Ο ιστότοπος ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ
και ο Όμιλος Φιλαναγνωσίας του Γυμνασίου Νάουσας Πάρου
σας εύχονται Καλά και Ευλογημένα Χριστούγεννα!!
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ,ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ 22 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Το Γυμνάσιο Νάουσας Πάρου πραγματοποίησε εκδρομή στις Λεύκες, την Πέμπτη, 14-12-2023. Οι μαθητές και οι μαθήτριες επισκέφθηκαν τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος και το Λαογραφικό Μουσείο του χωριού. Έπειτα είχαν ελεύθερο χρόνο ως την επιστροφή.
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 16 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΕΠΕΤΕΙΑΚΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ,ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 16 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 5
| Ἀγαπητοί, μὴ γινώμεθα τῶν ἀλόγων θηριωδέστεροι. | Αγαπητοί, ας μη γίνουμε αγριότεροι από τα ζώα. |
| Ἐκείνοις πάντα κοινὰ καὶ οὐδὲν τοῦ ἄλλου πλέον ἔχει· | Σ’ εκείνα όλα είναι κοινά και κανένα δεν έχει περισσότερα από τα άλλα· |
| σὺ δὲ ἄνθρωπος ὤν, θηρίου γίνῃ χαλεπώτερος, | εσύ όμως αν και είσαι άνθρωπος, γίνεσαι πιο άσπλαχνος από τα θηρία, |
| μυρίων πενήτων τροφὰς μιᾷ κατακλείων οἰκίᾳ. | κλείνοντας ερμητικά σε ένα σπίτι όσα τρόφιμα θα αρκούσαν για να θρέψουν αμέτρητους φτωχούς. |
| Καίτοι γε οὐχ ἡ φύσις ἡμῖν μόνη κοινή, | Και βέβαια, δεν είναι μόνο η φύση μας κοινή, |
| ἀλλὰ καὶ ἕτερα πλείονα· | αλλά και άλλα περισσότερα· |
| οὐρανὸς κοινὸς καὶ ἥλιος καὶ σελήνη καὶ ἀστέρες καὶ ἀὴρ καὶ θάλασσα καὶ γῆ καὶ ζωὴ καὶ τελευτὴ καὶ γῆρας καὶ νόσος καὶ ὑγεία καὶ χρεία τροφῆς καὶ ἐνδυμάτων. | κοινός είναι ο ουρανός και ο ήλιος και η σελήνη και τα αστέρια και ο αέρας και η θάλασσα και η γη και η ζωή και ο θάνατος και τα γηρατειά και οι αρρώστιες και η υγεία και η ανάγκη τροφής και ρούχων. |
| Πῶς οὖν οὐκ ἄτοπον | Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο |
| τοὺς ἐν τοσούτοις κοινωνοῦντας ἀλλήλοις | αυτοί που μοιράζονται τόσα πολλά μεταξύ τους |
| ἐν τοῖς χρήμασιν οὕτως εἶναι πλεονέκτας, | στα χρήματα να είναι τόσο πλεονέκτες, |
| καὶ τὴν αὐτὴν μὴ διατηρεῖν ἰσονομίαν; | και να μη διατηρούν την ίδια ισονομία; |
| Ὁ γὰρ θάνατος τῆς μὲν ἀπολαύσεως ἀπάγει, | Γιατί ο θάνατος απομακρύνει από την απόλαυση |
| πρὸς δὲ τὰς εὐθύνας ἄγει. | και οδηγεί στην τιμωρία. |
| Ἵν’ οὖν μὴ τοῦτο γένηται, | Για να μη γίνει κάτι τέτοιο, |
| πολλῇ χρησώμεθα τῇ ἐλεημοσύνῃ. | ας εφαρμόσουμε την ελεημοσύνη. |
| Αὔτη γάρ ἐστιν ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν, | Γιατί αυτή είναι η βασίλισσα των αρετών, |
| ἥ καὶ ἑξαιρήσεται ἡμᾶς τῆς τιμωρίας. | η οποία θα μας απαλλάξει από την τιμωρία. |
| Τὰ περιττὰ δὴ ποιήσωμεν χρήσιμα, | Ας κάνουμε τα περιττά χρήσιμα, |
| τὸν πολὺν προέμενοι πλοῦτον, | αφού παραμερίσουμε τον πολύ πλούτο, |
| καὶ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, | και την ημέρα της κρίσεως, |
| κἄν μυρία ὧμεν πεπλημμεληκότες, | ακόμη κι αν έχουμε διαπράξει πολλά παραπτώματα |
| ὁ Θεὸς μεταδώσει συγγνώμης ἡμῖν. | ο Θεός θα μας συγχωρήσει. |
Ἰωάννης Χρυσόστομος, Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ Προφήτου Δαυΐδ, PG 55, 517-518 (διασκευὴ)
Παράλληλα κείμενα
Στο παρακάτω απόσπασμα εκθειάζεται η ελεημοσύνη, γιατί μας φέρνει πιο κοντά στον Θεό.
| ΚείμενοὉ Χριστὸς πλούσιος ὤν ἐπτώχευσε, ἵνα καὶ ἡμεῖς τοὺς πτωχοὺς ὡς ἀδελφοὺς τοῦ ἡμετέρου Δημιουργού καὶ κριτοῦ ἐλεήσωμεν. Καὶ τί τῆς φιλοπτωχίας τὸ κέρδος; Ἐν ἡμέρᾷ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Δηλοῖ δὲ τὴν τῆς κρίσεως ὀδύνας τοῖς ἁμαρτωλοῖς καὶ πόνους ἐπιφέρουσαν. Ῥύσεται φῶς τοὺς φιλοπτώχους ὁ Κύριος. Χρεωστεῖ γὰρ αὐτοῖς φιλανθρωπίαν, ὡς αὐτὸς τὴν ἐλεημοσύνην παρ’ αὐτοῖς δανεισάμενος· καὶ διὰ μὲν τοῦ Σολομώντος εἰπὼν· Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεόν.Ἀθανάσιος ὁ Μέγας, 27.196.29-38ς ὁ Μέγας, 27.196.29-38 | ΜετάφρασηΟ Χριστός, ενώ ήταν πλούσιος πτώχευσε, για να ελεήσουμε και εμείς τους φτωχούς σαν αδερφούς του Δημιουργού μας και κριτή. Και ποιο είναι το κέρδος της αγάπης προς τους φτωχούς; Σε μια δύσκολη ημέρα ο Κύριος θα τον σώσει. Και φανερώνει την ημέρα της Κρίσης που φέρνει πόνους και βάσανα για τους αμαρτωλούς. Θα σώσει ο Κύριος ως φως αυτούς που αγαπούν τους φτωχούς. Γιατί χρωστάει φιλανθρωπία σ’ αυτούς, επειδή ο ίδιος δανείστηκε την ελεημοσύνη από αυτούς και μέσω του Σολομώντα είπε: Εκείνος που ελεεί το φτωχό δανείζει το Θεό. |
ΚΛΙΣΗ Υ Π Ο Τ Α Κ Τ Ι Κ ΗΣ Ε Ν Ε Ρ Γ Η Τ Ι Κ Η Σ Φ Ω Ν Η Σ
ΟΥΡΑΝΙΚΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας κ, γ, χ, ττ, σσ) π.χ. ρήμα διώκω
| ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ | ΑΟΡΙΣΤΟΣ | ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ | |
| (ἐγώ) | διώκω | διώξω | δεδιώχω ή δεδιωχώς ὦ |
| (σύ) | διώκῃς | διώξῃς | δεδιώχῃς ή δεδιωχώς ᾖς |
| (οὗτος) | διώκῃ | διώξῃ | δεδιώχῃ ή δεδιωχώς ᾖ |
| (ἡμεῖς) | διώκωμεν | διώξωμεν | δεδιώχωμεν ή δεδιωχότες ὦμεν |
| (ὑμεῖς) | διώκητε | διώξητε | δεδιώχητε ή δεδιωχότες ἦτε |
| (οὗτοι) | διώκωσι(ν) | διώξωσι(ν) | δεδιώχωσι(ν) ή δεδιωχότες ὦσι(ν) |
ΧΕΙΛΙΚΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας π, β, φ, πτ) π.χ. ρήμα γράφω
| ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ | ΑΟΡΙΣΤΟΣ | ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ | |
| (ἐγώ) | γράφω | γράψω | γεγράφω ή γεγραφώς ὦ |
| (σύ) | γράφῃς | γράψῃς | γεγράφῃς ή γεγραφώς ᾖς |
| (οὗτος) | γράφῃ | γράψῃ | γεγράφῃ ή γεγραφώς ᾖ |
| (ἡμεῖς) | γράφωμεν | γράψωμεν | γεγράφωμεν ή γεγραφότες ὦμεν |
| (ὑμεῖς) | γράφητε | γράψητε | γεγράφητε ή γεγραφότες ἦτε |
| (οὗτοι) | γράφωσι(ν) | γράψωσι(ν) | γεγράφωσι(ν) ή γεγραφότες ὦσι(ν) |
ΟΔΟΝΤΙΚΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας τ, δ, θ) π.χ. ρήμα πείθω (ομοίως και τα φωνηεντόληκτα)
| ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ | ΑΟΡΙΣΤΟΣ | ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ | |
| (ἐγώ) | πείθω | πείσω | πεπείκω ή πεπεικώς ὦ |
| (σύ) | πείθῃς | πείσῃς | πεπείκῃς ή πεπεικώς ᾖς |
| (οὗτος) | πείθῃ | πείσῃ | πεπείκῃ ή πεπεικώς ᾖ |
| (ἡμεῖς) | πείθωμεν | πείσωμεν | πεπείκωμεν ή πεπεικότες ὦμεν |
| (ὑμεῖς) | πείθητε | πείσητε | πεπείκητε ή πεπεικότες ἦτε |
| (οὗτοι) | πείθωσι(ν) | πείσωσι(ν) | πεπείκωσι(ν) ή πεπεικότες ὦσι(ν) |
ΠΗΓΗ:
Η λειτουργία της υποτακτικής στον λόγο
| Προτροπή : ἴθι ἐξετάσωμεν τά ἔργα τῶν θεῶν | ||
| Βουλητική | ||
| Απαγόρευση : μή πράξῃς ταῦτα | ||
| 1.Κύριες προτάσεις | ||
| Απορηματική : | τί λέξωμεν νῦν, ὦ Φαῖδρε ; | |
| (απορία) |
| Τελικές : | κύνας τρέφομεν, ἵνα φυλάττωσι τάς οἰκίας | |
| Ενδοιαστικές : | Ἀθηναῖοι φοβοῦνται, μή Θηβαῖοι ταῦτα πράξωσιν | |
| 2.Δευτερεύουσες προτάσεις | Υποθετικές : | ἤν ἐγγύς ἔλθῃ θάνατος, οὐδείς βούλεται θνήσκειν |
| Παραχωρητικές : | ἀνήρ πονηρός δυστυχεῖ, κἄν εὐτυχῇ | |
| Χρονικές : | μή ἀπέλθητε, πρίν ἄν ἀκούσητε τήν ὅλην ἀλήθειαν | |
| Αναφορικές : | αἱ ἀγαθαί φύσεις μνημονεύουσιν, ἅ ἄν μάθωσιν |
ΑΠΡΟΣΩΠΑ Ή ΤΡΙΤΟΠΡΟΣΩΠΑ ΡΗΜΑΤΑ/ ΑΠΡΟΣΩΠΗ ΣΥΝΤΑΞΗ
Απρόσωπα ή τριτοπρόσωπα ρήματα ονομάζονται όσα βρίσκονται στο γ΄ ενικό πρόσωπο και δε δέχονται ως υποκείμενο πρόσωπο ή πράγμα (απρόσωπη σύνταξη).
Από αυτά, μερικά απαντούν μόνο ως απρόσωπα, όπως τα χρή, μέλει, ἔξεστι, ενώ τα περισσότερα προέρχονται από προσωπικά ρήματα, ενεργητικά ή παθητικά. Μερικά από τα συνηθέστερα απρόσωπα ρήματα είναι:
| ἀγγέλλεται | μέλλει (πρόκειται) |
| ἀρκεῖ (είναι αρκετό) | νομίζεται |
| δεῖ (πρέπει) | ὁμολογεῖται |
| δοκεῖ (φαίνεται καλό, αποφασίζεται) | πρέπει |
| ἔστι / ἔνεστι / πάρεστι (είναι δυνατόν) | προσήκει (αρμόζει, ταιριάζει) |
| ἐγχωρεῖ (επιτρέπεται) | συμβαίνει |
| ἐνδέχεται | συμφέρει |
| ἔξεστι (είναι δυνατόν, επιτρέπεται) | φαίνεται |
| λέγεται | χρὴ (πρέπει) κ.ά. |
ΑΠΡΟΣΩΠΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ
Απρόσωπη σύνταξη έχουν και οι απρόσωπες εκφράσεις. Αυτές σχηματίζονται:
α) Με το ρήμα ἐστὶ και ένα αφηρημένο ουσιαστικό ή το ουδέτερο ενός επιθέτου ή μιας μετοχής:
| ἀγαθόν ἐστι (είναι καλό) | θαυμαστόν ἐστι |
| ἄδηλόν ἐστι (δεν είναι φανερό) | καλόν ἐστι |
| ἀναγκαῖόν ἐστι | κίνδυνός ἐστι |
| ἀνάγκη ἐστὶ | λόγος ἐστὶ (λέγεται, υπάρχει φήμη) |
| ἄξιόν ἐστι (αξίζει) | νόμος ἐστὶ |
| δεινόν ἐστι (είναι φοβερό, παράλογο) | ῥᾴδιόν ἐστι (είναι εύκολο) |
| δέον ἐστὶ (πρέπει) | σαφές ἐστι |
| δέος ἐστὶ (υπάρχει φόβος) | φανερόν ἐστι |
| δῆλόν ἐστι (είναι φανερό) | φόβος ἐστὶ |
| δυνατόν ἐστι | χρήσιμόν ἐστι |
| δίκαιόν ἐστι | χαλεπόν ἐστι (είναι δύσκολο) |
| εἰκός ἐστι (είναι φυσικό) | χρεών ἐστι (είναι αναγκαίο/μοιραίο) κ.ά. |
β) Με το ρήμα ἔχει και ένα τροπικό επίρρημα:
| ἀναγκαίως ἔχει (είναι αναγκαίο) | κακῶς ἔχει (είναι κακό) |
| ἀρκούντως ἔχει (αρκεί) | καλῶς ἔχει (είναι καλό, σωστό) |
| δεινῶς ἔχει (είναι φοβερό) | ὀρθῶς ἔχει (είναι σωστό, ορθό) |
| εὖ ἔχει (είναι καλό) | ῥᾳδίως ἔχει (είναι εύκολο) κ.ά. |
ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ ΑΠΡΟΣΩΠΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ
Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν ως υποκείμενο:
α) Απαρέμφατο:
Ἀνάγκη ἐστὶ μάχεσθαι.
β) Δευτερεύουσα πρόταση:
Δῆλόν ἐστι ὅτι κέρδους ἕνεκ’ ἀδικοῦσιν. [ειδική]
Ἀγγέλλεται ὅτι βασιλεὺς ἀφίκετο. [ειδική]
Όταν σε μια πρόταση υπάρχει ονομαστική πτώση που έχει θέση υποκειμένου, η σύνταξη του ρήματος είναι προσωπική:
Ὁ Νικίας εὐτυχὴς δοκεῖ εἶναι.
Τισσαφέρνης ἐλέγετο τούτων ἄρχειν.
ΔΟΤΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ
Η δοτική προσωπική είναι μια δοτική που μπαίνει κοντά σε απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις και δηλώνει το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται το ρήμα.
Ἔξεστί σοι, ὦ υἱέ, σῶσαι τὸν πατέρα. (είναι δυνατόν σε σένα)
Ἄδηλον παντὶ ἀνθρώπῳ ὅπῃ τὸ μέλλον ἕξει.
ΠΗΓΕΣ
Ελληνικός Πολιτισμός – Γιάννης Παπαθανασίου
http://www.e-selides.gr/
Συντακτικό Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας Α΄, Β΄, Γ΄Γυμνασίου Πολυξένης Μπίλλα
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 12 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Η καταγραφή των νόμων ικανοποίησε ένα μέρος των πολιτών. Όμως, το οξύ οικονομικό πρόβλημα που ανάγκαζε όσους δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους να γίνουν δούλοι, προκαλούσε συνεχή αναταραχή. Το 594 π.Χ., οι Αθηναίοι επέλεξαν τον Σόλωνα, ποιητή και έναν από τους επτά σοφούς, να δώσει λύση στα δύσκολα προβλήματα της πόλης.
Ποια ήταν τα μέτρα του Σόλωνα;
Α) Σεισάχθεια
Ένα από τα μέτρα που έλαβε ο Σόλωνας ήταν η κατάργηση των χρεών. Απελευθέρωσε αυτούς που είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών και απαγόρευσε στο εξής να δανείζεται κάποιος με εγγύηση την προσωπική του ελευθερία. Αυτή είναι η περίφημη διάταξη της νομοθεσίας του Σόλωνα, γνωστή ως σεισάχθεια, με την οποία λυτρώθηκε η αγροτική τάξη.
Β) Τιμοκρατικό σύστημα χωρισμού πολιτών σε τάξεις
Ένα άλλο μέτρο, με το οποίο ο Σόλωνας αποδυνάμωσε το αριστοκρατικό πολίτευμα, ήταν η διαίρεση των πολιτών σε τέσσερις τάξεις. Ως βάση έθεσε το εισόδημα και όχι την καταγωγή. Ανάλογα όρισε και τα αξιώματα.
Γ) Ενίσχυση Εκκλησίας Δήμου
Παράλληλα, διεύρυνε τον πολιτικό ρόλο της Εκκλησίας του Δήμου, στην οποία έπαιρναν μέρος όσοι είχαν συμπληρώσει το εικοστό έτος της ηλικίας τους. Τα θέματα που συζητούνταν στη συνέλευση του λαού, τα προετοίμαζε η Βουλή των Τετρακοσίων, αν και η ύπαρξή της αμφισβητείται από ορισμένους μελετητές.
Δ) Ηλιαία
Δημιούργησε την Ηλιαία, ένα δικαστήριο στο οποίο συμμετείχαν με κλήρωση άτομα από όλες τις τάξεις. Ήταν μέτρο που στόχευε στην καλύτερη απονομή της δικαιοσύνης και την εξάλειψη των ανισοτήτων.
Ε) Τιμωρία των πολιτών που δε συμμετείχαν στα κοινά
Για να πετύχει, ο Σόλωνας την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, ψήφισε νόμο με τον οποίο στερούσε τα πολιτικά δικαιώματα από όσους δεν έπαιρναν σαφή θέση πάνω στα κοινωνικά και πολιτικά θέματα.
Πώς κρίνετε τα μέτρα του Σόλωνα;
Από τη μια, τα μέτρα του Σόλωνα ανακούφισαν τη λαϊκή τάξη και εξίσωσαν τους πλούσιους με τους ευγενείς.
Από την άλλη, η γη εξακολουθούσε να είναι στα χέρια λίγων και έτσι ήλθε πάλι στην επιφάνεια το αίτημα για ξαναμοίρασμα της γης. Άρχισαν ξανά ταραχές.
Με ποιο τρόπο ο Πεισίστρατος έγινε τύραννος; Πώς κυβέρνησε;
Επειδή η γη εξακολουθούσε να είναι στα χέρια λίγων, ήλθε πάλι στην επιφάνεια το αίτημα για ξαναμοίρασμα της γης. Τις ταραχές, που άρχισαν για τον λόγο αυτό, τις εκμεταλλεύτηκε ο Πεισίστρατος που ήταν ένας ευγενής. Αυτός, με τη συμπαράσταση του λαού, κατέλαβε την εξουσία και επέβαλε τυραννικό πολίτευμα.
Ο Πεισίστρατος στέρησε από τους Αθηναίους ελευθερίες που με αγώνες είχαν κατακτήσει. Συνέδεσε, όμως, το όνομά του με σημαντικά εξωραϊστικά έργα (Εννεάκρουνος πηγή, νέα Αγορά, τελεστήριο της Ελευσίνας κ.ά.), καθώς και με την προσπάθεια για δημιουργία βιβλιοθήκης.
Μετά τον θάνατό του, το 527 π.Χ., την εξουσία ανέλαβε ο γιος του Ιππίας, τον οποίο οι Αθηναίοι ανέτρεψαν το 510 π.Χ.
Πώς η Αθήνα οδηγείται στη δημοκρατία μετά την πτώση της τυραννίας;
Μετά την πτώση της τυραννίας, ακολούθησε πολιτική διαμάχη, από την οποία ευνοημένοι βγήκαν οι δημοκρατικοί. Αυτοί με αρχηγό τον Κλεισθένη προχώρησαν σε ενέργειες (μέτρα) που θεμελίωσαν το δημοκρατικό πολίτευμα.
Ποια μέτρα έλαβαν οι Δημοκρατικοί με τον Κλεισθένη για να θεμελιώσουν τη δημοκρατία;
Α) Δέκα φυλές
Σημαντικό μέτρο ήταν η δημιουργία των δέκα φυλών, των οποίων τα μέλη προέρχονταν από διαφορετικές περιοχές της Αττικής. Έτσι έπαψαν η συγγένεια και η καταγωγή να παίζουν ρόλο στην πολιτική ζωή της Αθήνας. Με το μέτρο αυτό ο Κλεισθένης «έδωσε την πολιτεία (δηλαδή τη διακυβέρνηση) στον λαό», όπως έγραψε αργότερα ο Αριστοτέλης.
Β) Βουλή Πεντακοσίων
Ένα άλλο μέτρο ήταν η αύξηση της βουλής κατά 100 μέλη (Βουλή των Πεντακοσίων).
Γ) Δέκα στρατηγοί
Για να προστατεύσει τους πολίτες από τον κίνδυνο αύξησης της δύναμης του πολέμαρχου στρατηγού, αύξησε τον αριθμό των στρατηγών σε δέκα.
Δ) Κυριαρχία Εκκλησίας του Δήμου (συνέλευσης του λαού)
Κυρίαρχο σώμα έγινε πλέον η Εκκλησία του Δήμου, στην οποία λαμβάνονταν οι πιο σοβαρές αποφάσεις.
Ε) Οστρακισμός
Ο οστρακισμός ήταν η δεκάχρονη απομάκρυνση από την Αθήνα των πολιτών που θεωρούνταν επικίνδυνοι για την ανατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Πώς κρίνετε το έργο του Κλεισθένη; Ποια ήταν η συμβολή του στην πρόοδο των ανθρώπινων κοινωνιών;
Ο Κλεισθένης έκανε προσιτά στους πολίτες όλα τα αξιώματα και εξασφάλισε τη λαϊκή συνοχή (ενότητα). Δίκαια θεωρείται ως ο θεμελιωτής του δημοκρατικού πολιτεύματος. Οι δημοκρατικοί θεσμοί αφύπνισαν (ξύπνησαν) το ενδιαφέρον του πολίτη για τα κοινά και επέφεραν σημαντική αλλαγή στον τρόπο ζωής της πόλης. Το αποφασιστικό αυτό βήμα προς τη δημοκρατία που πραγματοποιήθηκε στην αρχαία Αθήνα έχει παγκόσμια ιστορική σημασία.
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 12 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
ENOTHTA 4
B1. ΟΝΟΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΡΗΜΑΤΙΚΗ ΦΡΑΣΗ
| Tο ένα στα δέκα Ελληνόπουλα | είναι παχύσαρκο |
| OΦ | PΦ |
ΠAPAΔEIΓMA: Οι μικροί αφράτοι μπεζέδες, που τρίβονται αμέσως στο στόμα και λιώνουν.
| Το Υπουργείο Υγείας | συνέταξε | διατροφικές οδηγίες |
| OΦ | OΦ | |
| PΦ | ||
Συγκεκριμένα λειτουργεί ως:
Πολλοί γονείς δε διαφωνούν.
Το 1 στα 10 Ελληνόπουλα είναι παχύσαρκο παιδί.
Το Υπουργείο Παιδείας συνέταξε διατροφικές οδηγίες.
Λόγια κάποτε πικρά με τη γλύκα στο στόμα.
Περιεργάζομαι την παράταξη των γλυκισμάτων.
B2. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ
Γ1. Η ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Θυμηθείτε την κλίση των ουσιαστικών από τις σελίδες 31-46 του σχολικού βιβλίου «Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας». Η ψηφιακή μορφή του είναι στη διεύθυνση:
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A112/621/4006,17971/
ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ
Α) ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΟΣ
Το φυσικό γένος ενός ουσιαστικού άλλοτε ταυτίζεται και άλλοτε όχι με το γένος που έχει στη γραμματική (γραμματικό γένος). Για παράδειγμα, το ουσιαστικό το αγόρι έχει φυσικό γένος αρσενικό, αλλά έχει γραμματικό γένος ουδέτερο, ενώ το ουσιαστικό μάγειρας έχει φυσικό και γραμματικό γένος αρσενικό.
Β) Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΤΩΣΕΩΝ
Η ονομαστική είναι η πτώση που απαντά στο ερώτημα ποιος, ποια, ποιο ενεργεί ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση που δηλώνει το ρήμα.
Η γενική είναι η πτώση που απαντά στο ερώτημα τίνος (ποιου, ποιας, ποιου;).
Η αιτιατική είναι η πτώση που απαντά στο ερώτημα τι (ποιον, ποια, ποιο;).
Η κλητική είναι η πτώση με την οποία απευθύνουμε πρόσκληση ή προσφώνηση σε κάποιον, κάποια, κάτι.
Γ) ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Τα ουσιαστικά ονομάζονται δικατάληκτα, όταν έχουν δύο καταλήξεις στον ενικό και δύο στον πληθυντικό, και τρικατάληκτα, όταν έχουν τρεις καταλήξεις σε κάθε αριθμό.
2.Ισοσύλλαβα και ανισοσύλλαβα
Διακρίνονται σε ισοσύλλαβα όταν όλοι οι τύποι-πτώσεις έχουν ίδιο αριθμό συλλαβών, π.χ. μαθητής και ανισοσύλλαβα όταν ορισμένοι τύποι-πτώσεις εμφανίζουν μία επιπλέον συλλαβή, π.χ. παππούς).
3.Αρσενικά, θηλυκά, ουδέτερα
Ένας άλλος τρόπος κατάταξης των ουσιαστικών η διάκριση τους σε αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα, δηλαδή η διάκριση των κλίσεων σύμφωνα με το γένος.
4.Οξύτονα, παροξύτονα, προπαροξύτονα
Τα ουσιαστικά διακρίνονται ακόμη σε οξύτονα (όσα τονίζονται στη λήγουσα), παροξύτονα (όσα τονίζονται στην παραλήγουσα) και προπαροξύτονα (όσα τονίζονται στην προπαραλήγουσα).
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Ι. ΑΡΣΕΝΙΚΑ
| Καταλήξεις | Παραδείγματα | |||
| α/α | Ενικός | Πληθυντικός | Ενικός | Πληθυντικός |
| 1. | -ας (ισοσύλλ.) | -ες | πατέρας, μήνας, κήρυκας | πατέρες, μήνες, κήρυκες |
| 2. | -ης (ισοσύλλ.) | -ες | μαθητής, επιβάτης | μαθητές, επιβάτες |
| 3. | -ος (ισοσύλλ.) | -οι | βαθμός, δρόμος, ανήφορος | βαθμοί, δρόμοι, ανήφοροι |
| 4. | -ας(ανισοσύλλ.) | -άδες | ψαράς, ρήγας, τσέλιγκας | ψαράδες, ρηγάδες, τσελιγκάδες |
| 5. | -ης(ανισοσύλλ.) | -ηδες | καφετζής, βαρκάρης, φούρναρης | καφετζήδες, βαρκάρηδες, φουρνάρηδες |
| 6. | -ης | -ες, -άδες | αφέντης | αφέντες, αφεντάδες |
| 7. | -ές, -ούς(ανισοσύλλ.) | -έδες, -ούδες | καφές, παππούς | καφέδες, παππούδες |
| 8. | -έας(ανισοσύλλ.) | -είς | κουρέας | κουρείς |
ΙΙ. ΘΗΛΥΚΑ
| Καταλήξεις | Παραδείγματα | |||
| α/α | Ενικός | Πληθυντικός | Ενικός | Πληθυντικός |
| 1. | -α (ισοσύλλ.) | -ες | σπηλιά, εικόνα, αίθουσα | σπηλιές, εικόνες, αίθουσες |
| 2. | -η (ισοσύλλ.) | -ες | γραμμή, γνώμη, κάμαρη, χάρη | γραμμές, γνώμες, κάμαρες, |
| χάρες | ||||
| 3. | -η(ανισοσύλλ.) | -εις | γνώση, αίτηση | γνώσεις, αιτήσεις |
| 4. | -ος (ισοσύλλ.) | -οι | κιβωτός, ψήφος, μέθοδος | κιβωτοί, ψήφοι, μέθοδοι |
| 5. | -ά, -ού(ανισοσύλλ.) | -άδες, -ούδες | μαμά, πολυλογού | μαμάδες, πολυλογούδες |
| 6. | -ω (ισοσύλλ.) | — | πειθώ, Μάρω | — |
ΙΙΙ. ΟΥΔΕΤΕΡΑ
| Καταλήξεις | Παραδείγματα | |||
| α/α | Ενικός | Πληθυντικός | Ενικός | Πληθυντικός |
| 1. | -ο (ισοσύλλ.) | -α | φυτό, δέντρο, άτομο | φυτά, δέντρα, άτομα |
| 2. | -ι (ισοσύλλ.) | -ια | νησί, σπίτι | νησιά, σπίτια |
| 3. | -ος (ισοσύλλ.) | -η | δάσος, μέγεθος | δάση, μεγέθη |
| 4. | -μα(ανισοσύλλ.) | -ματα | πράγμα, μάθημα | πράγματα, μαθήματα |
| 5. | -ιμο(ανισοσύλλ.) | -ιματα | γράψιμο | γραψίματα |
| 6. | -ς (ανισοσύλλ.) | -τα | τέρας, καθεστώς | τέρατα, καθεστώτα |
| 7. | -ν (ανισοσύλλ.) | -ντα | ον | όντα |
| 8. | -ρ (ανισοσύλλ.) | -(τ)α | ήπαρ, πυρ | ήπατα, πυρά |
Γ2. Η ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
Θυμηθείτε την κλίση των επιθέτων από τις σελίδες 47-56 του σχολικού βιβλίου «Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας». Η ψηφιακή μορφή του είναι στη διεύθυνση:
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A112/621/4006,17972/
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
| Καταλήξεις | Παραδείγματα | Εξαιρέσεις |
| -αίος | τυχαίος | νέος |
| -είος | ανδρείος | γελοίος, κρύος |
| -ηρός | ζωηρός | αλμυρός, γλαφυρός, ισχυρός, οχυρός κ.ά. |
| -ικός | ειδικός | θηλυκός, δανεικός κ.ά. |
| -ιμος | πόσιμος | διάσημος, άσχημος, έτοιμος κ.ά. |
| -ινός | σημερινός | ελεεινός, σκοτεινός, ταπεινός, υγιεινός, φωτεινός κ.ά. |
| -ινος | πέτρινος | |
| -ίσιος | ποταμίσιος | γνήσιος, ημερήσιος, Ιθακήσιος κ.ά. |
| -λέος | θαρραλέος | |
| -τέος | διατηρητέος | |
| -ωπός | χαρωπός | |
| -ωτός | φτερωτός |
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΤΑΛΗΞΕΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
| Καταλήξεις | Παραδείγματα | |||
| α/α | Ενικός | Πληθυντικός | Ενικός | Πληθυντικός |
| 1. | –ος, -η, -ο | -οι, -ες, -α | ελεύθερος-ελεύθερη-ελεύθερο | ελεύθεροι-ελεύθερες-ελεύθερα |
| 2. | -ος, -α, -ο | -οι, -ες, -α | νέος-νέα-νέο, τίμιος-τίμια-τίμιο |
νέοι-νέες-νέα, τίμιοι-τίμιες-τίμια |
| 3. | -ος, -ια, -ο | -οι, -ες, -α | γλυκός-γλυκιά-γλυκό | γλυκοί-γλυκές-γλυκά |
| 4. | -ύς, -ιά, -ύ | -ιοί, -ιές, -ιά | βαρύς-βαριά-βαρύ | βαριοί-βαριές-βαριά |
| 5. | -ύς, -εία, -ύ | -είς, -είες, -έα | βραχύς-βραχεία-βραχύ | βραχείς-βραχείες-βραχέα |
| 6. | -ής, -ιά, -ί | -ιοί, -ιές, -ιά | χρυσαφής-χρυσαφιά-χρυσαφί | χρυσαφιοί-χρυσαφιές-χρυσαφιά |
| 7. | -ης, -α, -ικο | -ηδες, -ες, -ικα | μικρούλης-μικρούλα-μικρούλικο | μικρούληδες-μικρούλες-μικρούλικα |
| 8. | –άς/-ής, -ού,-άδικο/-ήδικο | -άδες, -ούδες,-άδικα | υπναράς-υπναρού-υπναράδικο | υπναράδες-υπναρούδες-υπναράδικα |
| 9. | –ης, -ης, -ες | -εις, -εις, -η | διεθνής-διεθνής-διεθνές, συνήθης-συνήθης-σύνηθες |
διεθνείς-διεθνείς-διεθνή,συνήθεις-συνήθεις-συνήθη |
| 10. | -ων, -ουσα, -ον | -οντες, -ουσες,-οντα | ενδιαφέρων-ενδιαφέρουσα-ενδιαφέρον, απών-απούσα-απόν |
ενδιαφέροντες-ενδιαφέρουσες-ενδιαφέροντα, απόντες-απούσες-απόντα |
| 11. | -ων/-ονας,-ων,-ον | -ονες, -ονες, -ονα | μετριόφρων/-ονας-μετριόφρων-μετριόφρον | μετριόφρονες-μετριόφρονες-μετριόφρονα |
Δ. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ
ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΝΕΕΣ ΛΕΞΕΙΣ;
1ος ΤΡΟΠΟΣ:
Νέες λέξεις μπορούν να παραχθούν, όταν στο θέμα της αρχικής λέξης προστίθεται μία νέα διαφορετική κατάληξη, που λέγεται παραγωγική κατάληξη ή επίθημα :
π.χ. παιδί+παραγωγική κατάληξη -ακι→ παράγωγη λέξη παιδάκι
2ος ΤΡΟΠΟΣ
Αριστερά από το θέμα της αρχικής λέξης προστίθεται ένα πρόθημα, όπως μια αρχαία πρόθεση ή το στερητικό α- (που δηλώνει άρνηση):
π.χ. τροφή +αρχαία πρόθεση διά → σύνθετη λέξη διατροφή
π.χ. φθαρτός +στερητικό πρόθημα: α- → σύνθετη λέξη: άφθαρτος.
Τα προθήματα αυτά ονομάζονται και αχώριστα μόρια, γιατί δε συναντώνται κατά κανόνα μόνα τους στον λόγο.
3ος ΤΡΟΠΟΣ
Ενώνονται τα θέματα δύο απλών λέξεων,
π.χ. παχύσαρκο: από τις λέξεις
παχύ: που είναι το α’ μέρος (πρώτο συνθετικό) της νέας λέξης
σάρκα: που είναι το β’ μέρος (δεύτερο συνθετικό) της νέας λέξης.
Σημειώνεται εδώ ότι σύμφωνα με ορισμένες περιγραφές της Νέας Ελληνικής οι λέξεις που σχηματίζονται με την προσθήκη αχώριστων μορίων δεν είναι σύνθετες αλλά παράγωγες.
ΠΗΓΕΣ:
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2256/Neoelliniki-Glossa_A-Gymnasiou_html-empl/
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Κάπως έτσι φαντάστηκαν τους Σεληνίτες οι μαθητές και οι μαθήτριες του Β1 το σχολικό έτος 2023-24!
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 7 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Πού στηρίχθηκε η οικονομία των Αθηναίων;
Το έδαφος της Αττικής ήταν φτωχό. Οικισμοί αναπτύχθηκαν εκεί όπου υπήρχαν δυνατότητες να ζήσουν άνθρωποι. Στις λιγοστές πεδιάδες οι κάτοικοι ασχολήθηκαν με τη γεωργία, ενώ στις κάπως ορεινές με την κτηνοτροφία. Τα εκτεταμένα παράλια ευνόησαν την ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου.
Τι ήταν ο συνοικισμός και σε ποιον μυθικό βασιλιά αποδόθηκε;
Η συνένωση των διάσπαρτων οικισμών της Αττικής σε ένα ενιαίο κράτος με έδρα την Αθήνα. Το έργο αυτό αποδόθηκε στον Θησέα. Σε ανάμνηση μάλιστα του γεγονότος αυτού οι Αθηναίοι γιόρταζαν τα Παναθήναια, την πιο λαμπρή γιορτή της Αθήνας.
Ποια ήταν η φυλετική καταγωγή των Αθηναίων;
Οι Αθηναίοι ήταν Ίωνες, περήφανοι γι’ αυτή την καταγωγή τους και δεμένοι με τον τόπο τους. Αγωνίστηκαν και δημιούργησαν ένα μεγάλο κράτος, του οποίου η δύναμη και η λάμψη έμειναν απαράμιλλες στους αιώνες.
Ποιο ήταν το πρώτο πολίτευμα της Αθήνας;
Πρώτο πολίτευμα της Αθήνας ήταν η βασιλεία. Για την περίοδο αυτή ελάχιστα μας είναι γνωστά. Τελευταίος βασιλιάς, σύμφωνα με την παράδοση, υπήρξε ο Κόδρος, ο οποίος θυσιάστηκε προκειμένου να αποφευχθεί η σύγκρουση με τους Δωριείς. Το γεγονός αυτό πιθανόν δείχνει ότι η μεταβολή του πολιτεύματος έγινε ειρηνικά. Απόδειξη αποτελεί το ότι και στο αριστοκρατικό πολίτευμα εξακολούθησε να υπάρχει ο θεσμός του άρχοντα-βασιλιά με αρμοδιότητες θρησκευτικού χαρακτήρα.
Ποιοι ήταν οι φορείς εξουσίας στο αριστοκρατικό πολίτευμα που ακολούθησε τη βασιλεία;
Α) Ο άρχοντας-βασιλιάς που είχε αρμοδιότητες θρησκευτικού χαρακτήρα. Ουσιαστική εξουσία είχαν οι άρχοντες που ακολουθούν.
Β) Ο επώνυμος άρχοντας, που ήταν υπεύθυνος για τη σύγκληση της Εκκλησίας του Δήμου.
Γ) Ο πολέμαρχος, που ήταν αρμόδιος για στρατιωτικά θέματα.
Δ) Οι έξι θεσμοθέτες, που ασχολούνταν με δικαστικά θέματα.
Ε) Ο Άρειος Πάγος ήταν δικαστήριο και ήταν υπεύθυνος για την τήρηση των νόμων. Ονομάστηκε έτσι γιατί σύμφωνα με τη μυθολογία στον βράχο (στα αρχαία ελληνικά πάγος) που συνεδρίαζε το δικαστήριο αυτό, οι θεοί δίκασαν τον Άρη γιατί σκότωσε τον γιο του Ποσειδώνα.
Στ) Η Εκκλησία του Δήμου, που ήταν η συνέλευση όλων των Αθηναίων και απέκτησε μεγάλη σημασία στα μεταγενέστερα χρόνια.
Ποια προβλήματα δημιουργήθηκαν στο αριστοκρατικό πολίτευμα με την πάροδο του χρόνου;
Στο αριστοκρατικό πολίτευμα με την πάροδο του χρόνου προκαλούνταν εντάσεις από τα προβλήματα της καθημερινής ζωής . Οι έμποροι και οι βιοτέχνες , οι οποίοι με την ανάπτυξη του θαλάσσιου εμπορίου είχαν αποκτήσει μεγάλη οικονομική δύναμη, είχαν ήδη αρχίσει να αμφισβητούν την εξουσία των ευγενών. Από την άλλη πλευρά οι χρεωμένοι αγρότες απαιτούσαν κατάργηση των χρεών. Όσοι από αυτούς δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους γίνονταν δούλοι.
Ποιος υποψήφιος τύραννος εμφανίστηκε για να δώσει λύση στα προβλήματα της καθημερινής ζωής και ποιο ήταν το τέλος του; Τι ήταν το «Κυλώνειο άγος»;
Την κατάσταση εκμεταλλεύτηκε ο Κύλωνας, ο οποίος το 632 π.Χ., με την υποστήριξη πολλών οπαδών του, θέλησε να πάρει την εξουσία και να γίνει τύραννος. Το κίνημά του απέτυχε και ο ίδιος δραπέτευσε στα Μέγαρα. Οι οπαδοί του, όμως, παρόλο που είχαν καταφύγει ως ικέτες στους βωμούς των θεών, θανατώθηκαν. Το ανόσιο αυτό έργο έμεινε στην ιστορία γνωστό ως «Κυλώνειο άγος».
Ποια ήταν η κατάσταση στην Αθήνα μετά το «Κυλώνειο άγος»; Ποιοι ήταν δυσαρεστημένοι;
Η αναστάτωση στην Αθήνα κορυφώθηκε. α)Οι Μεγαρείς βρήκαν την ευκαιρία και κατέλαβαν τη Σαλαμίνα. β) Καθημερινά προβάλλονταν τα αιτήματα για την κατάργηση των χρεών και τη σύνταξη γραπτών νόμων. γ) Οι νόμοι μέχρι τότε ήταν άγραφοι. Το γεγονός αυτό εμπόδιζε τη σωστή απονομή της δικαιοσύνης και πολλοί παραπονούνταν ότι δεν εύρισκαν το δίκιο τους. Άρα ο λαός ήταν δυσαρεστημένος.
Τι έκαναν οι ευγενείς για να αντιμετωπίσουν τη γενική δυσαρέσκεια;
Οι ευγενείς, για να εκτονωθεί η λαϊκή δυσαρέσκεια, ανέθεσαν το 624 π.Χ. στον Δράκοντα να καταγράψει τους νόμους. Οι νόμοι του Δράκοντα, «γραμμένοι με αίμα», όπως είπαν, ήταν πολύ αυστηροί. Αποτελούσαν, πάντως, μια προσπάθεια να επιβληθεί η τάξη και να ησυχάσει ο τόπος.
ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Παναθήναια σημαίνει «γιορτή για όλους τους Αθηναίους», δηλαδή για όλους τους κατοίκους της Αττικής. Τελούνταν σε ανάμνηση του συνοικισμού και ήταν η εορτή της πολιούχου Αθηνάς. Περιλάμβανε χορούς, λαμπαδηφορία, μουσικούς, γυμναστικούς και ιππικούς αγώνες. Κορύφωση ήταν η πομπή που συνόδευε το πέπλο της Αθηνάς στην Ακρόπολη.
Άγος στην αρχαιότητα σήμαινε μίασμα, κατάρα, οργή Θεού, έχοντας την σημερινή έννοια της αμαρτίας.
Με το όνομα Κυλώνειον άγος έμεινε γνωστή στην ιστορία μια σειρά από δεινοπαθήματα και θεομηνίες που έπληξαν την αρχαία Αθήνα και που αποδόθηκαν στην οργή των θεών για τη σφαγή των οπαδών του Κύλωνα.
Οι Νόμοι του Δράκοντα ήταν σκληρότατοι νόμοι με πολύ αυστηρές ποινές (π.χ. όποιος δεν πλήρωνε τα χρέη του γινόταν δούλος).
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Βίντεο για την αρχαία Σπάρτη από την εκπαιδευτική τηλεόραση.
Ποια φύλα κατοίκησαν τη Λακωνική και δημιούργησαν το κράτος της Σπάρτης;
Οι Δωριείς που κατευθύνθηκαν προς τα νότια της Πελοποννήσου κατέλαβαν τη Λακωνική και ίδρυσαν ένα ισχυρό κράτος με κέντρο τη Σπάρτη.
Ποιους πολέμους έκαναν οι Δωριείς για να επεκτείνουν τα σύνορα του κράτους της Σπάρτης;
Οι Δωριείς, αφού ίδρυσαν το κράτος της Σπάρτης, σε μια προσπάθεια να διευρύνουν την επικράτειά τους, ήλθαν σε σύγκρουση με τους Μεσσηνίους, τους οποίους τελικά υπέταξαν ύστερα από μακροχρόνιους πολέμους (8ος-7ος αιώνας π.Χ.). Ισχυρός αντίπαλος της Σπάρτης, με τον οποίο συγκρούστηκε πολεμικά ήταν και το Άργος.
Τι συνέπειες είχαν οι πόλεμοι στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Σπάρτης;
Μετά τους πολέμους η ζωή στη Σπάρτη άλλαξε. Το εμπόριο με τις άλλες περιοχές σταμάτησε και οι σχέσεις περιορίστηκαν. Σιγά-σιγά η πόλη της Σπάρτης «κλείστηκε» στον εαυτό της και πήρε τη μορφή στρατοπέδου. Η αιτία ήταν ο φόβος, γιατί οι εχθροί που περιέβαλλαν τους Σπαρτιάτες ήταν πολλοί, ενώ οι Σπαρτιάτες λίγοι. Ζούσαν σκληρά και καθόλου ελεύθερα και άνετα.
Ποιες κοινωνικές τάξεις διαμορφώθηκαν στην Σπάρτη , ποια δικαιώματα και ποιες υποχρεώσεις είχε η κάθε κοινωνική τάξη;
Α) Οι Σπαρτιάτες. Ήταν οι Δωριείς που κατέλαβαν τη Σπάρτη και οι απόγονοί τους. Είχαν πλήρη δικαιώματα και τους είχε μοιραστεί η γη. Κύριες απασχολήσεις τους ήταν τα πολιτικά πράγματα και η πολεμική τέχνη. Δεν εργάζονταν. Ο αριθμός τους δεν ξεπέρασε ποτέ τις 10.000.
Β) Οι περίοικοι. Ονομάζονταν όσοι κατοικούσαν τους οικισμούς γύρω από τη Σπάρτη. Ασχολήθηκαν με το εμπόριο. Δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα και ακολουθούσαν τους Σπαρτιάτες στον πόλεμο.
Γ) Οι είλωτες. Οι παλιοί κάτοικοι της Λακωνικής τους οποίους υπέταξαν οι Δωριείς έγιναν δούλοι (είλωτες) με την υποχρέωση να καλλιεργούν τη γη και να παραδίδουν ένα μέρος της παραγωγής στους ιδιοκτήτες του κτήματος. Δεν είχαν κανένα δικαίωμα. Ο φόβος μιας επανάστασης των δούλων ήταν πάντοτε υπαρκτός και βασάνιζε τους Σπαρτιάτες.
Ποιος δημιούργησε το πολίτευμα της αρχαίας Σπάρτης;
Το πολίτευμα της Σπάρτης, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν έργο του μεγάλου νομοθέτη Λυκούργου.
Ποιοι ήταν οι πολιτειακοί θεσμοί στην αρχαία Σπάρτη; Ποιοι από αυτούς είχαν την ουσιαστική εξουσία;
Α) Η πόλη είχε δύο βασιλείς. Το γεγονός αυτό προέκυψε, σύμφωνα με μία άποψη, ως ανάγκη, από τη γέννηση κάποτε δίδυμων διαδόχων.
Οι βασιλείς δεν είχαν πολλές αρμοδιότητες. Ήταν θρησκευτικοί και στρατιωτικοί αρχηγοί.
Β) Οι πέντε έφοροι, είχαν την ουσιαστική εξουσία στην πόλη, ήταν υπεύθυνοι για την άμυνα και τις εξωτερικές σχέσεις του κράτους.
Γ) Η γερουσία ήταν ένα συμβούλιο από 28 άτομα που είχαν ηλικία άνω των εξήντα ετών. Κύριο έργο είχε να προετοιμάζει τα θέματα που υποβάλλονταν για έγκριση στην Απέλλα.
Δ) Η Απέλλα ήταν η λαϊκή συνέλευση στην οποία συμμετείχαν όλοι οι Σπαρτιάτες που είχαν συμπληρώσει το τριακοστό έτος της ηλικίας τους.
Ποια ήταν η αγωγή των παιδιών (αγοριών και κοριτσιών) στην Αρχαία Σπάρτη;
Ο τρόπος με τον οποίο είχε οργανωθεί η ζωή στη Σπάρτη επηρέασε και την αγωγή των νέων. Τα παιδιά από την ηλικία των επτά ετών τα αναλάμβανε η πόλη. Ζούσαν όλα μαζί σε ομάδες, όπου μάθαιναν να υπομένουν τη σκληρή ζωή και τις κακουχίες. Διδάσκονταν ανάγνωση, γραφή, μουσική και χορό. Με ανάλογο τρόπο εκπαιδεύονταν και τα κορίτσια, τα οποία συμμετείχαν ελεύθερα σε πολλές εκδηλώσεις της πόλης. Έπρεπε και αυτά να αποκτήσουν δυνατό σώμα και να διαπλάσουν ηθικό χαρακτήρα. Έτσι θα μπορούσαν στο μέλλον να γίνουν άξιες μητέρες.
Υπήρξαν αλλαγές με την πάροδο του χρόνου στη ζωή των Σπαρτιατών;
Για πολλά χρόνια η ζωή στη Σπάρτη συνεχίστηκε χωρίς σημαντικές αλλαγές και διαφοροποιήσεις. Οι Σπαρτιάτες, ανδρείοι και υπερήφανοι, άφησαν ένα υπόδειγμα γενναιότητας, μοναδικό στον κόσμο.
ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΚΑΙ ΥΛΗΣ
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ
Τη ζωή και το νομοθετικό έργο του περίφημου αρχαίου Σπαρτιάτη νομοθέτη Λυκούργου, την καλύπτει η ομίχλη των μύθων και των θρύλων της αρχαιότητας. Ήταν βασιλιάς της Σπάρτης, έζησε περίπου στα 800 π.Χ., ταξίδεψε σε πολλά μέρη της γης, επισκέφτηκε την Κρήτη και, πολύ πιθανό, την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Ιβηρία. Επιστρέφοντας στη Σπάρτη φρόντισε να μεταρρυθμίσει το σπαρτιατικό πολίτευμα. Ο μύθος λέει ότι έφυγε από τη Σπάρτη για πάντα, ώστε να μην αλλάζουν τη νομοθεσία του οι συμπολίτες του, που είχαν ορκιστεί να μην το κάνουν παρά μόνο αν κάποτε επέστρεφε.
Οι κυριότερες μεταρρυθμίσεις του Λυκούργου ήταν:
Αυτοί οι θεσμοί στάθηκαν ως οι θεμελιώδεις αρχές του σπαρτιατικού πολιτεύματος.
ΚΡΥΠΤΕΙΑ
Στην αρχαία Σπάρτη, η κρυπτεία ήταν ένα είδος μυστικής αστυνομίας. Οργανωμένη από την άρχουσα τάξη του σπαρτιατικού κράτους, σκοπό είχε την τρομοκράτηση της κατώτερης τάξης των ειλώτων και την πρόληψη και καταστολή εξεγέρσεων. Ο Αριστοτέλης, στον οποίο παραπέμπει ο Πλούταρχος, αναφέρει ότι οι έφοροι, κάθε φθινόπωρο, κήρυτταν πόλεμο κατά των ειλώτων, ώστε ο φόνος είλωτα από Σπαρτιάτη να είναι απολύτως νόμιμος, χωρίς φόβο τιμωρίας και τη νύχτα έστελναν εκπαιδευμένους νεαρούς, τους κρύπτες, οπλισμένους με εγχειρίδια, δηλαδή κοφτερά μαχαίρια, για να σκοτώνουν τους πιο ρωμαλέους και τους πιο απείθαρχους είλωτες στα υπόδουλα στη Σπάρτη χωριά της Λακωνίας και της Μεσσηνίας.
Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, την εποχή της μάχης των Πλαταιών (479 π.χ.) ο υπόδουλος πληθυσμός των ειλώτων ήταν επτά φορές μεγαλύτερος από αυτόν των Σπαρτιατών, και ο φόβος εξεγέρσεων δεν έφευγε ποτέ από το νου και τους σχεδιασμούς της σπαρτιατικής ηγεσίας.
ΠΗΓΕΣ
Εκπαιδευτική τηλεόραση
Αρχαία Ιστορία Α΄Γυμνασίου (ψηφιακό βιβλίο)
Βιβλίο του εκπαιδευτικού
Εικόνες google
Δημοσιευμένο στην κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 4 Δεκεμβρίου 2023 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ
Πρόσφατα σχόλια