Τι είναι το Τμήμα Ένταξης(Τ.Ε.):
Το τμήμα Ένταξης είναι μια δομή της Ειδικής Αγωγής που στόχο έχει την εκπαιδευτική παρέμβαση με εξατομικευμένα προγράμματα στους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Λειτουργεί μέσα στο γενικό σχολείο ως ξεχωριστό τμήμα και δέχεται παιδιά από όλες τις τάξεις.
Το θεσμικό πλαίσιο που καθορίζει τη λειτουργία του ΤΕ είναι ο νόμος υπ. αριθ. 3699/2008 (ΦΕΚ 199Α).
Τα ειδικότερα καθήκοντα των εκπαιδευτικών των ΤΕ και των διευθυντών των σχολείων προσδιορίζονται στην υπ.αριθμ. 27922/Γ6 ΥΑ (ΦΕΚ 449 Β).
Ποιοι μαθητές μπορούν να συμμετάσχουν στο Τ. Ε.:
Στο Τμήμα Ένταξης μπορούν να συμμετέχουν οι μαθητές:
Α) που έχουν γνωμάτευση από διαγνωστική υπηρεσία (π.χ. ΚΕ.ΣΥ, Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα).
Κατάλογος των πιστοποιημένων δομών του Υπουργείου Υγείας για τη διάγνωση και την πιστοποίηση μαθησιακών δυσκολιών.
Β) που δεν έχουν γνωμάτευση αλλά έχει παρατηρηθεί από τον εκπαιδευτικό της τάξης ότι παρουσιάζει ειδικές δυσκολίες.
Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείται για τη φοίτηση του μαθητή στο ΤΕ;
Βήμα 1ο: Ανίχνευση εκπαιδευτικών αναγκών
Ο εκπαιδευτικός της τάξης:
Διαπιστώνει τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών του.
Προτείνει στο διευθυντή του σχολείου την υποστήριξή τους από το ΤΕ.
Ο διευθυντής του σχολείου:
Συνεργάζεται με τους εκπαιδευτικούς των τάξεων προκειμένου οι παραπομπές να είναι σύμφωνες με το θεσμικό πλαίσιο, εξετάζοντας παράλληλα τις επιχειρούμενες ως την περίοδο εκείνες παρεμβάσεις μέσω της διαφοροποίησης της διδασκαλίας εντός της τάξης.
Συντάσσει τον κατάλογο όλων των προτεινόμενων μαθητών.
Συνεργάζεται με τον εκπαιδευτικό του ΤΕ προκειμένου να απαρτιστεί ο τελικός κατάλογος των προτεινόμενων μαθητών, συνεκτιμώντας:
- την ύπαρξη διαπιστωμένων εκπαιδευτικών αναγκών από ΚΕΣΥ ή άλλο αναγνωρισμένο ιατροπαιδαγωγικό κέντρο
- τη σοβαρότητα των εκπαιδευτικών αναγκών των μαθητών
- την ανάγκη για εξειδικευμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα
- την ηλικία και την τάξη στην οποία φοιτούν οι προτεινόμενοι μαθητές
- τον αριθμό των μαθητών που έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει αποτελεσματικά ο εκπαιδευτικός του ΤΕ
- την εικόνα που ο ίδιος ο εκπ/κός του ΤΕ έχει αποκομίσει από την παρατήρηση των μαθητών εντός της τάξης
Ο Σύλλογος Διδασκόντων του σχολείου
Σε ειδική παιδαγωγική συνεδρία οι εκπαιδευτικοί των τάξεων εκθέτουν τις ενδείξεις που έχουν καταγράψει για τους προτεινόμενους μαθητές. Ο εκπαιδευτικός του ΤΕ παρουσιάζει το πλαίσιο της δυνητικής παρέμβασης, υπό την προϋπόθεση της εκτίμησης που θα προκύψει από τη διαδικασία της άτυπης παιδαγωγικής αξιολόγησης του μαθητή που θα ακολουθήσει.
Βήμα 2ο: Ενημέρωση γονέων- άτυπη παιδαγωγική αξιολόγηση
Ο εκπ/κός του ΤΕ σε συνεργασία με το διευθυντή του σχολείου ενημερώνουν τους γονείς των μαθητών για τη διαδικασία που θα ακολουθήσουν. Ζητούν εγγράφως τη συγκατάθεσή τους για την άτυπη παιδαγωγική αξιολόγηση του μαθητή.
Διεξαγωγή της άτυπης παιδαγωγικής αξιολόγησης. Ο εκπ/κός του ΤΕ προβαίνει στην επίδοση διαγνωστικού κριτηρίου, προκειμένου να εκτιμηθούν με ακρίβεια οι μαθησιακές δυσκολίες του μαθητή.
Τα αποτελέσματα της άτυπης παιδαγωγικής αξιολόγησης οδηγούν στο σχεδιασμό του βραχυχρόνιου προγράμματος παρέμβασης. Ενημερώνονται οι γονείς του μαθητή για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, την προτεινόμενη παρέμβαση και τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Ζητείται από τους γονείς εγγράφως η συγκατάθεσή τους για τη φοίτηση του μαθητή στο ΤΕ. Χωρίς τη συναίνεση του γονέα ή του ασκούντος τη γονική μέριμνα κανείς μαθητής δεν παρακολουθεί το ΤΕ.
Ενημερώνεται ο οικείος Σχολικός Σύμβουλος γενικής αγωγής και υποβάλλονται σε αυτόν προς έγκριση τα εισηγητικά σημειώματα για την παρακολούθηση του ΤΕ. Τα εισηγητικά σημειώματα περιέχουν την πρόταση παραπομπής του εκπαιδευτικού της τάξης, τη σύμφωνη γνώμη του διευθυντή του σχολείου και του γονέα/κηδεμόνα του μαθητή.
Σχεδιάζεται το εβδομαδιαίο πρόγραμμα λειτουργίας του ΤΕ με τις δυνατές ομαδοποιήσεις των μαθητών ανά γνωστικό αντικείμενο και επίπεδο και υποβάλλεται στο Σχολικό Σύμβουλο ειδικής αγωγής της οικείας περιφέρειας προς έγκριση.
Βήμα 3ο: Υλοποίηση παρέμβασης
Ο δάσκαλος υποδέχεται το παιδί στο ΤΕ και δημιουργεί ειδικό προσωπικό φάκελο. Ο φάκελος αυτός περιλαμβάνει:
- Το περιεχόμενο της άτυπης παιδαγωγικής αξιολόγησης του μαθητή
- Την αξιολογική έκθεση που συνέταξε ο εκπαιδευτικός του ΤΕ
- Το σχεδιασμό του βραχυχρόνιου προγράμματος παρέμβασης
- Εργασίες και υλικό που παράγεται κατά τη διάρκεια της παιδαγωγικής παρέμβασης και αποτυπώνουν εξελικτικά την πορεία αυτής.
Βήμα 4ο: Αξιολόγηση της παρέμβασης
Μετά την παρέλευση του καθορισμένου χρονικού διαστήματος της βραχυχρόνιας παρέμβασης (4-8 εβδομάδες) ο εκπαιδευτικός του ΤΕ σε συνεργασία με τον εκπαιδευτικό της τάξης και το διευθυντή του σχολείου αξιολογούν την επιχειρούμενη παρέμβαση. Εφόσον κρίνουν πως οι εκπαιδευτικές ανάγκες απαιτούν εξειδικευμένη διάγνωση και υποστήριξη, ενημερώνουν τον οικείο Σχολικό Σύμβουλο γενικής αγωγής για τα αποτελέσματα της παρέμβασης. Αφού ακολουθήσει εκτίμηση της παρέμβασης που υλοποιήθηκε καθώς και σχετική αξιολόγηση από το Σχολικό Σύμβουλο, είτε επαναπροσδιορίζονται οι στόχοι και οι διαδικασίες της παρέμβασης είτε προτείνεται στους γονείς του μαθητή η παραπομπή του για διαγνωστική αξιολόγηση από το ΚΕΔΔΥ.
Εχεμύθεια – εμπιστευτικότητα – απόρρητο
Το σύνολο των εγγράφων που αφορούν τους μαθητές και περιλαμβάνουν προσωπικά στοιχεία (διαγνωστικές εκθέσεις, αξιολογήσεις από ΚΕΔΔΥ κ.λπ.) φυλάσσονται στο εμπιστευτικό αρχείο του σχολείου και διεκπεραιώνονται αποκλειστικά από το διευθυντή και μέσω του εμπιστευτικού πρωτοκόλλου αλληλογραφίας.
Η προστασία των προσωπικών στοιχείων των μαθητών εξασφαλίζεται τόσο από τις προβλέψεις του νόμου όσο και την τήρηση της επιστημονικής δεοντολογίας.
Οποιοδήποτε στοιχείο έχει περιέλθει στη γνώση του σχολείου με υπηρεσιακό τρόπο όπως γνωματεύσεις, οδηγίες αντιμετώπισης, ατομικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα κ.λπ. χορηγείται μόνο στους έχοντες τη γονική μέριμνα του μαθητή. Η διακίνηση τέτοιων εγγράφων, όταν αυτό απαιτείται, γίνεται μόνο υπηρεσιακά.
Ποιο είναι το διάστημα φοίτησης των μαθητών στο ΤΕ;
Στο τμήμα ένταξης η συμμετοχή των μαθητών δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 15 ώρες την εβδομάδα. Συνήθως έχουν ως εξής:
Ομάδες με ήπιες εκπαιδευτικές ανάγκες
2-3 ώρες την εβδομάδα
Ομάδες με σοβαρότερες εκπαιδευτικές ανάγκες
5- 8 ώρες την εβδομάδα
Εξατομικευμένα προγράμματα για μαθητές μικρών τάξεων που δεν έχουν καταφέρει να κατακτήσουν τον μηχανισμό ανάγνωσης και γραφής
10 ώρες την εβδομάδα
Οι μαθητές της Α’ τάξης φοιτούν στο ΤΕ;
Εφόσον υπάρχει σχετική διάγνωση από ΚΕ.ΣΥ ή άλλο αναγνωρισμένο ιατροπαιδαγωγικό κέντρο που προτείνει εξαρχής τη φοίτηση του μαθητή στο ΤΕ, ακολουθείται η υπόδειξη αυτή. Για τους υπόλοιπους μαθητές η παραπομπή εξετάζεται μετά το πέρας του α’ μισού του σχολικού έτους.
Τι διδάσκεται στο Τμήμα Ένταξης
Ο ειδικός εκπαιδευτικός στο τμήμα ένταξης καλείται:
Να κάνει παρέμβαση στις επιμέρους δυσκολίες των μαθητών (π.χ δυσκολίες στην γραφή, αργός ρυθμός ανάγνωσης, δυσκολίες στην γραμματική, στην παραγωγή γραπτού λόγου, δυσκολίες στα μαθηματικά κ.α.).
Να διδάξει γνωστικές και μεταγνωστικές στρατηγικές διαχείρισης της γνώσης και να διδάξει ένα δομημένο τρόπο μελέτης στο σχολείο και στο σπίτι.
Γιατί το Τμήμα Ένταξης δεν είναι ενισχυτική διδασκαλία:
Το τμήμα ένταξης δεν είναι φροντιστήριο που ανταποκρίνεται αναγκαστικά στην ύλη της γενικής τάξης την οποία παρακολουθεί ο μαθητής.
Στο τμήμα ένταξης θα αξιολογηθούν ατομικά για κάθε μαθητή οι εκπαιδευτικές του ανάγκες και θα καταρτιστεί το ατομικό του μαθησιακό πρόγραμμα σύμφωνα με τις ελλείψεις που έχουν εντοπιστεί από την διαδικασία αξιολόγησης από τον ειδικό εκπαιδευτικό. Δηλαδή ένας μαθητής της Δ’ τάξης δεν πρόκειται να διδαχθεί στο τμήμα ένταξης την διαίρεση σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης του εφόσον έχει εντοπιστεί ότι δεν γνωρίζει πολλαπλασιασμό. Πρώτα από όλα λοιπόν πρέπει να καλυφθούν τα μαθησιακά κενά των μαθητών ώστε να είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν σε πιο απαιτητικά μαθησιακά έργα.
Προβληματισμοί γονέων για το Τμήμα Ένταξης:
Γονέας: « Θα κοροιδεύουν το παιδί μου ότι δεν τα καταφέρνει και πηγαίνει στο Τμήμα Ένταξης»
Απάντηση : Μέσα στην τάξη όλοι γνωρίζουν όλους. Κάθε μαθητής γνωρίζει για τον εαυτό του τις αδυναμίες του και τα δυνατά του σημεία, αλλά τα γνωρίζει και για τους συμμαθητές του. Όσο και να προσπαθούμε είναι δύσκολο να αποτρέψουμε την κοροιδία μεταξύ των παιδιών (εξάλλου η τάξη είναι ένας μικρόκοσμος της κοινωνίας μας). Δεν πρόκειται δηλαδή να προστατέψουμε το παιδί μας από μια ενδεχόμενη κοροιδία με το να μην το στείλουμε για βοήθεια στο Τμήμα Ένταξης. Είναι σίγουρο ότι θα την αντιμετωπίσει κάποια στιγμή μέσα στην ίδια του την τάξη. Αντίθετα η συμμετοχή του στο Τμήμα θα ενισχύσει την αυτοπεποίθησή του καθώς θα του προσφέρει δεξιότητες που μέχρι τότε δεν είχε στην κατοχή του και αυτό σταδιακά θα του αναγνωριστεί και μέσα στην τάξη με αποτέλεσμα να κερδίσει εκ νέου την αυτοεκτίμηση του. Είναι πολύ συχνό το σχόλιο των παιδιών για συμμαθητή τους που φοίτησε στο τμήμα: « Είδατε παιδιά ο Νίκος πως απάντησε σήμερα στην κυρία»!!
Γονέας: «Το παιδί θα χάνει σημαντικά μαθήματα από την τάξη του».
Απάντηση: Ο μαθητής την ώρα που φοιτά στο Τ.Ε. δουλεύει τις εντοπισμένες δυσκολίες του στη γραφή, στην ανάγνωση, στα μαθηματικά και διδάσκεται παράλληληα στρατηγικές που μπορεί να χρησιμοποιεί μόνος του για να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των μαθημάτων του. Αυτό είναι κάτι που έχει θετικό αντίκτυπο σε όλα τα μαθήματα. Έτσι θα μπορέσει να βελτιώσει την γενική του παρουσία στην τάξη, να αναπτύξει την αυτοπεποίθησή του και να ενισχύσει αποτελεσματικά την επίδοσή του. Άλλωστε το μάθημα που χάνεται στην τάξη θα μπορέσει να το αναπληρώσει διαβάζοντάς το στο σπίτι, αφού όπως αναφέρθηκε ήδη θα πρόκειται για μάθημα που αναπληρώνεται χωρίς τη βοήθεια του δασκάλου.
Αγαπητοί γονείς ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ εκπαιδευτικοί και γονείς έχουμε έναν κοινό στόχο : ΤΟ ΚΑΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
Σολομωνίδου Σοφία
Δασκάλα Ειδικής Αγωγής Π.Ε.71
