Συμβουλές για ενίσχυση αναγνωστικής ικανότητας
Οι μέθοδοι που αποδεικνύονται ιδιαίτερα αποτελεσματικές για την ενίσχυση της κατανόησης όπως περιγράφονται στο βιβλίο «Διδακτικές προσεγγίσεις και πρακτικές για μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες» – ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΡΑΦΗΜΑ είναι : α. η ανάπτυξη του λεξιλογίου, β. η επανάληψη, και γ. η «ανάκτηση της ανάγνωσης».
α. Ανάπτυξη του λεξιλογίου
Οι μαθητές εξασκούνται μέσω της άμεσης διδασκαλίας στον έλεγχο του περιεχομένου του κειμένου, της δομής της λέξης, της προφοράς της και της χρήσης συγκεκριμένης αναφοράς (λεξικό, ερώτηση τρίτου προσώπου) ώστε να είναι ευκολότερη η κατανόηση του κειμένου.
β. Η επανάληψη των αναγνώσεων ενός κειμένου, με ή χωρίς καθοδήγηση, συμβάλει στην ενίσχυση της ευχέρειας και ακρίβειας στην αποκωδικοποίηση και επομένως στην αναγνωστική κατανόηση.
Έτσι καλούμε τους μαθητές:
- να καταγράψουν την άγνωστη λέξη
- να αναζητήσουν κάποια νύξη/επεξήγηση εντός του κειμένου
- να καταγράψουν τις νύξεις
- να σκεφτούν τη σημασία της λέξης
- να δοκιμάσουν να διαβάσουν το κείμενο με την επεξήγηση της άγνωστης λέξης και να ελέγξουν την κατανόηση τους (Carliste & Rice, 2002).
γ. Η μέθοδος «Ανάκτηση της Ανάγνωσης» (Clay, 1991) εστιάζει επίσης στην ενίσχυση της κατανόησης μέσω της βελτίωσης της αποκωδικοποίησης αυθεντικών κειμένων.
Βήμα-βήμα: «Ανάκτηση της Ανάγνωσης»
Ζητάμε από το μαθητή
- να αναγνωρίσει την κατεύθυνση γραφής, τις ακολουθίες αντικειμένων και γραμμάτων και να εξετάσει το μέγεθος των γραμμάτων σε σχέση με το χαρτί.
- να γράψει μια ιστορία.
- να κάνει φωνημική ανάλυση των λέξεων που έγραψε.
- να ξεχωρίσει τις προτάσεις του.
- να επανασυνδέσει το κείμενό του.
Οι στρατηγικές αυτές αφορούν στην επεξεργασία του κειμένου, στη χρήση ερωτήσεων αλλά και στο συνδυασμό αυτών στο πλαίσιο διδακτικών προγραμμάτων.
- Οι νοητικές εικόνες προτρέπουν τους μαθητές να διακόπτουν την ανάγνωση και να φαντάζονται τις εικόνες που περιγράφονται στο κείμενο.
- Οι οπτικο-χωρικοί οργανωτές (διαγράμματα, γραφήματα, σχήματα ή πίνακες) αποτυπώνουν τις σχέσεις των κεντρικών και υποστηρικτικών ιδεών ενός κειμένου και βοηθούν τους μαθητές να ανιχνεύουν ή να δημιουργούν αναλογίες, μεταφορές, συμπεράσματα, τα οποία συνδέουν με την προσωπική τους εμπειρία και ενισχύουν σε μεγάλο βαθμό την αναγνωστική τους κατανόηση (Πόρποδας, 2002).
- Τα εξωτερικά βοηθήματα (η υπογράμμιση ή οι οδηγοί μελέτης συμβάλλουν στον εντοπισμό των βασικών σημείων ενός κειμένου και στην καλύτερη κατανόηση αυτού.
Βελτίωση της ταχύτητας της ανάγνωσης
Από την εμπειρία μου, ως δασκάλα ειδικής αγωγής , η εφαρμογή των τεσσάρων βημάτων ανάγνωσης που ακολουθούν βελτιώνουν ιδιαίτερα την αναγνωστική ταχύτητα του μαθητή. Αρκεί να εφαρμοστούν για ένα διάστημα τουλάχιστον δυο εβδομάδων.
1ο ΒΗΜΑ: Διαβάζει ο ενήλικας-γονέας το κείμενο μια φορά. Για αρχή συστήνεται το κείμενο να έχει έκταση μέχρι και δυο παραγράφους. Για παιδιά μικρότερης ηλικίας προσαρμόζουμε ανάλογα. Την ώρα που ο ενήλικας-γονέας διαβάζει , το παιδί δείχνει και διαβάζει και αυτό «από μέσα του»
2ο ΒΗΜΑ: Ταυτόχρονη ανάγνωση ενήλικα και παιδιού. Εδώ προσέχουμε τον ρυθμό της ανάγνωσής μας, δεν πρέπει να διαβάζουμε ούτε πολύ γρήγορα αλλά ούτε και πολύ αργά. Ο ρυθμός μας θα πρέπει να είναι τέτοιος ώστε να μπορεί να ακολουθεί το παιδί.
3ο ΒΗΜΑ: Αφήνουμε το παιδί να διαβάσει μόνο του, μεγαλόφωνα. Σε περίπτωση που κάνει κάποιο λάθος δεν παρεμβαίνουμε λεκτικά απλά χτυπάμε το μολύβι μας πάνω στο βιβλίο έτσι ώστε να καταλάβει πως έχει κάνει κάποιο λάθος ή πως έχει παραλείψει κάποια λέξη και να αυτοδιορθωθεί.
4ο ΒΗΜΑ: Καλούμε το παιδί να διαβάσει ξανά το κείμενο για να αισθανθεί μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
Καλά διαβάσματα!!
Σοφία Σολομωνίδου
Δασκάλα Ειδικής Αγωγής Π.Ε.71