ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ

MYKHNAIKH ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ TEXNH

1.Σε ποιους θεούς πίστευαν οι Μυκηναίοι ποια ήταν η κυρίαρχη θεά και πώς επιβεβαιώνονται γι’ αυτό οι μελετητές;

Λάτρευαν τους θεούς που γνωρίζουμε από τον Όμηρο (Δία, Ήρα, Ποσειδώνα, Άρτεμη, Διόνυσο), εκτός από τον Απόλλωνα. Κυρίαρχη θεότητα ήταν η Πότνια (=σεβάσμια), που της πρόσφεραν πρόβατα, μαλλί, έλαια και μέλι.

Μια θεϊκή μορφή που κρατάει στάχυα. Φορά δέρμα ζώου, λοξά δεμένο στο σώμα της και κάλυμμα κεφαλής με λοφίο (Ανάκτορο Μυκηνών).

Προσφορές στην Πότνια

2.Πού λάτρευαν τους θεούς τους;

Όπως και οι Μινωίτες, λάτρευαν τους θεούς σε μικρά ιερά.

3.Ποιοι αποτελούσαν το ιερατείο και ποιος ήταν  ο ρόλος τους;

Ήταν άνδρες και γυναίκες. Αποτελούσαν μια ξεχωριστή κοινωνική τάξη (βλέπε πυραμίδα τάξεων) και διαχειρίζονταν την περιουσία των ιερών.

4.Πού αναπτύχθηκε και ποιο είναι το γενικό χαρακτηριστικό της μυκηναϊκής τέχνης;

Αναπτύχθηκε στα ανακτορικά κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας  (Μυκήνες, Τίρυνθα, Πύλος, Θήβα κ.λπ.) την ύστερη εποχή του χαλκού (1600-1100 π.Χ.) Το γενικό χαρακτηριστικό της είναι η  έντονη μινωική επίδραση.

5.Τι εννοούμε με τον όρο μνημειακή αρχιτεκτονική;

Είναι η αρχιτεκτονική που επιβάλλεται με τον όγκο της (π.χ. κυκλώπεια τείχη, θολωτοί τάφοι).

6.Τι περιλαμβάνει η μυκηναϊκή αρχιτεκτονική;

Τα τείχη τα ανάκτορα, και τους τάφους.

7.Ποια ιδιαιτερότητα είχαν τα τείχη;

Ήταν γιγαντιαία και ονομάστηκαν «κυκλώπεια», γιατί χτίζονταν με τεράστιους ογκόλιθους.

8.Ποια ήταν η μορφή των μυκηναϊκών ανακτόρων; Να συγκριθούν με τα μινωικά.

Ήταν απλούστερα από τα μινωικά. Αποτελούνταν από ένα προθάλαμο και ένα  κύριο δωμάτιο (το μέγαρο) που στο κέντρο είχε κυκλική εστία και εκεί δέχονταν τους επισκέπτες. Γύρω τους ήταν κτισμένοι οι δευτερεύοντες χώροι κατοικίας. Ήταν κτισμένα σε οχυρωμένα με τείχη υψώματα –ακροπόλεις.

9.Ποια τα είδη των τάφων και ποια τα χαρακτηριστικά του κάθε είδους;

α)Οι λακκοειδείς που αποτελούνταν από ένα μακρόστενο σκάμμα πάνω στο οποίο στήνονταν  όρθιες λίθινες πλάκες (επιτύμβιες στήλες) που παρουσίαζαν πολεμικές και κυνηγετικές σκηνές (ανάλογα με την ιδιότητα του νεκρού).

λακκοειδείς τάφοι Μυκηνών

β) Οι θολωτοί που αποτελούνταν από ένα μακρύ διάδρομο, ανάμεσα σε λίθινους τοίχους και κυκλικό θάλαμο με θολωτή οροφή που σκεπαζόταν με χώμα και έμοιαζε εξωτερικά με χαμηλό λόφο. Παράδειγμα τέτοιου τάφου είναι ο θησαυρός του Ατρέα στις Μυκήνες που θεωρήθηκε ως τάφος του Αγαμέμνονα.

θολωτός τάφος

10.Τι θα πει  «θησαυρός του Ατρέα»;

Θησαυρός σημαίνει θησαυροφυλάκιο. Ονομάστηκε έτσι ο τάφος, γιατί  περιείχε πολύτιμα κτερίσματα.

Τάφος Ατρέα

11.Σε ποιες μορφές τέχνης υπήρξε έντονη η μινωική επίδραση;

Στις τοιχογραφίες και την κεραμική.

12.Τι σημαίνει ο όρος «εικονιστικός ρυθμός»;

Έτσι ονομάστηκε ο τρόπος διακόσμησης μιας κατηγορίας αγγείων που διακοσμούνταν με παραστάσεις ζώων, πουλιών, ψαριών και  σκηνές με άρματα.

13.Ποια είναι τα είδη της μεταλλοτεχνίας;

Κατασκεύαζαν κοσμήματα, πολυτελή αντικείμενα όπως κύπελλα και σκεύη, όπλα όπως ξίφη και εγχειρίδια, χρυσές προσωπίδες και άλλα.

ΧΡΥΣΗ ΝΕΚΡΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΙΔΑ ΜΥΚΗΝΩΝ

Κύπελλο απ’ το Βαφειό Λακωνίας

Χρυσή νεκρική προσωπίδα

14.Τι υποδηλώνουν όλα αυτά τα έργα τέχνης;

Υποδηλώνουν τον πλούτο και τη δύναμη των Μυκηναίων βασιλιάδων και ευγενών. Επίσης, δείχνουν την  επικοινωνία με χώρες της Ανατολής και της Αιγύπτου από όπου εισήγαγαν τα απαραίτητα  πολύτιμα υλικά.

ΠΗΓΕΣ

http://history-pages.blogspot

http://www.fhw.gr/chronos

http://katsba.ueuo.com/dim/c/toixografies/toixografies-mykhn.htm

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 28 Οκτωβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Ο MYKHNAΪΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

1.Ποιος ήταν ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός;

Ο μυκηναϊκός.

2.Πού και πότε αναπτύσσεται;

Αναπτύσσεται την ύστερη εποχή του χαλκού, 1600-1100  π.Χ. στην Ηπειρωτική Ελλάδα.

3.Από πού πήρε την ονομασία του;

Από το κέντρο του, τις Μυκήνες.

4.Ποια ίχνη υπάρχουν για την περίοδο  1600-1450;

Οι βασιλικοί τάφοι.

5.Ποιος τον ανέσκαψε;

Ο Ερρίκος Σλήμαν.

6.Πότε και πού κτίζονται τα πρώτα ανάκτορα;

Το 1400 π.Χ. σε κορυφές οχυρωμένων ακροπόλεων.

7.Ποιος ήταν ο ρόλος των ανακτόρων;

Ήταν πολυδύναμα  διοικητικά κέντρα διαφόρων επικρατειών με κέντρο την Πελοπόννησο.

8.Ποιες ήταν οι περίοδοι του μυκηναϊκού πολιτισμού με βάση τα ευρήματα των ανασκαφών;

• Προανακτορική περίοδος 1600-1400 π.Χ. στην οποία ανήκουν οι βασιλικοί τάφοι.
• Ανακτορική περίοδος 1400-1200 π.Χ.  κατά την οποία κτίστηκαν τα  ανάκτορα.

9.Ποιες επιρροές δέχτηκαν οι Μυκηναίοι από τους Μινωίτες και από πότε;

Από το 17^ο αιώνα και μετά δανείζονται τεχνολογικά επιτεύγματα, μορφές τέχνης και γραφή.

10.Σε ποια θέματα πρωτοτύπησαν;

Πρωτοτύπησαν στη μνημειακή αρχιτεκτονική, δηλαδή τις οχυρωμένες ακροπόλεις (κυκλώπεια τείχη) και τους  θολωτούς τάφους.

11.Πού στηρίζεται η οικονομία τους αρχικά και πού  αργότερα;

Αρχικά στηρίζονταν  στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Παράλληλα αναπτύχθηκε η βιοτεχνία δηλαδή η ελεφαντουργία (επεξεργασία ελεφαντόδοντου), η λιθοτεχνία, η μεταλλουργία κ.λπ. Από τα μέσα του 15^ου αιώνα (1450 π.Χ.) που καταλήφθηκε η Κνωσός, οι Μυκηναίοι εξαπλώνονται ναυτιλιακά και εμπορικά στη Μεσόγειο.

12.Η εμπορική και  ναυτιλιακή τους εξάπλωση έγινε με ειρηνικό τρόπο; Σκεφτείτε ποιες  δραστηριότητες των Μυκηναίων υποδηλώνει ο Τρωικός πόλεμος.

Η θαλάσσια εμπορική και ναυτιλιακή εξάπλωση έγινε ειρηνικά αλλά και με πόλεμο, όπως φαίνεται από τον Τρωικό πόλεμο.

13.Ποια στοιχεία ένωναν τα διάφορα ελληνικά φύλα;

Η κοινή θρησκεία, η κοινή γλώσσα, οι κοινές μεταθανάτιες δοξασίες και η ομοιομορφία στους θεσμούς.

14.Τι είναι ο πολιτισμός της μυκηναϊκής κοινής;

Όλα τα παραπάνω κοινά στοιχεία του πολιτισμού (θρησκεία, γλώσσα, μεταθανάτιες δοξασίες και οι Θεσμοί)  αποτελούν τον πολιτισμός της μυκηναϊκής κοινής.

15.Πώς είναι η πυραμίδα των κοινωνικών τάξεων;

• ο άναξ και η οικογένειά του
• οι αυλικοί
• το ιερατείο
• οι κάτοικοι των περιοχών = δήμοι
• οι δούλοι

16.Ποια ήταν η γραφή Μυκηναίων και η πρώτη ελληνική γραφή;

Η Γραμμική Β.

17.Πού ανακαλύφθηκε;

Αρχικά στην Κνωσό κι έπειτα στην Πύλο, στη Θήβα, στις Μυκήνες, στην Τίρυνθα (βρείτε τα στον χάρτη).

18.Πότε χρονολογούνται οι πρώτες  πήλινες επιγραφές;

Μετά το 1400 π.Χ. όταν καταλήφθηκε η Κρήτη από τους Μυκηναίους.

19.Πότε και ποιοι την αποκρυπτογράφησαν;

Ο Μάικλ Βέντρις και ο Τζον Τσάντγουικ το 1952.

20. Τι είδους γραφή είναι;

Είναι μια ελληνική συλλαβική γραφή.

21.Γιατί ήταν σημαντική η αποκρυπτογράφησή της;

Γιατί ήταν ελληνική γραφή και  απέδειξε ότι ο μυκηναϊκός πολιτισμός ήταν ελληνικός πολιτισμός. Επίσης,  με την αποκρυπτογράφησή της, προστέθηκαν 6 αιώνες στην ιστορία του  ελληνικού πολιτισμού (ως τότε αναγνωρίζονταν ως ελληνική μόνο η γραφή των ομηρικών χρόνων).

22.Ποια είναι  η σχέση της με τη γραμμική Α;

Μάλλον είναι μια εξελιγμένη και τελειοποιημένη μορφή της Γραμμικής Α.

23.Τι έγραφαν οι πινακίδες της Γραμμικής Β; Τι πληροφορίες αντλούμε από αυτές;

Κατέγραφαν εμπορικές και οικονομικές δραστηριότητες των ανακτόρων σχετικά με τη διακίνηση γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Όμως, με τη  μελέτη τους,  παίρνουμε πληροφορίες για τη διοίκηση και τη θρησκεία του μυκηναϊκού κόσμου.

24.Ποιοι την γνώριζαν;

Τη γνώριζαν μόνο οι εξειδικευμένοι γραφείς που εργάζονταν στα γραφεία τους μέσα στα ανάκτορα.

25.Πότε εξαπλώνονται οι Μυκηναίοι και γίνονται θαλασσοκράτορες;

Μετά την κυριαρχία τους στην Κρήτη , το 1450 π.Χ.

26.Πού ιδρύουν αποικίες;

Στο Αιγαίο, στην  Κύπρο και στη Μικρά Ασία.

27.Πού ταξιδεύουν για πρώτες ύλες και αγορές;

Ταξιδεύουν στην Εγγύς Ανατολή, στην  Ιταλία, στην  Ισπανία, στη Σικελία, ίσως και στη Βρετανία.

28.Πότε καταρρέει η Μυκηναϊκή δύναμη και πώς αποδεικνύεται αυτό;

Περίπου  το 1200 π.Χ. Αυτό φαίνεται από την καταστροφή των ανακτόρων, των οικισμών και των  πόλεων. Επίσης, από την εξαφάνιση της γραμμικής Β.

29.Ποιες είναι οι πιθανές αιτίες αυτής της καταστροφής;

• η κάθοδος των Δωριέων
• οι εσωτερικές αναταραχές (εμφύλιοι πόλεμοι)
• η κάθοδος των λαών της θάλασσας

Αυτοί οι παράγοντες έφεραν την πτώση του εμπορίου και την παρακμή των ανακτόρων λόγω της οικονομικής κρίσης.

30.Ο μυκηναϊκός πολιτισμός καταστρέφεται ολοκληρωτικά;

Ο μυκηναϊκός πολιτισμός δεν  καταστρέφεται ολοκληρωτικά, γιατί πολλά στοιχεία του θα επιβιώσουν και θα μεταδοθούν στην επόμενη φάση του ελληνικού πολιτισμού.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 18 Οκτωβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΤΟ ΤΕΧΝΑΣΜΑ ΤΟΥ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ, ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Γ ΚΛΙΣΗΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ, ΑΦΩΝΟΛΗΚΤΑ Γ ΚΛΙΣΗΣ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Θεμιστοκλῆς 12.2-6 (διασκευή)

ΠΗΓΗ

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos

ΤΡΙΤΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Κατά την τρίτη κλίση κλίνονται ονόματα και των τριών γενών περιττοσύλλαβα (=ανισοσύλλαβα).

ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗΣ

Τα τριτόκλιτα ουσιαστικά στην ονομαστική ενικού λήγουν σ’ ένα από τα φωνήεντα α, ι, υ, ω, ή σ’ ένα από τα σύμφωνα ν, ρ, ς (ξ, ψ)·

στην γενική ενικού λήγουν σε -ος, -ως, ή -ους.

ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΤΡΙΤΟΚΛΙΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Α) ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΑΤΑΛΗΚΤΑ

Τα ουσιαστικά της Γ΄κλίσης που σχηματίζουν την ονομαστική ενικού με την κατάληξη –ς και λέγονται καταληκτικά (ἥρω-ς, ἰχθύ-ς).

Τα ουσιαστικά της Γ΄κλίσης που σχηματίζουν την ονομαστική ενικού χωρίς καμιά κατάληξη και λέγονται ακατάληκτα(χιών, ἠχώ, σῶμα).

Β) ΜΟΝΟΘΕΜΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΟΘΕΜΑ

Από τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης άλλα έχουν σε όλες τις πτώσεις ένα μόνο θέμα και γι’ αυτό λέγονται μονόθεμα (χιτών, χιτῶν-ος).

Άλλα παρουσιάζονται με δύο θέματα και γι’ αυτό λέγονται διπλόθεμα (ἡγεμόν-ος, ἡγεμών).

Ισχυρό και αδύναμο θέμα

Στα διπλόθεμα τριτόκλιτα το θέμα που έχει στην τελευταία συλλαβή μακρόχρονο φωνήεν λέγεται ισχυρό θέμα (ποιμήν, ῥήτωρ), ενώ το άλλο που έχει στην τελευταία συλλαβή βραχύχρονο φωνήεν λέγεται αδύνατο θέμα (ποιμεν-, ῥητορ-).

Πώς βρίσκω το θέμα στα ουσιαστικά της Γ΄κλίσης;

Το θέμα στα μονόθεμα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης βρίσκεται από τη γενική του ενικού, αφού αφαιρεθεί από αυτήν η κατάληξη: πίνακ-ος (θ. πινακ-), κλητῆρ-ος(θ. κλητηρ-). Στα διπλόθεμα το ισχυρό θέμα βρίσκεται από την ονομαστική του ενικού και το αδύνατο από τη γενική του ενικού, αφού αφαιρεθεί η κατάληξη: ὁ ἡγεμὼν (ισχυρό θ. ἡγεμων-), τοῦ ἡγεμόν-ος (αδύνατο θ. ἡγεμον-)· ὁ ποιμὴν (ισχυρό θ. ποιμην-), τοῦ ποιμέν-ος (αδύνατο θ. ποιμεν-).

Γ) ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ

Κατά το χαρακτήρα (= τελευταίο γράμμα του θέματος που  βρίσκω από τη γενική αν αφαιρέσω την κατάληξη), τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης διαιρούνται:

α) σε φωνηεντόληκτα: ἥρω-ς, ἥρω-ος/ πόλις, πόλε-ως·

β) σε συμφωνόληκτα: κόραξ, κόρακ-ος/ σωλήν, σωλῆν-ος.

Γ΄ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ

α. Καταληκτικά διπλόθεμα φωνηεντόληκτα σε –ις (γεν. –εως)

Τα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας χαρακτηρίζονται διπλόθεμα, γιατί παρουσιάζουν ένα θέμα σε -ι (στην ονομ., αιτ. και κλητ. ενικού) και ένα σε -ε (στη γεν. και δοτ. ενικού και σε όλο τον πληθυντικό), π.χ. ονομ. εν. πρᾶξι-ς, αιτ. εν. πρᾶξι-ν, δοτ. πληθ. πράξε-σι.

Παρατηρήσεις

1. Στη γενική ενικού η κατάληξη είναι -ως. Τονίζονται στη γενική ενικού και πληθυντικού στην προπαραλήγουσα, μολονότι η λήγουσα είναι μακρά.
2. Η κλητική ενικού είναι ακατάληκτη.
3. Τα δίχρονα φωνήεντα στις καταλήξεις των ουσιαστικών της γ΄ κλίσης είναι βραχέα.

β. Καταληκτικά μονόθεμα φωνηεντόληκτα σε –εύς (γεν. -έως)

Παρατηρήσεις

1. To -υ- αποβάλλεται, όταν ακολουθεί φωνήεν στην κατάληξη.
2. Στη δοτική ενικού το -ε- του θέματος συναιρείται με το -ι της κατάληξης σε -ει.
3. Η κλητική ενικού είναι ακατάληκτη.

ΑΦΩΝΟΛΗΚΤΑ

Τα αφωνόληκτα τριτόκλιτα ουσιαστικά κατά το χαρακτήρα είναι:

α) ουρανικόληκτα (δηλ. με χαρακτήρα ουρανικό κ, γ, χ)·

β) χειλικόληκτα (δηλ. με χαρακτήρα χειλικό π, β, φ)·

γ) οδοντικόληκτα (δηλ. με χαρακτήρα οδοντικό τ, δ, θ).

α) Ουρανικόληκτα καταληκτικά μονόθεμα

β) Χειλικόληκτα καταληκτικά μονόθεμα

γ) Οδοντικόληκτα καταληκτικά μονόθεμα

με χαρακτήρα απλό οδοντικό τ ή δ ή θ

δ) Οδοντικόληκτα καταληκτικά μονόθεμα με θέμα σε -ντ

(ον. -ας, γεν. -αντος και ον. -ους, γεν. -οντος)

ε) Οδοντικόληκτα ακατάληκτα διπλόθεμα με θέμα σε -ντ

(ον. -ων, γεν. -οντος)

(θ. γεροντ-)

ζ) Οδοντικόληκτα ουδέτερα ακατάληκτα

μονόθεμα σε -α (γεν. -ατος)

(θ. κτηματ-)

ΠΗΓΗ: http://ebooks.edu.gr

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Οκτωβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 Β, ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

Καταρχάς πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι ο προφορικός και ο γραπτός λόγος αντιπροσωπεύουν διαφορετικές επικοινωνιακές περιστάσεις, γεγονός που σημαίνει πως αλλιώς μιλάμε και αλλιώς γράφουμε, ανάλογα με την περίσταση. Επίσης, ο προφορικός λόγος ιστορικά και ιεραρχικά προηγείται του γραπτού, εφόσον η προφορική ομιλία προϋπήρξε της γραπτής και ο άνθρωπος πρώτα μαθαίνει να μιλάει και μετά να γράφει.

Συγκρίνοντας τα δύο είδη μπορούμε να εντοπίσουμε τις διαφορές τους στα εξής χαρακτηριστικά:

1. Στη φυσικότητα και αμεσότητα. Ο προφορικός λόγος είναι ζωντανός, πιο φυσικός,  πιο παραστατικός, πιο άμεσος, σε αντίθεση με το γραπτό που είναι πιο «απρόσωπος» και πιο ψυχρός.
2.  Στην επικοινωνία. Ο προφορικός λόγος διευκολύνει καλύτερα την επικοινωνία, τον διάλογο, τη συζήτηση και την κατανόηση. Αποφεύγονται οι παρερμηνείες και οι παρεξηγήσεις. Αντίθετα, ο γραπτός λόγος δυσκολεύει έως και αποκλείει το διάλογο και, μερικές φορές, οδηγεί σε παρερμηνείες τον αναγνώστη.
3. Στη διάρκεια. Ο γραπτός λόγος μένει αναλλοίωτος στον χρόνο και τον χώρο και  παρέχει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να μελετά ξανά και ξανά το κείμενο. Παράλληλα, συντηρεί την ιστορική μνήμη. Αντίθετα, ο προφορικός λόγος έχει στιγμιαία διάρκεια και χρήση, γιατί  η μνήμη μας δύσκολα και για λίγο  συγκρατεί τη μηνύματά του. Ωστόσο  διατηρεί ζωντανή την προφορική παράδοση και όλα τα στοιχεία που μέσω αυτής μεταφέρονται, (ήθη και έθιμα, λαϊκές παραδόσεις κ.λπ.).
4. Στην άνεση της αντίδρασης. Η ίδια η φύση του γραπτού μηνύματος επιτρέπει στον αναγνώστη να το μελετά και να το αναλύει με το δικό του ρυθμό και το δικό του τρόπ0. Έχει δηλαδή τη χρονική άνεση να το επεξεργαστεί προσεκτικά. Με τον προφορικό λόγο, αντίθετα, ο ακροατής είναι υποχρεωμένος να ακολουθεί το ρυθμό και την ταχύτητα του συνομιλητή και να επεξεργάζεται τα γλωσσικά μηνύματα γρήγορα και βιαστικά.
5. Στην απόσταση. Το γραπτό μήνυμα, εν αντιθέσει με το προφορικό, προορίζεται για κάποιον που δε βρίσκεται στο άμεσο περιβάλλον του πομπού, αλλά σε κάποια απόσταση από αυτόν, όσον αφορά τον χρόνο και τον χώρο. Έτσι, ο αναγνώστης είναι υποχρεωμένος να αποκωδικοποιεί μηνύματα που έχουν συνταχθεί σε άλλο περιβάλλον ή ακόμη και σε άλλη εποχή, χωρίς να έχει στη διάθεσή του κανένα άλλο στοιχείο πέρα από το ίδιο το γραπτό μήνυμα. Για παράδειγμα, δεν έχει άμεση αντίληψη των συνθηκών υπό τις οποίες συντάχθηκε ούτε έχει απέναντί του τον συντάκτη για να του υποβάλλει ερωτήσεις και να επιλύσει τυχόν απορίες του.
6. Στην τυπικότητα. Ο γραπτός λόγος σε αντιδιαστολή με τον προφορικό διαθέτει και ένα ακόμη χαρακτηριστικό, την τυπικότητα. Με τον όρο «τυπικότητα» εννοείται η ιδιότητα ενός κειμένου να εντάσσεται σε μια κατηγορία κειμένου που έχει κοινά χαρακτηριστικά τόσο ως προς τη μορφή τους όσο και ως προς το περιεχόμενο, όπως είναι για παράδειγμα τα λογοτεχνικά κείμενα, η επιστολή, το άρθρο κ.λπ..
7. Στην επιμέλεια (φροντίδα). Ο γραπτός λόγος είναι πιο επιμελημένος σε σχέση με τον προφορικό. Ειδικότερα είναι προσεγμένος:

• Στη σύνταξη. Στον προφορικό λόγο  η σύνταξη είναι πιο αφρόντιστη, υπάρχουν συχνά ασυνταξίες,  ελλειπτικές προτάσεις,  ανολοκλήρωτες φράσεις και, γενικά,   δεν ακολουθείται η «κανονική» σειρά των όρων μιας πρότασης. Ο γραπτός λόγος, αντίθετα,  έχει κατά βάση φροντισμένη και επιμελημένη σύνταξη.
• Ως προς τη διατύπωση-έκφραση. Ο προφορικός λόγος χαρακτηρίζεται από αυθορμητισμό, προχειρότητα και είναι συνήθως απροσχεδίαστος,  διότι η κατανόηση του μηνύματος διευκολύνεται από χειρονομίες, γκριμάτσες κ.λπ.. Επομένως, παρουσιάζει προχειρότητα στην έκφραση, διακοπές, επαναλήψεις, δισταγμούς, διορθώσεις, φράσεις και προτάσεις ανολοκλήρωτες,                      π.χ. Θα μπορούσατε, εεε, μπορείτε να μου δώσετε το κόκκινο… ναι, αυτό.                                                                                             Χαρακτηρίζεται από συχνή χρήση λέξεων ασαφούς σημασίας: κάτι, κάποιος, πράγμα, μέρος κ.λπ.                                                 Περιλαμβάνει σύντομες φράσεις.                                                                                                                                                                                      Συνήθως ο πομπός και ο δέκτης επικοινωνούν την ίδια χρονική στιγμή και συχνά βρίσκονται στον ίδιο χώρο, οπότε εκτός από τις λέξεις χρησιμοποιούν και συμπληρωματικά στοιχεία όπως χειρονομίες, εκφράσεις του προσώπου, κινήσεις του σώματος, βλέμματα, καθώς και τον επιτονισμό (αυξομειώσεις του τόνου της φωνής, παύσεις κ.λπ.)
  Αντίθετα, ο γραπτός λόγος πρέπει εξ’ αρχής να είναι καλοδιατυπωμένος, με σαφήνεια, ακρίβεια, καθαρότητα, διότι δεν παρέχει τη δυνατότητα άμεσης αναδιατύπωσης και διόρθωσης των ασαφειών και των συντακτικών σφαλμάτων.
• Ως προς το λεξιλόγιο. Στο γραπτό λόγο είναι πιο επεξεργασμένο, πιο προσεγμένο, σε σχέση με τον προφορικό που είναι απλούστερο.
•   Ως προς τη νοηματική πυκνότητα. Ο γραπτός λόγος είναι πιο σύνθετος και πιο γεμάτος σε νοήματα. Αντίθετα ο προφορικός λόγος είναι λιγότερο πυκνός και πιο απλός.
• Ως προς τη συνοχή. Η συνεκτικότητα στο γραπτό λόγο είναι πιο φροντισμένη. Για παράδειγμα, χρησιμοποιείται γενικά μεγαλύτερος αριθμός συνδετικών λέξεων και φράσεων, με πιο αυστηρή δομή, βάσει προμελετημένου σχεδιαγράμματος. Οι ιδέες  παρουσιάζονται έτσι ώστε να διασφαλίζεται η λογική ακολουθία. Αντίθετα στον προφορικό η δομή είναι πιο χαλαρή και η συνοχή είναι πιο χαλαρή.

  H ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ- TO ΜΕΣΟ ΚΑΙ H  ΠΕΡΙΣΤΑΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Όταν μελετούμε τον προφορικό και γραπτό λόγο αναζητούμε:

• Τον πομπό που στέλνει το μήνυμα.
• Τον δέκτη που το παίρνει.
• Το μήνυμα, δηλαδή το θέμα, τις απόψεις, τις ιδέες, κ.λπ.
• Τον σκοπό του πομπού.
• Το μέσο, τον δίαυλο επικοινωνίας, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται το μήνυμα, για παράδειγμα με το τηλέφωνο ή με τον υπολογιστή κ.α..
• Τις συνθήκες επικοινωνίας, για παράδειγμα τη σχέση μεταξύ αυτών που επικοινωνούν(συγγενική, φιλική σχέση, οικείο/γνωστό πρόσωπο), τον χώρο(φιλικό/εργασίας, σπίτι, γραφείο) στον οποίο βρίσκονται κτλ.

ΠΗΓΕΣ:

http://www.schooltime.gr

https://e-didaskalia.blogspot.com/2014/06/blog-post_9754.html

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Οκτωβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΤΩΝ ΜΙΝΩΙΤΩΝ

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ

 Ποια είναι η μοναδική πηγή πληροφόρησης για τη θρησκεία;

Τα έργα τέχνης.

ΙΕΡΟ ΣΥΜΒΟΛΟ: ΔΙΠΛΟΣ ΠΕΛΕΚΥΣ

Ποιοι ήταν οι θεοί τους;

Πίστευαν σε γυναικείες θεότητες που σχετίζονταν με τη βλάστηση, τις εποχές, την άνθηση, τον θάνατο και την  ανάσταση.

Η θεότητα συλλαμβάνεται ως κάτι μυστηριακό και άπιαστο.

Πού γινόταν η λατρεία ;

Η λατρεία του θείου γινόταν   σε μικρά ανακτορικά – οικιακά ιερά και σπήλαια (Δικταίο Άντρο).

Δεν υπήρχαν μεγάλοι ναοί.

Ποιο ήταν το ιερό τους δέντρο και ποιο το ιερό τους ζώο;

Η ελιά  και ο ταύρος.

Το ιερατείο αποτελούνταν από άνδρες ή γυναίκες;

Κυρίως γυναίκες.

Ποιες ήταν οι βασικές τελετές τους;

Ήταν οι χοροί και οι  αγώνες όπως τα  ταυροκαθάψια.

Τι ήταν τα ταυροκαθάψια;

Τα ταυροκαθάψια ήταν άθλημα της μινωικής εποχής, στο οποίο ο αθλητής εκτελούσε άλματα πάνω από τον ταύρο. Το άθλημα, αντίθετα με την ταυρομαχία, δεν απαιτούσε το φόνο των ταύρων. Ο σκοπός του ήταν να αναδείξει την τόλμη και την ευλυγισία των αθλητών. Τέσσερις άνδρες και γυναίκες κρατούσαν ξύλινα ρόπαλα και, τριγυρίζοντας τον ταύρο, ένας από αυτούς προσπαθούσε να ανέβει στη ράχη του ζώου και κρατώντας τα κέρατα του εκτελούσε διάφορες ακροβατικές ασκήσεις.

ΤΑΥΡΟΚΑΘΑΨΙΑ

 Η ΤΕΧΝΗ

Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά της Μινωικής τέχνης;

Ποικιλία και πρωτοτυπία.

Προτίμηση για απεικόνιση της φύσης.

Κίνηση, ζωντάνια, χάρη.

Ποιες είναι οι βασικές μορφές της μινωικής τέχνης;

Α) Οι τοιχογραφίες με θέματα τις  θρησκευτικές ή τελετουργικές πομπές και τα ειδυλλιακά  ή θαλάσσια τοπία .

Β) Η κεραμική με τα καμαραϊκά αγγεία που ήταν πολύχρωμα, και είχαν  πλούσια διακόσμηση με πολύπλοκα καμπυλόγραμμα σχέδια. Τα  θέματα της διακόσμησης εμπνέονταν από τον  φυτικό, και τον ζωικό κόσμο. Χρησιμοποιούνταν  ο κεραμικός τροχός.

Δ) Πήλινα ειδώλια με γυναικείες μορφές.

Ε) Ρυτά, δηλαδή είναι δοχεία για πόσιμα υγρά ή προσφορές στους θεούς κατά τη διάρκεια σχετικών τελετουργιών.

Στ) Περίτεχνα κοσμήματα.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Οκτωβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ (3000-1100 π.Χ.)

Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Α΄ ΜΕΡΟΣ

Πού αναπτύχθηκε ο Μινωικός πολιτισμός;

Στην  Κρήτη.

Πότε πρωτοκατοικήθηκε η Κρήτη;

Τη νεολιθική εποχή.

Πότε κορυφώνεται η ανάπτυξή της;

Την 3^η και 2^η χιλιετία π.Χ.

Γιατί ονομάστηκε ο πολιτισμός μινωικός;

Από τον μυθικό βασιλιά της Κνωσού, Μίνωα.

Πότε και ποιος τον ανέσκαψε;

Ανασκάφηκε στις  αρχές  του 20^ου αιώνα από τον Άγγλο αρχαιολόγο Άρθουρ Έβανς.

ο αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς

Ποιες είναι οι βασικές περίοδοι ανάπτυξης του  μινωικού πολιτισμού;

Α) 3000-2000 π.Χ.

Την περίοδο αυτή υπάρχει πληθυσμιακή αύξηση και  ανάπτυξη της γεωργίας και της  κτηνοτροφίας. Ιδρύονται μικροί οικισμοί και υπάρχουν  επαφές με το  Αιγαίο και την  Ανατολική Μεσόγειο. Γίνονται, εισαγωγές και εξαγωγές. Ιδρύονται αποικίες.

Β) 2000-1700 π.Χ.  Είναι η περίοδος των πρώτων ανακτόρων με οικισμούς και πόλεις γύρω από αυτά (Κνωσός, Φαιστός, Μάλια και Ζάκρος). Το 1700 καταστρέφονται από σεισμό.

Γ) 1700-1450 π.Χ. Είναι η η περίοδος των νέων ανακτόρων. Γίνεται η  κορύφωση της δύναμής τους με  κυριαρχία στο Αιγαίο. Αναπτύσσονται οι  σχέσεις με Ηπειρωτική Ελλάδα και οι Μινωίτες επηρεάζουν τον μυκηναϊκό πολιτισμό.

 Πώς ήταν η πολιτική και διοικητική οργάνωση του Μινωικού πολιτισμού;

• Το πολιτικό, οικονομικό και διοικητικό σύστημα ήταν συγκεντρωτικό (βλέπε σημείωση), δηλαδή το κέντρο ήταν τα ανάκτορα.
• Τα ανάκτορα ήταν δηλαδή, διοικητικά- οικονομικά- καλλιτεχνικά -θρησκευτικά κέντρα.
• Τα χαρακτηριστικά της κατασκευής τους ήταν: α) είχαν  προσανατολισμό στον άξονα Βορρά – Νότου, β) υπήρχε ανάπτυξη των δωματίων γύρω από μια ορθογώνια αυλή, γ) ήταν πολυώροφα, δ) είχαν ύδρευση και  αποχέτευση, ε) διακοσμούνταν με  τοιχογραφίες και ε) ήταν ανοχύρωτα.

Ποιος ήταν ρόλος των επαύλεων;

Συγκέντρωναν  γεωργικά  και κτηνοτροφικά προϊόντα και  έλεγχαν τη  διακίνησή τους.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τι σημαίνει συγκεντρωτικό σύστημα; Είναι  σύστημα πολιτικής οργάνωσης μιας κοινωνίας όπου όλες τις εξουσίες έχει ένα κέντρο.

Ποιοι λόγοι οδήγησαν τους Μινωίτες στη δημιουργία συστημάτων γραφής;

Η ανάπτυξη του εμπορίου και η περίπλοκη διοικητική και κοινωνική οργάνωση.

Ποια ήταν τα συστήματα γραφής που χρησιμοποιήθηκαν από τους Μινωίτες;

• Το πρώτο σύστημα  γραφής φαίνεται στον   δίσκο της Φαιστού και χρονολογείται γύρω στο 1700 π.Χ.. Πρόκειται για είδος ιερογλυφικής γραφής που  δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί.
• Το δεύτερο σύστημα  γραφής είναι η γραμμική Α΄  που χρονολογείται στα 1700-1450 π.Χ. Ήταν συλλαβική γραφή και αποτέλεσε το πρότυπο της μυκηναϊκής γραφής. Δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί.

Πού στηρίχθηκε η οικονομία των Μινωιτών; (1700-1450)

• Κυριαρχούσαν εμπορικά στο Αιγαίο γιατί τα καλλιτεχνικά τους έργα ήταν περιζήτητα.
• Προωθούσαν τα προϊόντα τους στην Αίγυπτο (έργα μεταλλοτεχνίας, λιθοτεχνίας και κοσμηματοτεχνίας).

Πότε και γιατί οι  Μυκηναίοι κατακτούν την Κνωσό;

Το 1450 π.Χ. μετά από μεγάλο  σεισμό, καταστρέφονται όλα τα μινωικά ανάκτορα εκτός από την  Κνωσό.Τότε οι Μυκηναίοι καταλαμβάνουν τα  ανάκτορα της Κνωσού. Το 1370 μετά από νέο σεισμό, καταστρέφεται οριστικά το  ανάκτορο της  Κνωσού, οπότε η Κρήτη γίνεται  επαρχία του μυκηναϊκού κόσμου.

Εικονική έκρηξη του ηφαστείου της Σαντορίνης.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Οκτωβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Πατήστε εδώ για να δείτε τον χάρτη των οικισμών του Κυκλαδικού πολιτισμού.

ΑΡΠΙΣΤΗΣ ΚΕΡΟΥ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΙΔΩΛΙΑ

1. Πότε αναπτύσσεται;

Αναπτύσσεται κατά την 3^η και 2^η χιλιετία και συγκεκριμένα  3000-1600 π.Χ. Κάθε οικισμός ήταν αυτόνομος, χωρίς κεντρική εξουσία)

2. Ποιοι παράγοντες συνέβαλαν στην ανάπτυξή του;

• το ήπιο κλίμα,
• η καλή γεωγραφική θέση,
• η  ύπαρξη ορυκτών
• η αφομοίωση στοιχείων από άλλους πολιτισμούς (π.χ. Αιγύπτου)

3.Ποια ήταν η ιστορική εξέλιξη των Κυκλαδικών οικισμών ;

• Ως το 2300  ήταν κοντά σε θάλασσα ή σε πρανή λόφων.
• Από το 2300 αναστατώνονται λόγω επιδρομών από τη Μ. Ασία και γι αυτό: α) άλλοι οχυρώνονται, β) άλλοι καταστρέφονται και ξανακτίζονται οχυρωμένοι γ) άλλοι χτίζονται σε ψηλούς λόφους, μακριά από θάλασσα.
• Τη 2^η χιλιετία οι οικισμοί μεγαλώνουν (πχ Ακρωτήριο Θήρας) και τα κτήρια είναι πιο σύνθετα και πιο επιβλητικά.
• Γύρω στο 1600 καταστρέφονται από σεισμό και περνούν στη σφαίρα επιρροής της  Κρήτης.
• Το 1450 περίπου περνούν στην  κυριαρχία των Μυκηναίων (η επιρροή φαίνεται στην  τεχνολογία, την τέχνη και τη θρησκεία).

4. Τι σχέσεις είχαν αναπτύξει οι Κυκλαδίτες με τους γειτονικούς λαούς;

• Κατά την 3^η χιλιετία κυριαρχούν στο Αιγαίο και μεταφέρουν προϊόντα, γνώσεις, ιδέες και αντιλήψεις της Εγγύς Ανατολής στην Ευρώπη.
• Κατά τη 2^η χιλιετία έχουν στενές σχέσεις με την  Ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη.
• Γύρω στο 1600, μετά από σεισμό, οι οικισμοί  καταστρέφονται και περνούν στον έλεγχο των Μινωιτών.
• Γύρω στο 1450, μετά την καταστροφή των μινωικών ανακτόρων, κυριαρχούνται από τους Μυκηναίους.

5. Ποια είναι τα έργα τέχνης του Κυκλαδικού πολιτισμού και ποια είναι τα χαρακτηριστικά τους;

• Μαρμάρινα ειδώλια που παριστάνουν γυμνές γυναίκες, άνδρες μουσικούς , πολεμιστές, κυνηγούς και έχουν σχηματοποιημένες μορφές με λίγες χαρακτηριστικές λεπτομέρειες για την αναγνώριση του φύλου τους. Τα χαρακτηρίζει κυρίως  η μετωπικότητα. Σε ορισμένα όμως διακρίνεται και η τρίτη διάσταση (βλέπε τον αρπιστή στη σελίδα  22 του βιβλίου).
• Πήλινα, μαρμάρινα και μεταλλικά αγγεία που  διακοσμούνται με απλά γραμμικά και χαραγμένα σχέδια.

(ειδώλια= μικρού μεγέθους ομοιώματα έμψυχων ή άψυχων όντων)

Πατήστε εδώ για να περιηγηθείτε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και  για να δείτε την εξέλιξη των Κυκλαδικών ειδωλίων.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 27 Σεπτεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οι πρώτες μέρες σε ένα νέο σχολείο

Ενότητα 1 Β1-Β2 ΠΑΡAΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝIΑΣ ΚΑΙ ΚΩΔΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

 Επικοινωνία: είναι η ανταλλαγή μηνυμάτων ανάμεσα σε δύο ή περισσοτέρους ανθρώπους.

Απαραίτητα συστατικά της επικοινωνίας είναι: ™

• ο πομπός και ο δέκτης, δηλαδή αυτοί που επικοινωνούν: ο πομπός στέλνει το μήνυμα και ο δέκτης το παίρνει, για παράδειγμα ο πομπός στέλνει ένα γράμμα, το οποίο λαμβάνει ο δέκτης, ™
• ο κώδικας, για παράδειγμα η γλώσσα, ο κώδικας των μαθηματικών , της μουσικής, της οδικής κυκλοφορίας, της χημείας, της νοηματικής κ.λπ. ™
• το μήνυμα, δηλαδή, αυτό που λέμε, γράφουμε, ρωτάμε, απαντάμε, κάθε πληροφορία, ερώτηση, απάντηση, σκέψη κτλ. ™
• το μέσο, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδεται το μήνυμα, για παράδειγμα το τηλέφωνο ή ο υπολογιστής ™
• η παραγωγή (κωδικοποίηση, μιλάω, γράφω, φωνάζω) και η κατανόηση (αποκωδικοποίηση, με ακούν, με διαβάζουν) του μηνύματος,
• οι συνθήκες επικοινωνίας, για παράδειγμα η σχέση μεταξύ αυτών που επικοινωνούν(συγγενική, φιλική σχέση, οικείο/γνωστό πρόσωπο), ο χώρος(φιλικό/εργασίας, σπίτι, γραφείο) στον οποίο βρίσκονται κτλ.

Είδη γλωσσικής επικοινωνίας:

Υπάρχουν δύο είδη γλωσσικής επικοινωνίας, η προφορική και η γραπτή. Όταν επικοινωνούμε, χρησιμοποιούμε τα στοιχεία εκείνα, τις λέξεις εκείνες που είναι οι πλέον κατάλληλες ανάλογα με: α) το σκοπό μας (τι θέλουμε να εκφράσουμε, μια επιθυμία, μια παράκληση, μια προσταγή, κ.ά.), β) τις συνθήκες της όλης επικοινωνίας: σε ποιον απευθυνόμαστε(φίλο, γνωστό, συγγενή, γνωστό, ανώτερο), σε τι περιβάλλον βρισκόμαστε (φιλικό, εργασίας) και γ) το δίαυλο, το μέσο της επικοινωνίας (τηλέφωνο, διαδίκτυο, κ.ά.), προκειμένου να επιτύχουμε το σκοπό μας, να γίνουμε, δηλαδή, κατανοητοί από το δέκτη. Η επικοινωνία είναι επιτυχημένη όταν η πληροφορία που προσλαμβάνεται, είναι ίδια με αυτή που στάλθηκε.

   Κώδικας είναι κάθε σύστημα σημείων συμβόλων που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μεταδοθεί ένα μήνυμα, για παράδειγμα η φυσική ή η νοηματική γλώσσα.

   Νοηματική είναι η γλώσσα που χρησιμοποιούν οι κωφάλαλοι και η οποία βασίζεται σε νοήματα. Κάθε γράμμα του αλφαβήτου παριστάνεται με τα αντίστοιχα σήματα. Έτσι μπορούμε να εκφράσουμε με τη νοηματική χωρίς περιορισμό ό,τι θα εκφράζαμε με τη χρήση του γλωσσικού κώδικα επικοινωνίας. Για να δείξουμε το όνομά μας στη νοηματική γλώσσα, αφού το γράψουμε, αντικαθιστούμε τα γράμματα του ονόματός μας με τα αντίστοιχα της νοηματικής γλώσσας.

Πολυτροπικά είναι τα κείμενα που για να μεταδώσουν το μήνυμά τους δε χρησιμοποιούν μόνο τη γλώσσα αλλά και σήματα από άλλους κώδικες.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Γ΄ ΜΕΡΟΣ: ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΙΜΕΝΟ: ονομάζεται ένα σύνολο από λέξεις που έχει μια νοηματική αυτοτέλεια και συνοχή και μπορεί να απαρτίζεται από μια ή πολλές περιόδους. Μπορεί να είναι προφορικό ή γραπτό.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ονομάζεται ένα σύνολο από λέξεις που εκφράζει ένα πλήρες νόημα. Μια περίοδος μπορεί να περιέχει μία, δύο ή και περισσότερες προτάσεις. Στον προφορικό λόγο, το σύνολο αυτό βρίσκεται ανάμεσα σε παύσεις της φωνής, ενώ στον γραπτό ανάμεσα σε τελείες. Κάθε περίοδος αποτελείται από τόσες προτάσεις, όσα είναι και τα ρήματα.

ΗΜΙΠΕΡΙΟΔΟΣ: ονομάζεται ένα σύνολο από λέξεις που εκφράζει ένα νόημα, αλλά όχι ολοκληρωμένο. Μπορεί να περιέχει κι αυτή μία ή περισσότερες προτάσεις. Στον γραπτό λόγο μπαίνει στο τέλος της ημιπεριόδου άνω τελεία. Στον προφορικό λόγο, στο τέλος της ημιπεριόδου, γίνεται μια παύση της φωνής μικρότερη από αυτήν που γίνεται στο τέλος της περιόδου.

Παραδείγματα:

• Οι μαθητές συχνά υιοθετούν πρακτικές επίλυσης προβλημάτων παρόμοιες με αυτές που διδάσκονται. (περίοδος)
• Ο Γιώργος βγήκε από την αίθουσα κατάκοπος· τα μαλλιά του ανακατωμένα· τα ρούχα του τσαλακωμένα· όλα επάνω του ήταν σε απελπιστική κατάσταση. (ημιπερίοδοι)

ΠΡΟΤΑΣΗ: Είναι μια ομάδα λέξεων που είναι τοποθετημένες η μια δίπλα στην άλλη σύμφωνα με τους γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες και  εκφράζει  ένα νόημα. Για να υπάρξει μια πρόταση πρέπει να  υπάρχει ή να εννοείται η βασικότερη μονάδα του λόγου που είναι το ρήμα.

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥΣ

(απλή, σύνθετη,  ελλειπτική,  επαυξημένη)

ΑΠΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

Απλή λέγεται η πρόταση που έχει ολοκληρωμένο νόημα  και δεν  μπορούμε να αφαιρέσουμε τίποτα. Αποτελείται από τους κύριους όρους, δηλ. περιλαμβάνει τις απολύτως απαραίτητες πληροφορίες για να δηλωθεί ένα νόημα, για να μεταδοθεί ένα μήνυμα.

Κύριοι όροι της πρότασης θεωρούνται το ρήμα, το υποκείμενο και το αντικείμενο ή το κατηγορούμενο.

Βασικοί όροι της πρότασης θεωρούνται το ρήμα και το υποκείμενο.

Οι μορφές που μπορεί να έχει μια απλή πρόταση είναι οι εξής:

1. Υποκείμενο +Ρήμα :Ο Κώστας κοιμάται.
2. Υποκείμενο + Μεταβατικό Ρήμα +Αντικείμενο (1ή 2 αντ.). Αν υπάρχουν2 αντικείμενα, θα απαντούν σε διαφορετικό ερώτημα:

Ο Κώστας έφαγε τυρόπιτα.(1 αντικ.)

Ο Κώστας μου έδωσε το βιβλίο.(2 αντικ.)

1. Υποκείμενο +Συνδετικό Ρήμα +Κατηγορούμενο: Ο Κώστας είναι καλός.

ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

Ελλειπτική λέγεται η πρόταση, όταν λείπει κάποιος από τους βασικούς όρους  (το ρήμα ή το υποκείμενο), γιατί εννοείται εύκολα. Στον καθημερινό μας λόγο χρησιμοποιούμε κυρίως ελλειπτικές προτάσεις.

-Τι κάνεις; (Λείπει το υποκείμενο εσύ)

-Καλά. (Λείπει και το υποκείμενο εγώ και το ρήμα είμαι)

-Εσύ; (Λείπει το ρήμα τι κάνεις)

ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

Επαυξημένη λέγεται η πρόταση, όταν, εκτός από τους κύριους όρους,  περιλαμβάνει και προσδιορισμούς.

Το όμορφο μωρό κοιμάται ήσυχα στο κρεβάτι του. Προσδιορισμοί είναι  οι λέξεις όμορφο, ήσυχα, στο κρεβάτι του.

ΣΥΝΘΕΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

Σύνθετη λέγεται η πρόταση που περιλαμβάνει κάποιο κύριο  όρο δύο φορές ή περισσότερες (εκτός, βέβαια, από το ρήμα), π.χ.

Ο Κώστας και ο Δημήτρης κοιμούνται. Αποτελείται από 2 υποκείμενα + ρήμα.

Ο Κώστας έφαγε τυρόπιτα και κουλούρι. Αποτελείται υποκείμενο +μεταβατικό  ρήμα + 2 αντικείμενα

Ο Κώστας είναι καλός και γλυκός. Αποτελείται υποκείμενο +  συνδετικό ρήμα + 2 κατηγορούμενα.

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΕΙΔΩΝ

Είναι προφανές ότι στο λόγο δε συναντάμε πάντα αυτά τα τέσσερα είδη, έτσι όπως τα εξετάσαμε. Πολύ συχνά οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε είναι ταυτόχρονα παραπάνω από ένα είδος.

Τι κάνεις σήμερα; Είναι ελλειπτική γιατί λείπει το υποκείμενο εσύ και επαυξημένη γιατί υπάρχει ο προσδιορισμός σήμερα.

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΗΜΑΣΙΕΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΙΞΗΣ

                              αποφαντικές, ερωτηματικές, προστακτικές, επιφωνηματικές                                                                                         

ΑΠΟΦΑΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: Τις χρησιμοποιούμε για να δώσουμε μία πληροφορία (αποφαίνομαι=εκφράζω τη γνώμη μου). Το σημείο στίξης είναι η τελεία. Π.χ. Το μάθημα αρχίζει στις 8.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ  ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: Τις  χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε μια πληροφορία. Το σημείο στίξης είναι το ερωτηματικό. Π.χ. Τι ώρα αρχίζει το μάθημα;

ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: Τις χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε από κάποιον να κάνει κάτι ή για να παρακαλέσουμε. Το σημείο στίξης είναι η τελεία ή το θαυμαστικό. Π.χ. Μπείτε στην τάξη.

ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: Εκφράζουν έντονο συναίσθημα. Το σημείο στίξης είναι το θαυμαστικό. Π.χ. Τι ωραία μέρα!

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Η επιλογή των προτάσεων που χρησιμοποιούμε για την  επικοινωνία μας εξαρτάται από τον ίδιο τον σκοπό για τον οποίο επικοινωνούμε. Ρόλο σε αυτό παίζουν:

α) ο ακροατής (ποιος είναι, τι σχέση έχουμε μαζί του) και

β) ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδεται το μήνυμα (μιλάμε στο τηλέφωνο, πρόσωπο με πρόσωπο, μόνοι ή μπροστά σε άλλους;).

Η ίδια ακριβώς πρόταση μπορεί  να χρησιμοποιηθεί για να δηλώσουμε ή να ρωτήσουμε κάτι, για να εκφράσουμε απορία, θαυμασμό, έκπληξη κτλ.

Θα έρθουν οι φίλοι μας.

Θα έρθουν οι φίλοι μας;

Θα έρθουν οι φίλοι μας!

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ

ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: Δεν έχουν άρνηση.

ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: Έχουν άρνηση (δεν, μην).

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 19 Σεπτεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ – ΟΙ ΛΑΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ  ΤΗΣ ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

ΕΥΦΟΡΗ ΗΜΙΣΕΛΗΝΟΣ

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3.000-1.100 π.Χ.)

Χρησιμοποιείται ο χαλκός αντί του λίθου. Οι πολιτισμοί της εποχής αυτής αναπτύσσονται στην «εύφορη ημισέληνο» (Εγγύς Ανατολή) και σε διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Τους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής, θα τους εξετάσουμε συνοπτικά.

Α) ΣΟΥΜΕΡΙΟΙ

Ποιοι ήταν οι Σουμέριοι;

Είναι ο πρώτος λαός στον κόσμο με τον οποίο αρχίζει η ιστορία.  Ο λαός αυτός εφευρίσκει τον τροχό, το άροτρο, την επεξεργασία μετάλλων, τη σφηνοειδή γραφή.  Ιδρύει συγκροτημένες πόλεις π.χ. την  Ουρ.

ΖΙΓΚΟΥΡΑΤ: Ναός και αστεροσκοπείο μαζί που βρίσκεται στην πόλη Ούρ. Αποτελείται από επάλληλες τραπεζοειδείς κατασκευές που καταλήγουν σε ένα μικρό πύργο στην κορυφή το οποίο χρησίμευε ως ναός και παρατηρητήριο συγχρόνως.

Β) ΒΑΒΥΛΩΝΙΟΙ

Ποιος ήταν ο Χαμουραμπί και τι ονομάζουμε κώδικα του Χαμουραμπί;

Οι Βαβυλώνιοι είναι σημιτικοί λαοί που παίρνουν στοιχεία από τους Σουμέριους και ιδρύουν ένα μεγάλο ενιαίο κράτος τη Βαβυλώνα. Χαμουραμπί είναι ο βασιλιάς της Μεσοποταμίας με κέντρο τη Βαβυλώνα.  Σ’ αυτόν οφείλεται η αρχαιότερη νομοθεσία, ο  κώδικας του Χαμουραμπί που ήταν ένα σύνολο από  αυστηρότατους νόμους οι οποίοι μας παριστάνουν την εικόνα της κοινωνίας της εποχής.  Για παράδειγμα,  ο γάμος σήμαινε αγορά της γυναίκας από τον άνδρα.  Ο γαμπρός  προσέφερε ένα σημαντικό ποσό στον πατέρα, αγόραζε την κόρη και την έπαιρνε  στο σπίτι του μέχρι το τέλος της ζωής της. Στους Βαβυλώνιους ανήκει και η ανακάλυψη της επιστήμης της αστρονομίας.

Τι γνωρίζετε για το Έπος Γιλγαμές;

Είναι λογοτεχνικό δημιούργημα Βαβυλωνίων που μαρτυρεί την πνευματική τους ανάπτυξη. Διηγείται την ιστορία ενός νεαρού βασιλιά ο οποίος ήταν ισχυρός αλλά και αλαζόνας. Ο βασιλιάς Γιλγάμες μέσα από τα παθήματα και τις περιπέτειες μεταμορφώνεται γίνεται ταπεινός και τελικά δέχεται τον θάνατο. Το έπος αυτό είναι το αρχαιότερο και συγκαταλέγεται στα σπουδαιότερα λογοτεχνικά δημιουργήματα της ανθρωπότητας.

Γ) ΑΣΣΥΡΙΟΙ

Ποιο το τέλος του Βαβυλωνιακού κράτους;

Οι Ασσύριοι, άλλος λαός που κατοικούσαν στη Βόρεια Μεσοποταμία κατέλυσαν το Βαβυλωνιακό κράτος και κατέλαβαν τη Μεσοποταμία.  Νέο κέντρο η πόλη Νινευί.

Δ) ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ

Ποια χώρα ονομάστηκε «Δώρον του Νείλου» και γιατί;

Έτσι ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες την Αίγυπτο γιατί:

• Ο Νείλος διασχίζει απόσταση 1.000 χιλιομέτρων και μετατρέπει την Αίγυπτο σε σιτοβολώνα (περιοχή που καλλιεργείται πολύ σιτάρι).
• Αποτελεί τη μόνη οδό επικοινωνίας για την Αίγυπτο.
• Οι Αιγύπτιοι, διασχίζοντας τον Νείλο, έγιναν πιο τολμηροί και ανοίχτηκαν στο πέλαγος.
• Η χλωρίδα και η πανίδα γύρω από το ποτάμι ικανοποιεί πλήρως τις ανάγκες των Αιγυπτίων.
• Ο ποταμός σχηματίζει ένα Δέλτα στο οποίο υπάρχουν άφθονα ψάρια και κυνήγι. Επίσης φυτρώνουν οι πάπυροι.

Πάπυρος :Είδος το οποίο φυτρώνει στις όχθες του Νείλου και τον χρησιμοποιούσαν για να κατασκευάζουν πλοία, καλάθια, σχοινιά και ένα είδος χαρτιού.

Ποιος ήταν ο Φαραώ;

Είναι ο ηγεμόνας της Αιγύπτου.  Η Αίγυπτος είναι το πρώτο ενιαίο ισχυρό κράτος.  Ο Φαραώ θεωρείται γιος του υπέρτατου θεού των Αιγυπτίων.  Είναι απόλυτος κυρίαρχος,  διοικεί τον στρατό και είναι ανώτατος θρησκευτικός αξιωματούχος.  Για να κυβερνά έχει κρατικούς υπαλλήλους. Οι Φαραώ χτίζουν τάφους (Πυραμίδες) στην κοιλάδα των Βασιλέων και οικοδομούν λαμπρούς ναούς. (Καρνάκ, Λουξόρ, Αμπού Σιμπέλ)

Ναός του Λούξορ ΠΗΓΗ:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%BF%CF%8D%CE%BE%CE%BF%CF%81

Ποιες ήταν οι κοινωνικές τάξεις στην Αίγυπτο;

• Φαραώ
• Χωρικοί που αποτελούσαν τα 9 δέκατα πληθυσμού.  Η γη που καλλιεργούσαν δεν τους ανήκε.  Πλήρωναν βαρείς φόρους στους ιδιοκτήτες γης.
• Τεχνίτες που  ζούσαν στις πόλεις.  Ξυλουργοί, οικοδόμοι, κ.α.
• Αιχμάλωτοι πολέμου  που εργάζονταν στα ορυχεία.

Τι γνωρίζετε για την Αιγυπτιακή θρησκεία;

Ήταν πολυθεϊστική.  Κυριότεροι θεοί ήταν ο Άμον Ρα, ο θεός του ήλιου, ο Όσιρις, ο θεός του ήλιου και της βλάστησης, η Ίσιδα,  η θεά γονιμότητας.  Οι Αιγύπτιοι πίστευαν στη μετά θάνατον ζωή γι’ αυτό και ταρίχευαν τους νεκρούς (μούμιες).

Ποιο είδος γραφής χρησιμοποιούσαν οι Αιγυπτίοι.

Ιερογλυφικά:  έγραφαν  σε παπύρους και σε  τοίχους μνημείων.  Ένας Γάλλος, ο Φραγκίσκος Σαμπολιόν το 1822 αποκρυπτογράφησε τα ιερογλυφικά δίνοντας μας πλήθος πληροφοριών.

Πατήστε εδώ για να παρακολουθήσετε ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ που μας πληροφορεί για τον τρόπο με τον οποίο κτίζονταν οι πυραμίδες!

Ε) ΧΕΤΤΑΙΟΙ

•  Εμφανίζονται στη Μικρά Ασία κατά τη 2^η χιλιετία π.Χ.
• Πρωτεύουσα τους ήταν η Χαττούσα.
•  Είχαν γραφή.
• Είχαν διπλωματικές σχέσεις με τους Μυκηναίους.
•  Τέλη 13^ου αι. διαλύονται από τους λαούς της θάλασσας.

ΣΤ) ΦΟΙΝΙΚΕΣ

• Ήταν  άριστοι ναυτικοί και  έμποροι.
•  Δεν είχαν ενιαίο κράτος αλλά  κάθε πόλη ήταν ένα ανεξάρτητο κράτος.
•  Επινόησαν το αλφάβητο με 22 σύμφωνα

Ζ) ΕΒΡΑΙΟΙ

• Λαός σημιτικής καταγωγής.
• Αρχικά ζούσαν ως νομάδες (περιπλανώμενοι κτηνοτρόφοι).
• Με αρχηγό τον Μωυσή εγκαθίστανται στην Παλαιστίνη.
• Πρωτεύουσα τους έγινε η Ιερουσαλήμ.
• Ήταν μονοθεϊστικός λαός και πίστευαν σ’ έναν παντοδύναμο θεό.
• Έργο των Εβραίων ήταν η Παλαιά Διαθήκη.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Σεπτεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

2. Η ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

ΠΗΓΗ:https://i.ytimg.com/vi/TNtN-Np3Uuw/maxresdefault.jpg

Ποια περίοδος ονομάζεται Νεολιθική εποχή;

Η περίοδος από το 6.500 ως το 3.000 π.Χ.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της ζωής στη Νεολιθική εποχή;

Ανάπτυξη γεωργίας, κτηνοτροφίας, δημιουργία μόνιμης εγκατάστασης – οικισμοί, ανάπτυξη  κεραμικής.

Γεωργία

• Πότε, πού και γιατί γεννιέται η γεωργία;  Γεννιέται το 6.500 π.Χ. στη Μεσοποταμία, την  Παλαιστίνη και την Αίγυπτο.
• Ποια φυτά καλλιεργούνται πρώτα και γιατί; Τα δημητριακά που αποτελούν τη βάση της διατροφής του ανθρώπου.
• Ποια εργαλεία εφευρίσκονται; Αλέτρι, δρεπάνι, μυλόπετρα
• Ποιες τέχνες αναπτύσσονται; κεραμική, υφαντική

Κτηνοτροφία
Εξηµέρωσαν και µερικά ζώα, όπως το σκύλο, που τους βοηθούσε στο κυνήγι, το πρόβατο, την κατσίκα και το βόδι, που τους έδιναν το γάλα, το µαλλί, το κρέας και το δέρµα τους. Έτσι έγιναν κτηνοτρόφοι.

 Κεραμική

Αναπτύσσεται γιατί χρειάζονται σκεύη για αποθήκευση των δημητριακών και για το μαγείρεμα.

Μόνιμη εγκατάσταση-οικισμοί

 Ποια ήταν τα κριτήρια επιλογής χώρου; Ήταν το γόνιμο έδαφος, το νερό, τα  βοσκοτόπια, το κλίμα, η ύπαρξη   υλικών κατασκευής όπλων και εργαλείων,  και η ασφάλεια από εξωτερικούς κινδύνους.

Πώς γινόταν το χτίσιμο των  σπιτιών; Με ξύλα, πλίνθους ή πέτρες.

Υπάρχει εργασιακή εξειδίκευση; Ναι γιατί γρήγορα διακρίνονται διάφοροι τεχνίτες.

Ποια είναι τα είδη των  οικισμών; Τούμπες ή μαγούλες (Μακεδονία, Θεσσαλία), επίπεδοι (Ν. Ελλάδα) και λιμναίοι (Δισπηλιό Καστοριάς)

Σε ποιες περιοχές και ποιας μορφής είναι οι νεολιθικοί οικισμοί στην Ελλάδα;

α) Μακεδονία, Θεσσαλία : τούμπες (Διμήνι Βόλου)

β)νότια Ελλάδα: επίπεδος οικισμός

γ)λιμναίοι οικισμοί (Καστοριά)

Ποια ήταν τα υλικά κατασκευής; Χρησιμοποιούνταν  κατά περιοχή κλαδιά, λάσπη, πέτρες.

Πώς ήταν η οικονομία του  Νεολιθικού οικισμού:

Α)Γεωργοκτηνοτροφία (δημητριακά, αιγοπρόβατα, βοoειδή και χοίροι)

Β)Κατασκευή χρηστικών αντικειμένων (κεραμικά, λίθινα, οστέινα)

Γ) Ιδιοκτησία γης και ζώων (ανήκαν στην κοινότητα).

Πώς ήταν η κοινωνία της Νεολιθικής εποχής

Α)Ο άνθρωπος αποτελεί μέλος μιας κοινότητας

Β) Έχει έντονο το θρησκευτικό συναίσθημα.

 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

Α) Ο νεολιθικός άνθρωπος συνεχίζει να κατασκευάζει  τα παλαιολιθικά κοσμήματα, ειδώλια και  διακοσμητικά  αντικείμενα

Β) Αναπτύσσει την  κεραμική: Αρχικά τα αγγεία ήταν  μονόχρωμα, άκομψα και χονδροειδή. Γρήγορα με το ψήσιμο γίνονται ανθεκτικά καις σκληρά. Η  διακόσμησή τους γίνεται με γραμμές τεθλασμένες και  παράλληλες, τρίγωνα σπείρες, μαίανδρου

Γ)Κατασκευάζονται  ειδώλια νεολιθικά (γυναικών κυρίως).

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Σεπτεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ