Γιατί οι Έλληνες δε συγκρότησαν ένα ενιαίο κράτος;
Οι Έλληνες από παλιά έζησαν χωρισμένοι. Απλωμένοι σε έναν ευρύ γεωγραφικό χώρο δε συγκρότησαν ενιαίο κράτος με τη σημερινή έννοια του όρου.
Ποιοι παράγοντες τους βοήθησαν να συνειδητοποιήσουν την ιδιαιτερότητά τους και επομένως την αίσθηση της ενότητάς τους;
α) Η επαφή με τους άλλους λαούς τούς βοήθησε να αποκτήσουν σαφή ιδέα για την ενότητά τους.
β) Μιλούσαν όλοι, φυσικά με κάποιες διαφορές (διάλεκτοι), την ίδια γλώσσα και λάτρευαν τους ίδιους θεούς.
γ) Ήδη την εποχή αυτή επικρατεί και η ονομασία Έλληνες.
Για ποιους λόγους ένιωσαν την ανάγκη να συμμετέχουν σε πανελλήνιες εκδηλώσεις;
α) Η ανάγκη ικανοποίησης ενός αισθήματος νοσταλγίας που το γεννούσαν οι αποστάσεις που τους χώριζαν, καθώς και οι δυσκολίες της ζωής στους διάφορους τόπους που ζούσαν.
β) Η ιδέα ότι ανήκαν στον ίδιο λαό .
Οι παραπάνω παράγοντες δημιούργησαν την ανάγκη συμμετοχής σε εκδηλώσεις πανελλήνιου χαρακτήρα.
Ποιες ήταν οι εκδηλώσεις πανελλήνιου χαρακτήρα στις οποίες συμμετείχαν;
Α) Οι Ολυμπιακοί αγώνες
Ήταν η πιο μεγάλη συνάντηση των Ελλήνων. Στους αγώνες αυτούς, που γίνονταν κάθε τέσσερα χρόνια, έπαιρναν μέρος μόνο Έλληνες. Επίσημα άρχισαν να τελούνται το 776 π.Χ., έτος το οποίο αργότερα αποτέλεσε τη βάση για τη χρονολόγηση των γεγονότων. (για τη χρονολόγηση, βλέπε παρακάτω)
Πριν από τους αγώνες, κήρυκες περιέτρεχαν την Ελλάδα και ανακοίνωναν την επικείμενη έναρξή τους. Γινόταν εκεχειρία, σταματούσαν δηλαδή οι πόλεμοι και μπορούσαν έτσι οι αντιπροσωπείες από τις πόλεις να φθάσουν στην Ολυμπία χωρίς να διατρέξουν κανέναν κίνδυνο.
Ο αθλητής που νικούσε στεφανωνόταν με κλαδί αγριελιάς και κέρδιζε την αγάπη όλων, ενώ θριαμβευτική ήταν και η υποδοχή που του επιφύλασσε η πόλη του.
Η είσοδος γινόταν συνήθως πάνω σε άρμα, όχι από την πύλη, αλλά από ένα άνοιγμα του τείχους που το γκρέμιζαν συμβολικά, με την πεποίθηση ότι το κενό στο εξής θα το κάλυπτε ο ίδιος με την ανδρεία του.
Στη Σπάρτη μάλιστα ο ολυμπιονίκης αποκτούσε το προνόμιο να πολεμάει στη μάχη δίπλα στον βασιλιά.
Β) Τα μαντεία
Γενικά: Σε όλες τις εποχές οι άνθρωποι αισθάνονταν την ανάγκη να προβλέψουν το μέλλον. Την απάντηση σε αυτό το ερώτημα οι αρχαίοι την αναζητούσαν στα μαντεία.
Το μαντείο των Δελφών: Πιο ονομαστό μαντείο υπήρξε το μαντείο των Δελφών, το οποίο ήταν αφιερωμένο στον Απόλλωνα. Ο θεός αυτός της μαντικής έδινε τους χρησμούς μέσω της ιέρειας Πυθίας. Από τα λόγια της Πυθίας συντάσσονταν οι χρησμοί, οι οποίοι πολλές φορές είχαν αμφίσημο νόημα. Οι απαντήσεις συνάγονταν με πλάγιο (μεταφορικό) τρόπο, γι’ αυτό και ο Απόλλωνας ονομαζόταν Λοξίας. Το μαντείο απέκτησε μεγάλη φήμη. Βασιλείς από την Αίγυπτο και τη Λυδία, μάλιστα, είχαν ζητήσει τη βοήθειά του.
Γ) Οι αμφικτιονίες
Γενικά: Ονομάζονταν οι ενώσεις τις οποίες συγκροτούσαν οι πόλεις που βρίσκονταν γύρω από ένα ιερό (π.χ. ναό, μαντείο, κ.λπ.), με σκοπό να ρυθμίζουν θέματα που σχετίζονταν με τη λειτουργία και την ασφάλεια του ιερού αυτού. Κάθε πόλη συμμετείχε στην ένωση με δύο αντιπροσώπους, οι οποίοι συνεδρίαζαν δύο φορές τον χρόνο. Τα θέματα που συζητούσαν αφορούσαν όχι μόνο το ιερό, αλλά και εκδηλώσεις της κοινωνικής ζωής. Μια απόφαση μάλιστα, όπως αυτή που έλεγε ότι η στέρηση νερού για οποιονδήποτε λόγο από μια πόλη αποτελεί πράξη ιεροσυλίας, θεωρείται και σήμερα ως πολύ προοδευτική. Γενικά, οι αποφάσεις των αμφικτιονιών ήταν σεβαστές από όλους.
Η αμφικτιονία των Δελφών: Ήταν η πιο γνωστή αμφικτιονία.
ΠΩΣ ΓΙΝΟΤΑΝ ΗΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΕΣ
Ως πρώτη Ολυμπιάδα θεωρήθηκε εκείνη του 776 π.Χ. Για να υπολογιστεί σε ποιο έτος αντιστοιχεί κάθε έτος μιας Ολυμπιάδας ακολουθείται ο εξής υπολογισμός: πολλαπλασιάζεται επί 4 ο αριθμός της προηγούμενης από τη δεδομένη Ολυμπιάδα και στο γινόμενο προστίθεται ο αριθμός του ζητούμενου έτους (1ο, 2ο, 3ο, 4ο) και το άθροισμα αφαιρείται από το 777. Παράδειγμα: για να βρεθεί το πρώτο έτος της 46ης Ολυμπιάδας έχουμε: 45Χ4 = 180 + 1 = 181, 777-181= 596. Το πρώτο έτος δηλαδή της 46ης Ολυμπιάδας ήταν το 596 π.Χ.
Το Γυμνάσιο Νάουσας Πάρου πραγματοποίησε εκδρομή στις Λεύκες, την Πέμπτη, 14-12-2023. Οι μαθητές και οι μαθήτριες επισκέφθηκαν τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος και το Λαογραφικό Μουσείο του χωριού. Έπειτα είχαν ελεύθερο χρόνο ως την επιστροφή.
κοινός είναι ο ουρανός και ο ήλιος και η σελήνη και τα αστέρια και ο αέρας και η θάλασσα και η γη και η ζωή και ο θάνατος και τα γηρατειά και οι αρρώστιες και η υγεία και η ανάγκη τροφής και ρούχων.
ΜετάφρασηΟ Χριστός, ενώ ήταν πλούσιος πτώχευσε, για να ελεήσουμε και εμείς τους φτωχούς σαν αδερφούς του Δημιουργού μας και κριτή. Και ποιο είναι το κέρδος της αγάπης προς τους φτωχούς; Σε μια δύσκολη ημέρα ο Κύριος θα τον σώσει. Και φανερώνει την ημέρα της Κρίσης που φέρνει πόνους και βάσανα για τους αμαρτωλούς. Θα σώσει ο Κύριος ως φως αυτούς που αγαπούν τους φτωχούς. Γιατί χρωστάει φιλανθρωπία σ’ αυτούς, επειδή ο ίδιος δανείστηκε την ελεημοσύνη από αυτούς και μέσω του Σολομώντα είπε: Εκείνος που ελεεί το φτωχό δανείζει το Θεό.
ΚΛΙΣΗ Υ Π Ο Τ Α Κ Τ Ι Κ ΗΣ Ε Ν Ε Ρ Γ Η Τ Ι Κ Η Σ Φ Ω Ν Η Σ
ΟΥΡΑΝΙΚΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας κ, γ, χ, ττ, σσ) π.χ. ρήμα διώκω
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ
ΑΟΡΙΣΤΟΣ
ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
(ἐγώ)
διώκω
διώξω
δεδιώχω ή δεδιωχώς ὦ
(σύ)
διώκῃς
διώξῃς
δεδιώχῃς ή δεδιωχώς ᾖς
(οὗτος)
διώκῃ
διώξῃ
δεδιώχῃ ή δεδιωχώς ᾖ
(ἡμεῖς)
διώκωμεν
διώξωμεν
δεδιώχωμεν ή δεδιωχότες ὦμεν
(ὑμεῖς)
διώκητε
διώξητε
δεδιώχητε ή δεδιωχότες ἦτε
(οὗτοι)
διώκωσι(ν)
διώξωσι(ν)
δεδιώχωσι(ν) ή δεδιωχότες ὦσι(ν)
ΧΕΙΛΙΚΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας π, β, φ, πτ) π.χ. ρήμα γράφω
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ
ΑΟΡΙΣΤΟΣ
ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
(ἐγώ)
γράφω
γράψω
γεγράφω ή γεγραφώς ὦ
(σύ)
γράφῃς
γράψῃς
γεγράφῃς ή γεγραφώς ᾖς
(οὗτος)
γράφῃ
γράψῃ
γεγράφῃ ή γεγραφώς ᾖ
(ἡμεῖς)
γράφωμεν
γράψωμεν
γεγράφωμεν ή γεγραφότες ὦμεν
(ὑμεῖς)
γράφητε
γράψητε
γεγράφητε ή γεγραφότες ἦτε
(οὗτοι)
γράφωσι(ν)
γράψωσι(ν)
γεγράφωσι(ν) ή γεγραφότες ὦσι(ν)
ΟΔΟΝΤΙΚΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας τ, δ, θ) π.χ. ρήμα πείθω (ομοίως και τα φωνηεντόληκτα)
Απρόσωπα ή τριτοπρόσωπα ρήματα ονομάζονται όσα βρίσκονται στο γ΄ ενικό πρόσωπο και δε δέχονται ως υποκείμενο πρόσωπο ή πράγμα (απρόσωπη σύνταξη).
Από αυτά, μερικά απαντούν μόνο ως απρόσωπα, όπως τα χρή, μέλει, ἔξεστι, ενώ τα περισσότερα προέρχονται από προσωπικά ρήματα, ενεργητικά ή παθητικά. Μερικά από τα συνηθέστερα απρόσωπα ρήματα είναι:
ἀγγέλλεται
μέλλει (πρόκειται)
ἀρκεῖ (είναι αρκετό)
νομίζεται
δεῖ (πρέπει)
ὁμολογεῖται
δοκεῖ (φαίνεται καλό, αποφασίζεται)
πρέπει
ἔστι / ἔνεστι / πάρεστι (είναι δυνατόν)
προσήκει (αρμόζει, ταιριάζει)
ἐγχωρεῖ (επιτρέπεται)
συμβαίνει
ἐνδέχεται
συμφέρει
ἔξεστι (είναι δυνατόν, επιτρέπεται)
φαίνεται
λέγεται
χρὴ (πρέπει) κ.ά.
ΑΠΡΟΣΩΠΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ
Απρόσωπη σύνταξη έχουν και οι απρόσωπες εκφράσεις. Αυτές σχηματίζονται:
α) Με το ρήμα ἐστὶ και ένα αφηρημένο ουσιαστικό ή το ουδέτερο ενός επιθέτου ή μιας μετοχής:
ἀγαθόν ἐστι (είναι καλό)
θαυμαστόν ἐστι
ἄδηλόν ἐστι (δεν είναι φανερό)
καλόν ἐστι
ἀναγκαῖόν ἐστι
κίνδυνός ἐστι
ἀνάγκη ἐστὶ
λόγος ἐστὶ (λέγεται, υπάρχει φήμη)
ἄξιόν ἐστι (αξίζει)
νόμος ἐστὶ
δεινόν ἐστι (είναι φοβερό, παράλογο)
ῥᾴδιόν ἐστι (είναι εύκολο)
δέον ἐστὶ (πρέπει)
σαφές ἐστι
δέος ἐστὶ (υπάρχει φόβος)
φανερόν ἐστι
δῆλόν ἐστι (είναι φανερό)
φόβος ἐστὶ
δυνατόν ἐστι
χρήσιμόν ἐστι
δίκαιόν ἐστι
χαλεπόν ἐστι (είναι δύσκολο)
εἰκός ἐστι (είναι φυσικό)
χρεών ἐστι (είναι αναγκαίο/μοιραίο) κ.ά.
β) Με το ρήμα ἔχει και ένα τροπικό επίρρημα:
ἀναγκαίως ἔχει (είναι αναγκαίο)
κακῶς ἔχει (είναι κακό)
ἀρκούντως ἔχει (αρκεί)
καλῶς ἔχει (είναι καλό, σωστό)
δεινῶς ἔχει (είναι φοβερό)
ὀρθῶς ἔχει (είναι σωστό, ορθό)
εὖ ἔχει (είναι καλό)
ῥᾳδίως ἔχει (είναι εύκολο) κ.ά.
ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ ΑΠΡΟΣΩΠΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ
Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν ως υποκείμενο:
α) Απαρέμφατο: Ἀνάγκη ἐστὶ μάχεσθαι.
β) Δευτερεύουσα πρόταση: Δῆλόν ἐστι ὅτι κέρδους ἕνεκ’ ἀδικοῦσιν. [ειδική] Ἀγγέλλεται ὅτι βασιλεὺς ἀφίκετο. [ειδική]
Όταν σε μια πρόταση υπάρχει ονομαστική πτώση που έχει θέση υποκειμένου, η σύνταξη του ρήματος είναι προσωπική: Ὁ Νικίας εὐτυχὴς δοκεῖ εἶναι. Τισσαφέρνης ἐλέγετο τούτων ἄρχειν. ΔΟΤΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ
Η δοτική προσωπική είναι μια δοτική που μπαίνει κοντά σε απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις και δηλώνει το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται το ρήμα. Ἔξεστί σοι, ὦ υἱέ, σῶσαι τὸν πατέρα. (είναι δυνατόν σε σένα) Ἄδηλον παντὶ ἀνθρώπῳ ὅπῃ τὸ μέλλον ἕξει.
ΠΗΓΕΣ
Ελληνικός Πολιτισμός – Γιάννης Παπαθανασίου
http://www.e-selides.gr/
Συντακτικό Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας Α΄, Β΄, Γ΄Γυμνασίου Πολυξένης Μπίλλα
Ποια προβλήματα , παρά τη νομοθεσία του Δράκοντα, έκαναν τους Αθηναίους να καλέσουν τον σοφό και ποιητή Σόλωνα για να δώσει λύση; Πότε έγινε αυτό;
Η καταγραφή των νόμων ικανοποίησε ένα μέρος των πολιτών. Όμως, το οξύ οικονομικό πρόβλημα που ανάγκαζε όσους δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους να γίνουν δούλοι, προκαλούσε συνεχή αναταραχή. Το 594 π.Χ., οι Αθηναίοι επέλεξαν τον Σόλωνα, ποιητή και έναν από τους επτά σοφούς, να δώσει λύση στα δύσκολα προβλήματα της πόλης.
Ποια ήταν τα μέτρα του Σόλωνα;
Α) Σεισάχθεια
Ένα από τα μέτρα που έλαβε ο Σόλωνας ήταν η κατάργηση των χρεών. Απελευθέρωσε αυτούς που είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών και απαγόρευσε στο εξής να δανείζεται κάποιος με εγγύηση την προσωπική του ελευθερία. Αυτή είναι η περίφημη διάταξη της νομοθεσίας του Σόλωνα, γνωστή ως σεισάχθεια, με την οποία λυτρώθηκε η αγροτική τάξη.
Β) Τιμοκρατικό σύστημα χωρισμού πολιτών σε τάξεις
Ένα άλλο μέτρο, με το οποίο ο Σόλωνας αποδυνάμωσε το αριστοκρατικό πολίτευμα, ήταν η διαίρεση των πολιτών σε τέσσερις τάξεις. Ως βάση έθεσε το εισόδημα και όχι την καταγωγή. Ανάλογα όρισε και τα αξιώματα.
Γ) Ενίσχυση Εκκλησίας Δήμου
Παράλληλα, διεύρυνε τον πολιτικό ρόλο της Εκκλησίας του Δήμου, στην οποία έπαιρναν μέρος όσοι είχαν συμπληρώσει το εικοστό έτος της ηλικίας τους. Τα θέματα που συζητούνταν στη συνέλευση του λαού, τα προετοίμαζε η Βουλή των Τετρακοσίων, αν και η ύπαρξή της αμφισβητείται από ορισμένους μελετητές.
Δ) Ηλιαία
Δημιούργησε την Ηλιαία, ένα δικαστήριο στο οποίο συμμετείχαν με κλήρωση άτομα από όλες τις τάξεις. Ήταν μέτρο που στόχευε στην καλύτερη απονομή της δικαιοσύνης και την εξάλειψη των ανισοτήτων.
Ε) Τιμωρία των πολιτών που δε συμμετείχαν στα κοινά
Για να πετύχει, ο Σόλωνας την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, ψήφισε νόμο με τον οποίο στερούσε τα πολιτικά δικαιώματα από όσους δεν έπαιρναν σαφή θέση πάνω στα κοινωνικά και πολιτικά θέματα.
Πώς κρίνετε τα μέτρα του Σόλωνα;
Από τη μια, τα μέτρα του Σόλωνα ανακούφισαν τη λαϊκή τάξη και εξίσωσαν τους πλούσιους με τους ευγενείς.
Από την άλλη, η γη εξακολουθούσε να είναι στα χέρια λίγων και έτσι ήλθε πάλι στην επιφάνεια το αίτημα για ξαναμοίρασμα της γης. Άρχισαν ξανά ταραχές.
Με ποιο τρόπο ο Πεισίστρατος έγινε τύραννος; Πώς κυβέρνησε;
Επειδή η γη εξακολουθούσε να είναι στα χέρια λίγων, ήλθε πάλι στην επιφάνεια το αίτημα για ξαναμοίρασμα της γης. Τις ταραχές, που άρχισαν για τον λόγο αυτό, τις εκμεταλλεύτηκε ο Πεισίστρατος που ήταν ένας ευγενής. Αυτός, με τη συμπαράσταση του λαού, κατέλαβε την εξουσία και επέβαλε τυραννικό πολίτευμα.
Ο Πεισίστρατος στέρησε από τους Αθηναίους ελευθερίες που με αγώνες είχαν κατακτήσει. Συνέδεσε, όμως, το όνομά του με σημαντικά εξωραϊστικά έργα (Εννεάκρουνος πηγή, νέα Αγορά, τελεστήριο της Ελευσίνας κ.ά.), καθώς και με την προσπάθεια για δημιουργία βιβλιοθήκης.
Μετά τον θάνατό του, το 527 π.Χ., την εξουσία ανέλαβε ο γιος του Ιππίας, τον οποίο οι Αθηναίοι ανέτρεψαν το 510 π.Χ.
Πώς η Αθήνα οδηγείται στη δημοκρατία μετά την πτώση της τυραννίας;
Μετά την πτώση της τυραννίας, ακολούθησε πολιτική διαμάχη, από την οποία ευνοημένοι βγήκαν οι δημοκρατικοί. Αυτοί με αρχηγό τον Κλεισθένη προχώρησαν σε ενέργειες (μέτρα) που θεμελίωσαν το δημοκρατικό πολίτευμα.
Ποια μέτρα έλαβαν οι Δημοκρατικοί με τον Κλεισθένη για να θεμελιώσουν τη δημοκρατία;
Α) Δέκα φυλές
Σημαντικό μέτρο ήταν η δημιουργία των δέκα φυλών, των οποίων τα μέλη προέρχονταν από διαφορετικές περιοχές της Αττικής. Έτσι έπαψαν η συγγένεια και η καταγωγή να παίζουν ρόλο στην πολιτική ζωή της Αθήνας. Με το μέτρο αυτό ο Κλεισθένης «έδωσε την πολιτεία (δηλαδή τη διακυβέρνηση) στον λαό», όπως έγραψε αργότερα ο Αριστοτέλης.
Β) Βουλή Πεντακοσίων
Ένα άλλο μέτρο ήταν η αύξηση της βουλής κατά 100 μέλη (Βουλή των Πεντακοσίων).
Γ) Δέκα στρατηγοί
Για να προστατεύσει τους πολίτες από τον κίνδυνο αύξησης της δύναμης του πολέμαρχου στρατηγού, αύξησε τον αριθμό των στρατηγών σε δέκα.
Δ) Κυριαρχία Εκκλησίας του Δήμου (συνέλευσης του λαού)
Κυρίαρχο σώμα έγινε πλέον η Εκκλησία του Δήμου, στην οποία λαμβάνονταν οι πιο σοβαρές αποφάσεις.
Ε) Οστρακισμός
Ο οστρακισμός ήταν η δεκάχρονη απομάκρυνση από την Αθήνα των πολιτών που θεωρούνταν επικίνδυνοι για την ανατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Πώς κρίνετε το έργο του Κλεισθένη; Ποια ήταν η συμβολή του στην πρόοδο των ανθρώπινων κοινωνιών;
Ο Κλεισθένης έκανε προσιτά στους πολίτες όλα τα αξιώματα και εξασφάλισε τη λαϊκή συνοχή (ενότητα). Δίκαια θεωρείται ως ο θεμελιωτής του δημοκρατικού πολιτεύματος. Οι δημοκρατικοί θεσμοί αφύπνισαν (ξύπνησαν) το ενδιαφέρον του πολίτη για τα κοινά και επέφεραν σημαντική αλλαγή στον τρόπο ζωής της πόλης. Το αποφασιστικό αυτό βήμα προς τη δημοκρατία που πραγματοποιήθηκε στην αρχαία Αθήνα έχει παγκόσμια ιστορική σημασία.
Σε κάθε κείμενο, κύριο συστατικό-βασική μονάδα αποτελεί η πρόταση.
Kάθε πρόταση αποτελείται από δύο βασικά μέρη. Στο ένα μέρος κεντρική λέξη είναι το ουσιαστικό, ενώ στο άλλο μέρος το ρήμα. Το ένα μέρος, λοιπόν, θα το αναφέρουμε από εδώ κι εμπρός ως ονοματική φράση, ενώ το άλλο ως ρηματική φράση
Tο ένα στα δέκα Ελληνόπουλα
είναι παχύσαρκο
OΦ
PΦ
H ονοματική φράση μπορεί να έχει απλή μορφή (π.χ. άρθρο + ουσιαστικό) ή διευρυμένη μορφή (π.χ. άρθρο + επίθετο + ουσιαστικό).
H διευρυμένη μορφή της ονοματικής φράσης μπορεί να περιέχει οποιοδήποτε άλλο μέρος του λόγου που μπορεί να λειτουργήσει ως συμπλήρωμα ή προσδιορισμός του ουσιαστικού (π.χ. αριθμητικό, επίθετο ή και ολόκληρη ονοματική πρόταση).
ΠAPAΔEIΓMA: Οι μικροί αφράτοι μπεζέδες, που τρίβονται αμέσως στο στόμα και λιώνουν.
H ρηματική φράση είναι ο συνδυασμός του ρήματος με τα συμπληρώματα και τους προσδιορισμούς του.
Mια ονοματική φράση μπορεί να είναι μέρος μιας ρηματικής φράσης:
Το Υπουργείο Υγείας
συνέταξε
διατροφικές οδηγίες
OΦ
OΦ
PΦ
H ονοματική φράση έχει πολλές λειτουργίες στις προτάσεις.
Συγκεκριμένα λειτουργεί ως:
Yποκείμενοτου ρήματος, δηλαδή μία λέξη ή φράση που δηλώνει ποιος ενεργεί (όπως εδώ οι γονείς) ή δέχεται μια ενέργεια ή βρίσκεται σε μια κατάσταση:
Πολλοί γονείςδε διαφωνούν.
Κατηγορούμενο(του υποκειμένου):
Το 1 στα 10 Ελληνόπουλα είναιπαχύσαρκοπαιδί.
Αντικείμενο, δηλαδή το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο μεταφέρεται η ενέργεια του υποκειμένου ενός ρήματος:
Το Υπουργείο Παιδείας συνέταξε διατροφικές οδηγίες.
Συμπλήρωμα μιας πρόθεσης:
Λόγια κάποτε πικρά με τηγλύκα στο στόμα.
Συμπλήρωμα ενός ουσιαστικού(= άλλης ονοματικής φράσης) σε πτώση γενική:
Περιεργάζομαι την παράταξητων γλυκισμάτων.
B2. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ
Το επίθετο μπορεί να προσδιορίζει ένα ουσιαστικό και να του δίνει μια (μόνιμη) ιδιότητα. Σε αυτή την περίπτωση λέμε ότι λειτουργεί ως επιθετικός προσδιορισμός.
Αυτός ο προσδιορισμός είναι στο ίδιο γένος, στην ίδια πτώση και στον ίδιο αριθμό με το ουσιαστικό.
Γ1. Η ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Θυμηθείτε την κλίση των ουσιαστικών από τις σελίδες 31-46 του σχολικού βιβλίου «Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας». Η ψηφιακή μορφή του είναι στη διεύθυνση:
Το φυσικό γένος ενός ουσιαστικού άλλοτε ταυτίζεται και άλλοτε όχι με το γένος που έχει στη γραμματική (γραμματικό γένος). Για παράδειγμα, το ουσιαστικό το αγόρι έχει φυσικό γένος αρσενικό, αλλά έχει γραμματικό γένος ουδέτερο, ενώ το ουσιαστικό μάγειρας έχει φυσικό και γραμματικό γένος αρσενικό.
Β) Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΤΩΣΕΩΝ
Η ονομαστική είναι η πτώση που απαντά στο ερώτημα ποιος, ποια, ποιο ενεργεί ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση που δηλώνει το ρήμα.
Η γενική είναι η πτώση που απαντά στο ερώτημα τίνος (ποιου, ποιας, ποιου;).
Η αιτιατική είναι η πτώση που απαντά στο ερώτημα τι (ποιον, ποια, ποιο;).
Η κλητική είναι η πτώση με την οποία απευθύνουμε πρόσκληση ή προσφώνηση σε κάποιον, κάποια, κάτι.
Γ) ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Δικατάληκτα και τρικατάληκτα
Τα ουσιαστικά ονομάζονται δικατάληκτα, όταν έχουν δύο καταλήξεις στον ενικό και δύο στον πληθυντικό, και τρικατάληκτα, όταν έχουν τρεις καταλήξεις σε κάθε αριθμό.
2.Ισοσύλλαβα και ανισοσύλλαβα
Διακρίνονται σε ισοσύλλαβα όταν όλοι οι τύποι-πτώσεις έχουν ίδιο αριθμό συλλαβών, π.χ. μαθητής και ανισοσύλλαβα όταν ορισμένοι τύποι-πτώσεις εμφανίζουν μία επιπλέον συλλαβή, π.χ. παππούς).
3.Αρσενικά, θηλυκά, ουδέτερα
Ένας άλλος τρόπος κατάταξης των ουσιαστικών η διάκριση τους σε αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα, δηλαδή η διάκριση των κλίσεων σύμφωνα με το γένος.
4.Οξύτονα, παροξύτονα, προπαροξύτονα
Τα ουσιαστικά διακρίνονται ακόμη σε οξύτονα (όσα τονίζονται στη λήγουσα), παροξύτονα (όσα τονίζονται στην παραλήγουσα) και προπαροξύτονα (όσα τονίζονται στην προπαραλήγουσα).
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Ι. ΑΡΣΕΝΙΚΑ
Καταλήξεις
Παραδείγματα
α/α
Ενικός
Πληθυντικός
Ενικός
Πληθυντικός
1.
-ας (ισοσύλλ.)
-ες
πατέρας, μήνας, κήρυκας
πατέρες, μήνες, κήρυκες
2.
-ης (ισοσύλλ.)
-ες
μαθητής, επιβάτης
μαθητές, επιβάτες
3.
-ος (ισοσύλλ.)
-οι
βαθμός, δρόμος, ανήφορος
βαθμοί, δρόμοι, ανήφοροι
4.
-ας(ανισοσύλλ.)
-άδες
ψαράς, ρήγας, τσέλιγκας
ψαράδες, ρηγάδες, τσελιγκάδες
5.
-ης(ανισοσύλλ.)
-ηδες
καφετζής, βαρκάρης, φούρναρης
καφετζήδες, βαρκάρηδες, φουρνάρηδες
6.
-ης
-ες, -άδες
αφέντης
αφέντες, αφεντάδες
7.
-ές, -ούς(ανισοσύλλ.)
-έδες, -ούδες
καφές, παππούς
καφέδες, παππούδες
8.
-έας(ανισοσύλλ.)
-είς
κουρέας
κουρείς
ΙΙ. ΘΗΛΥΚΑ
Καταλήξεις
Παραδείγματα
α/α
Ενικός
Πληθυντικός
Ενικός
Πληθυντικός
1.
-α (ισοσύλλ.)
-ες
σπηλιά, εικόνα, αίθουσα
σπηλιές, εικόνες, αίθουσες
2.
-η (ισοσύλλ.)
-ες
γραμμή, γνώμη, κάμαρη, χάρη
γραμμές, γνώμες, κάμαρες,
χάρες
3.
-η(ανισοσύλλ.)
-εις
γνώση, αίτηση
γνώσεις, αιτήσεις
4.
-ος (ισοσύλλ.)
-οι
κιβωτός, ψήφος, μέθοδος
κιβωτοί, ψήφοι, μέθοδοι
5.
-ά, -ού(ανισοσύλλ.)
-άδες, -ούδες
μαμά, πολυλογού
μαμάδες, πολυλογούδες
6.
-ω (ισοσύλλ.)
—
πειθώ, Μάρω
—
ΙΙΙ. ΟΥΔΕΤΕΡΑ
Καταλήξεις
Παραδείγματα
α/α
Ενικός
Πληθυντικός
Ενικός
Πληθυντικός
1.
-ο (ισοσύλλ.)
-α
φυτό, δέντρο, άτομο
φυτά, δέντρα, άτομα
2.
-ι (ισοσύλλ.)
-ια
νησί, σπίτι
νησιά, σπίτια
3.
-ος (ισοσύλλ.)
-η
δάσος, μέγεθος
δάση, μεγέθη
4.
-μα(ανισοσύλλ.)
-ματα
πράγμα, μάθημα
πράγματα, μαθήματα
5.
-ιμο(ανισοσύλλ.)
-ιματα
γράψιμο
γραψίματα
6.
-ς (ανισοσύλλ.)
-τα
τέρας, καθεστώς
τέρατα, καθεστώτα
7.
-ν (ανισοσύλλ.)
-ντα
ον
όντα
8.
-ρ (ανισοσύλλ.)
-(τ)α
ήπαρ, πυρ
ήπατα, πυρά
Γ2. Η ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
Θυμηθείτε την κλίση των επιθέτων από τις σελίδες 47-56 του σχολικού βιβλίου «Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας». Η ψηφιακή μορφή του είναι στη διεύθυνση:
Νέες λέξεις μπορούν να παραχθούν, όταν στο θέμα της αρχικής λέξης προστίθεται μία νέα διαφορετική κατάληξη, που λέγεται παραγωγική κατάληξη ή επίθημα :
π.χ. παιδί+παραγωγική κατάληξη-ακι→ παράγωγη λέξηπαιδάκι
2ος ΤΡΟΠΟΣ
Αριστερά από το θέμα της αρχικής λέξης προστίθεται ένα πρόθημα, όπως μια αρχαία πρόθεση ή το στερητικό α- (που δηλώνει άρνηση):
π.χ. τροφή +αρχαία πρόθεσηδιά → σύνθετη λέξηδιατροφή
π.χ. φθαρτός +στερητικόπρόθημα: α-→ σύνθετη λέξη: άφθαρτος.
Τα προθήματα αυτά ονομάζονται και αχώριστα μόρια, γιατί δε συναντώνται κατά κανόνα μόνα τους στον λόγο.
3ος ΤΡΟΠΟΣ
Ενώνονται τα θέματα δύο απλών λέξεων,
π.χ. παχύσαρκο: από τις λέξεις
παχύ: που είναι το α’ μέρος (πρώτο συνθετικό) της νέας λέξης
σάρκα: που είναι το β’ μέρος (δεύτερο συνθετικό) της νέας λέξης.
Σημειώνεται εδώ ότι σύμφωνα με ορισμένες περιγραφές της Νέας Ελληνικής οι λέξεις που σχηματίζονται με την προσθήκη αχώριστων μορίων δεν είναι σύνθετες αλλά παράγωγες.
Πού στηρίχθηκε η οικονομία των Αθηναίων;
Το έδαφος της Αττικής ήταν φτωχό. Οικισμοί αναπτύχθηκαν εκεί όπου υπήρχαν δυνατότητες να ζήσουν άνθρωποι. Στις λιγοστές πεδιάδες οι κάτοικοι ασχολήθηκαν με τη γεωργία, ενώ στις κάπως ορεινές με την κτηνοτροφία. Τα εκτεταμένα παράλια ευνόησαν την ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου.
Τι ήταν ο συνοικισμός και σε ποιον μυθικό βασιλιά αποδόθηκε;
Η συνένωση των διάσπαρτων οικισμών της Αττικής σε ένα ενιαίο κράτος με έδρα την Αθήνα. Το έργο αυτό αποδόθηκε στον Θησέα. Σε ανάμνηση μάλιστα του γεγονότος αυτού οι Αθηναίοι γιόρταζαν τα Παναθήναια, την πιο λαμπρή γιορτή της Αθήνας.
Ποια ήταν η φυλετική καταγωγή των Αθηναίων;
Οι Αθηναίοι ήταν Ίωνες, περήφανοι γι’ αυτή την καταγωγή τους και δεμένοι με τον τόπο τους. Αγωνίστηκαν και δημιούργησαν ένα μεγάλο κράτος, του οποίου η δύναμη και η λάμψη έμειναν απαράμιλλες στους αιώνες.
Ποιο ήταν το πρώτο πολίτευμα της Αθήνας;
Πρώτο πολίτευμα της Αθήνας ήταν η βασιλεία. Για την περίοδο αυτή ελάχιστα μας είναι γνωστά. Τελευταίος βασιλιάς, σύμφωνα με την παράδοση, υπήρξε ο Κόδρος, ο οποίος θυσιάστηκε προκειμένου να αποφευχθεί η σύγκρουση με τους Δωριείς. Το γεγονός αυτό πιθανόν δείχνει ότι η μεταβολή του πολιτεύματος έγινε ειρηνικά. Απόδειξη αποτελεί το ότι και στο αριστοκρατικό πολίτευμα εξακολούθησε να υπάρχει ο θεσμός του άρχοντα-βασιλιά με αρμοδιότητες θρησκευτικού χαρακτήρα.
Ποιοι ήταν οι φορείς εξουσίας στο αριστοκρατικό πολίτευμα που ακολούθησε τη βασιλεία;
Α) Ο άρχοντας-βασιλιάς που είχε αρμοδιότητες θρησκευτικού χαρακτήρα. Ουσιαστική εξουσία είχαν οι άρχοντες που ακολουθούν.
Β) Ο επώνυμος άρχοντας, που ήταν υπεύθυνος για τη σύγκληση της Εκκλησίας του Δήμου.
Γ) Ο πολέμαρχος, που ήταν αρμόδιος για στρατιωτικά θέματα.
Δ) Οι έξι θεσμοθέτες, που ασχολούνταν με δικαστικά θέματα.
Ε) Ο Άρειος Πάγος ήταν δικαστήριο και ήταν υπεύθυνος για την τήρηση των νόμων. Ονομάστηκε έτσι γιατί σύμφωνα με τη μυθολογία στον βράχο (στα αρχαία ελληνικά πάγος) που συνεδρίαζε το δικαστήριο αυτό, οι θεοί δίκασαν τον Άρη γιατί σκότωσε τον γιο του Ποσειδώνα.
Στ) Η Εκκλησία του Δήμου, που ήταν η συνέλευση όλων των Αθηναίων και απέκτησε μεγάλη σημασία στα μεταγενέστερα χρόνια.
Ποια προβλήματα δημιουργήθηκαν στο αριστοκρατικό πολίτευμα με την πάροδο του χρόνου;
Στο αριστοκρατικό πολίτευμα με την πάροδο του χρόνου προκαλούνταν εντάσεις από τα προβλήματα της καθημερινής ζωής . Οι έμποροι και οι βιοτέχνες , οι οποίοι με την ανάπτυξη του θαλάσσιου εμπορίου είχαν αποκτήσει μεγάλη οικονομική δύναμη, είχαν ήδη αρχίσει να αμφισβητούν την εξουσία των ευγενών. Από την άλλη πλευρά οι χρεωμένοι αγρότες απαιτούσαν κατάργηση των χρεών. Όσοι από αυτούς δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους γίνονταν δούλοι.
Ποιος υποψήφιος τύραννος εμφανίστηκε για να δώσει λύση στα προβλήματα της καθημερινής ζωής και ποιο ήταν το τέλος του; Τι ήταν το «Κυλώνειο άγος»;
Την κατάσταση εκμεταλλεύτηκε ο Κύλωνας, ο οποίος το 632 π.Χ., με την υποστήριξη πολλών οπαδών του, θέλησε να πάρει την εξουσία και να γίνει τύραννος. Το κίνημά του απέτυχε και ο ίδιος δραπέτευσε στα Μέγαρα. Οι οπαδοί του, όμως, παρόλο που είχαν καταφύγει ως ικέτες στους βωμούς των θεών, θανατώθηκαν. Το ανόσιο αυτό έργο έμεινε στην ιστορία γνωστό ως «Κυλώνειο άγος».
Ποια ήταν η κατάσταση στην Αθήνα μετά το «Κυλώνειο άγος»; Ποιοι ήταν δυσαρεστημένοι;
Η αναστάτωση στην Αθήνα κορυφώθηκε. α)Οι Μεγαρείς βρήκαν την ευκαιρία και κατέλαβαν τη Σαλαμίνα. β) Καθημερινά προβάλλονταν τα αιτήματα για την κατάργηση των χρεών και τη σύνταξη γραπτών νόμων. γ) Οι νόμοι μέχρι τότε ήταν άγραφοι. Το γεγονός αυτό εμπόδιζε τη σωστή απονομή της δικαιοσύνης και πολλοί παραπονούνταν ότι δεν εύρισκαν το δίκιο τους. Άρα ο λαός ήταν δυσαρεστημένος.
Τι έκαναν οι ευγενείς για να αντιμετωπίσουν τη γενική δυσαρέσκεια;
Οι ευγενείς, για να εκτονωθεί η λαϊκή δυσαρέσκεια, ανέθεσαν το 624 π.Χ. στον Δράκοντα να καταγράψει τους νόμους. Οι νόμοι του Δράκοντα, «γραμμένοι με αίμα», όπως είπαν, ήταν πολύ αυστηροί. Αποτελούσαν, πάντως, μια προσπάθεια να επιβληθεί η τάξη και να ησυχάσει ο τόπος.
ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Παναθήναια σημαίνει «γιορτή για όλους τους Αθηναίους», δηλαδή για όλους τους κατοίκους της Αττικής. Τελούνταν σε ανάμνηση του συνοικισμού και ήταν η εορτή της πολιούχου Αθηνάς. Περιλάμβανε χορούς, λαμπαδηφορία, μουσικούς, γυμναστικούς και ιππικούς αγώνες. Κορύφωση ήταν η πομπή που συνόδευε το πέπλο της Αθηνάς στην Ακρόπολη.
Άγος στην αρχαιότητα σήμαινε μίασμα, κατάρα, οργή Θεού, έχοντας την σημερινή έννοια της αμαρτίας.
Με το όνομα Κυλώνειον άγος έμεινε γνωστή στην ιστορία μια σειρά από δεινοπαθήματα και θεομηνίες που έπληξαν την αρχαία Αθήνα και που αποδόθηκαν στην οργή των θεών για τη σφαγή των οπαδών του Κύλωνα.
Οι Νόμοι του Δράκοντα ήταν σκληρότατοι νόμοι με πολύ αυστηρές ποινές (π.χ. όποιος δεν πλήρωνε τα χρέη του γινόταν δούλος).
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια