Δημήτρης Ροτζιώκος

   Μπαίνοντας, σήμερα, σε ένα ανακαινισμένο πρόσφατα κεντρικό φαρμακείο, διέκρινα – στο βάθος και λίγο ψηλά – δύο καλογραμμένα μικρά αποφθέγματα, που με εντυπωσίασαν και θεώρησα σκόπιμο να τα μεταφέρω εδώ.

1. « Υγεία και νους εσθλά τω βίω δύο. »  Μένανδρος

2. « Ουδέν όφελος εκ των απάντων αγαθών εστί,

     εάν το υγιαίνειν και μόνον απή. »   Ιπποκράτης

   Ευτυχώς που έχουμε κι αυτούς τους …ντροπιασμένους από μας προγόνους και μας βγάζουν ασπροπρόσωπους!

…Πόσο μελάνι έχει χυθεί και πόσες κουβέντες έχουν γίνει τα τελευταία τριάντα χρόνια, για το θέμα της αξιολόγησης όλων των ανθρώπων που έχουν αναλάβει την εκπαίδευση και τη διαπαιδαγώγηση των ελληνοπαίδων;
…Ένα θέμα πολύ σοβαρό που η εκπαιδευτική κοινότητα το αντιμετώπιζε και ακόμη το αντιμετωπίζει με έναν περίεργο και ανεξήγητο τρόπο. …Θέλουμε τελικά αξιολόγηση; Θα μπορούσε βέβαια η ερώτηση να τεθεί και διαφορετικά. Είναι στο χέρι του καθενός ή στη διακριτική ευχέρεια του οποιουδήποτε συνδικάτου να δέχεται ή να απορρίπτει νόμους και διαδικασίες της οποιασδήποτε κυβέρνησης, χωρίς μάλιστα επαρκή και τεκμηριωμένο αντίλογο;
…Υπάρχουν εργαζόμενοι σε άλλη γωνιά του πλανήτη που απαιτούν και τελικά επιβάλλουν να μην αξιολογείται η εργασία τους; Σε ποια άλλη χώρα όλοι οι εργαζόμενοι, χωρίς εμπόδια (κρίσεις, αξιολόγηση) έχουν ακώλυτη μισθολογική προαγωγή; Έχει λογική βάση, όλοι οι εκπαιδευτικοί, ανεξάρτητα από την ποιοτική ή και ποσοτική προσφορά τους, να καταλήγουν στο ίδιο βαθμολογικό και μισθολογικό σημείο; Ακόμη και στη Σοβιετική Ένωση που θεωρητικά υπήρχε «ισότητα», ξεχώριζαν τους ικανούς και υπήρχαν κάποια – έστω ανεπαρκή – κίνητρα.
…Είναι αλήθεια πως οι εκπαιδευτικοί έχουν φιλότιμο και συνείδηση και της θέσης τους και του προορισμού τους. Όμως, περπατώντας ήδη τον 21ο αιώνα, δεν μπορούμε να κάνουμε εκπαιδευτική πολιτική στηριζόμενοι στις «προϋποθέσεις» του προπροηγούμενου αιώνα και στον «πατριωτισμό» των εκπ/κών.
…Άκουγα συχνά ένα επιχείρημα, κατά την ταπεινή μου γνώμη, αστείο:
Όλοι οι άνθρωποι (έλεγαν κάποιοι) έχουν το ίδιο στομάχι και τις ίδιες ανάγκες και γι αυτό το λόγο η οποιασδήποτε μορφής αξιολόγηση δε θα πρέπει να επηρεάζει την αμοιβή τους. Αυτό μου θυμίζει εκείνη τη ρήση του Ευαγγελίου που λέει: «…νηστεύσαντες και μη νηστεύσαντες όλοι ευφράνθησαν!».
…Επειδή προηγουμένως αναφέρθηκα στη Σοβιετική Ένωση και γενικότερα στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, μην ξεχνάμε πως ένας από τους λόγους που σε πολλά πράγματα υπήρχε στασιμότητα και έλλειψη προόδου, ήταν η έλλειψη επαρκών κινήτρων για την καθημερινή προσπάθεια επίτευξης ψηλότερων στόχων.
…Ένα ακόμη στοιχείο που εντυπωσιάζει, είναι το ότι όταν το θέμα κουβεντιάζεται ανάμεσα σε μικρές ομάδες εκπ/κών, σχεδόν όλοι συμφωνούν πως πρέπει επιτέλους να ξεκινήσει η ουσιαστική αξιολόγηση της εργασίας τους.
…Πέραν των άλλων η έλλειψη αξιολόγησης σε μια κοινωνία που όλα αξιολογούνται και μάλιστα αυστηρά, αποτελεί και μια πρόκληση για το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο και εν πολλοίς χλευάζεται.
…Η αξιολόγηση δεν είναι μέσο με το οποίο απώτερος σκοπός κάποιας αρχής ( εν προκειμένω της πολιτείας) είναι η εξόντωση, η καταπίεση, η εξουθένωση και ο καταναγκασμός των εκπ/κών. Η αξιολόγηση καλλιεργεί την υπευθυνότητα, δημιουργεί κίνητρα για την καθημερινή βελτίωσή μας, μας κρατάει σε εγρήγορση, μας ωθεί σε νέους τρόπους και μεθόδους για την αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων της δουλειάς μας. Μας κάνει πιο ζωντανούς και πιέζει τους αδιάφορους να αλλάξουν ρότα και στόχους. Ακόμη και τους ανεπαρκείς τους βοηθάει, μέσα από την προσπάθεια, να βελτιώσουν τη θέση τους. Το επιχείρημα: Αξιολόγηση ίσον τρομοκρατία, δεν αντέχει στην παραμικρή κριτική.
…Ουδείς παραγνωρίζει τις μεγάλες ευθύνες της πολιτείας απέναντι στους εκπαιδευτικούς που είναι σήμερα από τους χαμηλότερα αμειβόμενους στο Δημόσιο τομέα.
Ο αγώνας για την καλυτέρευση της θέσης του εργαζόμενου, όχι μόνο έχει λογική βάση, αλλά είναι κι επιβεβλημένος. …Το να αγωνίζομαι όμως για να μην αξιολογηθώ, είναι και παράλογο και υποτιμητικό. Δε συμμερίζομαι την άποψη πως με την αξιολόγηση θα βρουν έδαφος για δράση οι επιτήδειοι και επικίνδυνοι καιροσκόποι και οι υποκριτές. Να λοιπόν η ευκαιρία. Όλοι μαζί, πολιτεία και εκπαιδευτικοί, να βρούμε εκείνους τους τρόπους και τις ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε η αξιολόγηση να είναι εχθρός των αδιάφορων, των ασυμμόρφωτων και των επικίνδυνων, τελικά, για τον ευαίσθητο χώρο της εκπαίδευσης.
…Είναι γνωστό σε όλους αλλά ουδείς τολμάει να το δημοσιοποιήσει, πόσοι εκπαιδευτικοί σήμερα υπάρχουν ανάμεσά μας ακατάλληλοι και ανίκανοι να ανταποκριθούν στοιχειωδώς στο δύσκολο και ευαίσθητο χώρο της εργασίας μας. Ποιος τολμάει όμως να τους αγγίξει; Με ποια (ανύπαρκτη) διαδικασία αυτοί οι άνθρωποι θα απομακρυνθούν από τα παιδιά και θα τοποθετηθούν σε άλλη εργασία μιας και ο σκοπός της αξιολόγησης, όπως παραπάνω αναφέρθηκε, δεν είναι η εξόντωσή τους;
…Ο άνθρωπος που ξέρει και προσπαθεί καθημερινά για την καλυτέρευση και βελτίωση της προσφοράς του, δεν έχει να φοβηθεί τίποτα κι από κανέναν. Είναι γνωστό ποιοι και γιατί φοβούνται την αξιολόγηση.
…Δε θα έλεγα να εφαρμοστεί κατά λέξη η άλλη ρήση: « Ο μη εργαζόμενος μη εσθιέτω ». Τουλάχιστο να ισχύσει κάπως παραποιημένη: « Ο μη εργαζόμενος μη απολαβέ το του …συνόλου των αγαθών!»

…Κάποιοι τον χαρακτήρισαν στιχοπλόκο και άλλοι είπαν ότι το έργο του στερείται ποιητικής αξίας.
…Άλλοι τον ονόμασαν «σύγχρονο Αριστοφάνη».
…Δύο χαρακτηριστικά στοιχεία της ποίησής του ήταν η καλοπροαίρετη κριτική και ο αυτοσαρκασμός.
…Στο παρακάτω ποίημά του, αν και γράφτηκε σε μια εποχή αρκετά μακρινή από το σήμερα, ο « Ρωμιός» (κατά το Σουρή) δεν άλλαξε χαρακτηριστικά και παραμένει πάντα ο ίδιος.…………………………………………………………………………

Ο Ρωμιός
Του Γ. Σουρή

Στον καφενέ απ’ έξω σαν μπέης ξαπλωμένος,
του ήλιου τις ακτίνες αχόρταγα ρουφώ
και στων εφημερίδων τα νέα βυθισμένος,
κανέναν δεν κοιτάζω κανέναν δεν ψηφώ.

Σε μια καρέκλα τό ‘να ποδάρι μου τεντώνω,
το άλλο σε μιαν άλλη και λίγο παρεκεί
αφήνω το καπέλο και αρχινώ με τόνο,
τους υπουργούς να βρίζω και την πολιτική.

Ψυχή μου! Τι λιακάδα! Τι ουρανός! Τι φύσις!
Αχνίζει εμπροστά μου ο καϊμακλής καφές,
κι εγώ κατεμπνευσμένος για όλα φέρνω κρίσεις
και μόνος μου τις βρίσκω μεγάλες και σοφές!

Βρίζω Εγγλέζους, Ρώσους και όποιους άλλους θέλω,
και στρίβω το μουστάκι μ’ αγέρωχο πολύ,
και μέσα στο θυμό μου κατά διαόλου στέλλω,
τον ίδιο εαυτό μου και γίνομαι σκυλί.

Φέρνω το νου στο Διάκο και εις τον Καραΐσκο,
κατενθουσιασμένος τα γένια μου μαδώ,
τον Έλληνα εις όλα ανώτερο τον βρίσκω,
κι απάνω στην καρέκλα χαρούμενος πηδώ.

Τη φίλη μας Ευρώπη με πέντε φασκελώνω,
απάνω στο τραπέζι τον γρόθο μου κτυπώ,
εχύθη ο καφές μου, τα ρούχα μου λερώνω
κι όσες βλαστήμιες ξέρω αρχίζω να τις πω!

Στον καφετζή ξεσπάω …φωτιά κι εκείνος παίρνει,
αμέσως άνω κάτω του κάνω τον μπουφέ,
τον βρίζω και με βρίζει, τον δέρνω και με δέρνει,
και τέλος δεν πληρώνω δεκάρα τον καφέ.

Και κάτι …ρομαντικό από τον ίδιο!

 ………………..Λίγο Μελάνι
(Αφιερωμένο στην αγαπημένη του)

Λίγο μελάνι και χαρτί και λίγοι πάλι στίχοι
είναι το μόνο δώρο μου οπού θα σου χαρίσω…
Καλά που μού ‘δωσε κι αυτούς η ακριβή μου τύχη,
γιατί αλλιώς δε θά ‘ξερα πώς να σε χαιρετίσω.
Ως τώρα άλλο τίποτα απ’ το δικό μου χέρι,
πάρα πολλούς νερόβραστους και κρύους στίχους είδες..
Αλλά κι οι στίχοι που και που, καμιά φορά, ποιος ξέρει,
αν έχουν δώρα ζηλευτά και ζωντανές ελπίδες.
Οι ευτυχίες πού ‘ψαλλα τόσες φορές για σένα,
αν έξαφνα φτερούγιζαν με την αυγή μπροστά σου,
θα έβλεπες τι είχανε οι στίχοι μου κρυμμένα
κι άλλη χαρά δε θα ‘θελε στον κόσμο η καρδιά σου.

   Στην εποχή που ζούμε, ίσως, μας χρειάζεται να σκύψουμε περισσότερο σε κάποιες σκέψεις, ιδέες και προβληματισμούς ανθρώπων κάποιας …άλλης εποχής!
   Είναι αναγκαίο να συνειδητοποιήσουμε, μαθαίνοντας πρώτα τον εαυτό μας, μέχρι πού μπορούμε να φτάσουμε στηριζόμενοι πάντα στις δικές μας δυνάμεις και δυνατότητες!
…..
…..
« Δε θέλω του κισσού το πλάνο ψήλωμα
σε ξένα αναστυλώματα δεμένο.
Ας είμαι ένα καλάμι ένα χαμόδεντρο,
μα όσο ανεβαίνω, μόνος ν’ ανεβαίνω.
Δε θέλω του γιαλού το λαμπροφέγγισμα,
που δείχνεται άστρο με του ήλιου τη χάρη.
Θέλω να δίνω φως από τη φλόγα μου
κι ας είμαι ένα ταπεινό λυχνάρι»
…….
             Γ. Δροσίνης
« Από τα φωτερά Σκοτάδια»
          

   Ο μεγάλος και ασυμβίβαστος Κ. Βάρναλης, εκφράζοντας την πίκρα και την αγανάκτησή του για την υποδουλωμένη πατρίδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής, κλείνει το παρακάτω εννιάστιχό του, με την τραγική διαπίστωση ότι αισθάνεται ξένος στη χώρα του και τυχερός που ζει!
Δεν ξέρω ποιος περίεργος (?) συνειρμός με οδήγησε στο συμπέρασμα πως, σήμερα, χωρίς επίσημα να μας έχει κατακτήσει κανένας λαός, ισχύει για όλους εμάς πολύ περισσότερο, το πόσο ξένοι αισθανόμαστε στον τόπο μας και σίγουρα πολύ τυχεροί που ζούμε (ακόμη).
Το χειρότερο απ ‘όλα είναι ότι δεν βλέπουμε στον ορίζοντα κάτι που να μας κάνει να ελπίζουμε πως, κάποια στιγμή έστω και μακροπρόθεσμα, όλα θα αλλάξουν και θα έρθουν καλύτερες μέρες, τουλάχιστο για τα παιδιά ή τα εγγόνια μας!

…
ΤΥΧΕΡΟΣ

Ανεμοδέρνουν μέρα νύχτα απάνου
σε στύλους σταυροσήμαδα φτερά σου,
Ελλάδα να γελιέσαι πως είν ‘ο τόπος.
Αγκαλιάζει Μα δίπλα τ ‘να τα σπάσει
του ξένου η αστερομάτισσα κατάρα.
Αν φαρμάκωνε μόνη τον αέρα,
ίσως, ραγιά να ξύπναες κάποιαν ώρα:
«Στη χώρ ‘αυτή που τηνε λέω δικιά μου
ξένος είμαι και τυχερός που ζω! »

Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ

   Όταν ξεκίνησε ο θεσμός του «Ολοήμερου» σχολείου, υπήρχε, θυμάμαι, ένας ενθουσιασμός σε όλη την εκπαιδευτική κοινότητα που κάτι καινούργιο αλλά προς τη σωστή κατεύθυνση γινόταν στα εκπαιδευτικά πράγματα της πατρίδας μας.
   Όλοι αγκαλιάσαμε το «καινούργιο» και ο καθένας μας από την πλευρά του έβαλε ένα μικρό ή μεγάλο λιθαράκι για την επιτυχία του.
   Όμως, πέρασαν τα χρόνια και όπως συμβαίνει συνήθως με όλα τα πράγματα στη χώρα μας, ο θεσμός αργά αλλά σταθερά ξέφτισε!
Μαθητές που στην αρχή γράφτηκαν με ενθουσιασμό, αποχώρησαν στην πορεία, διαπιστώνοντας πως άλλο είδαν στην αρχή και διαφορετικό εξελίχτηκε στη συνέχεια.
   Αντί λοιπόν το «Ολοήμερο» να υποστηριχτεί από την αρχή και να δημιουργηθούν οι αναγκαίες υποδομές (αίθουσες, εργαστήρια κ.ά. ) και να πλαισιωθεί με ικανούς  δασκάλους που θέλουν και μπορούν να ανταποκριθούν στη νέα πρόκληση, άφησαν το «Ολοήμερο» να επιλέγεται από δασκάλους που τους εξυπηρετούσε, κυρίως, το ωράριο ή είχαν χάσει τη διάθεση και την ικανότητα για πρωινή διδασκαλία. Δε θα ήθελα να μιλάμε για τα αυτονόητα, ότι δηλαδή μια μικρή μειοψηφία δασκάλων υπάρχει και αγωνίζονται ακόμη στα Ολοήμερα.
   Δε φτάνουν τα παραπάνω μείον και έρχεται η πολιτεία και λέει στο Δ/ντή του Σχολείου να φτιάξει το πρόγραμμα με βάση:
α) Τους διαθέσιμους εκπ/κούς ειδικοτήτων
β) Με βάση το πρόγραμμα του καθενός και πόσες ώρες του περισσεύουν από την απασχόλησή του σε άλλο σχολείο &
γ) με βάση τη διευκόλυνσή τους προκειμένου να προλαβαίνουν να πηγαίνουν στο επόμενο σχολείο απασχόλησής τους ή να έρχονται απ’ αυτό.
   Δεν είχαν προβλέψει ούτε το βασικότερο: Πώς και πού θα τρώνε οι μαθητές και τίνος αρμοδιότητα θα είναι η φροντίδα και στη συνέχεια η εποπτεία των μαθητών κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού γεύματος.
   Μόλις τα τελευταία δύο χρόνια υποχρέωσαν το δάσκαλο του «Ολοήμερου» να αναλάβει (!) και αυτήν, δυστυχώς, τη δραστηριότητα.
   Έτσι λοιπόν το «Ολοήμερο» γνώρισε από τα πρώτα χρόνια της ζωής του την απαξίωση της κοινωνίας και ειδικότερα των γονέων των μαθητών και κατάντησε από τη μια να «φιλοξενεί» μαθητές (κυρίως αλλοδαπούς) που οι γονείς τους διευκολύνονται στην εργασία τους ( έχει χαρακτηριστεί πολύ σωστά και ως πάρκινγκ μαθητών), από την άλλη δε να είναι χώρος που οι περισσότεροι εκπ/κοί ειδικοτήτων έρχονται για να δημιουργήσουν ένα είδος προϋπηρεσίας, που ίσως τους φανεί χρήσιμη στο αβέβαιο επαγγελματικό μέλλον τους!
   Κάτω από άλλες συνθήκες θα ήταν αδιανόητο ένας εκπ/κός να εργάζεται με 7,00€ την ώρα ( αυτή ήταν μέχρι πέρυσι η αμοιβή τους) γιατί αυτή η αποζημίωση εξευτελίζει την προσωπικότητα του εκπ/κού και δείχνει την απαξίωση της πολιτείας προς το θεσμό γενικότερα.    Έτσι λοιπόν το «Ολοήμερο» πνέει τα λοίσθια και δε δίνει σημασία κανένας από την επίσημη πολιτεία. Φαίνεται πως κάποιοι δε το θέλουν και ίσως έχουν στο μυαλό τους κάτι άλλο. Αν είναι έτσι, ας το καταργήσουν. Δεν έχει λόγους ύπαρξης.
   Για μια ακόμη φορά λοιπόν οι αποφάσεις και τα μέτρα της πολιτείας, πάρθηκαν στο γόνατο, χωρίς μελέτη, χωρίς στόχους και κυρίως χωρίς όραμα. Τι άλλο μπορεί να πει κανείς;

   Δεν είμαι σε θέση να σκεφτώ, ούτε να προβλέψω, τι συνθήκες θα επικρατήσουν σύντομα στην πατρίδα μας και προς  τα πού θα οδηγηθεί η καθημερινότητά μας. Εκείνο που είναι βέβαιο και καθημερινά το βιώνουμε, είναι το ότι κάθε μέρα που περνάει, το αίσθημα ανασφάλειας που αισθανόμαστε μεγαλώνει, μια αμηχανία για το τι είναι καλύτερο να κάνουμε μας κυριεύει και από πουθενά δεν φαίνεται, έστω μια χαραμάδα, φωτός.
   Βγαίνουν οι υπουργοί μας στα κανάλια και αντί να ντρέπονται, ντρεπόμαστε εμείς γι αυτούς. Απευθύνονται, υποτίθεται, στους πολίτες κι εμείς ακούοντάς τους ή γελάμε ή, τις περισσότερες φορές, μοιράζουμε …παράσημα!
   Είμαστε πολίτες μιας ευρωπαϊκής χώρας και δεν μπορούμε ούτε να καταλάβουμε ούτε να το χωνέψουμε πώς γίναμε έρμαια στις διαθέσεις των πάσης φύσεως κακοποιών που δρουν ανενόχλητοι παντού γύρω μας και η αστυνομία παίζει το ρόλο του παρατηρητή. Παλιά ακούγαμε για κλοπές ή διαρρήξεις που πάντα γίνονταν σε σημεία που ήταν δύσκολο να έχει πρόσβαση η αστυνομία. Σήμερα γίνονται μέρα μεσημέρι, πολλές φορές δίπλα από τα αστυνομικά τμήματα, έξω από την πόρτα μας και δεν τολμάς ούτε να διαμαρτυρηθείς φοβούμενος τα χειρότερα. Βρίσκεσαι στο καφενείο του χωριού σου και συμπεριφέρεσαι λες και είσαι εσύ ο ύποπτος, ο καταζητούμενος ή ο ξένος και προσέχεις ακόμη και τη ματιά σου μην τυχόν και παρεξηγηθεί από τον αλλοδαπό και δεν ξέρεις τι θα σου ξημερώσει.
   Περνάς από πλατείες χωριών και πόλεων και νιώθεις ανατριχίλα, βλέποντας εκεί στοιβαγμένους ανθρώπους από κάθε γωνιά της γης (το δηλώνει η μορφή τους) που κανείς δεν ξέρει ποιοι είναι και πώς βρέθηκαν εκεί.
   Ζούμε σε μια χώρα που είναι πολύ εύκολο, αν κάποιος πει μια αλήθεια ή τέλος πάντων αυτό που πιστεύει, με μεγάλη ευκολία τον χαρακτηρίζουμε φασίστα ή ρατσιστή.
   Εδώ δεν έχουμε θέμα ρατσισμού. Σεβόμαστε τον κάθε άνθρωπο με το χρώμα του και με την ιδεολογία του. Βλέπουμε τις δυσκολίες και τα προβλήματα του παγκόσμιου συστήματος. Όμως, είναι λύση γι αυτούς τους ανθρώπους αλλά και για μας, να κυκλοφορούν γύρω μας έτσι ανεξέλεγκτα, χωρίς κανείς από πλευράς πολιτείας να δείχνει την παραμικρή διάθεση για λύση  του προβλήματος αυτών των ανθρώπων; Δε φροντίζουν να κάνουν ούτε το αυτονόητο που είναι η καταγραφή όλων αυτών, τουλάχιστο να ξέρουμε ποιοι είναι και πόσοι είναι. Πόσο δύσκολο είναι να πάρει η πολιτεία όλα εκείνα τα μέτρα που να εξασφαλίζουν την παραμονή εκείνων που μπορεί να αντέξει ο τόπος και οι συνθήκες ζωής που έχουν διαμορφωθεί εδώ τα τελευταία χρόνια;
   Δεν παραγνωρίζουμε τη δυστυχία που υπάρχει γύρω μας που μπροστά σε άλλους λαούς εμείς είμαστε ευτυχείς. Τι θα κάνει όμως ένας τέτοιος άνθρωπος, όταν αρχίσει να πεινάει στη χώρα που του υποσχέθηκαν ότι είναι η γη της επαγγελίας; Πώς θα αντιδράσει και ποιος θα πληρώσει την προσπάθειά του για ικανοποίηση των βασικών βιολογικών του αναγκών;
   Την αδράνεια λοιπόν της πολιτείας τη βλέπουμε καθημερινά στον τρόπο με τον οποίο η αστυνομία αντιμετωπίζει τα γεγονότα (κλοπές, βιασμοί, ληστείες) που συνήθως φτάνει εκ των υστέρων!
   Πόσοι ντροπή άραγε ένιωσαν οι κρατούντες, όταν είδαν στην τηλεόραση τις αποθήκες με τα κλοπιμαία του περασμένου Δεκεμβρίου που λειτουργούσαν στη διπλανή χώρα;
   Πώς αισθάνεται ο αρμόδιος υπουργός, όταν έβλεπε στον τηλεοπτικό του δέκτη την ισοπέδωση του Κολωνακίου με παντελώς απούσα την αστυνομία; Κοιμάται ήσυχος; Φοβάμαι πως ναι!
   Η εγκληματικότητα δεν απασχολεί μόνο τη δική μας χώρα. Σίγουρα, είναι παγκόσμιο γεγονός και στη κάθε γωνιά της γης έχει ξεχωριστά χαρακτηριστικά. Κάθε χώρα όμως, προσπαθεί μεθοδικά και λύνει τα προβλήματα σε ικανοποιητικό βαθμό.
   Εμείς εδώ, όχι μόνο δεν κάνουμε τις προσπάθειες που χρειάζονται αλλά και όσες γίνονται είναι σε λάθος δρόμο. Τα βλέπουμε και τα ζούμε καθημερινά. Κλασικό αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα το περίφημο πανεπιστημιακό άσυλο.   Επί δεκαετίες παίζουμε και γινόμαστε διεθνώς ρεζίλι, γιατί δια …νόμου παρέχουμε άσυλο σε παράνομους κι εγκληματίες και κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Περιττό να υπενθυμίσουμε πως η πολιτική εξουσία νοιάζεται μόνο για το λεγόμενο πολικό κόστος!
   Αν δε ληφθούν σύντομα άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος της ανασφάλειας των πολιτών, αν η πολιτική ηγεσία δεν χτυπήσει το χέρι στο τραπέζι και δεν πάρει την οριστική απόφαση για τη λύση του προβλήματος, φοβάμαι να πω τι σκέφτομαι για το εγγύς μέλλον μας!

   Πολύς λόγος γίνεται τελευταία -αλλού και στην Ελλάδα- για το περίφημο «φινλανδικό πρότυπο» στην Εκπαίδευση ή το «φινλανδικό θαύμα». Στην πραγματικότητα ούτε για «θαύμα» πρόκειται ούτε καν για πρωτότυπο «πρότυπο». Πρόκειται για την ύπαρξη κοινού νου ή, αλλιώς, για «την τέχνη τού αυτονόητου», εφαρμοσμένη στην Εκπαίδευση. Το δε «θαύμα» έγκειται στο ότι σ’ αυτή τη μικρή χώρα των 5 εκατομμυρίων κατοίκων προγραμματίστηκε έγκαιρα (από τη δεκαετία τού ’70), σωστά και συναινετικά, το τι θα ισχύει στην Εκπαίδευση από οικονομικής, θεσμικής, χωροταξικής, οργανωτικής και, κυρίως, από παιδευτικής και εκπαιδευτικής σκοπιάς. Εφεξής θα επιχειρήσω μια πολύ σύντομη σύγκριση μερικών βασικών στοιχείων των δύο συστημάτων Εκπαίδευσης, τού φινλανδικού και τού ελληνικού.
Διάρκεια υποχρεωτικής εκπαίδευσης: Εννιά χρόνια στη Φινλανδία (δημοτικό και γυμνάσιο, ας το πούμε χονδρικά) – Έξι χρόνια στην Ελλάδα (στα χαρτιά! Oύτε αυτά ελέγχονται ή τηρούνται). Είναι φανερό ότι επιβάλλεται (αποτελεί και σταθερό αίτημα των εκπαιδευτικών Oργανώσεων) η εννεαετής υποχρεωτική εκπαίδευση με αυστηρή νομοθετική υποχρέωση όλων των πολιτών να την σεβασθούν και να την τηρήσουν.
Δαπάνες για την Εκπαίδευση: Στη Φινλανδία 5,2% (ή, κατ’ άλλη πηγή, 5,7%) τού Α.Ε.Π., έναντι 3,2% στην Ελλάδα. Επομένως, δει δη χρημάτων…, που είναι προϋπόθεση και για τα περισσότερα άλλα που αναφέρουμε εδώ.
Ευθύνη λειτουργίας των Σχολείων: Τα σχολεία λειτουργούν στη Φινλανδία με ευθύνη τής Τοπικής Αυτοδιοίκησης υπό την Εποπτεία τού Υπουργείου Παιδείας (η Τοπική Αυτοδιοίκηση -σε συνεργασία με τους Συλλόγους Γονέων- διενεργεί τις προσλήψεις των εκπαιδευτικών, επιλέγει το εκπαιδευτικό προσωπικό, επιλέγει τους διευθυντές κ.λπ.), δηλαδή πλήρης αποκέντρωση και λαμπρά κίνητρα άμιλλας, ουσιαστικής προσφοράς και ανάπτυξης τής Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στην Ελλάδα, πλήρης συγκεντρωτισμός: Κράτος – Υπουργείο Παιδείας. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει κυρίως τη συντήρηση των κτηρίων, την εξεύρεση χώρων κ.τ.ό., δηλαδή την αγγαρεία…
Απόδοση μαθητών: Ελέγχεται συστηματικά και εξασφαλίζονται πραγματικά ίσες ευκαιρίες στη Φινλανδία, με άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών των μαθητών, όπου εμφανίζονται, ώστε να προχωρεί ομαλά η τάξη και να βοηθιούνται καταλλήλως τα παιδιά που έχουν προβλήματα για να μπορούν να συμβαδίζουν με τα άλλα. Στην Ελλάδα η παρακολούθηση είναι ελλιπής και η ενισχυτική διδασκαλία, που θα έλυνε αντίστοιχα προβλήματα, δεν φαίνεται να έχει επιτύχει μέχρι σήμερα.
Εκπαίδευση εκπαιδευτικών: Συνεχής επιμόρφωση και δυνατότητες μετεκπαίδευσης (οι περισσότεροι δάσκαλοι έχουν παρακολουθήσει μεταπτυχιακές σπουδές!) στη Φινλανδία. Μεγάλο πρόβλημα στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα, περιορισμένες οι δυνατότητες μεταπτυχιακών σπουδών. Άρα πολύ καλή ποιότητα εκπαιδευτικού δυναμικού, υποστήριξη τού έργου και, φυσικά, αξιολόγηση των εκπαιδευτικών στη Φινλανδία, εντελώς διαφορετική κατάσταση στην Ελλάδα.
Σχολικές Βιβλιοθήκες: Ευρεία, συστηματική, σχολικά εντεταγμένη χρήση σχολικών βιβλιοθηκών στη Φινλανδία (κάθε Σχολείο έχει πρόσβαση σε παρακείμενη, καλά εξοπλισμένη σχολική βιβλιοθήκη, σε συνδυασμό με δυνατότητες αξιοποίησης τής σύγχρονης εκπαιδευτικής τεχνολογίας). Σοβαρή έλλειψη σχολικών βιβλιοθηκών στην Ελλάδα. O μαθητής -συχνά και ο δάσκαλος- δεν ξέρει τι θα πει βιβλιοθήκη ως θεσμός, ως παιδευτική διαδικασία, ως χρήση. Αλλά τι συζητάμε; Όταν στην Ελλάδα, στον τόπο που γέννησε την Παιδεία, δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε η μία και μόνη και πολύτιμη σε βιβλία Εθνική Βιβλιοθήκη μας, θα λειτουργήσουν οι Σχολικές; Ποιος νοιάζεται για το βιβλίο πραγματικά και πώς αξιοποιείται παιδευτικά και εκπαιδευτικά και στις λίγες περιπτώσεις που υπάρχει;
Εισαγωγικές εξετάσεις στα Α.Ε.Ι.: Εκτός τού Σχολείου, εθνικές εξετάσεις σε βασικά μαθήματα σε συνεργασία με Πανεπιστήμια στη Φινλανδία. Εντός τού Σχολείου και ερήμην των Πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Αποτέλεσμα: οι εισαγωγικές εξετάσεις να συμπαρασύρουν την εκπαίδευση και να προκαλούν ποικίλα προβλήματα στους υποψηφίους φοιτητές και στα ίδια τα Πανεπιστήμια. Απ’ όσα επιλεκτικά (από έλλειψη χώρου) ελέχθησαν είναι φανερό ότι, μιλώντας για το φινλανδικό πρότυπο, έχουμε να κάνουμε μ’ ένα δυναμικό, αυτοελεγχόμενο, ευέλικτο και αποτελεσματικό σύστημα με βάση την αποκέντρωση τού εκπαιδευτικού συστήματος, τις ίσες ευκαιρίες, την ενδυνάμωση τού διδακτικού προσωπικού, τη σωστή χρηματοδότηση τής παιδείας, την έμφαση στα ουσιώδη μαθήματα (γλώσσα – μαθηματικά) και βαρύτητα στις πηγές τής γνώσης (τον δάσκαλο, το βιβλίο) με παράλληλη αξιοποίηση των γονέων και των ίδιων των μαθητών. Κι όλα αυτά, με γνώμονα την κοινή λογική, ορισμένες απλές αυτονόητες αρχές, πολιτική συναίνεση και ευρεία συμμετοχή στην υπόθεση τής Εκπαίδευσης (Δήμος – δάσκαλοι – γονείς – μαθητές).    Στο ελληνικό πρότυπο εκπαίδευσης υπερτερεί το παράλογο, παραβιάζονται αυτονόητες αρχές, δεν εμπιστευόμαστε την τοπική κοινωνία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι γονείς κρίνονται «ύποπτοι», οι δε μαθητές θεωρούνται εξ ορισμού «ανώριμοι». Τα πάντα εξαρτώνται από ένα -θεσμικά- συγκεντρωτικό Υπουργείο, με μη εξειδικευμένους διοικητικούς υπαλλήλους αποσπασμένους τους περισσότερους από τα Σχολεία στην Κεντρική Διοίκηση, με κυρίαρχο στοιχείο τού συστήματος το απρόσωπο, που δεν ευνοεί καθόλου την παιδευτική λειτουργία, με ανεπιμόρφωτους -κατά κανόνα- εκπαιδευτικούς, με αμέτοχους γονείς και – εν πολλοίς λόγω τού συστήματος και τού όλου κλίματος – με αδιάφορους ή οργισμένους μαθητές.
   Ας ευχηθούμε ο διεξαγόμενος Εθνικός Διάλογος να λειτουργήσει ως διαδικασία -όψιμης έστω- συνειδητοποίησης των προβλημάτων και να οδηγήσει στις απλές και αυτονόητες λύσεις των προβλημάτων τής Παιδείας μας. Προϋπόθεση: να υπάρξει συναίνεση πολιτική στην πράξη και διάλογος ουσιαστικός, όχι «διάλογος» παράλληλων μονολόγων.

  Το καλοκαίρι του 1983 βρέθηκα στο Τορόντο του Καναδά.
  Εκεί, σιγά σιγά και για δυο περίπου μήνες, γνώρισα τη σπουδαία αυτή χώρα, στην οποία αξίζει να ζεις και να δημιουργείς, γιατί από τη μια σου δίνει τη δυνατότητα να «προκόψεις», αν πραγματικά το θέλεις, και από την άλλη σε προστατεύει και  αισθάνεσαι αυτό το διάχυτο αίσθημα ασφάλειας που υπάρχει σε κάθε σου βήμα!
   Εκείνο το καλοκαίρι, λοιπόν, έμαθα για ένα τεράστιο πρόβλημα που είχαμε ως χώρα και αισθάνθηκα ντροπή, από τη μια γιατί ήμουνα εκπαιδευτικός και θα έπρεπε να γνώριζα όλες τις πτυχές αυτού του συγκεκριμένου προβλήματος και από την άλλη γιατί, επιπόλαια και με τη συνδρομή της πατρίδας μου, δίδασκα στα ελληνόπουλα για τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας» ως μια από τις Δημοκρατίες της τότε Γιουγκοσλαβίας. Για όσους νεότερους δεν αντιλαμβάνονται τι λέω, ας ανατρέξουν στη Γεωγραφία της Πέμπτης τάξης εκείνης της εποχής και θα τα δουν. Επίσης, αν ήθελες επιπρόσθετες πληροφορίες, όλες οι ελληνικές, παρακαλώ, εγκυκλοπαίδειες εκείνης της εποχής σου έδιναν και αναλυτικές πληροφορίες για τη « Δημοκρατία της Μακεδονίας ».
   Μετά από το πρώτο σοκ, να βλέπω δηλαδή για πρώτη φορά εκτός πατρίδας ανθρώπους που να αυτοπροσδιορίζονται από τη μια ως «Μακεδόνες», αλλά ταυτόχρονα να συμπεριφέρονται απαξιωτικά για την Ελλάδα και τους Έλληνες,   άρχισα να ψάχνω, να ρωτάω τους ομογενείς, να έρχομαι σε επαφή με ανθρώπους που είχαν τη δυνατότητα της σωστής πληροφόρησης και μέσα στα πολλά που έμαθα από πρώτο χέρι, ήταν και το ότι υπήρχαν άνθρωποι (και γνώρισα τέτοιους) που ενώ κατάγονταν από ελληνικές περιοχές (Δυτική Μακεδονία)και μιλούσαν καθαρά ελληνικά, δεν αισθάνονταν καλά να τους αποκαλείς Έλληνες ή πατριώτες και το σπουδαιότερο δεν επέτρεπαν στα παιδιά τους να χρησιμοποιούν ούτε μια ελληνική λέξη στο λεξιλόγιό τους.
   Να πω τώρα ότι είχαν και έχουν βέβαια, πολύ καλά οργανωμένη κοινότητα και για τις τακτικές εκπομπές που είχαν κάθε βδομάδα στην τηλεόραση; Να αναφερθώ στις γιγαντοαφίσες που βρίσκονταν μπροστά και ψηλά στις κεντρικές εισόδους των καταστημάτων που διέθεταν, με το όνομα «Μακεδονία» ή « Μακεδονικό » ή το μαγαζί των « Μακεδόνων »;
   Όλα αυτά, λοιπόν, συνέβαιναν – και συνεχίζουν και σήμερα να συμβαίνουν – από τους γείτονές μας κι εμείς εδώ κοιμόμασταν τον ύπνο του δικαίου και …όλα καλά και όλα ωραία! Είχαμε στηρίξει τις ελπίδες και τις τύχες μας στον Τίτο και ζούσαμε στον θαυμαστό κόσμο των ονείρων μας!
   Τώρα, ξυπνήσαμε από το λήθαργό μας και αγανακτούμε, γιατί οι διάφορες χώρες αναγνωρίζουν τη γειτονική μας χώρα ως «Μακεδονία». Μα, εδώ και δεκαετίες, έτσι τους γνωρίζουν, τους ζουν και τους ονομάζουν κι εμείς ποτέ δε διαμαρτυρηθήκαμε! Μάλιστα απορούν και μας θεωρούν εξωπραγματικούς να ζητάμε την αλλαγή του ονόματός τους τώρα!
   Θα ήταν παράλειψη, αν δε λέγαμε και κάτι ακόμη πολύ σημαντικό. Αν και συνέβησαν, λοιπόν, όσα συνέβησαν και συμβαίνουν, ελάχιστοι Έλληνες γνωρίζουν πού αρχίζει και πού τελειώνει η αλήθεια.
   Ποιος γνωρίζει όλα τα επιχειρήματα και τις λεπτομέρειές τους, που διαθέτει η άλλη πλευρά;
   Πώς συμβαίνει να μην μπορούμε να πείσουμε τους ξένους για το δίκαιο των θέσεών μας;
   Μήπως ακολουθούμε λάθος δρόμο ή δεν έχουμε οργανώσει σωστά τα επιχειρήματά μας;
   Γιατί δε φρόντισε η επίσημη πολιτεία με επιμονή και σωστό σχεδιασμό, να προωθήσει εντός κι εκτός συνόρων, χρησιμοποιώντας τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τις πραγματικές και αληθινές διαστάσεις του προβλήματος με πειστικά επιχειρήματα και με αγώνα προς κάθε κατεύθυνση;
   Γιατί δε φρόντισε να βρει τους κατάλληλους ανθρώπους που θα αναλάβουν τη δημιουργία ενημερωτικών εκπομπών εντός κι εκτός συνόρων, με συμμετοχή διακεκριμένων ιστορικών, Ελλήνων και ξένων, συμπεριλαμβανομένων και αυτών της άλλης πλευράς, ώστε και ο πιο απλός πολίτης εκ των πραγμάτων να ακούσει, να μάθει και να πεισθεί, για το τι ακριβώς συμβαίνει; Με τα λάβαρα και τις άστοχες, άνευ λόγου, συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες, δε γινόμαστε γνώστες των προβλημάτων και πολύ περισσότερο δεν προσφέρουμε τίποτα στη λύση τους. Όσο πιο καλά γνωρίζουμε ένα πρόβλημα τόσο πιο κοντά στη λύση ή την αντιμετώπισή του είμαστε. Οι κραυγές και οι αφορισμοί είναι γνωρίσματα του μεσαίωνα.

…Με αφορμή ένα ρητορικό – θα έλεγα – ερώτημα κάποιου συναδέλφου για το αν υπάρχει τελικά κυβέρνηση, μου ήρθαν στο μυαλό μου, έτσι αυθόρμητα, κάποιες απλές σκέψεις που κάνουν καθημερινά οι περισσότεροι άνθρωποι και που έχουν σχέση με την σημερινή πραγματικότητα που βιώνουμε όλοι μας.
…Προσπαθώ, με το συνειρμό μου βοηθό, να βρω αν, μεταπολεμικά τουλάχιστον, έχει υπάρξει άλλη κυβέρνηση τόσο αδύναμη (από κάθε άποψη), που να μπορεί όμως να ξεπερνάει με τόση ευκολία, πολύ μεγάλα προβλήματα (οικονομικά σκάνδαλα, ανικανότητα στελεχών, κακή διαχείριση, έλλειψη διορατικότητας και σχεδιασμού κ.ά.) και αντί να βελτιώνεται από τα λάθη της ή να προσπαθεί μέσα από την ουσιαστική ανάληψη ευθυνών να διορθώνει την πορεία της, με απύθμενο θράσος διακηρύσσει σε κάθε στιγμή, πως για όλα φταίνε οι …άλλοι!!!
…Το δεύτερο που, επίσης, θέλω να υπογραμμίσω, είναι ότι η …άλλη πλευρά εξανίσταται για ό, τι συμβαίνει, λες και κανείς δεν ξέρει, δεν είδε και δεν κατάλαβε τι έγινε στο παρελθόν.
…Μήπως θυμάται κανένας, ποιος, π.χ., γέμισε την Ελλάδα με …πανεπιστημιακές σχολές και φτάσαμε σήμερα να βλέπουμε, πως η μόνη χρησιμότητα και αξία που έχει ένα πανεπιστημιακό «χαρτί» (είναι δύσκολο να το ονομάσεις πτυχίο), είναι το ότι μπορεί να …στολίζει(;) μια ακριβή κορνίζα;
…Μήπως κάποιος άλλος θυμάται, ποιος φταίει, που όλα αυτά τα χρόνια οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι;
…Να μην μπούμε και σε άλλες , γνωστές άλλωστε, λεπτομέρειες.
…Από τη μεταπολίτευση και δώθε, όχι απλά υπήρχαν τα χρονικά περιθώρια, αλλά κυρίως υπήρχε πακτωλός χρημάτων, που αν συνδυαζότανε με την πολιτική βούληση των ταγών της εξουσίας, σήμερα, η κατακαημένη και περιφρονημένη πατρίδα μας, θα ήταν παράδειγμα προς μίμηση. Δεν θα υπήρχε κανένας λόγος να μιλάμε για το φινλανδικό, π.χ. μοντέλο, αλλά για το ελληνικό.
…Σε ποιον να εμπιστευτεί ο πολίτης την τύχη του από δω και πέρα; Την αναξιοπιστία, την αναξιοκρατία  και την έλλειψη σοβαρότητας την αισθάνεται στο πετσί του. Είναι βέβαιος πως, σε κάθε περίπτωση, στο μέλλον θα έχουμε μία από τα ίδια. Τον έκαναν να βλέπει και να αισθάνεται το μέλλον του ζοφερό.
…Τώρα, να πούμε ότι ο καθένας μας αισθάνεται πρόσφυγας στην ίδια του τη χώρα, δε θα είναι κάτι καινούργιο. Κατάντησε η πατρίδα μας ξέφραγο αμπέλι και κάθε λογής και μορφής κακοποιός δρα ανεξέλεγκτα, χωρίς να αισθάνεται τον παραμικρό φόβο, γιατί απλούστατα δεν υπάρχει αστυνομία ή άλλος έλεγχος. Το αίσθημα ανασφάλειας που νιώθει σήμερα ο κάθε πολίτης είναι πρωτόγνωρο!
…Και τώρα τι γίνεται; Πού πάμε; Υπάρχει ελπίδα;
…Ποτέ δεν είναι αργά ή « ποτέ μη λες πως είν’ αργά, έστω κι αν πράγματι είν’ αργά». Έστω και την τελευταία στιγμή μπορεί να σωθεί το «σκάφος»! Δύσκολα μεν αλλά μπορεί!  Αρκεί να το πιστέψουμε και να δείξουμε έμπρακτα τη θέληση και την αποφασιστικότητά μας.  Εμπρός λοιπόν!