Είναι ένα αυτοβιογραφικό κείμενο, στο οποίο ένα πρόσωπο καταγράφει μέρα προς μέρα τις σκέψεις και τις απόψεις του για πρόσωπα και πράγματα της επικαιρότητας ή για προσωπικά ζητήματα. Όταν ο συντάκτης το προορίζει για τον εαυτό του, έχει ειλικρίνεια και αμεσότητα.
ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ ΑΝΝΑΣ ΦΡΑΝΚ
Το έγραψε στη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου πολέμου (1942), ενώ ήταν εγκλεισμένη μέσα στο κρησφύγετο.
ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ
Τα παράπονα της Άννας στο ημερολόγιο της, για τη μεροληπτική, όπως νομίζει, στάση των γονιών της υπέρ της αδερφής της και οι γενικότερες σκέψεις της για τους γονείς και τον εαυτό της.
ΑΦΗΓΗΤΗΣ
Προτοπρόσωπος αφηγητής. Είναι η Άννα που είναι ο συντάκτης ημερολογίου.
ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ
Η ψυχολογία των εφήβων και οι σχέσεις τους με την οικογένειά τους.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ
α) Ακόμη και σε συνθήκες κινδύνου, ο έφηβος έχει τις προτεραιότητές του. Τον απασχολούν κυρίως προσωπικά ζητήματα, όπως είναι η αγάπη και η αναγνώριση από το οικογενειακό του περιβάλλον. Τα ιδανικά και τα σχέδια ζωής της Άννας δεν παραμερίζονται από το άγχος της σύλληψης και του θανάτου.
β) Η εξομολόγηση σε ένα ημερολόγιο δείχνει την ανάγκη του εφήβου για επικοινωνία. Φανερώνει επίσης την ανάγκη του εφήβου να συνομιλήσει με τον εαυτό του σαν εκτόνωση για όσα τον απασχολούν και για τακτοποίηση των σκέψεών του.
γ) Άλλα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας είναι: ο εγωισμός, η ζήλια, η μοναξιά, η αναζήτηση της προσωπικής ανεξαρτησίας και οι απότομες ψυχικές μεταπτώσεις.
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΑΝΝΑΣ
Η Άννα αισθάνεται λύπη και αγανάκτηση, αίσθημα αδικίας, ψυχική αναστάτωση, θυμό και μνησικακία για τη μητέρα της και την αδερφή της, ζήλια για την προτίμηση του πατέρα προς την αδερφή της, υπερβολική αγάπη για τον πατέρα.
ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΦΗΒΗΣ ΑΝΝΑΣ
Αστάθεια, μεταπτώσεις, αντιφάσεις, παράπονα, ζήλιες, πείσματα, αίσθημα μοναξιάς τα οποία είναι χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας.
ΤΟΝΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ
Ο τόνος είναι εξομολογητικός για τον εαυτό της, επικριτικός για τη μητέρα της, ειρωνικός για τη Μαργκότ.
ΤΑ ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΠΟΥ ΔΗΛΩΝΟΥΝ ΜΗ ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ
Προς τη μητέρα της: έλλειψη κατανόησης και ανταπόκρισης σε μητρικό ρόλο.
Προς την αδερφή:ανταγωνισμός, ζήλια, αγανάκτηση.
Προς τον πατέρα: μεγάλη αγάπη αλλά και πολλά παράπονα.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΑΝΝΑΣ
Είναι φιλομαθής, έξυπνη, ώριμη, ειλικρινής αλλά και ζηλιάρα, εγωίστρια πεισματάρα και απόλυτη στα συναισθήματά της.
ΣΗΜΕΙΑ ΟΠΟΥ ΦΑΙΝΕΤΑΙ Η ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ
Η ωριμότητά της φαίνεται στις απόψεις της για τον μητρικό ρόλο, στην αυτοκριτική και στην ανάγκη να αποτελεί η μητέρα ιδανικό πρότυπο.
ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ
Οι γονείς δεν πρέπει να κάνουν διακρίσεις στα παιδιά τους, αλλά αντίθετα πρέπει να είναι δίκαιοι, και να τα αφήνουν να λύνουν μόνα τους τις διαφορές τους. Πρέπει να τους δείχνουν αγάπη, στοργή και κατανόηση και να τα στηρίζουν στα προβλήματά τους. Οι ίδιοι οι γονείς οφείλουν να αποτελούν θετικά πρότυπα για τα παιδιά τους.
ΓΛΩΣΣΑ
Η γλώσσα της μετάφρασης είναι απλή δημοτική. Ο τρόπος γραφής δηλώνει άνεση και αφηγηματική ικανότητα της αφηγήτριας (συγγραφικό ταλέντο).
ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ
Μεταφορές (ο κλόουν της οικογένειας), παρομοιώσεις (σαν να την είχα αδικήσει), επίθετα κ.α.
ΤΡΑΓΙΚΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ
Αν και η Άννα γράφει ότι κανείς άλλος δε θα διαβάσειτο ημερολόγιό της, στην πράξη έγινε πασίγνωστο πολιτικό ντοκουμέντο για τη θηριωδία του ναζισμού και τον παραλογισμό του πολέμου. Η Άννα, φυσικά, δεν το ήξερε αυτό όταν έγραφε το ημερολόγιό της!
Βυζάντιο ονομάζεται το χριστιανικό κράτος της ελληνορωμαϊκής Ανατολής που αναδύθηκε μέσα από τους κόλπους του Ρωμαϊκού Κράτους.
Οι ονομασίες Βυζάντιο και Βυζαντινή Αυτοκρατορία χρησιμοποιήθηκαν από Γάλλους ιστορικούς του 17ου αι. για να περιγράψουν την χριστιανική Αυτοκρατορία της ελληνικής Ανατολής.
Πώς ονόμαζαν οι ίδιοι Βυζαντινοί τον εαυτό τους;
Οι κάτοικοι της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αυτοπροσδιορίζονταν με ονομασίες που δηλώνουν τη ρωμαϊκή προέλευση του κράτους (Ρωμαίοι -Ρωμιοί, Ρωμανία, Πολιτεία -Κράτος Ρωμαίων).
Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι σταθμοί στην πορεία μεταμόρφωσης του Ρωμαϊκού σε Βυζαντινό κράτος;
Α) Η εξίσωση των δικαιωμάτων των Χριστιανών με τα δικαιώματα των άλλων θρησκευτικών ομάδων.
Β) Η ίδρυση της Κωνσταντινούπολης επί Κωνσταντίνου Α.
Γ) Η ανάδειξη του Χριστιανισμού σε κρατική θρησκεία.
Δ) Η διαίρεση της αυτοκρατορίας επί Θεοδοσίου Α΄ (379-395).
Πώς εξελίχθηκε το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος;
Στη διάρκεια του 4ου και του 5ου αι. το ανατολικό τμήμα του κράτους :
Α) Απέκρουσε την απειλή των Γερμανών.
Β) Απέκτησε θρησκευτική ομοιογένεια.
Γ) Εξασφάλισε οικονομική σταθερότητα.
Ε) Παρέμεινε μεγάλη διεθνής δύναμη ως τα μέσα του 6ου αι.
Πώς εξελίχθηκε το Δυτικό Ρωμαϊκό κράτος;
Η ίδρυση των γερμανικών βασιλείων στη ρωμαϊκή Δύση επέφερε την πτώση του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους (τέλη 5ου αι.).
Ποιοι είναι οι βασικοί ιστορικοί σταθμοί των πρώτων αιώνων του Βυζαντίου;
Α) Μεγάλη δραστηριότητα ανέπτυξε το Βυζάντιο επί Ιουστινιανού Α΄ (527-565). Ο αυτοκράτορας ενίσχυσε την κεντρική εξουσία και επιδίωξε να ανασυστήσει τη Ρωμαϊκή Οικουμένη, καταλύοντας τα γερμανικά κράτη, αλλά οι μεγάλες πολεμικές δαπάνες εξάντλησαν το κράτος.
Β) Προς τα τέλη του 6ου αι. εκδηλώθηκε στο Βυζάντιο μια πολύπλευρη κρίση που οδήγησε σε βαθιές μεταβολές και εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις (7ος αι.).
Γ) Σημαντική μείωση της βυζαντινής ισχύος επέφεραν και οι αραβικές κατακτήσεις στα χρόνια της δυναστείας του Ηρακλείου.
Τι άλλαξε στο Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος στους πρώτους αυτούς αιώνες;
Βαθμιαία η φυσιογνωμία του κράτους μεταβλήθηκε: το Ρωμαϊκό Κράτος απομακρύνθηκε από τις λατινικές και παγανιστικές του ρίζες και μεταμορφώθηκε σε χριστιανική αυτοκρατορία της ελληνικής Ανατολής, το Βυζαντινό Κράτος.
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
Βυζάντιο: αποικία που ίδρυσαν οι Μεγαρείς στο Βόσπορο το 657 π.Χ. και έπαιζε από τότε σημαντικότατο ρόλο.
Ρωμανία: όρος που χρησιμοποιούνταν για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία στο σύνολο της δηλαδή για τον ελληνικό χώρο, τη Μικρά Ασία και τη Θράκη
Ρωμαϊκή Οικουμένη: το τεράστιο κράτος που δημιούργησε η Ρώμη, από τον Ατλαντικό ως την Περσία και από τη Μεγάλη Βρετανία ως τη Βόρεια Αφρική, στο οποίο κυριαρχούσε ένας νόμος και μία διοίκηση.
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
Νέα Ρώμη: η Κωνσταντινούπολη.
Χριστογραμμα: μονόγραμμα του Χριστού που ήταν κεντημένο σε λάβαρα ή αποτυπωμένο σε νομίσματα
Αύγουοτος: στα λατινικά σημαίνει σεβαστός. Έτσι ονομάζονταν όλοι οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες.
Μονοκράτορας: ο μόνος κυρίαρχος ενός κράτους. Είναι συνώνυμο της λέξης αυτοκράτορας (= τίτλος που δίνεται στον ηγέτη μιας αυτοκρατορίας).
Βυζάντιο: αποικία που ίδρυσαν οι Μεγαρείς στο Βόσπορο το 657 π.Χ..
γεωπολιτική: η σημασία που έχει η γεωγραφική θέση μιας χώρας στη διαμόρφωση της εθνικής ή της εξωτερικής πολιτικής της.
Γεννήθηκε τον Οκτώβριο του 1940 στα Ιωάννινα. Σπούδασε γλυπτική και σκηνογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Παράλληλα με τη ζωγραφική ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία. Έγραψε ποίηση, διηγήματα και μυθιστορήματα, ενώ ασχολήθηκε και με τη μουσική γράφοντας στίχους και μελωδίες. Από το 1963 έγραψε πολλά τραγούδια και κάποια από αυτά τα τραγούδησε ο ίδιος. Φιλοτέχνησε ακόμη εξώφυλλα βιβλίων και δίσκων ενώ υπήρξε ο πρώτος που διασκεύασε παλιούς ηπειρώτικους δημοτικούς σκοπούς. Ακόμη έχουν μεταφερθεί στην μικρή οθόνη διηγήματά του και το μυθιστόρημά του “Ο Λούσιας” έγινε τηλεοπτική σειρά από την ΕΤ. Θέμα του αποτελούν τα πρόσωπα και τα πράγματα της καθημερινότητας. Το διήγημα προέρχεται από τη συλλογή διηγημάτων “Μια μέρα πριν, δυο μέρες μετά” που εκδόθηκε το1998).
ΤΙΤΛΟΣ
Η έκφραση «η εσχάτη των ποινών» χρησιμοποιείται γενικά για να δηλωθεί η καταδίκη σε θάνατο, ενώ στη γλώσσα του ποδοσφαίρου σημαίνει το πέναλτι. Ο συγγραφέας τιτλοφορεί το διήγημά του με την έκφραση αυτή για να τονίσει με ειρωνική διάθεση ότι ο μικρός Δαμιανός με το πέναλτι που χτύπησε στη διάρκεια του μοναχικού του αγώνα, καταδίκασε σε ταπεινωτική ήττα την ελληνική ομάδα. Έτσι κατάφερε να πληγώσει αυτούς που τον αγνοούσαν. Ο τίτλος έχει χαρακτήρα χιουμοριστικό, όπως και όλο το διήγημα.
ΘΕΜΑ
Είναι ο αποκλεισμός του μικρού Δαμιανού από το διεθνές ματς με τους ξένους και η περίεργη εκδίκησή του απέναντι στην ομάδα του.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ:
1η ” Δεν υπάρχει…που είναι γείτονες” : Το μεγάλο όνειρο του Δαμιανού
2η ” Ας είναι….μέχρι τα τέλη του Αυγούστου.” : Τα απογευματινά ματς μεταξύ ντόπιων και ξένων
3η “Το ίδιο πρόκειται να γίνει… αυτή την ώρα.” : Ο αποκλεισμός του Δαμιανού από τον αγώνα
4η ” Στο μεταξύ… και το διαλύουν” : Το ισόπαλο αποτέλεσμα του παιχνιδιού
5η “Ο Δαμιανός Καράτζας βλέπει… προς τα βράχια του Σταυρού”: Η εκδίκηση του Δαμιανού ενάντια στην ελληνική ομάδα
ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ
Το παιχνίδι είναι μέσο ικανοποίησης της ψυχικής ανάγκης για προβολή και αναγνώριση. Η μεγάλη λαχτάρα του μικρού όμως βρίσκει εμπόδιο στην απόρριψη με αποτέλεσμα τη σκληρή εκδίκηση.
ΑΦΗΓΗΤΗΣ:
Είναι τριτοπρόσωπος- παντογνώστης πλην ορισμένων σημείων που ο αφηγητής μιλά με το «εγώ», σε α΄πρόσωπο, ως απλός παρατηρητής που γνωρίζει λιγότερα από τους ήρωες (πρωτοπρόσωπος ή ομοδιηγητικός). Παράδειγμα στην 3η ενότητα «Δεν ακούω τι λένε..»
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ:
Κυριαρχούν η αφήγηση και η περιγραφή πράξεων.
ΤΟΠΟΣ
Είναι η η Αντίπαρος και συγκεκριμένα το γήπεδο της Αντιπάρου.
ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ
Στο νησί ζουν ντόπιοι και τουρίστες που συνυπάρχουν αρμονικά. Αυτό φαίνεται και στη διοργάνωση των αγώνων. Διακρίνεται ο κοσμοπολίτικος χαρακτήρας του νησιού από την ποικιλία των εθνοτήτων των κατοίκων του.
ΧΡΟΝΟΣ
Τα γεγονότα εξελίσσονται το καλοκαίρι. Η εξέλιξη της ιστορίας ακολουθεί ευθεία χρονική σειρά (γραμμική εξέλιξη χρόνου), αλλά υπάρχουν και ορισμένες προλήψεις, δηλαδή αναφορά σε γεγονότα που θα συμβούν στο μέλλον.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
Α) ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ
Γι’ αυτούς ο αγώνας είναι διασκέδαση και χαλάρωση από τις έγνοιες της ημέρας.
Β) ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙ
Το παιδί αντιμετωπίζει τον αγώνα με μεγάλη σοβαρότητα. Το παιδί γεμίζει πάθος και λαχτάρα.
ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΗΡΩΑ (Δαμιανού)
Αρχικά ο Δαμιανός είναι γεμάτος πάθος για το ποδόσφαιρο. Νιώθει σιγουριά για τις ικανότητές του και λαχταρά να τις προβάλει σε οικείους και ξένους. Βλέπει με σοβαρότητα το ματς αντίθετα με τους μεγάλους.
Ακολουθεί η απογοήτευση από την απόρριψη, η ένταση, ο θυμός και η επιθυμία εκδίκηση.
Στο τέλος, η ένταση και ο θυμός του Δαμιανού εκτονώνονται με την παιδική φαντασία (πέναλτι). Αυτό του δίνει άγρια χαρά και ικανοποίηση.
Ο ΔΑΜΙΑΝΟΣ
Παρουσιάζεται πολύ έμπειρος στο ποδόσφαιρο με το οποίο ασχολείται με πάθος και ανυπομονεί για να παίξει. Θέλει να προβληθεί και να κερδίσει τον θαυμασμό. Αισθάνεται αδικημένος και απογοητευμένος από την απόρριψη.
ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ
Είναι η απλή δημοτική, η καθημερινή γλώσσα με έντονα στοιχεία του προφορικού λόγου. Διακρίνουμε έντονα την ποδοσφαιρική ορολογία που εξηγείται από το θέμα του διηγήματος και αρκετές ξένες λέξεις (sunset) που σχετίζονται με τον τουριστικό, κοσμοπολίτικο χαρακτήρα του νησιού.
ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ (ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ)
Υπάρχουν παρομοιώσεις (σαν να τον παρασέρνει ο αέρας), μεταφορές (το γήπεδο αυτό είναι όλη του η ζωή), προσωποποίηση (ο ήλιος παραμένει αδιάφορος για όλα αυτά) και πολλές εικόνες.
ΥΦΟΣ
Είναι ανάλαφρο, χιουμοριστικό και σε αρκετά σημεία ειρωνικό.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ
Δεν παρουσιάζεται ο ήρωας να ολοκληρώνει την προσπάθειά του αλλά μόνο ετοιμάζεται να εκτελέσει την εσχάτη των ποινών. Για το τέλος επιλέγεται το παιδικό πρόσωπο της Ρουμάνας. Η αναφορά της Σιλόνας που ήταν εργαζόμενη μετανάστης στην Αντίπαρο παραπέμπει στη μοναξιά της ίδιας και του μικρού πρωταγωνιστή μακριά από την τουριστική κίνηση και τον κοσμοπολιτισμό του νησιού.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΤΩΝ ΟΜΑΔΙΚΩΝ ΑΘΛΗΜΑΤΩΝ
Ικανοποιούν την εσωτερική ανάγκη για προβολή και για αναγνώριση των ατομικών ικανοτήτων.
Αποτελούν μέσο σύσφιξης των ανθρώπινων σχέσεων και ανάπτυξης της φιλίας.
ΤΑΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ
Η παρακολούθηση των συναισθημάτων του παιδιού δείχνει τις συνέπειες που έχει η απόρριψη στην ψυχολογία παιδιού. Η παιδική φαντασία γίνεται μέσο εκτόνωσης απωθημένων επιθυμιών και απογοητεύσεων.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΗΣ ΡΟΥΜΑΝΑΣ
Αναδεικνύει ότι η Αντίπαρος είναι ένας τουριστικός τόπος που ζούνε όχι μόνο ξένοι που διασκεδάζουν αλλά και ξένοι που εργάζονται. Η εικόνα της μικρής Ρουμάνας δείχνει τη σκληρή ζωή των οικονομικών μεταναστών που η ανάγκη τους κάνει να εγκαταλείπουν την πατρίδα τους και να εργάζονται σε έναν ξένο τόπο. Αυτοί ζουν έχοντας τη μελαγχολία της ξενιτιάς και τη νοσταλγία της πατρίδας τους.
ΔΙΕΘΝΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Η διεθνής ποδοσφαιρική ορολογία.
Οι παίκτες των διαφόρων εθνικοτήτων.
Η χρήση της αγγλικής γλώσσας (ΤΙΜΕ, SUNSET)
Η εργασία των οικονομικών μεταναστών (η μικρή Ρουμάνα που εργάζεται) .
Συμπέρασμα: Στην Αντίπαρο ζουν άνθρωποι από διάφορες χώρες είτε τουρίστες είτε οικονομικοί μετανάστες. Το ποδόσφαιρο και ο τουρισμός και η εργασία ενώνουν ανθρώπους διαφορετικών εθνοτήτων.
Η ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ
Είναι φανερό ότι οι τουρίστες του διηγήματος έρχονται σε επαφή με τους ντόπιους, αναπτύσσουν φιλίες και κάνουν δραστηριότητες μαζί. Αυτό προϋποθέτει ήπια τουριστική ανάπτυξη που σέβεται το περιβάλλον και τον άνθρωπο και γεμίζει με πλούσιες εμπειρίες τον επισκέπτη. Δυστυχώς σήμερα είναι συνηθισμένο το φαινόμενο του μαζικού τουρισμού. Οι τουρίστες πλημμυρίζουν τα νησιά, δημιουργώντας προβλήματα όπως είναι η ηχορρύπανση, η αλλοίωση του περιβάλλοντος (άναρχη δόμηση, ρύπανση)κ.α.. Αλλά και οι ντόπιοι σταδιακά εγκαταλείπουν τα ήθη και τα έθιμά τους μιμούμενοι τους ξένους αποσκοπώντας μόνο στο γρήγορο και εύκολο κέρδος.
ΠΗΓΕΣ
Κείμενα Νεοελληνικής λογοτεχνίας Β΄ Γυμνασίου (ψηφιακό βιβλίο)
Μια δύσκολη σχολική χρονιά φτάνει στο τέλος. Μαθήτριες του Α2 τμήματος του Γυμνασίου Νάουσας Πάρου μάς παρουσιάζουν τις ποιητικές τους δημιουργίες. Η Αγγελική Σ. και η Βάνα Π. γράφουν συνεργατικά ένα ποίημα εμπνευσμένο από την περίοδο του εγκλεισμού λόγω της πανδημίας. Η Εύα Σ. εμπνέεται από την εναλλαγή των εποχών και τη χαρά που δίνει στους ανθρώπους. Ας τα απολαύσουμε.
2020-2021
Από το παράθυρο κοιτάζω, κάθομαι και αράζω.
Το μυαλό μου δεν αντέχει, ζητά να ξεχαστεί.
Το ταξίδι που ζούμε τώρα δεν θέλω να ξανασυμβεί.
Τους ανθρώπους δεν καταλαβαίνω από τις μάσκες
Δεν τους αναγνωρίζω…
Το σπίτι μου βαρέθηκα και όλες τις γωνιές του ξέθαψα.
Και όταν υπάρχουν ελπίδες να βγούμε,
ξανά σε καραντίνα θα μπούμε…
Στην αρχή αδιαφορούσαμε, μα τώρα δεν αντέχουμε.
Να βγούμε, να ξεσκάσουμε και καλά να περάσουμε.
Αγγελική Σ. και Βάνα Π.
Το καλοκαίρι και τον χειμώνα
Το καλοκαίρι , το καλοκαιράκι
πάμε στη παραλία για μπανάκι.
Την πετσετούλα στην άμμο στρώνουμε
και επάνω της ξαπλώνουμε.
Μέσα στην θάλασσα μεγάλους και μικρούς θα δεις,
να κολυμπούν όλοι μαζί.
Τον χειμώνα , το χειμωνάκι ,
θα παίξεις στο άσπρο το χιονάκι.
Χιονονιφάδες άσπρες στον ουρανό θα δεις ,
πάνε από ’δω, πάνε από ’κει.
Μεγάλους άσπρους κύριους θα δεις.
Χιονάνθρωποι είναι χαμογελαστοί.
Το καλοκαίρι , το καλοκαιράκι και τον χειμώνα , το χειμωνάκι ,
Όταν δύο ή περισσότερες προτάσεις δεν είναι ισοδύναμες (δηλαδή η μία εξαρτάται από την άλλη), συνδέονται μεταξύ τους με κάποιον από τους υποτακτικούς συνδέσμους ή με μια αναφορική αντωνυμία. Αυτός ο τρόπος σύνδεσης των προτάσεων ονομάζεται υποτακτική σύνδεση.
Συνηθισμένοι υποτακτικοί σύνδεσμοι είναι οι:
ότι, πως, να, μήπως, γιατί, επειδή, όταν, αφού, ώστε κ.ά.
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Oι δευτερεύουσες προτάσεις λειτουργούν
είτε ως αντικείμενο ή υποκείμενο του ρήματος της κύριας πρότασης, π.χ. Είπε ότι θα φύγει από τον τόπο του,
είτε ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί
Oι δευτερεύουσες προτάσεις δηλώνουν:
χρόνο, π.χ.Ότανκατηφορίζεις την Ερμού, έχεις όλη την πόλη μπροστά σου.
αιτία, π.χ.Θύμωσε,επειδήο Γιάννης αποφάσισε να φύγει.
αποτέλεσμα, π.χ.Μιλά πολύ σιγά,ώστεμόλις ακούγεται.
υπόθεση, π.χ.Ανπάτε στη Μυτιλήνη, θα περάσετε ωραία.
εναντίωση, π.χ.Αν καιπερνάει δύσκολα, δεν αφήνει τον τόπο του.
ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΣΤΗΝ ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
Όταν μια δευτερεύουσα πρόταση λειτουργεί ως αντικείμενο ή υποκείμενο στο ρήμα μιας άλλης πρότασης, τότε οι δύο προτάσεις δε χωρίζονται με κόμμα, π.χ. Λέγεται ότι οι πρώτοι Κορίνθιοι χρησιμοποίησαν το σημερινό τρόπο κατασκευής των καραβιών. (κείμ. 5)
Όταν η δευτερεύουσα πρόταση δηλώνει κάποια επιρρηματική σχέση (χρόνο, αιτία, σκοπό κ.λπ.), τότε συνήθως χωρίζεται με κόμμα από την πρόταση που προσδιορίζει, π.χ. O κόσμος της αγοράς απλώνεται μπροστά μας, καθώς κατηφορίζουμε την οδό Ερμού. (κείμ. 3)
Ο σύνδεσμος και πριν από φωνήεν στον γραπτό λόγο, αλλά και στον προφορικό, μετατρέπεται σε κι, π.χ. Πήγε κι αυτός στη συναυλία.
Οι ειδικοί σύνδεσμοι πως και που, καθώς και ο συμπερασματικός που, δεν τονίζονται, ενώ τα ερωτηματικά επιρρήματα πώς και πού τονίζονται, π.χ. Ξέρω πως τώρα διαβάζει. Πώς να είναι άραγε; Μου είπε που πήρες μέρος στους αγώνες. Δεν ξέρω πού να πάω.
Ο ειδικός σύνδεσμος ότι γράφεται χωρίς υποδιαστολή, ενώ η αναφορική αντωνυμία ό,τι γράφεται με υποδιαστολή, π.χ. Υποστηρίζει ότι δεν ήταν εκεί. Θα κάνει ό,τι του πεις.
Τι εννοούμε με τον όρο Δεκεμβριανά ή Μάχη της Αθήνας;
Έτσι ονομάστηκαν τα γεγονότα που ξεκίνησαν στις 3 Δεκ. 1944 στο κέντρο της Αθήνας, ύστερα από συλλαλητήριο που οργάνωσε το ΕΑΜ ως αντίδραση στη απόφαση της κυβέρνησης εθνικής ενότητας για αφοπλισμό μόνο του ΕΛΑΣ.
Τα απρόκλητα πυρά της αστυνομίας στους συγκεντρωμένους προκάλεσαν 30 θύματα και οδήγησαν στην έναρξη μαχών σε ολόκληρη την Αθήνα ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τις κυβερνητικές δυνάμεις.
Οι συγκρούσεις ήταν πολύνεκρες, κράτησαν περίπου ένα μήνα και έληξαν με ήττα των δυνάμεων του ΕΑΜ και αποχώρησή τους από την Αθήνα.
Τα Δεκεμβριανά ήταν η πρώτη φάση της εμφύλιας σύγκρουσης.
Ποια ήταν η κύρια αιτία του εμφύλιου πολέμου;
Οι διαφορετικές απόψεις που υπήρχαν σχετικά με το πολιτικό μέλλον της Ελλάδας και ο ρόλος της Βρετανίας, στη σφαίρα επιρροής της οποίας είχε ενταχθεί πλέον η Ελλάδα.
Υπό ποιες συνθήκες υπογράφτηκε η Συμφωνία της Βάρκιζας και τι προέβλεπε;
Είναι η συμφωνία που υπογράφηκε, λίγο μετά τα Δεκεμβριανά, από την κυβέρνηση και το ΕΑΜ στη Βάρκιζα της Αττικής.
Όροι της Συμφωνίας:
αμνηστία για αδικήματα που διαπράχθηκαν στα Δεκεμβριανά,
διάλυση του ΕΛΑΣ,
οργάνωση νέου εθνικού στρατού,
διασφάλιση της ελευθερίας όλων των πολιτών,
διενέργεια δημοψηφίσματος για την επιστροφή ή μη του βασιλιά,
απομάκρυνση από τις κρατικές υπηρεσίες όσων συνεργάστηκαν με τη
μεταξική δικτατορία και τους κατακτητές.
Ποιες εξελίξεις οδήγησαν στον Εμφύλιο;
Οι κύριες ρυθμίσεις της συμφωνίας της Βάρκιζας δεν εφαρμόστηκαν.
Εξαπολύθηκαν διώξεις σε βάρος αριστερών πολιτών.
Το ΚΚΕ αποφάσισε να απέχει από τις εκλογές του 1946, θεωρώντας τες νόθες.
Οι αμφιλεγόμενες εκλογές ανέδειξαν νικητή το φιλοβασιλικό Λαϊκό κόμμα.
Την παραμονή των εκλογών ομάδα ένοπλων αριστερών επιτέθηκε σε αστυνομικές δυνάμεις στο Λιτόχωρο Πιερίας, ενέργεια που πυροδότησε τον Εμφύλιο.
5.Ποια πολιτικά και διπλωματικά γεγονότα σημειώνονται κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου;
Ένα αμφίβολης γνησιότητας δημοψήφισμα (Σεπτ. 1946) επέτρεψε την επιστροφή στην Ελλάδα του Γεωργίου Β΄.
Στην ύπαιθρο συγκροτούνταν ένοπλες ομάδες της Αριστεράς που πήραν την ονομασία Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (Δεκ. 1946)
Στις αρχές του 1947, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην Ελλάδα (δόγμα Τρούμαν).
Οι ΗΠΑ επιδίωκαν να περιορίσουν τη σοβιετική επιρροή στην Ελλάδα.
Δημιουργήθηκαν στρατόπεδα συγκέντρωσης, στα οποία οδηγήθηκαν χιλιάδες αριστεροί πολίτες, με μεγαλύτερο από αυτά τη Μακρόνησο.
Το ΚΚΕ και το Ε.ΑΜ κηρύχθηκαν παράνομα (τέλη 1947).
Ποια ήταν η έκβαση του Εμφυλίου;
Με την αμερικανική υποστήριξη οι κυβερνητικές δυνάμεις, υπό την ηγεσία του στρατηγού Α. Παπάγου, νίκησαν το δημοκρατικό στρατό (Αύγ. 1949).
Ποιες ήταν οι συνέπειες του Εμφυλίου;
000 νεκροί και 80.000 πολιτικοί πρόσφυγες στις χώρες της Α. Ευρώπης,
000 άνθρωποι, που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους,
τεράστιες υλικές ζημιές,
εθνικός διχασμός.
ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΤΕΜΦΥΛΙΑΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (1949 –1963)
Ποιες ήταν οι κυβερνήσεις και κόμματα της μετεμφυλιακής Ελλάδας (1949 – 1963);
Την περίοδο 1949 – 1952 σχηματίστηκαν διάφορες κυβερνήσεις που έμειναν για λίγο στην εξουσία, με σημαντικότερη την κυβέρνηση του Ν. Πλαστήρα.
Το 1952 πρωθυπουργός αναδείχτηκε Αλ.Παπάγος, επικεφαλής του δεξιού κόμματος Ελληνικός Συναγερμός (1952 –1955).
Τον Παπάγο διαδέχτηκε ο Κ. Καραμανλής, που ίδρυσε το κόμμα Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις (ΕΡΕ) και κυβέρνησε την περίοδο 1955 – 1963.
Το 1961 ιδρύθηκε η Ένωσις Κέντρου με επικεφαλής τον Γ. Παπανδρέου.
Μεγαλύτερο νόμιμο κόμμα της Αριστεράς ήταν η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ), που ιδρύθηκε το 1951, καθώς το ΚΚΕ ήταν εκτός νόμου.
9.Ποια ήταν τα πολιτικά προβλήματα;
Οι πολίτες που κρίνονταν ύποπτοι αριστερών φρονημάτων στέλνονταν στις φυλακές και στα στρατόπεδα εξορίας, κάποιοι εκτελούνταν και το κράτος απαιτούσε την υπογραφή «δηλώσεων νομιμοφροσύνης».
Το σύνταγμα του 1952, αν και παραχωρούσε πολιτικά δικαιώματα και στις γυναίκες, ήταν αυταρχικό και κάλυπτε νομικά τις αντιδημοκρατικές ενέργειες.
Κύρια στηρίγματα του καθεστώτος ήταν:
Οι ΗΠΑ, οι οποίες είχαν πρωτεύοντα ρόλο στα ελληνικά πράγματα.
Η μοναρχία, καθώς αναμειγνυόταν διαρκώς στις πολιτικές εξελίξεις.
Οι παρακρατικοί, που δε δίσταζαν να επιτίθενται εναντίον των πολιτικών αντιπάλων του καθεστώτος.
Η αμφιλεγόμενη εκλογική νίκη της ΕΡΕ, το 1961, όξυνε την πολιτική κρίση.
Το 1963 οι παρακρατικοί, με τη συνεργασία της αστυνομίας, δολοφόνησαν τον βουλευτή της Αριστεράς Γρ. Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη.
Ο Καραμανλής, αντιμετωπίζοντας προβλήματα στις σχέσεις του με τα ανάκτορα, παραιτήθηκε (1963) και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι (1964).
Ποιες ήταν οι οικονομικές εξελίξεις;
Σημειώθηκαν την περίοδο αυτή υψηλοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης.
Το 1950 ιδρύθηκε η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ).
Κατά την οκταετία Καραμανλή έγιναν έργα υποδομής και μεγάλες επενδύσεις.
Γεγονός – σταθμός υπήρξε η έναρξη, το 1961, της διαδικασίας για την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ).
Ποια ήταν τα κοινωνικά προβλήματα;
Η μετακίνηση χιλιάδων ανθρώπων στην Αθήνα, που αναπτύχθηκε δίχως σχέδιο.
Η μετανάστευση εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων στο εξωτερικό.
Ποια ήταν εθνικά ζητήματα;
Η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στο ελληνικό κράτος, ουσιαστικά το 1947, τυπικά και επίσημα στις 7 Μαρτίου 1948, ήρθε ως αποτέλεσμα:
των αγώνων των Ελλήνων της Δωδεκανήσου για ένωση με την Ελλάδα,
της ουσιαστικής συμβολής της Ελλάδας στη συμμαχική νίκη,
των αλλαγών στους διεθνείς συσχετισμούς δυνάμεων.
Ο ένοπλος αγώνας των Κυπρίων, από το 1955, εναντίον της αγγλικής κυριαρχίας οδήγησε στην υπογραφή των συνθηκών της Ζυρίχης και του Λονδίνου, που αναγνώρισαν την ανεξαρτησία της Κύπρου.
Η μονομαχία Αχιλλέα-Έκτορα είναι το κεντρικό επεισόδιο μέσα στην Ιλιάδα, γιατί σ’ αυτή καταλήγει το θέμα της εκδίκησης κι αυτή δημιουργεί όλες τις καταστάσεις που ακολουθούν και οδηγεί κατ’ ευθείαν στη λύση του δράματος.
ΦΑΣΕΙΣ ΜΟΝΟΜΑΧΙΑΣ
Η πρώτη φάση της μονομαχίας (247 – 295) :
Α) Ο λόγος του Έκτορα
Ο Έκτορας ανακτά την αγωνιστική του διάθεση, δεν καυχιέται, ούτε απειλεί. Με αξιοπρέπεια, ευγένεια προτείνει συμφωνία αμοιβαίας ιπποτικής μεταχείρισης του νεκρού σώματος του ηττημένου στην μονομαχία που θα ακολουθήσει.
Β) Η απάντηση του Αχιλλέα
Ο Αχιλλέας αρνείται και με μια παραστατική έκφραση του «αδύνατου» υπογραμμίζει το αγεφύρωτο μίσος που τους χωρίζει. Προδικάζει με αλαζονική έπαρση και εκδικητική μανία τη νίκη του με τη βοήθεια της Αθηνάς και το θάνατο του Έκτορα.
Γ) Η κονταρομαχία
Μετά την πρώτη άστοχη βολή του Αχιλλέα, το κοντάρι ξαναβρίσκεται στα χέρια του με θεϊκή παρέμβαση. Ξεθαρρεύει ο Έκτορας, ειρωνεύεται, εύχεται να ανακουφίσει τους Τρώες σκοτώνοντας τον Αχιλλέα. Η βολή του είναι εύστοχη, αλλά χτυπάει στην ασπίδα και τινάζεται μακριά. Πανικόβλητος ζητάει βοήθεια από τον Διήφοβο, αλλά δεν είναι εκεί.
Η δεύτερη φάση της μονομαχίας ( 296- 366) :
Α) Ο δραματικός μονόλογος του Έκτορα
Β) Η τελική φάση – ο θάνατος του Έκτορα
Ο ΛΟΓΟΣ ΕΚΤΟΡΑ
α) Ομολογεί ότι προηγουμένως τον είχε φοβηθεί, αλλά τώρα είναι αποφασισμένος να τον αντιμετωπίσει.
β) Δηλώνει ότι, αν τον σκοτώσει, θα σεβαστεί το σώμα του, θα πάρει τα όπλα του, αλλά θα δώσει το σώμα στους δικούς του, για να του αποδώσουν τις νεκρικές τιμές.
γ) Το ίδιο ζητά κι από τον Αχιλλέα να κάνει.
δ) Ο Έκτορας ήδη φοράει την παλιά πανοπλία του Αχιλλέα.
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
α) Αρνείται οποιαδήποτε συμφωνία.
β) Δηλώνει ότι τρέφει απύθμενο μίσος για τον Έκτορα.
γ) Παρομοιάζει την έχθρα τους με την έχθρα που υπάρχει ανάμεσα σε ανθρώπους και λιοντάρια ή λύκους και αρνιά. (Σχήμα αδυνάτου)
δ) Είναι βέβαιος ότι θα σκοτώσει τον Έκτορα.
ε) Ειρωνεύεται και προκαλεί τον Έκτορα να δείξει τη μεγαλύτερη πολεμική του ικανότητα.
στ) Είναι αλαζόνας και σίγουρος για το αποτέλεσμα της μονομαχίας.
ζ)Βασισμένος στη βοήθεια της Αθηνάς « προφητεύει» το θάνατο του αντιπάλου.
η) Δίνει εκδικητικό τόνο στην αναμέτρηση.
Η ΚΟΝΤΑΡΟΜΑΧΙΑ: Αρχίζει με κοντάρια και συνεχίζει με τα ξίφη. Η Αθηνά βοηθά κρυφά τον Αχιλλέα προδικάζοντας το αποτέλεσμα του αγώνα. Οι ευχές του Έκτορα για νίκη του αποτελούν επική ειρωνεία.
α)Η μονομαχία είναι ένα από τα τέσσερα κύρια παραδοσιακά επικά θέματα, που συνθέτουν την Ιλιάδα. Τα άλλα είναι α)η οργή, β)η εκδίκηση και γ)ο σεβασμός προς το γέρο-πατέρα. Η Ιλιάδα φιλοξενεί ένα πλήθος μονομαχιών. Τη μονομαχία Μενέλαου – Πάρη στη ραψωδια Γ, του Διομήδη – Γλαύκου στην Ε, του Έκτορα – Αίαντα στην Η, κλπ.
β)Είναι φανερή η προτίμηση του Ομήρου στις μονομαχίες και όχι σε πολυπρόσωπες μάχες. Κι αυτό γιατί με τη μονομαχία υπάρχει έντονο το προσωπικό στοιχείο και εντείνεται η προσοχή του ακροατή, ο οποίος ταυτίζεται με ένα από τα δύο πρόσωπα που συγκρούονται κάθε φορά.
ΣΤΑΔΙΑ ΜΟΝΟΜΑΧΙΑΣ (ΤΥΠΙΚΗΣ ΣΚΗΝΗΣ)
Α) Οι δυο μονομάχοι εξοπλίζονται και παίρνουν θέση ο ένας απέναντι στον άλλο.
β) Προηγείται αγώνας λόγων (λεκτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο προσώπων).
γ) Στην πρώτη φάση ο αγώνας γίνεται με κοντάρια από μακριά, στη δεύτερη με τα σπαθιά αγωνίζονται σώμα με σώμα. Μπορεί να υπάρχει και τρίτη φάση όπου ρίχνουν ο ένας στον άλλο μεγάλες πέτρες.
δ) Κανονικά μια τυπική μονομαχία τελειώνει με τον θάνατο του ενός από τους δύο ήρωες.
ε) Συχνά ένας θεός βοηθάει κάποιον από τους δύο αντιπάλους.
στ) Ο νικητής θριαμβολογεί πάνω στον ετοιμοθάνατο αντίπαλο και συχνά διαπράττει ύβρη.
ζ) Ο ηττημένος, πριν πεθάνει, προφητεύει τον θάνατο του νικητή.
Γενικά, παρά το κοινό τυπικό, ο Όμηρος φροντίζει να διαφοροποιεί τις μονομαχίες, για να αποφεύγεται η μονοτονία.
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΟΜΑΧΙΑΣ
α) Ο Έκτορας διαπιστώνει τη στάση των θεών : ο Απόλλωνας τον έχει εγκαταλείψει και η Αθηνά τον εξαπάτησε. Δε διαμαρτύρεται, απλά εκφράζει με πίκρα τη βεβαιότητα ότι επίκειται ο θάνατός του. Αποδέχεται τη μοίρα του αλλά δεν κρίνει τους θεούς.
β) Λυτρώνεται απ’ το φόβο και επιλέγει ελεύθερα να πεθάνει πολεμώντας. Ο Έκτορας στην τελευταία του επίθεση παρομοιάζεται με αετό στην ορμητικότητα, την αγριότητα και την περηφάνια.
γ) Η απόκρουση από τον Αχιλλέα δίνεται με παραστατική εικόνα. Η επίθεση του Αχιλλέα δίνεται κι αυτή με παρομοίωση .
δ) Ο θάνατος του Έκτορα δεν είναι ακαριαίος, για να προλάβει να πει τα τελευταία του λόγια (προοικονομία).
ε) Ο Αχιλλέας καυχιέται, εκφράζει την ικανοποίηση της εκδικητικής του μανίας και νιώθει ότι εκπλήρωσε το χρέος του απέναντι στον Πάτροκλο.
στ) Ο Έκτορας ικετεύει τον Αχιλλέα να δώσει το νεκρό του σώμα στους γονείς του και να πάρει ανταλλάγματα.
ζ) Ο Αχιλλέας αρνείται πεισματικά και εκδηλώνει το μίσος του ( στοιχείο υπερβολής).Αρνείται περιφρονητικά τα δώρα και εκτοξεύει απειλές.
η) Με τα τελευταία λόγια του ο Έκτορας προειδοποιεί τον Αχιλλέα ότι η υβριστική του συμπεριφορά θα προκαλέσει την οργή των θεών και την τιμωρία και το θάνατό του. Βέβαια, και ο ίδιος ο Αχιλλέας έχει επίγνωση της μοίρας του και την αποδέχεται.
Ο ΔΙΑΣΥΡΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΕΚΤΟΡΑ ΚΑΙ Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ ( 367 – 394)
α) Γύμνωση από τον οπλισμό.
β) Οι Αχαιοί μπήγουν στο άψυχο σώμα του τα κοντάρια τους και θαυμάζουν την ομορφιά και την κορμοστασιά του.
γ) Ο Αχιλλέας δίνει το πρόσταγμα για επίθεση στην Τροία.
δ) Δίνει πρώτα όμως το σύνθημα να επιστρέψουν στα πλοία και να αποδώσουν νεκρικές τιμές στο φίλο του, τον Πάτροκλο. Άλλωστε, γνωρίζει ότι δεν είναι της μοίρας του να πάρει την Τροία. Σκοτώνοντας τον Έκτορα έχει ήδη μπει στο δρόμο για το δικό του θάνατο.
ΟΙ ΘΕΟΙ ΣΤΗΝ ΙΛΙΑΔΑ:Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΘΥΜΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ
α)Ο ρόλος των θεών είναι άλλοτε ευεργετικός και άλλοτε καταστροφικός για τους ανθρώπους. Βοηθούν ή καταστρέφουν με την πραγματική τους μορφή φανερά ή κρυφά , αόρατοι ή με τη μορφή κάποιου άλλου.
β) Δεν ακολουθούν τους ηθικούς κανόνες των ανθρώπων.
γ) Ο άνθρωπος έχει ένα είδος εσωτερικής ελευθερίας και σε περίπτωση που τον καταστρέφουν οι θεοί φταίει η αλαζονεία του. Συνήθως οι θεοί προειδοποιούν με σημάδια, για τα οποία όμως οι άνθρωποι αδιαφορούν και αφήνουν την Άτη να τους θολώσει το μυαλό. Έτσι φτάνουν στην ύβρη και τιμωρούνται.
δ) Οι ομηρικοί θεοί σε συνάρτηση με τη μοίρα επεμβαίνουν στα ανθρώπινα και καθορίζουν τη ζωή αλλά και το θάνατο των θνητών. Έτσι, στους στίχους 297-303 βλέπουμε τον Έκτορα να αντιλαμβάνεται πως οι θεοί έχουν προδιαγράψει την πορεία του και είναι της μοίρας του γραφτό να πεθάνει από το χέρι του Αχιλλέα.
ε) Είναι, επίσης, χαρακτηριστικό πως οι θεοί του έπους είναι κατά κανόνα πλάσματα επιπόλαια και ασταθή, των οποίων η φιλία ή η εχθρότητα έχει μικρή σχέση με την ανθρώπινη δικαιοσύνη. Δεν εμφανίζονται ως εγγυητές των ανθρώπινων κανόνων. Οι παρεμβάσεις τους γίνονται με κριτήριο τις προσωπικές τους συμπάθειες και αντιπάθειες.
Η ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
α) Η Αθηνά συμπαραστέκεται και ηθικά και έμπρακτα στον Αχιλλέα και μάλιστα με σκανδαλώδη τρόπο.
β) Ο Έκτορας αποδέχεται τη μοίρα του και δεν κατηγορεί τους θεούς για το δόλο τους, αλλά αποφασίζει να πεθάνει ηρωικά.
γ) Για τη νίκη του Αχιλλέα δεν ήταν αρκετή ή ανδρεία του, αλλά χρειαζόταν και θεϊκή βοήθεια.
δ) Ωστόσο, η βοήθεια της Αθηνάς δε μειώνει την αξία του ήρωα.
ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΟΜΗΡΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ
Οι ομηρικοί άνθρωποι πίστευαν ότι τη στιγμή του θανάτου ο άνθρωπος παύει να λειτουργεί και δύο νέες οντότητες εμφανίζονταν: το νεκρό σώμα και η ψυχή. Θεωρούσαν ότι το σώμα είναι αδρανής ύλη, κάτι το οποίο είναι καταδικασμένο στη φθορά και τη σήψη. Η ψυχή, όμως, την οποία θεωρούσαν άυλη είναι αθάνατη. Μπορούσε να μιλήσει μόνο στα όνειρα ή αν έπινε ζεστό αίμα και αποκτούσε ένα είδος συνείδησης. Νέα κατοικία της ήταν ο Άδης. Εκεί συγκεντρώνονταν οι ψυχές και πίνοντας το νερό της Λήθης λησμονούσαν τις ομορφιές και τις χαρές που άφησαν πίσω, στον κόσμο των ζωντανών. Ο Όμηρος στους στίχους 361-363 παριστάνει την ψυχή να εγκαταλείπει το νεκρό σώμα και να φεύγει πετώντας για τον Άδη. Αυτό ανταποκρίνεται στην πίστη ότι η Ψυχή φεύγει από το σώμα με τη μορφή πτηνού. Η αναφορά της τοποθεσίας των Σκαιών πυλών είναι μία ακόμη σύνδεση της παρούσας σκηνής με το παρελθόν (ραψ. Ζ) και με ένα μέλλον (θάνατος Αχιλλέα) που ξεπερνάει τα όρια του ιλιαδικού χρόνου.
Η ΠΑΝΟΠΛΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΚΡΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ
Βασικά οι πολεμιστές επιθυμούν να αποκτήσουν την πανοπλία του εχθρού τους για την καθαρή της αξία. Επίσης επιθυμούν την κατοχή του πεδίου της μάχης και των νεκρών ως ορατό σημάδι (απόδειξη) τού ότι αυτοί είναι οι νικητές της ημέρας. Μα υπάρχουν και βαθύτεροι ή σκοτεινότεροι πόθοι. Να στερείς τον τάφο στο νεκρό σημαίνει ν’ ακυρώνεις τη μνήμη του (την υστεροφημία του), να τον κάνεις σαν να μην υπήρξε ποτέ. Γι’ αυτό είναι αισθητή στον Όμηρο η φλογερή έγνοια για έναν τάφο που, αφού πεθάνει κάποιος, θα μείνει να μαρτυρεί στους μεταγενέστερους την ύπαρξη και σπουδαιότητα του ήρωα.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΘΑΝΑΤΟΥ ΠΑΤΡΟΚΛΟΥ – ΕΚΤΟΡΑ
ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ
α) Συμμετέχουν οι θεοί (Απόλλωνας – Αθηνά). Αν και προβάλλεται η ανδρεία τους, είναι απαραίτητη η συμβολή θεού για να καταβληθούν.
β) Και οι δύο πεθαίνουν φορώντας την πανοπλία του Αχιλλέα.
γ) Οι νικητές καυχιούνται (άδικα και περιφρονητικά ο Έκτορας, με ικανοποίηση και χωρίς πόνο ο Αχιλλέας).
δ) Το θανατηφόρο χτύπημα δίνεται με κοντάρι.
ε) Οι νικητές αρνούνται την ταφή στον ηττημένο, απειλούν να γίνει το νεκρό του σώμα βορά στα αγρίμια.
στ) Πριν εκπνεύσουν Πάτροκλος και Αχιλλέας προφητεύουν το θάνατο του αντιπάλου τους.
ζ) Δίνεται η εικόνα της προσωποποιημένης ψυχής που κατεβαίνει θλιμμένη στον Άδη.
ΔΙΑΦΟΡΕΣ
α) Στο θάνατο του Πάτροκλου συμμετέχει και ένας θνητός, ο Εύφορβου.
β) Ο Πάτροκλος γυμνώνεται από τα όπλα του ζωντανός, ο Έκτορας αφού ξεψυχήσει.
γ) Ο Έκτορας ικετεύει να δοθεί το σώμα του για ταφή, ο Πάτροκλος όχι.
ε) Το σώμα του Πάτροκλου θα τιμηθεί, ενώ του Έκτορα θα κακοποιηθεί απάνθρωπα.
στ) Ο Πάτροκλος τιμωρείται για την ύβρη του (ξέχασε την προειδοποίηση του Αχιλλέα και αψήφησε την προειδοποίηση του Απόλλωνα ότι δεν πρόκειται να κυριεύσει την Τροία
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια