κ’ οι βάρβαροι δεν ήλθαν.
Και μερικοί έφθασαν απ’ τα σύνορα,
και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν.
__
Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους.
Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια