” Το πρώτο επεισόδιο από την μεταφορά του μυθιστορήματος Τα ματωμένα χώματα στην τηλεόραση”
ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ (1909-2004)
Η Διδώ Σωτηρίου γεννήθηκε στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας. Το 1919 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στη Σμύρνη και μετά την καταστροφή του 1922 κατέφυγαν στην Ελλάδα. Στην Αθήνα ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές της. Φοίτησε στο γαλλικό ινστιτούτο Αθηνών και το 1937 παρακολούθησε για λίγους μήνες μαθήματα γαλλικής λογοτεχνίας στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Από το 1936 στράφηκε επαγγελματικά προς τη δημοσιογραφία. Συνεργάστηκε με το περιοδικό Γυναίκα (ως αρχισυντάκτρια) και τις εφημερίδες Νέος Κόσμος και Ριζοσπάστης (αρχισυντάκτρια από το 1944), ενώ κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής συνεργάστηκε με τις Μέλπω Αξιώτη, Έλλη Αλεξίου, Έλλη Παππά, Τιτίκα Δαμασκηνού, Ηλέκτρα Αποστόλου, Χρύσα Χατζηβασιλείου και άλλες ελληνίδες της αντίστασης. Πήρε μέρος στο συνέδριο της Κοινωνίας των Εθνών στη Γενεύη το 1935, όπου γνωρίστηκε με τη σύντροφο του Λένιν Αλεξάνδρα Κολοντάι και στο ιδρυτικό συνέδριο της Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών το 1945 στο Παρίσι. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1959 με την έκδοση του μυθιστορήματος “Οι νεκροί περιμένουν”. Έργα της μεταφράστηκαν σε πολλές ξένες γλώσσες. Η Διδώ Σωτηρίου ανήκει στους έλληνες πεζογράφους του μεσοπολέμου. Το έργο της κινείται στα πλαίσια του ρεαλισμού με έντονη την παρουσία του αυτοβιογραφικού στοιχείου και της συναισθηματικής συμμετοχής του συγγραφέως στις περιπέτειες των ηρώων της, και αντλεί τη θεματολογία του από τη μικρασιατική καταστροφή, την περίοδο του εμφυλίου και την μετά τον εμφύλιο περίοδο της ελληνικής ιστορίας. Με τα “Ματωμένα χώματα” η Σωτηρίου εγκαινίασε την πορεία της προς μια γραφή που συνδυάζει τη μυθιστορηματική τεχνική με μια προοπτική εξέτασης των θεμάτων της από ιστορική σκοπιά, πορεία που συνέχισε και στα δύο επόμενα μυθιστορήματά της την “Εντολή”, με θέμα την υπόθεση Μπελογιάννη και το “Κατεδαφιζόμεθα”. Πέθανε το 2004.
«ΜΑΤΩΜΕΝΑ ΧΩΜΑΤΑ» (1962)
ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ: Είναι απόσπασμα από μυθιστόρημα. Τα χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος είναι τα εξής: α) ο μύθος είναι εκτεταμένος, πολύπτυχος, πολύπλοκος, β) τα γεγονότα σπάνια παρουσιάζονται με σειρά χρονική συνήθως διαπλέκονται διαφορετικά επίπεδα χρόνου, γ) είναι πολυπρόσωπο και οι ανθρώπινοι χαρακτήρες διαγράφονται με πληρότητα, δ) μύθος αναπτύσσεται σε πολλά επίπεδα χώρου.
ΤΟ ΘΕΜΑ: Οι πρώτες εντυπώσεις του Μανόλη από τη Σμύρνη και η αίσθηση ανεξαρτησίας που δοκιμάζει απελευθερωμένος από την εξουσία του πατέρα και ξεκινώντας τη ζωή του εργαζομένου.
ΤΗ ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ: Οι πρωτόγνωρες εμπειρίες και τα συναισθήματα ενός εφήβου που περνά πρόωρα στην ενηλικίωση αρχίζοντας τη βιοπάλη.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ:
1η:«Σεπτέμβρης ήταν…οι περαστικοί» Το άγχος της πρώτης εξόδου στη Σμύρνη.
2η: «Μόλις βγήκα στην προκυμαία….να ακούσω την καρδιά της» Ευχάριστες εντυπώσεις από τον περίπατο στην προκυμαία.
3η: «Οι άνθρωποι στη Σμύρνη…..και συνεχίζω έπειτα το σουλάτσο» Περιήγηση στον Φραγκομαχαλά, προσκύνημα στην Αγία Φωτεινή και βόλτα στην αγορά.
4η: «Τονε βρήκα…..και τα ξαναλέμε για την πλερωμή» Η συμφωνία για εργασία στο μαγαζί του Χατζησταυρή.
5η: «΄Οταν βγήκα έξω…δίχως να τρώω ξύλο» Ευχάριστες εντυπώσεις από τη ζωή της πόλης και ο ενθουσιασμός της πρώτης βραδιάς
ΑΝΤΙΘΕΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ: εξάρτηση – ανεξαρτησία, παιδική ηλικία – ενηλικίωση, πόλη – χωριό
Ο ΑΦΗΓΗΤΗΣ: πρωτοπρόσωπος αφηγητής που συμμετέχει στην ιστορία που αφηγείται ως κεντρικός ήρωας (ομοδιηγητικός). Εσωτερική εστίαση (βλέπει τα πράγματα από την εσωτερική οπτική γωνία ενός προσώπου). Ο αφηγητής αφηγείται τα γεγονότα όταν πλέον είναι ώριμος (αυτοβιογραφικός χαρακτήρας).
Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ: Ο αφηγητής αφηγείται γεγονότα που συνέβησαν στο παρελθόν (αναδρομική αφήγηση). Τα αφηγείται με χρονολογική (γραμμική) σειρά και με μικρές αναδρομές στο παρελθόν αλλά και προλήψεις, δηλαδή αναφορές στο μέλλον. Οι αναδρομές στο παρελθόν επεκτείνουν την πλοκή της αφήγησης προς τα πίσω, δίνουν περισσότερες πληροφορίες για τον ήρωα, αποκαλύπτουν τα συναισθήματά του.
Η ΓΛΩΣΣΑ: Απλή δημοτική με το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι περιέχει σε μεγάλο βαθμό το γλωσσικό ιδίωμα των Μικρασιατών Ελλήνων και λέξεις ξενικής προέλευσης που αποτυπώνουν τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της πόλης. Συγκεκριμένα συναντάμε λέξεις τουρκικές (μαχαλάδες, αραμπάδες, ντάμι, μπόι, σάζι…), ιταλικές (φράγκικος, σουλάτσο, τρούλος. καρότσες…), Γαλλικές (αντρέσσα, γλασσάδες…), αγγλικές (ντρίλινο, τράμια…), σλαβική (πρόγκηξε).
ε) Όλοι μιλούν ελληνικά (και οι Τούρκοι, κι οι Λεβαντίνοι, κι οι Εβραίοι και οι Αρμεναίοι), αλλά στον Φραγκομαχαλά τα καταστήματα έχουν ξενικό ονόματα.
ΤΑ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ: Επίθετα, Παρομοιώσεις, Μεταφορές, Προσωποποιήσεις, Πολυσύνδετα, Ασύνδετα, Αποστροφές («Δάσκαλε δε σ’αποκρίθηκα…», « Είσαι όμορφη, το ξέρεις; Είσαι πολύ όμορφη»)
θαυμασμός, έκπληξη (στη συνέχεια): «δεν ήξερα τι να πρωτοδώ και τι να πρωτοχαρώ; Τη θάλασσα; Τα βαποράκια; (…) Ή όλον εκείνο το χαρωπό, ξέγνοιαστο κόσμο που μπαινόβγαινε με σαματά στις λέσχες και στα καφενεία κι έμοιαζε να ζει πανηγύρι; Κι όχι μια μικρή καθημερινή μέρα δουλειάς!»
αίσθηση ελευθερίας: «δεν είχα να δώσω λόγο σε κανέναν κι ήμουνα για πρώτη φορά αυτεξούσιος, και τότες μ’ έπιασε τρελή χαρά»
χαρά (μετά τη συμφωνία με τον κυρ Μιχαλάκη να δουλέψει): «Όταν βγήκα έξω πετούσα από χαρά (…) Τώρα μπορούσα να χαρώ τη μέρα μου, την πρώτη και μοναδική λεύτερη και ξέγνοιαστη μέρα της ζωής μου»
ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ: Φόβος, δειλία (αρχικά),θαυμασμός, έκπληξη, μαγεία (πελώριο μάτι και πελώριο αυτί), αισιοδοξία
ΟΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΝΟΛΗ:
Θυμάται:
α)τα μαθήματα του δασκάλου Π. Λαρίου από το βιβλίο «Χρηστοήθεια»,
β) τις ιστορίες του Χρίστου του οργανοπαίκτη για την ομορφιά της Σμύρνης,
γ) την επίσκεψη με τη μάνα του στην εκκλησία, όταν ήταν μικρός και το πελώριο μάτι του Θεού,
δ) τη φτώχεια, τη χαμηλή κοινωνική θέση και τον ξυλοδαρμό από τον πατέρα του («εδώ στη Σμύρνη θα μπορούσα να κάνω όνειρα, δίχως να τρώω ξύλο», «Κυρ δάσκαλε, να με συμπαθάς. Αεροκοπανιτζή δεν τονε θέλω τον υγιό μου. Εμείς είμαστε ρεσπέρηδες(=αγρότες), και χρειαζούμαστε χέρια».
Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ: Ο Μανόλης περιδιαβαίνοντας τα σοκάκια της Σμύρνης διαπιστώνει πως πρόκειται για πόλη με έντονη κοινωνική ζωή. Του κάνει εντύπωση ο χαρωπός και ξέγνοιαστος κόσμος που μπαινοβγαίνει στις λέσχες και τα καφενεία, τα μεγάλα καταστήματα του Φραγκομαχαλά και η κοινωνική ζωή στην πόλη τη νύχτα. Όλα αυτά τον θάμπωσαν και τον σαγήνευσαν, τον έκαναν να λατρέψει την πόλη και να μιλά σαν ερωτευμένος
Η ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗ:Ο αφηγητής, γιος ενός αγρότη, φεύγει στα 16 του από την οικογενειακή εστία και κατεβαίνει ολομόναχος στη Σμύρνη, για να μπει στη βιοπάλη, στη δούλεψη ενός σταφιδέμπορου. Την πρώτη μέρα απολαμβάνει την ελευθερία του αλλά από την επόμενη κιόλας θα γνωρίσει τις δυσκολίες της βιοπάλης και θα υποχρεωθεί να ενηλικιωθεί απότομα. Η πρώιμη απεξάρτηση των αγοριών από τις οικογένειές τους ήταν συνηθισμένο φαινόμενο για τις χαμηλές κοινωνικές τάξεις σε εκείνα τα μέρη στις αρχές του 20ου αιώνα.
ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ:
α) η αγωγή των παιδιών για την αγροτική τάξη γίνεται με τον ξυλοδαρμό,
β)η εξουσία του πατέρα είναι απόλυτη
γ) η μητέρα είναι πιο τρυφερή και ελαστική αλλά εκδηλώνει τη στοργή της κρυφά από το αυστηρό βλέμμα του πατέρα,
δ) οι μορφωμένοι θεωρούνται αργόσχολοι και η μόρφωση των παιδιών περιττή.
“Σμύρνη: Η καταστροφή μιας κοσμοπολίτικης πόλης 1900-1922”
Πώς ήταν η κοσμοπολίτικη Σμύρνη στα παράλια της Δυτικής Ανατολίας, στις αρχές του 20ου αιώνα; Πώς ζούσαν οι Έλληνες δίπλα στις άλλες κοινότητες; Γιατί ήταν τόσο μοναδικό αυτό το λιμάνι της Μεσογείου; Πατήστε στον ακόλουθο σύνδεσμο για να δείτε την ταινία:
Η Εντίτα Μόρρις γεννήθηκε το 1902 και μεγάλωσε στη Στοκχόλμη. Παντρεύτηκε το δημοσιογράφο Ίρα Βίκτορ Μόρρις. Έγινε γνωστή για το βιβλίο της «Τα λουλούδια της Χιροσίμα», το οποίο εμπνεύστηκε από τις εμπειρίες του γιου της Ιβάν, που επισκέφτηκε τη Χιροσίμα αμέσως μετά την έκρηξη της ατομικής βόμβας ως αξιωματικός του αμερικανικού ναυτικού. Το βιβλίο, που δημοσιεύτηκε το 1959, είχε μεγάλη απήχηση στο κοινό και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Η Μόρρις με τον οικονομικά εύπορο σύζυγό της ίδρυσαν στη Χιροσίμα ένα νοσοκομείο. Μετά τον θάνατό της, το 1988, καθιερώθηκε το βραβείο του ιδρύματος Εντίτα και Ίρα Μόρρις για την ειρήνη και τον πολιτισμό, γνωστό ως βραβείο της Χιροσίμα.
ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ
Οι οδυνηρές ψυχοσωματικές συνέπειες που είχε για τους ανθρώπους η έκρηξη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα.
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΑ ΘΕΜΑΤΑ
Η καρτερική αντιμετώπιση του πόνου από μία οικογένεια επιζώντων του πυρηνικού ολέθρου και η αποκάλυψη στον οικότροφό τους Σαμ του μυστικού των λουλουδιών της Χιροσίμα.
ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ
Η καταγγελία της φρίκης του πολέμου και των συνεπειών του για τον άνθρωπο. Επίσης, ο αγώνας των επιζώντων για διατήρηση της ιστορικής μνήμης, ώστε να μην επαναληφθούν τέτοια γεγονότα.
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ
Το απόσπασμα αναφέρεται στις συνέπειες της ατομικής βόμβας που έριξαν οι Αμερικανοί στη Χιροσίμα στις 6 Αυγούστου του 1945, στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΒΟΜΒΑ.
Οι άνθρωποι αρρωσταίνουν και πεθαίνουν με φριχτούς πόνους, ενώ όλοι όσοι έζησαν το κακό δεν μπορούν να ξεπεράσουν τα ψυχικά τραύματα και τις φρικτές αναμνήσεις.
Η ΨΥΧΙΚΗ ΑΝΑΣΤΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΧΑΤΣΟΥ
Η Οχάτσου έπαθε σοκ από την εικόνα του ψαριού. Δεν ανησυχεί μόνο για το δικό της μέλλον, αλλά και για την τύχη των παιδιών της. Δεν μπορεί να ξεπεράσει τα ψυχικά της τραύματα.
Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΟΥΛΟΥΔΙΩΝ
Τα λουλούδια συμβολίζουν:
α)την τρυφερή αφοσίωση στους νεκρούς και τη διατήρηση της σχέσης μαζί τους,
β) την ανάγκη για συντήρηση της μνήμης για τα φρικτά γεγονότα,
γ) την ανάγκη επικοινωνίας με τα νεκρά θύματα.
ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΓΙΟΥΚΑ ΣΤΗ ΝΕΚΡΗ ΜΗΤΕΡΑΚΑΙ Η ΑΠΟΡΙΑ: «κοιμάσαι εν ειρήνη;»
Η Γιούκα υπόσχεται στη μητέρα της σε έναν νοερό διάλογο, να αφιερώσει τη ζωή της στον αγώνα για την ειρήνη. Οι απανωτές ερωτήσεις της Γιούκα προς τη μητέρα της δηλώνουν την προσπάθειά της να συνομιλήσει μαζί της δημιουργώντας την εντύπωση ότι έσπασε το φράγμα του χρόνου και του τόπου. Παράλληλα δημιουργείται προβληματισμός: είναι αρκετή η συντήρηση της μνήμης και η δική της αφοσίωση στον αγώνα για την ειρήνη, για να δικαιωθούν οι νεκροί και να βρουν παρηγοριά οι ζωντανοί;
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
Αφήγηση, σκέψεις , περιγραφές (ρεαλιστικές και σκληρότατες οπτικές, ηχητικές, κινητικές και οσφρητικές εικόνες), πραγματικός διάλογος και νοερός διάλογος (σε δύο σημεία: όταν ζητά άδεια από τη μητέρα της για να μιλήσει στον Σαμ και όταν την ρωτάει αν κοιμάται εν ειρήνη)
ΑΦΗΓΗΤΗΣ
Είναι η Γιούκα (αφηγητής πρωτοπρόσωπος, ομοδιηγητικός). Τα γεγονότα τα παρακολουθούμε από τη δική της οπτική γωνία.
Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ
Γενικά υπάρχει γραμμική εξέλιξη των γεγονότων. Ωστόσο υπάρχει μία αναδρομή στο παρελθόν (η αφήγηση του θανάτου της μητέρας της) και μία πρόληψη, δηλαδή αναφορά στο μέλλον (όταν θπόσχεται να αφιερώσει τη ζωή της για να μην ξαναγίνουν τέτοιες φρικαλεότητες).
ΤΟΠΟΣ
Τα γεγονότα εξελίσσονται στη Χιροσίμα 15 χρόνια μετά την έκρηξη (1960). Ο συγκεκριμένος χώρος είναι ο θάλαμος του νοσοκομείου, το γραφείο του γιατρού και ο δρόμος.
ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ Ο ΨΥΧΙΚΟΣ ΤΟΥΣ ΚΟΣΜΟΣ
ΓΙΟΥΚΑ
Φορτωμένη ψυχικά τραύματα και φρικτές αναμνήσεις του πυρηνικού ολέθρου. Συμπαραστέκεται με ψυχραιμία στον άρρωστο άνδρα της και προσπαθεί να στηρίξει ψυχολογικά τη μικρή της αδερφή.
ΣΑΜ
Ζει από κοντά το δράμα των Γιαπωνέζων που τον φιλοξενούν, προβληματίζεται, ευαισθητοποιείται και συμμερίζεται την απόφαση της Γιούκα να μην ξεχάσει την τραγωδία της Χιροσίμα και να μην πάψει να αγωνίζεται για την ειρήνη.
ΦΟΥΜΙΟ
Ένα από τα θύματα της πυρηνικής καταστροφής που 15 χρόνια μετά αργοπεθαίνει στο νοσοκομείο. Αντιμετωπίζει καρτερικά την αρρώστια. Διακρίνεται για την αξιοπρέπεια και την ψυχική του δύναμη. Αντλεί δύναμη από τα λόγια του Σαμ.
ΟΧΑΤΣΟΥ
Δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τραύματα που άφησε το πυρηνικό ολοκαύτωμα στην ψυχή της. Η ευαισθησία της φαίνεται στην καθημερινή προσφορά λουλουδιών στον υγρό τάφο της μητέρας της. Τρομοκρατείται όταν μαθαίνει τις συνέπειες της ραδιενέργειας.
ΓΙΑΤΡΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ
Μελετούν τις επιδράσεις της ραδιενέργειας στο γενετικό σύστημα των ζωντανών οργανισμών, ώστε να υπολογίσουν τις μελλοντικές συνέπειες για τους κατοίκους της Χιροσίμα. Διακρίνονται για την ψυχραιμία που χαρακτηρίζει το επάγγελμά τους.
ΓΛΩΣΣΑ
Πρόκειται για μια πολύ καλή μετάφραση στη δημοτική.
ΥΦΟΣ
Ζωηρό, συγκινητικό, σπαρακτικό.
ΕΚΦΡΑΣΙΚΑ ΜΕΣΑ
Ρεαλιστικές εικόνες οπτικές, ηχητικές και ασφρητικές (η σκηνή του θανάτου της μάνας), μεταφορές (επαναστατημένων αδένων), παρομοιώσεις (σαν ένα φύλλο χαρτιού) κ.α.
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ
Κυριαρχούν η φρίκη του πολέμου και ο πόνος των επιζώντων. Η φωνή της Γιούκα και του Σαμ υποχρεώνουν τον αναγνώστη να επιστρατεύσει και τη δική του φωνή στον αγώνα για την ειρήνη και την ευτυχία.
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΙΡΟΣΙΜΑ
Εδώ παρουσιάζουμε εργασίες με θέμα την ειρήνη τις οποίες εκπόνησαν μαθητές/τριες του Β1 τμήματος του Γυμνασίου Νάουσας Πάρου το σχολικό έτος 2021-22 με αφορμή το κείμενο με τίτλο “Γιατί;” του Γιάννη Μαγκλή.
Μια εργασία του μαθητή Γιώργου Τσ. από το τμήμα Β2.
Στις 6 Απριλίου 1896, οι Ολυμπιακοί Αγώνες , μια μακρόχρονη παράδοση της αρχαίας Ελλάδας, ξαναγεννιούνται στην Αθήνα 1.500 χρόνια μετά την απαγόρευσή τους από τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α.
Στην Αθήνα, 280 συμμετέχοντες από 13 έθνη διαγωνίστηκαν σε 43 αγώνες, που κάλυπταν στίβο, κολύμβηση, γυμναστική, ποδηλασία, πάλη, άρση βαρών, ξιφασκία, σκοποβολή και τένις. Όλοι οι διαγωνιζόμενοι ήταν άνδρες και μερικοί από τους συμμετέχοντες ήταν τουρίστες που έπεσαν πάνω στους Αγώνες και τους επετράπη να εγγραφούν. Οι αγώνες στίβου διεξήχθησαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο, το οποίο χτίστηκε αρχικά το 330 π.Χ. και ανακαινίστηκε για τους Αγώνες του 1896.
Τα πραγματικά μετάλλια που δόθηκαν στους νικητές στους Αγώνες του 1896 ήταν διαφορετικά από αυτά που γνωρίζουμε σήμερα: Το πρώτο βραβείο δόθηκε ένα α-σημένιο μετάλλιο (και ένα κλαδί ελιάς) και το δεύτερο βραβείο ένα χάλκινο (και ένα κλαδί δάφνης). Τα μετάλλια απεικονίζουν τον Δία και τη Νίκη. Τα χρυσά, ασημένια και χάλκινα μετάλλια εισήχθησαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1904.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1896 παρουσίασαν τον πρώτο μαραθώνιο. Ο αγώνας έγινε το αποκορύφωμα των Αγώνων και κέρδισε ο Σπυρίδων Λούης ,ένας Έλληνας του οποίου η νίκη του χάρισε τον διαρκή θαυμασμό του έθνους.
Η γιαγιά μου το 1959 ήταν μαθήτρια Δημοτικού Σχολείου και η μητέρα της δασκάλα. Έψαξα να βρω ομοιότητες με το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά ήταν πολύ λίγες.
Στο σχολείο υπήρχαν μόνο 4 δάσκαλοι. Ένας είχε τη πρώτη τάξη, άλλος τη δεύτερη, άλλος τη τρίτη και τη τέταρτη τάξη μαζί και άλλος τη πέμπτη και την έκτη. Η κάθε τάξη είχε 15 παιδιά περίπου. Επομένως, οι τάξεις που ήταν συγχωνευμένες είχαν 30 παιδιά.
Τα παιδιά διδάσκονταν γλώσσα, αριθμητική, ιστορία, θρησκευτικά, φυσική, ιστορία, γεωγραφία, μουσική, γυμναστική, ζωγραφική και καλλιγραφία. Τα ίδια μαθήματα διδάσκονται και σήμερα εκτός από τη καλλιγραφία.
Τα παιδιά στο δημοτικό έγραφαν με μολύβι ενώ τα παιδιά στο γυμνάσιο έγραφαν με πένα και μελάνι κι όταν έπεφτε πολύ μελάνι χρησιμοποιούσαν το στυπόχαρτο για να το απορροφήσει.
Τα παιδιά πήγαιναν στο σχολείο και τα Σάββατα ενώ τις Κυριακές ήταν υποχρεωτικός ο εκκλησιασμός. Το μάθημα ξεκινούσε στις 8 και διαρκούσε μέχρι τις 12. Άρχιζε ξανά στις 2 και διαρκούσε μέχρι τις 5.
Τα βιβλία και στο δημοτικό και στο γυμνάσιο ήταν γραμμένα στην καθαρεύουσα μέχρι το 1981. Στην έκτη και στην πέμπτη δημοτικού οι μαθητές έγραφαν διαγωνισμούς κάθε τετράμηνο. Τα αγόρια φορούσαν πηλήκιο, κοντό παντελόνι και ποδιά και τα κορίτσια ποδιά και κορδέλα στα μαλλιά.
Ο δάσκαλος είχε βέργα και, όταν κάποιος μαθητής δεν ήξερε το μάθημα της ημέρας, του χτυπούσε την παλάμη. Αυτή ήταν μια από τις τιμωρίες. Υπήρχαν κι άλλες όπως να μείνει ο μαθητής νηστικός αφού τον άφηναν στο σχολείο όλο το μεσημέρι.
Οι δάσκαλοι ζούσαν στον τόπο που δίδασκαν καθώς δεν υπήρχε μεταφορικό μέσο για να πηγαινοέρχονται. Η μητέρα της γιαγιάς μου είχε 5 παιδιά. Δεν μπορούσε να τα παίρνει μαζί της όταν πήγαινε σε άλλο χωριό ως δασκάλα. Πήγαινε στην οικογένειά της μόνο την Κυριακή με τα πόδια ή με το γαϊδούρι.
Πριν την έναρξη των μαθημάτων, κάποιες μέρες μοίραζαν στους μαθητές γάλα, ενώ στο σχολείο τους έδιναν ψωμί με τυρί. Στο γυμνάσιο υπήρχε συσσίτιο με κανονικό φαγητό το μεσημέρι.
Τα παιδιά στις εθνικές εορτές έπαιζαν θέατρο και χόρευαν παραδοσιακούς χορούς και στο τέλος της χρονιάς έκαναν γυμναστικές επιδείξεις. Εκδρομές πήγαιναν με τα πόδια μόνο εντός Πάρου.
Τέλος, για να πάνε τα παιδιά στο σχολείο χτυπούσε η καμπάνα της εκκλησίας, μιας και δεν υπήρχαν ρολόγια.
Από όλα τα παραπάνω, διαπιστώνουμε ότι το εκπαιδευτικό σύστημα στις μέρες μας έχει βελτιωθεί. Οι συνθήκες εργασίας για τους εκπαιδευτικούς είναι καλύτερες και έχουν περισσότερα μέσα για να μεταδίδουν γνώσεις στους μαθητές. Όσο για τους μαθητές δεν υπάρχει ο φόβος της βέργας και οι συνθήκες μάθησης είναι πολύ καλύτερες.
Η προσπάθεια της Καλλιπάτειρας να πείσει τους Ελλανοδίκες να της επιτρέψουν να παρακολουθήσει τους Ολυμπιακούς αγώνες.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
Ιστορικό που σχετίζεται με το αθλητικό ιδεώδες των αρχαίων Ελλήνων.
ΒΑΣΙΚΟΤΕΡΗ ΙΔΕΑ
Η ανώτερη ηθική αξία των Ολυμπιακών αγώνων. Φαίνεται μέσα από τη λαχτάρα της Καλλιπάτειρας να παρακολουθήσει τους αγώνες, από την πειθώ που ασκεί στους Ελλανοδίκες και τη μεγάλη τιμή του να είναι κάποιος ολυμπιονίκης.
ΤΟΠΟΣ
Ανοιχτός χώρος σταδίου Ολυμπίας.
ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΝΑΣΣΙΣΜΟΥ
Φαίνεται στο ποίημα από τη φροντίδα για τελειότητα της μορφής και από το θέμα που είναι εμπνευσμένο από την αρχαιότητα.
ΕΠΑΙΝΟΣ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ
Στην τελευταία στροφή.
ΤΕΧΝΙΚΗ
Ο ποιητής παρουσιάζει το περιστατικό σε διαλογική μορφή. Δίνει έτσι ζωηρότητα και θεατρικότητα στον λόγο και αναδεικνύονται καλύτερα οι χαρακτήρες. Συγκεκριμένα τα λόγια των δικαστών καταλαμβάνουν 2 στίχους ενώ της Καλλιπάτειρας που είναι κατηγορούμενη 12. Τονίζεται με αυτόν τον τρόπο η Καλλιπάτειρα.
ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ
Α) Δικαστών: ο άγραφος Νόμος
Β) Καλλιπάτειρας: η λαμπρή της γενιά και η διαφορά της από τις άλλες γυναίκες.
ΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ
Η ομορφιά των σωμάτων (6-8), η λάμψη των τιμών μεταφορικά (10-11) και ο ύμνος του Πινδάρου στο μάρμαρο (12-14).
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑΣ
Ισχυρή προσωπικότητα, γυναίκα θαρραλέα, που συγκρούεται με παλαιές συνήθειες και απαγορεύσεις, συγκινείται από τον αγώνα των νεαρών αθλητών με τα γυμνασμένα κορμιά και το ευγενικό ήθος και λαχταρά τον ενθουσιασμό που μεταδίδουν στους θεατές. Είναι περήφανη για τους συγγενείς της που ήταν Ολυμπιονίκες. Σοβαρή και αξιοπρεπής προσπαθεί να τους πείσει να την αφήσουν να απολαύσει αυτό που καμιά γυναίκα δεν μπόρεσε. Δεν υποτιμά τις άλλες γυναίκες, αλλά αισθάνεται ήρεμη αυτοπεποίθηση για την αξία της.
ΓΛΩΣΣΑ
Απλή δημοτική, λόγος πυκνός και προσεκτικά επιλεγμένες λέξεις. Κυριαρχούν τα επίθετα.
Σονέτο με 14 ιαμβικούς στίχους, που χωρίζονται σε δύο τετράστιχες και δύο τρίστιχες στροφές. Η μορφή είναι φροντισμένη και υπάρχει ομοιοκαταληξία των 11σύλλαβων στίχων αββα, (σταυρωτή), αββα(σταυρωτή), γδγ (πλεχτή), δεε (ζευγαρωτή στους δύο τελευταίους στίχους).
ΘΕΣΗ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΕΠΟΧΕΣ
Εξαιρετικά υποβαθμισμένη, ζούσε στο περιθώριο της ζωής, κάτω από τη σκιά του άνδρα και θεωρούνταν κατώτερο ον. Ζούσε αποκλεισμένη από τα κοινά ως πολίτης β΄ κατηγορίας. Ασχολούνταν μόνο με γυναικείες εργασίες και αποκλείονταν από άλλες δραστηριότητες.
ΠΟΤΕ ΓΡΑΦΕΤΑΙ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ
Λίγο πριν τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες του 1896.
ΙΔΑΝΙΚΑ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ
Η ανιδιοτέλεια (το αγρίλι του Ηρακλέα ήταν το βραβείο), ο ευγενικός στόχος ισόρροπης ανάπτυξης σώματος και ψυχής (ωραία κορμιά – θαυμαστές ψυχές). Παράλληλα, προβάλλεται και η αξία της τέχνης (Πίνδαρος).
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ
Υπάρχουν διαφορές στην κοινωνική θέση της γυναίκας (σήμερα παρακολουθεί τους αγώνες και συμμετέχει σε αυτούς) και στο πνεύμα του Ολυμπισμού (έχει σήμερα υποτιμηθεί, καθώς οι αθλητές αγωνίζονται για το χρήμα και τη φήμη χρησιμοποιώντας συχνά ανέντιμα μέσα).
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΗΡΩΙΔΑΣ
Πόθος, λαχτάρα, περηφάνια, συγκίνηση, κυριαρχούν στην ψυχή της.
ΤΙ ΠΑΡΑΛΕΙΠΕΙ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ
Το τέλος, αν δηλαδή έπεισε τους Ελλανοδίκες και ποια ήταν η απόφασή τους. Όμως ποιητής δίνει βαρύτητα στην αιτιολόγηση και δικαιολόγηση της πράξης της. Έτσι μια αθωωτική απόφαση θα ήταν περιττή, ενώ μια καταδικαστική θα ακύρωνε τη γενναία στάση της και θα επισκίαζε τη δόξα των ολυμπιονικών συγγενών της.
ΤΟ ΑΓΡΙΛΙ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΑ
Σύμφωνα με την παράδοση ο Ηρακλής καθιέρωσε την τέλεση των Ολυμπιακών αγώνων και αυτός φύτεψε την αγριελιά που βρισκόταν δίπλα από το στάδιο της Ολυμπίας. Από αυτήν την αγριελιά έκοβαν τα κλαδιά με τα οποία έπλεκαν τα στεφάνια και με αυτά στεφάνωναν τους νικητές των αγώνων. Αυτό το απλό έπαθλο, ο κότινος, ήταν η μεγαλύτερη τιμή και δόξα για έναν αθλητή.
Ο Ολυμπιακός Ύμνος είναι μια μουσική σύνθεση που συντέθηκε για τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896 από τον Σπύρο Σαμάρα, σε ποίηση του Κωστή Παλαμά.
ΣΟΝΕΤΟ
Το σονέτο είναι ένα ποιητικό είδος που ακολουθεί μία σταθερή στιχουργική μορφή. Αποτελείται από 14 στίχους, γι’ αυτό συχνά αποκαλείται και δεκατετράστιχο. Εμφανίστηκε στην Ιταλία τον 13ο αιώνα και στη συνέχεια εξαπλώθηκε στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Διακρίνονται δύο βασικές μορφές σονέτων: το ιταλικό και το αγγλικό. Το ιταλικό σονέτο, που είναι και το πιο καθιερωμένο, αποτελείται από δύο τετράστιχες και δύο τρίστιχες στροφές, ενώ το αγγλικό από τρεις τετράστιχες και ένα καταληκτικό δίστιχο.
ΠΑΡΝΑΣΣΙΣΜΟΣ (ΛΕΞΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ)
Ο παρνασσισμός είναι ένα λογοτεχνικό κίνημα που εμφανίζεται στη Γαλλία γύρω στα μέσα του 19ου αιώνα, ως αντίδραση προς το ρομαντισμό, ο οποίος εκείνη την εποχή βρίσκεται ήδη στη φάση της παρακμής. Το νέο λογοτεχνικό κίνημα θα διατηρήσει τη σημασία του για τρεις περίπου δεκαετίες (1850-1880) και σιγά – σιγά θα εξαπλωθεί σε μερικές ακόμη χώρες, μεταξύ των οποίων και στη δική μας.
Ο παρνασσισμός δίνει μεγάλη σημασία στην ακρίβεια της έκφρασης και στη λεπτομέρεια, καθώς προσπαθεί να καλλιεργήσει μιαν απρόσωπη και αντικειμενική ποίηση, εκφράζοντας με τον τρόπο αυτό το επιστημονικό πνεύμα της εποχής. Σε ό,τι αφορά την επεξεργασία του στίχου, σέβεται τους ρυθμικούς, μετρικούς και στιχουργικούς κανόνες, καθώς και την ομοιοκαταληξία, και γενικά ενδιαφέρεται υπερβολικά για τη μορφή.
Οι παρνασσικοί ποιητές αντλούν τα θέματα και τις εικόνες τους απ’ τη μυθολογία και την ιστορία και αναζητούν την έμπνευσή τους στους χαμένους πολιτισμούς της αρχαιότητας, ιδίως στον ελληνικό και τον ινδικό. Αυτό που τελικά επιδιώκουν είναι η απουσία κάθε συναισθήματος, πάθους ή έντασης· θέλουν κυρίως να εκφράσουν την ηρεμία, τη γαλήνη, την απάθεια και γι’ αυτό το σκοπό υιοθετούν ως ένα βαθμό την πλαστικότητα και την αρμονία της κλασικής τέχνης. Για τους παρνασσικούς ποιητές, το ποίημα πρέπει να έχει την ομορφιά ενός αρχαίου αγάλματος.
Ωστόσο, στην προσπάθειά τους να καλλιεργήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αυτή την απρόσωπη και αντικειμενική έκφραση, αυτόν τον απόλυτα ισορροπημένο και ψυχρό ποιητικό τόνο και ύφος, οι παρνασσικοί δημιούργησαν μια ποίηση χωρίς αληθινή ζωή ή ανθρώπινη παρουσία, μακριά από κάθε συναίσθημα. Αρνούμενοι, δηλαδή, το ρομαντισμό, έφτασαν τελικά στους αντίποδές του.
Σε ό,τι αφορά τη νεοελληνική λογοτεχνία, ο παρνασσισμός κάνει την εμφάνισή του με την ποιητική γενιά του 1880, τη λεγόμενη Νέα Αθηναϊκή Σχολή. Και στη χώρα μας εμφανίζεται στο προσκήνιο ως αντίδραση προς το ρομαντισμό, ενώ έχει όλα τα χαρακτηριστικά του γαλλικού παρνασσισμού, τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά. Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο σε σχέση με το ρομαντισμό, είναι ότι ο παρνασσισμός αρνείται την καθαρεύουσα και στρέφεται προς τη δημοτική (οι Έλληνες παρνασσικοί ποιητές ανήκουν στη λεγόμενη γενιά του δημοτικισμού).
ΛΟΡΕΝΤΖΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ (1860-1912)
Ο Λορέντζος Μαβίλης γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1860, όπου υπηρετούσε τότε ο δικαστικός πατέρας του Παύλος με καταγωγή από την Ισπανία. Η μητέρα του, που καταγόταν από την αρχοντική οικογένεια Δούσμανη, είχε περάσει μέρος της ζωής της κοντά στον αγροτικό πληθυσμό της Κέρκυρας και αγάπησε τη λαϊκή γλώσσα και τέχνη και την αγάπη αυτή μετέδωσε στον γιο της. Μεγάλη επίδραση στην προσωπικότητα του Μαβίλη άσκησε ο Ιάκωβος Πολυλάς, του οποίου υπήρξε φίλος και μαθητής. Μαθήτευσε στο εκπαιδευτήριο Καποδίστριας της Κέρκυρας και κατόπιν στο κερκυραϊκό γυμνάσιο. Μετά το γυμνάσιο έφυγε για την Αθήνα για πανεπιστημιακές σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή. Στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε και η γνωριμία του με τον Χαρίλαο Τρικούπη. Το 1879 έφυγε για τη Γερμανία , όπου έμεινε για δεκατέσσερα χρόνια. Εκεί μελέτησε τους αρχαίους κλασικούς και έμαθε Ιταλικά, Αγγλικά, Γαλλικά και Ισπανικά, καθώς επίσης Σανσκριτικά. Στη Γερμανία ο Μαβίλης ολοκλήρωσε τις σπουδές του και το 1890 πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα από το πανεπιστήμιο του Erlangen. Το 1893 επέστρεψε στην Κέρκυρα όπου εντάχτηκε στην Κερκυραϊκή Σχολή, συνδέθηκε δε ιδιαιτέρως με τον Κων/νο Θεοτόκη. Κατόπιν στρατεύτηκε και το 1896 έγινε μέλος της Εθνικής Εταιρείας . Το 1897 έφυγε για την Κρήτη προς ενίσχυση του εκεί επαναστατικού κινήματος και κατέληξε στην Ήπειρο επικεφαλής σώματος ανταρτών. Στις εκλογές του 1910 απέκτησε βουλευτικό αξίωμα με το κόμμα των Φιλελευθέρων και από αυτή τη θέση αγωνίστηκε για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας. Το 1912 σε ηλικία πενήντα τριών ετών πήρε μέρος στην εκστρατεία της Ηπείρου και σκοτώθηκε στη μάχη του Δρίσκου. Στο έργο του Μαβίλη έντονη παρουσιάζεται η σολωμική επίδραση, κυρίως στη δημοτική γλώσσα του και στο κυρίαρχο πατριωτικό συναίσθημα. Επίδραση δέχτηκε επίσης από τις παραδόσεις του Φίχτε (Γερμανού φιλοσόφου), τις οποίες παρακολούθησε στη Γερμανία, και από τη φιλοσοφία του Καντ. Από το πρωτότυπο έργο του γνωστότερα είναι τα σονέτα του, τα οποία χαρακτηρίζονται από πληρότητα μορφής, ενώ έγραψε και πολλές μεταφράσεις. Τα πιο γνωστά σονέτα του: Λήθη, Καλλιπάτειρα, Ελιά, Μούχρωμα. Στην ποίηση του Μαβίλη συναντώνται τα ρεύματα του γερμανικού συμβολισμού με το επίσης γερμανικής προέλευσης σοσιαλιστικό πνεύμα του και τη μεγάλη αγάπη του για την πατρίδα.
ΔΙΑΠΛΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΩΝ: Περιοδικό για παιδιά που εκδίδονταν για 100 περίπου χρόνια. Ο συγγραφέας Γρηγόρης Ξενόπουλος ήταν αρχισυντάκτης του για πενήντα χρόνια ως το 1948. Εκεί ανάμεσα στα άλλα δημοσίευε και τις Αθηναϊκές επιστολές, που τις απηύθυνε στα παιδιά με το ψευδώνυμο Φαίδων. Οι επιστολές αυτές ήταν είδος χρονογραφήματος για τα παιδιά και αναφέρονταν σε επίκαιρα θέματα από την κοινωνική και πολιτιστική ζωή.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ:
1η:«Αγαπητοί μου….Δεν τα βλέπω.» Η ζακυνθινή κουλούρα απαραίτητη για τον εορτασμό των Χριστουγέννων.
2η : «Και δεν τα ΄βλεπα πραγματικώς……τα Θεοφάνεια.» Εορτασμός Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς κατόπιν εορτής.
3η: «Κάποιο χρόνο όμως….και να μένει στη Ζάκυνθο.» Η αποξένωση από το έθιμο της κουλούρας.
4η: «Έτσι εξήγησα τότε…..Σας ασπάζομαι Φαίδων». Σύγκριση Ζακυνθινής κουλούρας και μέλανα ζωμού.
ΘΕΜΑ: Το νόημα που είχε για τον επιστολογράφο η Ζακυνθινή κουλούρα για τον εορτασμό των Χριστουγέννων στα φοιτητικά του χρόνια και η αδιαφορία για το έθιμο, όταν τον αφομοίωσε η ζωή της Αθήνας.
ΒΑΣΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ: Η σημασία της τοπικής παράδοσης στη ζωή των ανθρώπων και στη διαμόρφωση της θρησκευτικής τους συνείδησης. Η απομάκρυνση από τη γενέτειρα οδηγεί και στη χαλάρωση του δεσμού με την τοπική παράδοση.
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ: Λογοτεχνικό είδος στο οποίο ο συγγραφέας με προσωπικό ύφος παρουσιάζει ένα θέμα της επικαιρότητας. Το χρονογράφημα έχει ανάλαφρη διάθεση, χάρη, ευφυολογία, ειρωνεία. Δημοσιεύεται συνήθως σε εφημερίδες ή περιοδικά.
ΤΟΝΟΣ: Νοσταλγικός- χιουμοριστικός, κουβεντιαστός σαν να γίνεται συνομιλία.
ΓΛΩΣΣΑ: Απλή δημοτική παρά το ότι το 1925 επίσημη γραπτή γλώσσα ήταν η καθαρεύουσα.
ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΙΞΗΣ: Χρησιμοποιούνται ερωτηματικά σε ρητορικές ερωτήσεις (για να δοθεί η ζωντάνια της προφορικότητας), παύλες, θαυμαστικά (για να δοθεί το συναίσθημα) και αποσιωπητικά στα οποία δίνεται ιδιαίτερη έμφαση καθώς υποδηλώνουν συναισθήματα του αφηγητή, όπως αιφνιδιασμό, έκπληξη, χιούμορ κτλ.
ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΣ: Συντελούν στην αποξένωση του αφηγητή από το έθιμο της κουλούρας. Αρχικά, όταν απομακρύνεται από τον τόπο του, είναι γεμάτος νοσταλγία. Όταν όμως η απουσία του από το οικείο περιβάλλον παρατείνεται, επιδρούν άλλοι παράγοντες (νέες συνήθειες, νέο περιβάλλον, νέος τρόπος ζωής) που οδηγούν τον αφηγητή στην αδιαφορία για το έθιμο. Φαίνεται έτσι η σταθερή σχέση του τόπου και των εθίμων.
ΑΝΑΧΡΟΝΙΣΜΟΙ: Στην τελευταία ενότητα: α) παρουσιάζεται η αρχαία ειδωλολάτρισσα Σπαρτιάτισσα μάνα να στέλνει στο ξενιτεμένο της παιδί χριστουγεννιάτικο μέλανα Ζωμό και β)παρουσιάζεται ένας αρχαίος μνηστήρας της Πηνελόπης να της στέλνει δώρο ένα χριστουγεννιάτικο χριστόψωμο.
ΓΝΩΜΙΚΑ : «Κάθε πράγμα ταιριάζει στον τόπο του».
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΣΗ: Για να επιβεβαιώσει ο αφηγητής την άποψή του πως κάθε πράγμα ταιριάζει στον τόπο του, δίνει το παράδειγμα με τον μέλανα ζωμό των Σπαρτιατών. Ίδια απογοήτευση με τον τύραννο ένιωσε κι αυτός, όταν μετά από χρόνια δοκίμασε την κουλούρα.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ: Είναι ένα κείμενο με ιδιωτικό ή προσωπικό χαρακτήρα, που το γράφει κάποιος (ο αποστολέας) και το στέλνει με κάποια ειδική υπηρεσία σε έναν ή σε περισσότερους παραλήπτες, στους οποίους δίνει κάποιες πληροφορίες, οδηγίες, ευχές κτλ. Η επιστολή αποτελείται από κάποια μέρη, που είναι: η ημερομηνία, η προσφώνηση, το κύριο σώμα της και η επιφώνηση μαζί με το όνομα του αποστολέα (τα μέρη αυτά είναι ευδιάκριτα και στην επιστολή του σχολικού βιβλίου).
Αμερικανός εφευρέτης και επιχειρηματίας, μία από τις επιφανέστερες μορφές στην ιστορία της τεχνολογίας. Είναι ο εφευρέτης με τις 1093 ευρεσιτεχνίες, στις οποίες περιλαμβάνονται ο ηλεκτρικός λαμπτήρας πυράκτωσης, ο φωνογράφος, το σύγχρονο τηλέφωνο, η κινηματογραφική μηχανή προβολής, οι σιδηροαλκαλικές μπαταρίες και τεχνικές κατασκευής τσιμέντου και χημικών προϊόντων. Είναι, επίσης, ο ιδρυτής του πρώτου εργαστηρίου βιομηχανικής έρευνας.
ΤΟΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Το χρονογράφημα είναι είδος έντεχνου πεζού λόγου με λογοτεχνική συχνά χροιά. Δημοσιεύεται σε εφημερίδες και σε περιοδικά και κυρίως σε εφημερίδες. Πρόθεσή του είναι να σχολιάσει την επικαιρότητα της κοινωνικής, της πολιτιστικής, της πολιτικής κτλ. ζωής. Κινείται δηλαδή σε κάθε κατεύθυνση και αγκαλιάζει κάθε μορφή ζωής που παρουσιάζει ευρύτερο ενδιαφέρον. Είναι σύντομο κείμενο ευχάριστο και καλύπτει συγκεκριμένη στήλη στην εφημερίδα ή στο περιοδικό. Γράφεται σε τόνο εύθυμο, χαριτωμένο, χιουμοριστικό, κάποτε επικριτικό, συχνά ειρωνικό, παραινετικό (συμβουλευτικό), διδακτικό και παιδαγωγικό. Με την ποικιλία των θεμάτων του και των τρόπων με τους οποίους γράφεται εξασφαλίζει όλες τις προϋποθέσεις μιας φιλικής ευχάριστης και τακτικής επικοινωνίας χρονογράφου και κοινού. Οι αναγνώστες το περιμένουν. Είναι, άλλωστε, γνωστό ότι συχνά χρονογράφος και αναγνώστες αναπτύσσουν μιαν ιδιότυπη σχέση που φτάνει έως και στην αλληλογραφία. Όπως σημειώσαμε, τα θέματα τα αντλεί ο χρονογράφος από την επικαιρότητα, την οποία και σχολιάζει: το ευχάριστο και το δυσάρεστο, το σοβαρό και το αστείο, το ευτυχές και το ατυχές περιστατικό, το ατομικό και το κοινωνικό πρόβλημα, το πνευματικό και το υλικό, το παλαιό και το νέο, το συντηρητικό και το προοδευτικό, η μορφή και η ουσία, το στατικό και το δυναμικό και όλα τα συναφή συγκροτούν πλούσιο και ανοιχτό πεδίο της θεματικής του χρονογραφήματος. Το είπαμε κιόλας, σκοπός του χρονογράφου είναι να ωφελήσει την κοινωνική ομάδα στην οποία απευθύνεται: να υποδείξει, να συμβουλέψει, να διδάξει, να διαπαιδαγωγήσει ενδεχομένως, να συμβάλει στη διάπλαση της κοινωνίας.
Πρόκειται για το έντυπο που συνέβαλε τα μέγιστα στη διαπαιδαγώγηση, στην ψυχαγωγία και την επικοινωνία της νέας γενιάς των τελών του 19ου και του μεγαλύτερου μέρους του 20ου αιώνα. Αυτή η έκδοση άνοιξε δρόμο στον χώρο των παιδικών περιοδικών, διαμόρφωσε τη μέθοδο της επιλογής και της παράθεσης της ύλης τους και λάμπρυνε τα ελληνικά γράμματα με αληθινά κομψοτεχνήματα, τα οποία ακόμα και σήμερα θεωρούνται αξεπέραστα. Είναι πρακτικά αδύνατον να μιλήσει κάποιος για τις περιοδικές εκδόσεις που αφορούν τις γενιές της νεολαίας της προαναφερθείσας περιόδου χωρίς να κάνει αναφορά στην πρωτοπορία, στην αίγλη και την απήχηση της «Διάπλασης των Παίδων».Επιστολές, σπαζοκεφαλιές, ανέκδοτα και διηγήματα από τους αναγνώστες δημοσιεύονταν στις σελίδες!Ένα από τα ατού της «Διάπλασης» ήταν ο ανοιχτός χαρακτήρας της. Η σχέση του περιοδικού με το κοινό της δεν ήταν μονοσήμαντη αλλά αμφίπλευρη. Υποχρέωνε, με τον τρόπο της, τους μικρούς φίλους της να γίνουν δημιουργικοί. Να γράφουν επιστολές, να υποβάλλουν σπαζοκεφαλιές, ανέκδοτα, μικρά διηγήματα και ιστορίες προς δημοσίευση – σε γενικές γραμμές να συμμετέχουν στην ευρύτατη συντακτική ομάδα του περιοδικού. Τούτη η ομάδα αριθμούσε πάμπολλους ταλαντούχους και πολλά υποσχόμενους μικρούς «εθελοντές», οι οποίοι στη συνέχεια έκαναν λαμπρή σταδιοδρομία στα ελληνικά γράμματα. Ο Ξενόπουλος, άλλωστε, έχει γράψει ότι και ο ίδιος ήταν συνδρομητής του περιοδικού, πριν μεγαλώσει αρκετά για να εμπλακεί επαγγελματικά με αυτό. Το πρώτο του έργο που δημοσιεύτηκε εκεί ήταν ένα έμμετρο αίνιγμα σε τεύχος του έτους 1880.Με βάση τις τρέχουσες εμπειρίες από τον «νέο, γενναίο, ψηφιακό» κόσμο μας, η «Διάπλασις των Παίδων» μπορεί να χαρακτηριστεί και σαν… αναλογικό facebook, που τυπωνόταν σε χαρτί!
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια