Σήμερα ο Ιερός Ναός του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου θα εορτάσει πανηγυρικά την επέτειο της ανακομιδής των ιερών λειψάνων του ΟΣΙΟΥ ΑΝΘΙΜΟΥ του εν Χίω.
Είναι ο Άγιος της αγάπης και της Θυσίας. Υπηρέτησε τον ασθενή συνάνθρωπο στο νοσοκομείο και το λεπροκομείο της Χίου. Είναι ο ιδρυτής και κτήτορας της Ι. Μονής «ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΒΟΗΘΕΙΑ» στη Χίο. Η ιερή εικόνα της «ΠΑΝΑΓΙΑΣ της ΒΟΗΘΕΙΑΣ» βρέθηκε στα χέρια του Αγίου Ανθίμου, σαν μία ανεκτίμητη κληρονομιά από τη μητέρα του.
Το πρωί πραγματοποιήθηκε πανηγυρική θεία λειτουργία, ενώ το απόγευμα θα τελεστεί Ιερά Παράκληση προς τον Όσιο Άνθιμο. Ώρα 7:00.
Ο ΑΠΟΚΛΗΡΟΣ
Συμπληρώθηκαν τρία χρόνια χωρίς τον παπα-Νίκο Φαναριώτη
Μνημόσυνο την Κυριακή (9/9) στον Οσιο Λουκά
Τελείται την Κυριακή 9 Σεπτεμβρίου στον Ιερό Ναό του Οσίου Λουκά, στις 9π.μ., το ετήσιο μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής του αξέχαστου Νικολάου Φαναριώτη, επί χρόνια εφημέριου στο γραφικό αυτό εκκλησάκι στην οδό Λόντου και Ερενστρώλε.
Συμπληρώνονται τρία χρόνια από τον χαμό του αγαπημένο παπα-Νίκου που είχε προκαλέσει συγκίνηση, παραμένει δε αξέχαστος σε όλους όσοι τον γνώρισαν.
Ενός καθηγητή μαθηματικού αλλά και ιερέως, που έφυγε σε ηλικία 90 ετών. Δίδαξε πολλά όχι μόνο ως καθηγητής στο Γ’ Λύκειο (Βουδ) αλλά κυρίως ως εφημέριος του Οσίου Λουκά, το γραφικό αυτό εκκλησάκι στη Λόντου, που είναι μετόχι του Οσίου Λουκά Βοιωτίας.
Ηταν τέλη της δεκαετίας του ’60 όταν αποφάσισε να γίνει κληρικός, ύστερα από την παρότρυνση πολλών φίλων του ιερέων. Ανθρωπος με πίστη στον Θεό, έγγαμος με τρία παιδιά ήδη, ήταν διστακτικός: «Πως να αναλάβω τέτοιο καθήκον, να έχω την ευθύνη τόσων ψυχών» εκμυστηρευόταν στους δικούς του.
Ηταν γραφτό όμως να γίνει ιερέας κι έτσι στις 6 Ιανουαρίου 1970, χειροτονήθηκε σε μια λαμπρή τελετή στην Αθήνα, από τον τότε Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Ιερώνυμο. Και σε κείνη την τελετή είπε από άμβωνος το πρώτο του κήρυγμα, αφήνοντας έκπληκτο το εκκλησίασμα.
Το 1974 μετατέθηκε -ως μαθηματικός- στην Πάτρα και τοποθετήθηκε στον Οσιο Λουκά. Παραιτήθηκε του μισθού του ιερέως, σύνταξη καθηγητή πήρε όταν τέλειωσε τις υπηρεσίες του στην Β/θμια εκπαίδευση, δεν το χώραγε ο νους του, ότι θα πληρώνεται για τις υπηρεσίες του ως ιερέας.
Το μοναδικό κήρυγμα που έκανε άρχισε να προσελκύει κόσμο στην εκκλησία, που είχε χάσει την μοναστηριακή υφή της, ελάχιστοι πατρινοί θυμούνται τα κελιά των μοναχών στην Λόντου. Κύρια συγκεντρώνονταν νέοι, αγόρια και κορίτσια, έφηβοι και μαθητές, που τους εντυπωσίαζε ο λόγος του. Χρόνια ταραγμένα, το β’ μισό της δεκαετίας του ’70, πολλά πράγματα άλλαζαν, οι νέοι της εποχής ζούσαν σε μια ιδιαίτερα πολιτικοποιημένη περίοδο.
Η μόδα με τα μακριά μαλλιά και τα γένια, είχε γενικευτεί στη νεολαία, κάπως έτσι Οσιος Λουκάς γέμισε με «γιεγιέδες», «αναρχικούς», «τεντιπόιδες», «αίωνιους φοιτητές», «παιδιά που δεν έχουν γονείς να τα μαζέψουν» κ.ά.
Η εικόνα τους ενόχλησε κάποιους, ελάχιστους, όχι το εκκλησίασμα, όχι την κυρά-Σταθούλα και την κυρά-Δέσποινα, τις δύο γερόντισσες που είχαν την ευχή του Δεσπότη να μπαίνουν στο Ιερό της εκκλησίας για να διακονούν.
Αυτοί οι ελάχιστοι ενοχληθέντες, έκαναν καταγγελία στην ιερά Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας πως στον Οσιο Λουκά μαζεύονται περιθωριακοί, αναρχικοί, μαζί αγόρια και κορίτσια, γίνονται όργια κ.ά., ζητώντας την παύση του παπα-Νίκου. Για ένα μικρό διάστημα τις Κυριακές το πρωί ο παπά-Νίκος δεν πήγαινε στον Οσιο Λουκά, το εκκλησίασμα θορυβήθηκε, αντέδρασε! Μέχρι και ο Σπύρος Καρατζαφέρης από εφημερίδα των Αθηνών είχε έρθει στην Πάτρα για να κάνει ρεπορτάζ, για τον διωγμό ενός σπουδαίου παπά!
Μία Δευτέρα απόγευμα, κάνοντας το καθιερωμένο κήρυγμα, μπήκε στον Οσιο Λουκά ένας νεαρός ιερέας, από την Μητρόπολη Θηβών. Ακουσε το κήρυγμα, είδε, συνομίλησε κι έφυγε ήσυχος πως ο λόγος του Θεού ακούγεται στον Οσιο Λουκά, σπείρεται στις ψυχές των νέων. Ηταν ο νυν Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, Ιερώνυμος.
Τα χρόνια πέρασαν ο παπά-Νίκος μεγάλωσε, κουράστηκε βιολογικά, αντικαταστάθηκε στα καθήκοντά του από έναν άξιο ιερέα, τον πατέρα Λεόντιο. Φυσικά πήγαινε κάθε Κυριακή στην εκκλησία, από το Μιντιλόγλι όπου έμενε, συλλειτουργούσε πολλές φορές, μέχρι την 15η Αυγούστου 2015. Ηταν, ανήμερα της Παναγίας, η τελευταία φορά που πήγε στην εκκλησία, της οποίας άλλαξε τη μοίρα. Ενα μήνα μετά μια ίωση τον έστειλε στο Νοσοκομείο και εν τέλει, το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, κίνησε να βρει τον Κύριό του.
Τα άμφιά του και το κομποσκοίνι του
Πέντε χρόνια νωρίτερα, το 2010, στα 85 του χρόνια, ο τοπικός Κλήρος, τον έκανε να χαρεί. Ο σεβασμιότατος μητροπολίτης Πατρών, Χρυσόστομος, έμαθε για τη δράση του παπα-Νίκου όλα αυτά τα χρόνια. Και δεν δίστασε στιγμή να πάρει την απόφαση να του απονείμει, τιμής ένεκεν τον τίτλου του πρωτοπρεσβύτερου της Ιεράς Μητροπόλεων Πατρών.
Σήμερα ο λόγος του, κάθε Κυριακή στο κήρυγμα (ευθύς μετά το Ευαγγέλιο, κατά το Αγιορείτικο τυπικό), υπάρχει ακόμα, στις καρδιές όλων όσοι τον άκουσαν. Ενας εξ αυτών, μοναχός στο Αγιο Ορος, φρόντισε να ψηφοποιήσει πάρα πολλά από τα κηρύγματά του (τα οποία είχαν ηχογραφηθεί τη δεκαετία του ’80 κυρίως) και να τα ανεβάσει στο You Tube, ώστε να είναι -εσαεί- κτήμα όλων και της νέας γενιάς που έρχεται. Από τους 70άρηδες το 1974 έως τους 15χρονους το 2010, πέντε γενιές πιστών στον Οσιο Λουκά, στάθηκαν τυχεροί!
Και θα θυμούνται με αγάπη και νοσταλγία τη φράση με την οποία τέλειωνε κάθε του κήρυγμα, επί 40 χρόνια, αναφερόμενος στον Παράδεισο και στην Ουράνια Βασιλεία: «πράγμα που εύχομαι για όλους, αμήν».
Την Κυριακή στις 9μ.μ. η πρεσβυτέρα του, τα παιδιά του, τα εγγόνια του και όσοι τον αγάπησαν θα προσευχηθούν για την ανάπαυση της ψυχής του.
Τάσσος Σταθόπουλος
Τριάντα πανέμορφα φλαμίνγκο ξεκουράζονται στο Ναύπλιο
30 Αυγούστου 2018 – 20:22
Κοινοποίηση στο Facebook
Τριάντα πανέμορφα φλαμίνγκο έκαναν και πάλι την εμφάνιση τους στον Υδροβιότοπο Ναυπλίου Νέας Κίου την Πέμπτη 30 Αυγούστου 2018.
Αναλαμβάνω το μερίδιο των ευθυνών που μας αναλογεί για την υπόθεση…
Η κυβέρνηση έχει αντικειμενική πολιτική ευθύνη, αναλαμβάνω το μερίδιο που μου ανήκει…
Με τέτοιες συνήθως φράσεις οι πολιτικοί ιθύνοντες στη χώρα μας «αναλαμβάνουν» τις ευθύνες τους για τα κυβερνητικά (ή άλλα) πεπραγμένα. Βυθίστηκε πλοίο της γραμμής συμπαρασύροντας στον υγρό τάφο δεκάδες επιβατών; Κάηκε η Πεντέλη; Βούλιαξαν οι φτωχογειτονιές του Πειραιά από τις πλημμύρες; Αποκαλύφθηκε σκάνδαλο κατάχρησης μερικών δισεκατομμυρίων σε βάρος του δημοσίου; Κατέρρευσε η οικονομία και παραπαίει η χώρα; Μην στενοχωριέστε… Οι πολιτικοί άρχοντες (πρωθυπουργοί, υπουργοί, περιφερειάρχες, δήμαρχοι) αναλαμβάνουν την ευθύνη!
Αλλά τι σημαίνει «αναλαμβάνω την ευθύνη»; Στην αρχαία Ελλάδα η λέξη «ευθύνη» δηλώνει τη λογοδοσία, την απαίτηση να δώσει λόγο κάποιος για τις πράξεις ή τις παραλείψεις του. Και φυσικά η ανάληψη της ευθύνης δεν γίνεται στα λόγια, αλλά όταν ο υπεύθυνος «πληρώνει» για όσα του καταλογίζονται.
Η ευθύνη προκύπτει από την αίσθηση της ενοχής για κάτι. Είναι η τύψη, ο έλεγχος της συνείδησης για όσα κάναμε (και αντίκεινται στους γραπτούς ή άγραφους νόμους) και για όσα δεν πράξαμε (ενώ επιβάλλονταν από τις ηθικές αρχές ή από τους νόμους της πολιτείας). Η ενοχή βασανίζει τον άνθρωπο και δεν τον αφήνει να ησυχάσει ψυχικά. Ο Οιδίποδας, όταν αποκαλύπτεται πως η γυναίκα του η Ιοκάστη είναι και μητέρα του, νιώθει αβάσταχτη την ενοχή για την ανόσια πράξη του. Μολονότι εν αγνοία του παντρεύτηκε τη μητέρα του και αντικειμενικά δεν ευθύνεται, συντρίβεται από τις τύψεις του και αναλαμβάνει την ευθύνη έμπρακτα. Αυτοτυφλώνεται επιζητώντας δια της φρικτής τιμωρίας τον εξαγνισμό και την κάθαρση!
Σε άλλες χώρες οι πολιτικοί, αν κάτι πάει στραβά, αναλαμβάνουν την ευθύνη και παραιτούνται, ενίοτε δε αυτοκτονούν! Στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας οι πολιτικάντηδες (προσοχή: δεν λέω οι πολιτικοί) σε κάθε αποτυχία, σφάλμα ή ήττα, όταν δεν επιρρίπτουν τις ευθύνες σε άλλους, έχουν έτοιμη την απάντηση: έκανα την αυτοκριτική μου, αναλαμβάνω την ευθύνη! Και συνεχίζουν ακάθεκτοι στην ίδια ρότα, σαν να μην τρέχει τίποτα! Άρα δεν νιώθουν καμιά ενοχή για τα πεπραγμένα τους και συνεπώς η ηθική πώρωση τους χαρακτηρίζει. Επιπλέον, θεωρούν πως η ανάληψη ευθύνης στα λόγια λειτουργεί ως συγχωροχάρτι που τους απαλλάσσει από κάθε αμαρτία. Αλλά έτσι αποκαλύπτεται η ηθική γύμνια τους και το εσωτερικό κενό. Και διαπαιδαγωγείται κατ’ αυτόν το τρόπο ο ανεύθυνος πολίτης που ποτέ δεν φταίει και ποτέ δεν ευθύνεται για τίποτα!
Η ευθύνη δείχνει ελεύθερο άνθρωπο και προϋποθέτει ήθος. Πέρα από τα ειδικά δικαστήρια, καθένας οφείλει να λογοδοτεί στο δικό του δικαστήριο και να «ακούει» το δικό του εισαγγελέα μέσα του!
Μπορεί, λοιπόν, μια κοινωνία να προχωρήσει όταν «ψυχές μαραγκιασμένες από δημόσιες αμαρτίες» αυτοϊκανοποιούνται με την «ανάληψη της ευθύνης» σαν το γιατρό που αναλαμβάνει την ευθύνη για την εκάστοτε λαθεμένη διάγνωση και συνεχίζει να στέλνει τους ασθενείς του στον τάφο;
Και δικαιούνται άραγε οι πολίτες να απαιτούν καλύτερη δημοκρατία, όταν ανέχονται και επιβραβεύουν με την ψήφο τους όσους (διαχρονικά) ουδέποτε είχαν την παρρησία και το σθένος να αναγνωρίσουν τα λάθη τους και υπεύθυνα να «πληρώσουν» γι’ αυτά;
Ας μη γελιόμαστε: είναι μεγάλη και δύσκολη υπόθεση να ζει κανείς υπεύθυνα. Αλλά πάλι χωρίς υπευθυνότητα η κοινωνία γκρεμίζεται. Ας το θυμούνται αυτό οι πολιτικοί ταγοί που (οφείλουν να) αποτελούν πρότυπα για τους πολίτες. Και ας μην το λησμονούμε όλοι μας, αν θέλουμε να είμαστε άξιοι της δημοκρατίας!
Νίκος Χαλαζιάς
Τα φοινικόπτερα σταθμεύουν στον υδροβιότοπο για λίγες ημέρες προκειμένου να ξεκουραστούν από το μεγάλο ταξίδι της μετανάστευσης των πτηνών αυτή την εποχή. Τα φοινικόπτερα βρίσκουν άφθονη τροφή στο χώρο και ιδιαίτερα μία κόκκινη γαρίδα που τους δίνει και το κόκκινο χρώμα στο φτέρωμα τους.
Τα φλαμίνγκο μόλις αποκτήσουν και πάλι τις δυνάμεις τους θα συνεχίσουν το ταξίδι προς την Αραβική χερσόνησο.
Τα φοινικόπτερα ταξιδεύουν σε μεγάλες ομάδες μικρά και μεγάλα μαζί διανύοντας πάρα πολλά χιλιόμετρα πετώντας από την μία ήπειρο στην άλλη.
Το να σεβόμαστε τον εαυτό μας είναι το πολυτιμότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτόν, αφού με τον τρόπο αυτό προστατεύουμε την ψυχική μας υγεία. Η λέξη σεβασμός προϋποθέτει την συνειδητοποίηση του τι αξίζουμε και την ανοχή ή όχι καταστάσεων που δεν ταιριάζουν με την προσωπικότητα και τις αξίες μας.
Πολλές φορές, μένουμε σε καταστάσεις που δεν μας αρμόζουν και προσπαθούμε να επιβάλλουμε την παρουσία μας ενώ γνωρίζουμε ότι δεν είναι επιθυμητή. Μάθε να φεύγεις από εκεί όπου καταλαβαίνεις ότι δεν σε εκτιμούν. Αυτό δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά δείγμα ενός γενναίου ανθρώπου.
Ενός ανθρώπου που έχει αυτογνωσία, θάρρος και σεβασμό προς τον εαυτό του και τους άλλους. Ο καθένας από εμάς είναι ένα διαφορετικό ον με χαρίσματα καθώς επίσης και με ελαττώματα. Η λεπτομέρεια της προσωπικότητάς μας όμως κάνει τη διαφορά, η οποία έλκει και παράλληλα απωθεί ανθρώπους από κοντά μας.
Φρόντισε λοιπόν να εκτιμήσεις τα καλά χαρακτηριστικά που διαθέτεις, περιόρισε όσο μπορείς τα αρνητικά και ζήσε χωρίς περιορισμούς και υποδείξεις. Μην επιβάλλεις τον εαυτό σου σε κανέναν.
Και να είσαι σίγουρος ότι κάποια στιγμή θα έλξεις τα σωστά άτομα. Εκείνα που σε εκτιμούν και σε θέλουν γι’ αυτό που είσαι. Και άσε τους άλλους να ζήσουν με τις επιλογές τους. Αν ήταν σωστές ή λανθασμένες, το μέλλον θα δείξει.
Πέντε ψυχολογικές στρατηγικές που θα σας βοηθήσουν να σταματήσετε να υπεραναλύετε τα πάντα.
Ας υποθέσουμε ότι είναι Παρασκευή απόγευμα και βρίσκεστε στο γραφείο. Μετά από μια ιδιαίτερα μακριά και εξουθενωτική εργάσιμη εβδομάδα, το μόνο που μπορείτε να σκεφτείτε είναι πόσο ωραία θα περάσετε με τους φίλους σας το Σαββατοκύριακο. Καθώς κλείνετε τον υπολογιστή σας, έρχεται ένα νέο e-mail από τον προϊστάμενό σας. Ανοίγετε το μήνυμα και βρίσκετε ένα σύντομο και πάρα πολύ αόριστο μήνυμα…
Ας μιλήσουμε οπωσδήποτε τη Δευτέρα το πρωί… απόλαυσε το Σαββατοκύριακό σου.
Κοιτάζετε προς το γραφείο του και δεν βλέπετε κανέναν μέσα. Έχει ήδη φύγει. Oι χτύποι της καρδιάς σας αυξάνονται και γίνονται έντονοι, καθώς κατευθύνεστε στην συνάδελφο στο διπλανό γραφείο. Τη ρωτάτε αν έλαβε κι εκείνη το ίδιο μήνυμα. Εκείνη απαντά αρνητικά. Η καρδιά σας αρχίζει να «βυθίζεται»..
Αρχίζετε να αναρωτιέστε τι μπορεί να θέλει. Δεν χρειάζεται πολύς χρόνος για να αρχίσει το μυαλό σας να κατακλύζεται από ερωτήσεις…
Έκανα κάτι κακό;
Γιατί περίμενε μέχρι τις 4:30 την Παρασκευή το απόγευμα για να μου στείλει μήνυμα;
Γιατί μου είπε να απολαύσω το Σαββατοκύριακο;
Δεν ξέρει ότι δεν θα μπορέσω να απολαύσω το Σαββατοκύριακο τώρα πια, αφού δεν έχω ιδέα τι θέλει;!
Αργότερα, συναντιέστε με φίλους για φαγητό. Φυσικά, αμέσως τους ρωτάτε την γνώμη τους για το μήνυμα που λάβατε. Ακούγεται τρελός; Τι πιστεύετε ότι θέλει; Τι θα κάνατε αν λαμβάνατε το ίδιο μήνυμα από τον προϊστάμενό σας; Θα πρέπει να ανησυχώ;
Το Σαββατοκύριακο φτάνει στο τέλος του και μόνο απόλαυση δεν έχετε νιώσει παρά ενόχληση, αγωνία και ταραχή. Σε αυτό το σημείο, έχετε πείσει βασικά τον εαυτό σας ότι το πρώτο πράγμα που θα συμβεί τη Δευτέρα το πρωί είναι η απόλυσή σας.
Σας ακούγεται οικείο;
Αυτό είναι ένα κλασικό παράδειγμα της «υπερανάλυσης» ή του θέματος που στον χώρο της ψυχολογίας ονομάζουμε μηρυκασμό.
Ο μηρυκασμός είναι μια γνωστική διαδικασία που χαρακτηρίζεται από ενοχλητικές, επαναλαμβανόμενες σκέψεις και εικόνες. Ενώ κάποιοι μπορεί να βρίσκουν χρήσιμη την ανάλυση καταστάσεων από το παρελθόν ώστε να αποφύγουν παρόμοια λάθη, οι μηρυκαστές θα ξαναπαίξουν στο μυαλό τους, ξανά και ξανά περασμένα γεγονότα χωρίς αποτέλεσμα, με συνέπεια αυξημένο άγχος και κατάθλιψη.
Ο ρόλος των συναισθημάτων και του ελέγχου των συναισθημάτων στον μηρυκασμό
Ως άνθρωποι, όλοι βιώνουμε καθημερινά συναισθήματα τόσο ευχάριστα όσο και δυσάρεστα. Οι εξελικτικοί ψυχολόγοι πιστεύουν ότι τα συναισθήματα εξυπηρετούν μια αρχέγονη λειτουργία που μας προειδοποιεί για πιθανό κίνδυνο. Όμως, κάποιες φορές τα συναισθήματά μας φαίνεται να μην εξυπηρετούν κάποιο σκοπό και μπορούν γρήγορα να ξεφύγουν από τον έλεγχό μας αν δεν μπορούμε να τα ρυθμίσουμε.
Η «ρύθμιση των συναισθημάτων» είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τους τρόπους που ρυθμίζονται τα συναισθήματα συνειδητά ή ασυνείδητα, κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι στρατηγικές ρύθμισης των συναισθημάτων μπορούν να είναι χρήσιμες για να αποκτήσουμε επίγνωση των συναισθηματικών μας εμπειριών. Παρ’ όλα αυτά, οι στρατηγικές όπως η μηρυκαστική σκέψη έχουν το παράδοξο αποτέλεσμα να παρατείνουν ή ακόμη και να εντείνουν την εμπειρία των δυσάρεστων συναισθημάτων.
Γιατί κάποιοι άνθρωποι μηρυκάζουν περισσότερο από άλλους;
Οι ψυχολόγοι μελετούν εδώ και πολύ καιρό τους παράγοντες που προδιαθέτουν κάποιους ανθρώπους να μηρυκάζουν πολύ περισσότερο από κάποιους άλλους. Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μια ψυχολογική κατάσταση που έχει συνδεθεί με μειωμένο μηρυκασμό.
Οι ερευνητές Σάλοβυ και Μέγιερ επινόησαν τον όρο συναισθηματική νοημοσύνη (ΣΝ) το 1990. Περιέγραψαν την ΣΝ ως τέσσερις ξεχωριστές ικανότητες:
αντίληψη συναισθημάτων
χρήση συναισθημάτων
κατανόηση συναισθημάτων
διαχείριση συναισθημάτων
Οι ερευνητές της ΣΝ υποστηρίζουν ότι οι συναισθηματικά ευφυείς άνθρωποι είναι περισσότερο ικανοί να επεξεργάζονται και να αφομοιώνουν τα συναισθήματά τους, καθιστώντας ευκολότερο για τους ίδιους να αντιδρούν και να προσαρμόζονται ομαλά στις νέες συνθήκες.
Σε μία έρευνα, ομάδα ψυχολόγων επεδίωξε να μελετήσει τη σχέση μεταξύ των ικανοτήτων ΣΝ και του νοητικού μηρυκασμού σε δείγμα φοιτητών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που κατείχαν υψηλότερες ικανότητες ΣΝ –ιδιαίτερα την ικανότητα να διαχειρίζονται το συναίσθημα- ήταν λιγότερο πιθανό να αρχίσουν τον νοητικό μηρυκασμό, μετά από ένα συναισθηματικό γεγονός και σε βάθος χρόνου.
Οι ψυχολόγοι συμπέραναν ότι οι άνθρωποι που είναι ικανοί να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα συναισθήματά τους, αναρρώνουν από συναισθηματικές εμπειρίες πιο γρήγορα και έχουν λιγότερες ενοχλητικές σκέψεις που σχετίζονται με εκείνες τις εμπειρίες.
Πέντε επιστημονικά ενδεδειγμένες στρατηγικές που θα σας βοηθήσουν να σταματήσετε την υπερβολική σκέψη
1. Μάθετε να κατονομάζετε τα συναισθήματά σας
Τα συναισθήματα που δεν κατονομάζονται, μπορούν εύκολα να παρερμηνευθούν οδηγώντας μας συχνά σε αντίθετα αποτελέσματα. Η ικανότητα να προσδιορίζουμε τα αισθήματα και τα συναισθήματα μας, μας παρέχει ένα προστατευτικό φίλτρο απέναντι στον υπερβολικό μηρυκασμό.
Συνήθως οι άνθρωποι που μηρυκάζουν, προσπαθούν να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους. Αυτός ο μηρυκασμός θα έχει όμως μόνο νόημα αν η ακριβής ονομασία των συναισθημάτων θα βοηθήσει στην μείωση του μηρυκασμού. Νευροψυχολόγοι βρήκαν επίσης ότι η ταυτοποίηση των συναισθημάτων, οδηγεί σε μειωμένη δραστηριότητα στην αμυγδαλή (το κέντρο των συναισθημάτων του εγκεφάλου) και αυξημένη δραστηριότητα στον προμετωπιαίο φλοιό και την περιοχή Μπροκά, περιοχές που είναι υπεύθυνες για τις διαδικασίες λογικής σκέψης.
Πώς να το εφαρμόσετε: Αντί να προσπαθείτε να καταπνίξετε τα δυσάρεστα συναισθήματα, αναγνωρίστε τα, δώστε τους την κατάλληλη ονομασία και βρείτε τρόπους να συμπεριλάβετε τα συναισθήματα αυτά στην καθημερινότητά σας.
2. Ενισχύστε το συναισθηματικό λεξιλόγιό σας
Προκειμένου να προσδιορίσετε αποτελεσματικά τα συναισθήματα, είναι απαραίτητο να διαθέτετε ένα ισχυρό και λειτουργικό συναισθηματικό λεξιλόγιο. Τα πρόσωπα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη μπορούν να προσδιορίσουν με ακρίβεια τι αισθάνονται, λόγω του εκτεταμένου συναισθηματικού λεξιλογίου τους. Υπάρχουν πολλά διαθέσιμα εργαλεία που αναπτύχθηκαν με σκοπό να βοηθήσουν στο χτίσιμο συναισθηματικού λεξιλογίου.
Στην Ελλάδα υπάρχει ήδη μία ηλεκτρονική εφαρμογή για τη συναισθηματική αναγνώριση και αυτοκαταγραφή το FiD που θα σας βοηθήσει να καλλιεργήσετε τις απαραίτητες δεξιότητες που απαιτούνται για να αναγνωρίσετε, προσδιορίσετε και να ρυθμίσετε τα συναισθήματα ώστε να ζήσετε μια πιο υγιή, πιο παραγωγική και γεμάτη ζωή.
Πώς να το εφαρμόσετε: Την επόμενη φορά που κάποιος σας ρωτήσει πώς είστε ή αισθάνεστε, αντί να απαντήσετε αμέσως «καλά», «άσχημα» ή «υπέροχα», προσπαθήστε να διευκρινίσετε ακριβώς πώς αισθάνεστε.
3. Aποσπάστε την προσοχή σας με κάτι άλλο
Πολυάριθμες μελέτες βρήκαν ότι η απόσπαση της προσοχής είναι μία αποτελεσματική στρατηγική ρύθμισης του συναισθήματος που μπορεί να μειώσει το άγχος και την κατάθλιψη και να βελτιώσει τη διάθεση του ατόμου. Οι στρατηγικές απόσπασης προσοχής περιλαμβάνουν μια εκούσια στροφή της προσοχής μακριά από δυσάρεστα συναισθήματα προς μια πιο ουδέτερη ή θετική συναισθηματική κατάσταση ή ερέθισμα.
Πώς να την εφαρμόσετε: Αν έχετε μια στιγμή έντασης με κάποιο φίλο ή συνάδελφο, προσπαθήστε να αποτρέψετε τον εαυτό σας από το να κουβαλήσει αυτά τα δυσάρεστα συναισθήματα όπως τον θυμό ή τον εκνευρισμό, συζητώντας με έναν άλλο φίλο σας για κάτι διασκεδαστικό που θα απολαύσετε μαζί.
4. Χρησιμοποιήστε τη γνωστική επαναξιολόγηση
Η γνωστική επαναξιολόγηση περιλαμβάνει την εκούσια αλλαγή της σημασίας ενός συναισθήματος (ή μιας κατάστασης που οδηγεί σε συγκεκριμένο συναίσθημα), για να αποδυναμώσουμε τα όποια αρνητικά συναισθήματα. Η επαναξιολόγηση είναι μια ιδιαίτερα αποτελεσματική δεξιότητα που έχει συσχετιστεί με χαμηλότερα επίπεδα κατάθλιψης και υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής ευεξίας.
Πώς να την εφαρμόσετε: Την επόμενη φορά που θα διαπιστώσετε ότι αισθάνεστε αγχωμένος για κάποιο προσεχές γεγονός (π.χ., μια ομιλία, σημαντικό αγώνα, ή άλλου είδους επίδοση), επαναξιολογήστε το συναίσθημα ως ενθουσιασμό λέγοντας στον εαυτό σας ότι το σώμα σας απλώς σας βοηθάει να προετοιμαστείτε για να αποδώσετε.
5. Μάθετε τη συναισθηματική αποδοχή
Η συναισθηματική αποδοχή είναι κύρια διαδικασία της Γνωστικής Θεραπείας Βασισμένης στην Επίγνωση (Mindfulness-Based Cognitive Therapy [MBCT]), που περιλαμβάνει την αύξηση της αυτεπίγνωσης του ατόμου. Όταν οι άνθρωποι επιλέγουν να αποδεχτούν συναισθηματικά μια κατάσταση, δεν συνειδητοποιούν μόνο τα συναισθήματά τους αλλά μαθαίνουν και να τα αποδέχονται χωρίς επίκριση και χωρίς να προσπαθούν να τα αλλάξουν.
Μαθαίνοντας να αναγνωρίζετε τα συναισθήματα και να μην αισθάνεστε ότι απειλείστε από αυτά, μπορείτε να μάθετε στη συνέχεια να τα μετασχηματίζετε γνωστικά. Αυτή η εξαιρετικά αποτελεσματική θεραπεία είναι γνωστή για την αύξηση της αντοχής, επιτρέποντας στους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν καλύτερα μελλοντικές στρεσογόνες καταστάσεις.
Πώς να την εφαρμόσετε: Η ψυχοθεραπεία είναι ένας τρόπος για να εξασκηθείτε στην αποδοχή των συναισθημάτων. Η επίγνωση των συναισθημάτων, σας διδάσκει πώς να αντιλαμβάνεστε τόσο τις εσωτερικές όσο και τις εξωτερικές εμπειρίες, ικανότητα που μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την εκμάθηση της αποδοχής δυσάρεστων εμπειριών.
Στα χαμένα Από Γιώργος Τούλας – July 30, 2018
Από τη μια υπάρχει η διαχείριση της ανύπαρκτης κυβέρνησης, που ξεκίνησε με ένα δεν ξέρω, δεν είδα, δεν γνωρίζω, ένα κάκιστο show τρίτης διαλογής που παρακολουθήσαμε σε ζωντανή σύνδεση με την ενημέρωση του πρωθυπουργού, τις δηλώσεις απίθανων υπουργών, που δεν θα έκαναν καριέρα ούτε σε κυβέρνηση αφρικανικής χώρας-παρωδίας, τον κυνισμό του υπέρτατου των σαλτιμπάγκων, του Πάνου Καμμένου και την αδυναμία μια βδομάδα τώρα για μια ένδειξη μεταμέλειας, συγνώμης, ουσιαστικής ανάληψης ευθύνης και απάλυνσης του πόνου των ανθρώπων. Κάτι σου μου του ακούμε και υποσχέσεις για διορισμούς, λες και αυτό είναι τώρα το ζητούμενο. Τραγικά λίγοι. Στον αντίποδα μια αντιπολίτευση, μιλώ για την Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, στα κάγκελα. Οι αναμάρτητοι, που επί των ημερών τους η Ελλάδα έκανε την ανομία πράξη, νομιμοποίησε την αυθαιρεσία, είδε μεγαλοστελέχη της να χτίζουν πάνω σε γιαλούς και δάση, να καταπατούν το σύμπαν, να δίνουν άδειες για εγκλήματα, που επί των ημερών τους στήθηκε η πιο στρεβλή και άρρωστη αντίληψη για το τι είναι ανάπτυξη, που επικροτήθηκε η λαμογιά, η κλεψιά και η θεωρία κάνω τα στραβά μάτια γιατί είναι δικός μας. Εγκλήματα που από το 1974, για να μην πάω πιο πίσω, μέχρι σήμερα στιγμάτισαν τον τόπο, κατέστρεψαν την ομορφιά της χώρας, γέννησαν τερατογεννέσεις όπως το Μάτι. Εγκλήματα που εξαφάνισαν ένα κόμμα εξουσίας όπως το ΠΑΣΟΚ και συρρίκνωσαν το άλλο μεγάλο κόμμα τη ΝΔ. Και όμως αυτοί οι άνθρωποι κατηγορούν τους άλλους, τους ερασιτέχνες, για εγκληματίες, για αμέλεια. Μαζί και δημοσιογράφοι που τα Μέσα που εκπροσωπούν 4 χρόνια ζούσαν από τα αμαρτωλά χρήματα, 130 εκατομμύρια του ΚΕΛΠΝΟ και δεκαετίες ολόκληρες από διαπλοκές και σήμερα κάνουν τους τιμητές των πάντων. Και από την άλλη ο κόσμος. Οι ψηφοφόροι. Όλοι εμείς. Στα κάγκελα επίσης. Σε ένα μοναδικό εμφύλιο στα social media και τα καφενεία. Άνθρωποι τυφλοί για το πριν, τυφλοί για το τώρα. Σκίζουν τις σάρκες τους κάθε μέρα. Με κύματα μίσους. Ξέρω ανθρώπους που δεν μιλούσαν, ποτέ δεκαετίες φωτογράφιζαν ηλιοβασιλέματα και τώρα ξαφνικά ανακάλυψαν ότι ο Τσίπρας είναι εγκληματίας και το γράφουν κάθε μέρα στο fb. Ανεβάζουν σκίτσα του Αρκά ο οποίος τις δεκαετίες της άπλας και της ανομίας σκιτσάριζε ζωάκια που μιλούσαν για σεξ. Ξέρω και άλλους που είχαν κοινωνική συνείδηση και αριστερό ουμανισμό και με το παραμικρό ξεσηκώνονταν και απαιτούσαν δικαιοσύνη και παραιτήσεις, τώρα μπαίνουν και σου κουνάνε το δάκτυλο λέγοντας σου ότι είσαι φερέφωνο της δεξιάς όταν λες ότι κάποιος επιτέλους πρέπει να παραιτηθεί. Και τέλος Εμείς που χτίσαμε εκεί που δεν έπρεπε, βολευτήκαμε όπως δεν έπρεπε, σιωπήσαμε όταν δεν έπρεπε. Δεν ξέρω τι έχουμε πάθει σε αυτή τη χώρα. Δεν ξέρω αν έχει κάτι ο αέρας και κάνει τη μνήμη να κρατά λίγες ώρες, την ευθιξία να έχει κομματικό πρόσημο, τον εμφύλιο, έστω και λεκτικό κομμάτι της ύπαρξης μας. Ξέρω όμως ότι έτσι πάμε με διακόσια πάνω στον τοίχο. Ότι είτε ο Αλέξης κυβερνήσει, είτε ο Κυριάκος, είτε κάποιο άλλο φιλόδοξο αστέρι του παλαιού ή νέου συστήματος, η συντριβή θα είναι μοιραία. Διότι δεν έχουμε αντιληφθεί τι σημαίνει ενδοσκόπηση, αυτοκριτική, παλεύω για ένα κοινό σκοπό, αγαπώ την πατρίδα μου και όχι την καρέκλα, μπορώ να βάλω στην άκρη τις φιλοδοξίες μου και να συνεργαστώ με όποιον αξίζει για να πάρει μπρος αυτό το κάρο. Και κυρίως να θυσιάσω όσα με βόλεψαν χρόνια, να γκρεμίσω μόνος μου τις στρεβλώσεις και τις ανομίες πριν τις γκρεμίσει η επόμενη φωτιά ή πλημμύρα. Καμμένη γη, καμμένα μυαλά.
Read more at: http://parallaximag.gr/parallax-view/sta-chamena
Προς: χρηστος παπαδοπουλος
Σας αποστέλλουμε κείμενο του Καθηγουμένου της Μονής Εσφιγμένου, αρχ. Βαρθολομαίου.
Εκ της Ιεράς Μονής
Στάχτη, δάκρυ, αγωνία, απόγνωση, φόβος, οργή, θυμός… Όλα ανάμεικτα. Πόνος χωρίς όρια. Οσμή θανάτου έχει καλύψει τα πάντα. «Κόλαση» θα πει κάποιος, άσχετα αν πιστεύει ή όχι στην ύπαρξή της. Την ζει έντονα.
Οι νεκροί έδωσαν το χρώμα και το μέγεθος στην τραγωδία. Οι αγνοούμενοι έρχονται να μεγαλώσουν την αγωνία. Οι τραυματίες αμέτρητοι, παλεύουν για την ζωή και την υγεία τους. Οι άστεγοι αποκαμωμένοι, αδυνατούν να πιστέψουν αυτό που τους συνέβη. Ο κόσμος εκφράζει με κάθε τρόπο την συμπαράστασή του.
Πόσος πόνος Θεέ μου! Τι ψυχικά αποθέματα πρέπει να έχει κανείς για να αντέξει; Πόση πίστη χρειάζεται κανείς για να μαζέψει τα «κομμάτια» του και να σηκωθεί όρθιος!
Μέσα στο χάος που επικρατεί, ο χρόνος σταματά, το μυαλό δεν θέλει να σκέφτεται κι όμως, αδυνατεί και σκέφτεται. Είναι στιγμές αδυναμίας. Είναι στιγμές που αποκαλύπτεται πόσο φθαρτός και αδύναμος είναι ο άνθρωπος.
Αυτό, όμως, που συγκλονίζει κυριολεκτικά και βοηθά τον νου και την καρδιά να ανασάνει και να σηκωθεί, είναι η αλληλεγγύη στην δύσκολη στιγμή! Μέσα στο απόλυτο χάος και την αδυναμία του ανθρώπου να καταπολεμήσει τα στοιχεία της φύσης, τότε αποκαλύπτεται η δύναμή του, που είναι η αγάπη. Τότε γίνεται από αδύναμος και μικρός, δυνατός και τεράστιος.
Είναι συγκινητικές οι φωνές, που έρχονται να απαλύνουν και να μετριάσουν τον πόνο. Γίνονται, όμως, αυτές οι φωνές ήχος παραδείσιος, όταν προέρχονται από κάθε μήκος και πλάτος της γης. Είναι φωνές, που δεν χωρίζονται από έθνη, φυλές, γλώσσες και θρησκείες. Είναι κοινή η φωνή όλων των ανθρώπων, που φανερώνουν την κοινή καταγωγή και τον κοινό Πατέρα!
Αυτές οι στιγμές χρειάζονται θάρρος, πίστη και υπομονή για να τις αντέξει κανείς. Είναι στιγμές που πρέπει να μοιραστούμε τον πόνο για να επουλωθούν οι πληγές. Οι ευθύνες δεν είναι της παρούσης να αποδοθούν. Είναι τραγικό λάθος να αποσπάται ο νους αλλού, χάνοντας το νόημα και την ουσία.
Η αγάπη και η αλληλεγγύη ας κυριαρχήσει. Αυτή θα κλείσει στόματα και θα επουλώσει πληγές. Είναι το φάρμακο που χρειάζεται αυτή τη στιγμή ο άνθρωπος.
Η αγάπη του Θεού υπάρχει. Δεν μπορεί να τιμωρεί. Μόνο αγκαλιάζει, επουλώνει και σηκώνει τον άνθρωπο. Είναι η μόνη μας ελπίδα εμπρός στο άγνωστο και το αβέβαιο, που αντιμετωπίζουμε. Ας μην κόβουμε μόνοι μας την ελπίδα.
Ο Θεός ας αναπαύσει τις ψυχές των μαρτυρικώς καέντων αδελφών μας, στους δε συγγενείς και τον υπόλοιπο λαό ας δώσει την εξ ύψους δύναμη και παρηγορία!
+Αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος
Καθηγούμενος Ι.Μ. Εσφιγμένου Αγίου Όρους
Σοφία είναι να εκτιμάς τα πράγματα που έχεις, ενώ τα έχεις
Έχετε παρατηρήσει ποτέ να ξεκινάτε να εκτιμάτε κάτι στη ζωή σας, όταν βρίσκεστε αντιμέτωποι με το να το χάσετε; Λέγεται ότι οι πλείστοι από εμάς ξοδεύουν τη ζωή τους σπαταλώντας λεφτά τα οποία δεν έχουμε, για ν’ αγοράσουμε πράγματα τα οποία δεν χρειαζόμαστε, για να εντυπωσιάσουμε ανθρώπους που στην πραγματικότητα δε μας αρέσουν.
Τι είναι λοιπόν σοφία; Ένας ορισμός της σοφίας είναι να εκτιμάς τα πράγματα που έχεις, ενώ τα έχεις. Πολλοί από εμάς, για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους, δεν το κάνουν αυτό. Θέλουμε πράγματα που δεν έχουμε ή θέλουμε να είμαστε κάτι το οποίο δεν είμαστε. Έχουμε την τάση συχνά να επικεντρωνόμαστε στα πάντα σάμπως κι είναι ένας αγώνας.
Θέλουμε να καταπολεμήσουμε τον καρκίνο, να καταπολεμήσουμε τα βακτήρια, να σκοτώσουμε τον πόνο. Βλέπουμε το αποτέλεσμα και όχι τι οδήγησε σε αυτό. Στην αρχαία θεραπεία, εξετάζονταν τα πράγματα από την άποψη της ισορροπίας και του εξαγνισμού.
Βλέπετε, το σώμα μας είναι ένας μακρόκοσμος του μικρόκοσμου. Όλα τα στοιχεία που υπάρχουν στη φύση, υπάρχουν επίσης και σε εμάς. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε προβλήματα αντιμετωπίζουμε σωματικά, διανοητικά και συναισθηματικά, έχουν τη ρίζα τους σε ανισορροπίες και μπλοκαρίσματα στο σώμα. Σε βαθιά θεραπεία πρόκειται για την αφαίρεση τυχόν μπλοκαρισμάτων από το σώμα και την επανεξισορρόπηση του συστήματός μας. Απλά πράγματα τα οποία μπορούν να σας βοηθήσουν είναι να προσέξετε τα ακόλουθα:
Ξεκινώντας, με τι βάζετε στο σώμα σας. Τι τρώτε; Μερικά πράγματα είναι καλά για το σώμα μας και μερικά όχι. Κάνετε μια αποτοξίνωση. Χρησιμοποιήστε βότανα και θεραπείες από την κουζίνα σας. Οι πρόγονοί μας δεν είχαν φάρμακα και η φύση της Ελλάδας και της Κύπρου μας είναι όντως ένα κινητό φαρμακείο. Για να αλλάξει κάτι, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε κάτι εμείς. Η βαθιά θεραπεία απαιτεί πειθαρχία, υπομονή και κάποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής μας.
Πάμε στο πνεύμα σας. “Πότε πέρασες για τελευταία φορά χρόνο πραγματικά σιωπηλός;” Ξοδεύοντας περισσότερο χρόνο με τον εαυτό σας στη σιωπή μπορεί να αποβεί πολύ ανταμείβουσα. Ίσως αρχίσετε να βλέπετε ποιοι πραγματικά είστε. Ίσως μάλιστα αναγνωρίσετε ότι πολλά από τα πράγματα που θεωρείτε τόσο σημαντικά, είναι απλά παιχνίδια που εφευρέθηκαν από άλλους ανθρώπους. Ακόμα και τα χρήματα εφευρέθηκαν και είναι φανταστικά. Όπως και οι χώρες. Από το διάστημα δεν φαίνεται καμιά γραμμή διαχωρισμού της μιας χώρας από την άλλη.
Τα πάντα είναι δηλητήριο ή φάρμακο, αναλόγως πώς το χρησιμοποιούμε. Το έργο της ζωής μας μπορεί να είναι φάρμακο ή δηλητήριο, ανάλογα με το αν είναι ευθυγραμμισμένο με το σκοπό μας ή όχι. Το 95% των ανθρώπων στον κόσμο, δεν γνωρίζει καν τι θέλει, ενώ τα πάντα σχετίζονται με την ανακάλυψη των όσων θέλουμε και την επίτευξή τους, σωματικά, διανοητικά ή συναισθηματικά.
Για περισσότερη σαφήνεια και σκοπό στη ζωή σας, μπορούν να σας βοηθήσουν οι ακόλουθες τρεις ερωτήσεις.
1. Αν ήξερες ότι επρόκειτο να πετύχεις σε οτιδήποτε κάνεις, τι θα έκανες ή θα ήσουν;
2. Αν ήξερες ότι έχεις 100 εκατομμύρια Ευρώ στην τράπεζα, ή πέτυχες αυτό το οποίο θέλεις, τι θα έκανες ή θα ήσουν;
3. Αν ήξερες ότι σου έμειναν μόνο 6 μήνες για να ζήσεις, τι θα έκανες ή θα ήσουν;
Αυτά τα ερωτήματα όχι μόνο μπορούν να φέρουν σαφήνεια, αλλά και βαθιά επούλωση. Προσκαλείστε να υποβάλετε αυτές τις ερωτήσεις στον εαυτό σας και να βρείτε αυτές τις απαντήσεις. Ενθαρρύνεστε να τις γράψετε σε ένα χαρτί και να τις αναθεωρείτε κάθε μέρα. Η απάντησή σας σε αυτές τις τρεις ερωτήσεις, αχρείαστο να πω, ότι αξίζει περισσότερο από οποιοδήποτε χρηματικό ποσό.
Ο χρόνος μας είναι το πιο πολύτιμο πράγμα που έχουμε. Γιατί όχι, να τον ξοδέψουμε με ανθρώπους που αγαπάμε, ενώ κάνουμε πράγματα που έχουν σημασία. Να δώσουμε αξία σε αυτά που έχουμε, ενώ τα έχουμε. Να περάσουμε περισσότερο χρόνο στη σιωπή, ρωτώντας “ποιος είμαι εγώ και γιατί κάνω αυτό που κάνω;” Το πιο σημαντικό όμως που μπορούμε να κάνουμε για τον εαυτό μας και για τους άλλους, είναι να βρουμε τις απαντήσεις στα πιο πάνω ερωτήματα.
Φαινομενικά αδύνατα πράγματα θα γίνουν δυνατά, η ζωή μας μπορεί να γεμίσει με αληθινή σοφία και μαζί μπορούμε να βοηθήσουμε στη δημιουργία αυτού του κόσμου για να είναι ένα πιο υγιεινό και πιο ευτυχισμένο μέρος.
Σας στέλνω Αγάπη και Φως.
30/07/2018 [16:10]
«Συγνώμη γι αυτά που δεν κάναμε»
Ολοι όσοι βρεθήκαμε ή βρισκόμαστε σε θέση ευθύνης, να ζητήσουμε συγνωμη για αυτά που δεν κάναμε …….
Ενώ είχαμε την πολιτική ευθύνη και δυνατότητα,
– δεν καταταφέραμε να διαλύσουμε τις κάθε είδους συντεχνίες που «προστάτευαν» τα μικροσυμφέροντα τους
– δεν αλλάξαμε την νοοτροπία του ωχαδελφισμού στο δημόσιο, αφήνοντας τους ανίκανους υπαλλήλους στο απρόβλητο, «ευνουχίζοντας» ετσι τους πολλούς που βλέποντας την ατιμωρησία και την ευνοιοκρατία, απελπίστηκαν.
– δεν εφαρμόσαμε εκείνες τις πολιτικές που υποσχεθήκαμε στον κόσμο, αλλά υποκύψαμε στις κομματικές εντολές και στα συμφέροντα όλων των παραγόντων, που χρόνια τωρα λυμαίνονται στο ελληνικό δημόσιο
– δεν στειλαμε στον εισαγγελέα όλους εκείνους που εμπόδισαν την εφαρμογή των νόμων (υπαλλήλους και πολίτες)
Γιναμε ανεκτικοί, ρίξαμε νερό στο κρασί μας, ξεχασαμε γιατί ασχοληθήκαμε με την πολιτική.
Οι παγκόσμιες ημέρες με αφήνουν αδιάφορη, από την άποψη ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων χρησιμοποιούνται ως αφορμή για μία ακατάσχετη ρητορεία για τα “πρέπει” και τα “μη”, τα οποία βέβαια τις υπόλοιπες ημέρες του χρόνου ξεχνιούνται. Μέχρι να έρθει η επόμενη παγκόσμια ημέρα και να επαναληφθούν και πάλι με το ίδιο στομφώδες ύφος.
Η αυριανή όμως μέρα, η οποία είναι αφιερωμένη στους ηλικιωμένους, έχει μία κάποια ιδιαίτερη σημασία για πολλούς λόγους. Ενας από αυτούς αφορά στην ανάδειξη της μεγάλης απειλής αφανισμού του τόπου μας. Η Γηριατρική και Γεροντολογική Εταιρεία έδωσε στη δημοσιότητα σειρά δεδομένων που στοιχειοθετούν την απειλή αυτή. Η γήρανση σε συνδυασμό με την υπογεννητικότητα δείχνουν ότι το 2050 ο πληθυσμός στην Ελλάδα θα μειωθεί στα 8,3 έως 10 εκατομμύρια κατοίκους με 1 στους 3 Ελληνες να είναι άνω των 65 ετών. Ο μέσος όρος ολικής γονιμότητας, δηλαδή παιδιών ανά ζεύγος, είναι στη χώρα μας 1,26, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 1,49.
Απειλή που δεν απασχολεί τον δημόσιο διάλογο, ο οποίος στην παρούσα φάση εξαντλείται στην περικοπή ή μη των συντάξεων. Ειναι κι αυτό μείζον θέμα, δε λέω, αλλά πρωτίστως πρέπει να μας απασχολήσει η ύπαρξη του πληθυσμού και η εξασφάλιση της συνέχειας του τόπου. Η ιστορία δείχνει ότι όσοι περιόρισαν τη μέριμνά τους μόνον στο παρόν έχασαν το μέλλον. Το πολιτικό μας σύστημα εξαντλείται στο να διασκεδάζει στο παρόν, αξιοποιώντας το παρελθόν κατ’ επιλογήν και μόνον για την άρθρωση στείρου πολιτικού λόγου, ενώ το μέλλον το έχει βγάλει από το κάδρο των ενδιαφερόντων του.
Ούτε καν για ωφελιμιστικούς λόγους δεν ασχολούνται. Αν εκλείψει ο λαός, σε ποιον θα είναι ηγέτες και πολιτικοί άρχοντες; Δεν είναι διόλου απίθανη η εξαφάνιση τους έθνους, εάν συνεχιστεί η υπογεννητικότητα με τους ίδιους ρυθμούς. Οι πιο ειλικρινείς δε διστάζουν να πουν ότι η εισροή μεταναστών μάς σώζει στην παρούσα φάση. Για παράδειγμα, σε αρκετά σχολεία οι Ελληνες μαθητές αποτελούν μειονότητα σε σύγκριση με τους μετανάστες μαθητές, δείγμα ισχυρό της υπογεννητικότητας που χαρακτηρίζει τον ελληνικό πληθυσμό.
Πέραν μεμονωμένων ερωτήσεων που έχουν κατατεθεί στη βουλή και στείρων διαπιστώσεων κατά την έκφραση δημοσίου λόγου δεν είδαμε να συγκινείται κανείς για το θέμα αυτό.
Η Ελλάδα αργοπεθαίνει πληθυσμιακά και το πολιτικό μας σύστημα, αντί να ομονοήσει και από κοινού να λάβει μέτρα, εστιάζει σε ζητήματα δευτερεύοντα. Ακόμα και η μάχη που δίνεται για την ανάπτυξη και την ευημερία του τόπου επηρεάζεται άμεσα από τους δείκτες γήρανσης και υπογεννητικότητας. Αν οι δείκτες αυτοί δε βελτιωθούν, θα συμπαρασύρουν και όλους τους άλλους στον πυθμένα τους τέλους.
Αν δεν αλλάξουν οι τακτικές που τροφοδότησαν τη μαζική φυγή ανθρώπων, νέων στην πλειονότητά τους, οι οποίοι αναζητούσαν ευκαιρίες εργασίας, εξέλιξης και προόδου, αν δε δοθούν κίνητρα στα νέα ζευγάρια να αποκτήσουν παιδιά (εργασία, βρεφονηπιακοί σταθμοί κ.ά.) η μάχη αυτή δε θα κερδηθεί. Θα εξαντληθούμε σε μία μάχη οικονομικής επιβίωσης και θα χαθούμε πληθυσμιακά. Κύριο μέλημα του πολιτικού συστήματος και του κρατικού μηχανισμού οφείλει να είναι η διασφάλιση της συνέχειας του γένους.
Καλώς ή κακώς, το μέλλον ενός τόπου είναι οι άνθρωποί του. Αν αυτό δεν το αντιλαμβάνεται κάποιος, είναι άξιος της κοντής του σκέψης.
Ιδιαίτερα τη σημερινή εποχή όπου κατακλυζόμαστε από αρνητικά συναισθήματα και κρίση στις διαπροσωπικές επαφές είναι σημαντικό να προασπίσουμε τον εσωτερικό μας πυρήνα σε σχέση με τον περίγυρό μας θέτοντας τα όρια που μπορούμε να ανεχτούμε ή να ξεπεράσουμε εφόσον βέβαια το επιλέξουμε.
Το πως αισθανόμαστε ότι μας αποδέχονται οι άλλοι, είναι βίωμα το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στις διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις μας. Υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι επιθυμώντας να γίνουν αρεστοί τόσο στον επαγγελματικό όσο και στον κοινωνικό τους περίγυρο, καταργούν τα όρια μεταξύ των ίδιων και των άλλων με αποτέλεσμα να νιώθουν εξουθενωμένοι σπαταλώντας τoν χρόνο τους και την ενέργειά τους στο να εκπληρώνουν σχεδόν πάντα τα αιτήματα των άλλων βάζοντας σε υποδεέστερη θέση τις δικές τους δραστηριότητες, τα δικά τους συναισθήματα και τελικά τα δικά τους «θέλω».
Ειδικά αυτές τις εποχές όπου οι περισσότεροι από εμάς έχουν φτάσει λόγω συνθηκών – εκτός πολλές φορές από το οικονομικό αδιέξοδο – και σε συναισθηματικό αδιέξοδο, αυτό που μπορεί να μας κρατήσει σε «συναισθηματική φόρμα» είναι να καλλιεργήσουμε και να διαφυλάξουμε τη συναισθηματική μας αυτάρκεια δηλαδή να προστατεύουμε τον εαυτό μας και κυριότερα τα συναισθήματα μας από το να γινόμαστε έρμαια των συνθηκών και ίσως κάποιων ανθρώπων, οι οποίοι μπορεί να μας δυσκολεύουν στην καθημερινή μας επικοινωνία.
Παρακάτω αναφέρουμε μερικές ιδέες για να χτίσουμε αλλά και για να αναπτύξουμε τη συναισθηματική μας αυτάρκεια:
· Έχουμε περισσότερη εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και είμαστε πιο ανεξάρτητοι στον τρόπο σκέψης και στη λήψη των αποφάσεών μας.
· Συνειδητοποιούμε ότι – αν και υπάρχουν πλεονεκτήματα στο να είμαστε εξαρτημένοι – κάποιες φορές το να είμαστε ανεξάρτητοι μας κάνει να νιώθουμε πιο δυνατοί και ότι διατηρούμε τον έλεγχο στη ζωή μας.
· Λειτουργούμε περισσότερο μόνοι μας και κάνουμε πράγματα χωρίς απαραίτητα να ζητάμε βοήθεια.
· Κάνουμε μία λίστα από καταστάσεις στις οποίες νιώθουμε πιο ανεξάρτητοι και καταστάσεις στις οποίες πιο εξαρτημένοι και προσπαθούμε να καταλάβουμε για ποιο λόγο μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο.
· Δεν είναι κακό να ζητάμε τη συμβουλή και τη γνώμη των άλλων σε διάφορα ζητήματα, αλλά δεν στηριζόμαστε υπερβολικά σε άλλους σε σημείο να μην κάνουμε τις δικές μας επιλογές και να μην είναι δικές μας οι αποφάσεις που παίρνουμε.
· Έχουμε στο μυαλό μας ότι οι άλλοι μπορούν να κάνουν προτάσεις… αλλά δεν ξεχνάμε ότι πρόκειται για τη δική μας ζωή.
· Όταν κάνουμε μια δουλειά ενθαρρύνουμε τον εαυτό μας να κάνουμε όσα περισσότερα μπορούμε μόνοι μας, επιμερίζοντας την κάθε εργασία σε μικρότερα κομμάτια, τα οποία είναι και ευκολότερο να υλοποιηθούν. Πριν ζητήσουμε βοήθεια, τουλάχιστον να αναρωτηθούμε εάν μπορούμε να κάνουμε τη δουλειά μόνοι μας.
· Δεν εξαρτόμαστε από την έγκριση των άλλων. Ακόμα και εάν γίνεται κάτι τέτοιο τουλάχιστον ας γνωρίζουμε ότι εμείς και μόνο εμείς το επιτρέπουμε.
· Αποφεύγουμε να προσκολλόμαστε σε άλλους. Βασιζόμαστε στον εαυτό μας και στη δική μας εσωτερική δύναμη!
Eάν μπούμε στη διαδικασία να νιώσουμε συναισθηματικά αυτάρκεις θα είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε τα όρια μας καλύτερα και θα είναι πιο εύκολο για μας να «αρνούμαστε» κάτι το οποίο δεν είμαστε σε θέση να διεκπεραιώσουμε ή απλά επιλέγουμε να μην το κάνουμε γιατί μας πιέζει και μας δημιουργεί stress.
Κατά αρχήν να συμφωνήσουμε στο εξής: To να πούμε κάποιες φορές «όχι» δεν σημαίνει ότι ο περίγυρός μας παύει να μας αποδέχεται ή δεν μας εκτιμά το ίδιο.
Ο τρόπος που θα εκφράσουμε κάθε φορά αυτό στο οποίο συναινούμε ή όχι είναι όμως καθοριστικός. Ωε γενική αρχή είτε ζητάμε κάτι, είτε αρνούμαστε να κάνουμε κάτι ο λόγος μας είναι καλό είναι να είναι:
· Σύντομος
· Ανοιχτός
· Σαφής
Επιπλέον όταν εμείς ζητάμε κάτι:
· Δεν είμαστε υπερβολικά απολογητικοί
· Είμαστε άμεσοι σε αυτό που ζητάμε
· Δεν δικαιολογούμαστε για κάθε τι που ζητάμε
· Δίνουμε εξηγήσεις μόνο όταν κρίνεται αναγκαίο
· Δεν παρεξηγούμε μία άρνηση με την έννοια ότι δεν την παίρνουμε προσωπικά
· Και τέλος, σεβόμαστε το δικαίωμα των άλλων να μας αρνηθούν
Όταν τώρα εμείς αρνούμαστε κάτι:
· Λέμε απλά «όχι»
· Δεν λέμε «δε μπορώ»
· Δεν είμαστε υπέρ-απολογητικοί
· Ορίζουμε ρεαλιστικά τον λόγο για τον οποίο δεν μπορούμε να αντεπεξέλθουμε
· Εκφράζουμε με επιχειρήματα την άποψή μας
· Είμαστε ευέλικτοι
· Λέμε που διαφωνούμε και που συμφωνούμε
Και, πάντα σεβόμαστε την αντίθετη άποψη!
Εξάλλου δεν θα μπορούσαμε να μιλάμε για όρια στις διαπροσωπικές σχέσεις χωρίς να υπάρχει σεβασμός και ανοιχτή επικοινωνία να εκφράσουμε αυτό που είτε θέλουμε είτε δεν θέλουμε!
AύραΛυράκη(Ph.D)
Communications` Life Coach (ACC) & Mentor, Life Self Coaching Institute, Founder
Ιδιαίτερα τη σημερινή εποχή όπου κατακλυζόμαστε από αρνητικά συναισθήματα και κρίση στις διαπροσωπικές επαφές είναι σημαντικό να δούμε ότι τελικά ακόμα και εάν χάσουμε υλικά αγαθά ή βρεθούμε σε δυσχερή κατάσταση, αυτό που θα μας βοηθήσει να νιώσουμε καλύτερα είναι σίγουρα μια ειλικρινής και ανιδιοτελής αγκαλιά…
Το πως αισθανόμαστε ότι μας αποδέχονται οι άλλοι, είναι βίωμα το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στις διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις μας. Η ανθρώπινη επαφή είναι βασική ανάγκη των ανθρώπων, τις περισσότερες όμως φορές μπαίνει σε δεύτερη μοίρα γιατί φεύγουμε αργά από το γραφείο, γιατί πρέπει να πάρουμε τα παιδιά από το σχολείο, γιατί δεν μας φτάνει ο χρόνος….. πάντα θα υπάρχει μία πλασματική ή πραγματική δικαιολογία!
Οι άνθρωποι αγαπούν την παρέα των άλλων ανθρώπων αλλά κάποιοι από μας δεν μπορούν εύκολα να προσεγγίσουν τα άτομα που θα ήθελαν για παρέα, σωστά;
Παρακάτω αναφέρουμε κάποιες ιδέες αναφορικά με το πως μπορούμε να βελτιώσουμε τις διαπροσωπικές μας σχέσεις:
· Γίνομαι πιο κοινωνικός και απολαμβάνω την προσωπική επαφή με τους ανθρώπους. Το να είμαστε αποτραβηγμένοι από τον κοινωνικό μας περίγυρο μας μακροπρόθεσμα μας κάνει να νιώθουμε ότι δεν ανήκουμε πουθενά με αποτέλεσμα να αφαιρεί το αίσθημα της ικανοποίησης από την καθημερινότητά μας
· Ενθαρρύνω τους άλλους να βγάλουν τον καλύτερο εαυτό τους. Σίγουρα το να έχουμε κάποιο φίλο ή σύντροφο που να μπορεί να μας βγάζει τον καλό μας εαυτό είναι θείο δώρο αλλά τελικά μήπως μπορούμε να πάρουμε εξίσου μεγάλη ικανοποίηση και να νιώσουμε το αίσθημα πληρότητας όταν κάνουμε κάποιον να χαμογελάσει ή βγάλουμε εμείς τον καλύτερο εαυτό κάποιου με το να τον κάνουμε να γελάσει ή του πούμε μια καλή κουβέντα;
· Εμπιστεύομαι τους άλλους και τους το δείχνω. Μη φοβάστε να εμπιστευτείτε τους άλλους. Εξάλλου όλοι οι άνθρωποι έχουν τις ίδιες ανασφάλειες και ανησυχίες. Εάν είστε ανοιχτοί νιώθετε εσείς καλά με τον εαυτό σας πάνω από όλα και αυτό είναι που μετρά!
· Επικεντρώνω το ενδιαφέρον μου στα προτερήματα των άλλων και όχι στα ελαττώματα τους. Εστιάστε στα χαρακτηριστικά και στις συμπεριφορές των ανθρώπων που σας ελκύουν παρά σε αυτά που σας απωθούν. Στην περίπτωση που αυτά που σας απωθούν περισσότερα στοιχεία από αυτά που σας ελκύουν δεν έχει νόημα να αλλάξετε τον άλλο, απλά προχωρήστε στον επόμενο ή στην επόμενη. Σκεφτείτε πόσο θα σας ενοχλούσε να προσπαθούσε κάποιος συνέχεια να σας τονίζει τις ατέλειές σας και να μην εκτιμά τα θετικά στοιχεία που όλοι οι άνθρωποι έχουμε.
· Αποβάλλω την ενδεχόμενη τάση μου να επικρίνω τους άλλους. Η κριτική τόσο στον εαυτό μας όσο και στους άλλους μας αφαιρεί τη χαρά του να αποδεχόμαστε τους άλλους ακριβώς όπως είναι. Εξάλλου κανείς δεν πρόκειται να αλλάξει εάν δεν το αποφασίσει ο ίδιος πρώτα.
· Σέβομαι τη διαφορετικότητα των άλλων όπως επιθυμώ να σέβονται και τη δική μου. Προσπαθούμε πρώτα να καταλάβουμε και μετά να μας καταλάβουν.
· Παραδέχομαι τα λάθη μου, ζητάω ειλικρινά συγνώμη εάν έχω πληγώσει κάποιον και βρίσκω τρόπους να επανορθώσω. Μαθαίνω να βλέπω μία κατάσταση από την οπτική γωνία του άλλου με αντικειμενικότητα χωρίς να βάζουμε τον εαυτό μας πρώτα και πάνω από όλα. Η εγωιστική ματιά στις καταστάσεις αλλοιώνει την πραγματική διάσταση των γεγονότων και προκαλεί αναπόφευκτες εντάσεις.
· Είμαι ανοιχτός και ειλικρινής. Δίνουμε ενεργά πιο πολύ ενδιαφέρον στους ανθρώπους που είναι γύρω μας και προσπαθούμε να δούμε πως αυτό τους επηρεάζει, πως αντιδρούν σε αυτό και πως νιώθουμε εμείς για αυτό.
· Συχωρώ και προχωρώ! Το να αναπαράγουμε προβληματικές καταστάσεις που έχουμε βιώσει μόνο πόνο μας δημιουργεί και αρνητικά συναισθήματα. Εάν υιοθετήσουμε τη φιλοσοφία ότι η ζωή είναι μία περιπέτεια με τα πάνω και τα κάτω της και πολλές φορές έχει τύχει να μας συμπεριφερθούν άσχημα ή άδικα….απλά συγχωρέστε το άτομο που σας το προκάλεσε όλο αυτό για να ηρεμήσετε και να προχωρήσετε σε νέα μονοπάτια ! Η συγχώρεση δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε απλά ότι το αποδεχόμαστε και συνεχίζουμε τη ζωή μας χωρίς να επιτρέπουμε αυτή η ανάμνηση να δηλητηριάζει τη σκέψη και την καρδιά μας.
· Είμαι ο εαυτός μου
Το να προσπαθούμε να γίνουμε αρεστοί σε όλους πέρα από αδύνατο μας απομακρύνει από τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι καλύτερο να είστε ο εαυτός σας και να προσελκύσετε τους ανθρώπους γύρω σας για αυτό παρά να προσπαθείτε για το αντίθετο.
· Αγαπώ τον εαυτό μου πρώτα!
Όταν αγκαλιάσουμε τον εαυτό μας – όπως είναι, με τα λάθη που έχει κάνει, τις “ατέλειες” κάθε είδους, τα πισωγυρίσματα και τα στραβοπατήματά του – οι σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους θα καθρεφτίσουν την αποδοχή αυτή. Ναι, θα υπάρχουν προκλήσεις αλλά ο σεβασμός θα είναι πια αδιαπραγμάτευτος, και ο δρόμος για τη δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων θα έχει ανοίξει!
Ας επενδύσουμε λίγο χρόνο και ενέργεια από τη ζωή μας στους άλλους ώστε να έχουμε πραγματικούς διαλόγους – και όχι «παράλληλους μονολόγους»!
Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι η συναισθηματική μας αυτογνωσία είναι το κλειδί για το χειρισμό των συναισθημάτων μας, έτσι ώστε να αποβαίνουν υπέρ μας και όχι εναντίον μας. Είναι επίσης το κλειδί για την κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων και τη βελτίωση των σχέσεων μαζί τους.
Τέλος να θυμάστε πάντα ότι όλες οι σχέσεις για να διατηρηθούν θέλουν αγάπη και φροντίδα….. είναι σαν να έχετε φυτέψει το ποιο όμορφο λουλούδι στον κήπο σας… εάν δεν το καλλιεργείτε καθημερινά θα μαραθεί , έτσι ακριβώς συμβαίνει με τις ανθρώπινες σχέσεις σε όλα τα επίπεδα…!
AύραΛυράκη(Ph.D)
Communications` Life Coach (ACC) & Mentor, Life Self Coaching Institute, Founder
«Ένα ταξίδι χιλίων μιλίων αρχίζει με ένα βήμα» – Λάο Τσε
Όταν ένας αθλητής τολµά ένα χτύπηµα, είναι επειδή έχει µάθει µια σειρά από απλές κινήσεις. Πρέπει να τις επαναλάβει και να τις επαναλάβει για να επιτρέψει στον εαυτό του να ξεφύγει από την επανάληψη.Ο Ζλάταν Ιµπραµοβιτς χαρακτηρίζεται από στόχους εκτός νόρµας, ασχολούµενος τόσο µε το ποδόσφαιρο και τις πολεµικές τέχνες, όσο και με τις μάχες δρόµου.
Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω στο Παρκ ντε Πρινς έναν αγώνα µεταξύ της Παρί Σεν Ζερµέν και της Μπάστια, που έµεινε στη µνήµη εξαιτίας µιας από τις χαρακτηριστικές κινήσεις του «Ζλάταν»: ένα γκολ στο «φτερό», χτυπώντας την µπάλα στην πλάτη του, από την εξωτερική και όχι την εσωτερική πλευρά του ποδιού, µε εξαιρετική λεπτότητα – σαν σε αργή κίνηση. Όποιος βλέπει αυτή την κίνηση έχει την εντύπωση ότι ποτέ δεν έχει ξαναδεί κάτι τέτοιο. Η τόλµη φαίνεται τρελή.
Ωστόσο, κατέστη δυνατή ύστερα από ώρες άσκησης στο τάε κβο ντο στα νιάτα του. Όλα αυτά τα χρόνια της µάθησης βρίσκονται µαζεµένα σε αυτή την κίνηση, όταν του έρχεται αυτή η καταπληκτική διαίσθηση να χαϊδέψει µε τέτοιο τρόπο την µπάλα. «Αυθόρμητη πράξη, στρατηγική πρόβλεψη», έγραψε ο Ρενέ Σαρ στα Φύλλα του Ύπνου. Θα πρέπει να επανεξετάσουµε το «φτερό» του Ζλάταν Ιµπραϊµοβιτς µε αυτόν τον όµορφο αφορισµό κατά νου. Όταν προπονείται, µπαίνει σε µια σωστή φάση, σκέφτεται µπροστά, «προβλέπει στρατηγικά». Αλλά τη στιγµή που, στο παιχνίδι µπροστά σε χιλιάδες θεατές, τολµά το «φτερό», «ενεργεί αυθόρμητα», ξεχνάει τα πάντα. Πραγµατοποιεί χωρίς απαραίτητα να σκέφτεται αυτό που προετοίµαζε για µεγάλο χρονικό διάστηµα.
Αυτή είναι η πρώτη προϋπόθεση για την τόλµη: να έχεις την εµπειρία, να αυξάνεις την ικανότητά σου, να ελέγχεις τη ζώνη άνεσής σου ώστε να βγεις έξω και να κάνεις «το παραπάνω βήµα». Αυτός που δεν έχει παρά µια µικρή εµπειρία τείνει να την επικαλείται συνεχώς. Δεν θα τολµήσει πολύ. Αυτός που έχει µια µεγάλη εµπειρία δεν µπορεί, εξ ορισµού, να βασίζεται εξ ολοκλήρου σε αυτή. Είναι διατεθειµένος να ακούσει τη διαίσθησή του.
Η τόλµη είναι ένα αποτέλεσµα, µια κατάκτηση. Δεν γεννιόµαστε τολµηροί, γινόµαστε. Βασικά, η πραγµατική εµπειρία είναι πάντα µια εµπειρία του εαυτού µας και µάλιστα σε τέτοιο βαθµό ώστε καθορίζει και το ρίσκο. Τη στιγµή της απόφασης, ο επιχειρηµατίας που γνωρίζει καλά τον εαυτό του µπορεί να είναι προσεκτικός στα συναισθήµατά του, στην επιρροή του. Αισθάνεται το ίδιο όπως όταν, κατά το παρελθόν, έπρεπε να δείξει το ταλέντο του; Μήπως αναγνωρίζει αυτή την αίσθηση της απόδειξης που τον διακατείχε κάθε φορά που έπρεπε να αρπάξει µια ευκαιρία;
Ο Ξαβιέ Νιελ ήταν ένα ήσυχο παιδί, διακριτικό, µέτριο στο σχολείο. Δεν ήταν τολµηρό, τίποτα δεν τον ενδιέφερε πραγµατικά. Η ανακάλυψη, στα δεκαπέντε του, κάτω από το δέντρο των Χριστουγέννων, του πρώτου υπολογιστή του θα αλλάξει τα πάντα. Παθιασµένος µε την πληροφορική, θα βρει ένα σηµείο αναφοράς και θα αναπτύξει µια δεξιότητα. Είναι αυτή που θα τον κάνει τολµηρό. Θα πρέπει να γίνει ικανός να υπερβεί τη δεξιότητά του και να αποδειχτεί ικανός να τολμήσει.
Γνωρίζουµε την περίφηµη φράση του Λίνο Βεντούρα στην ταινία Ο Γορίλας Εκδικείται: «Οι ηλίθιοι τολμούν τα πάντα, από αυτό τους αναγνωρίζουμε». Τολµούν τα πάντα διότι δεν ξέρουν τίποτα ή όχι πολλά. Στερούνται την εµπειρία, την ικανότητα. Επιπλέον, η τόλµη τους είναι πραγµατικά τόλµη; Μάλλον δεν είναι. Δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν το ρίσκο που αναλαµβάνουν.
Το να µάθεις να τολµάς σηµαίνει να µάθεις να µην τολµάς τα πάντα, να τολµάς όταν είναι απαραίτητο, όταν η ανάγκη της δράσης απαιτεί αυτό το άλµα πέρα απ’ ό,τι γνωρίζουµε. Έτσι, µπορούµε να αντιληφθούµε το άλλο νόηµα του στίχου του Ρενέ Σαρ: «Επίβαλλε την ευκαιρία σου, αγκάλιασε την ευτυχία σου και πήγαινε προς το ρίσκο σου». «Αγκάλιασε την ευτυχία σου»: απόλαυσε να κάνεις ό,τι ξέρεις να κάνεις, να µένεις στη ζώνη άνεσής σου, να µένεις εκεί όσο καιρό θα χρειαστεί.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Charles Pepin “Η ομορφιά της αποτυχίας” από τις εκδόσεις Διόπτρα
Οι ενήλικες που δεν φεύγουν ποτέ από τη «φωλιά» των γονιών τους, συνήθως έχουν έναν κρυφό σκοπό.
Έρευνες δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι ενήλικες σε σχέση με το παρελθόν εξακολουθούν να μένουν με τους γονείς τους. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτή η συγκατοίκηση κρίνεται αναγκαία διότι πολύ συχνά οι νεαροί ενήλικες λόγω οικονομικών δυσχερειών απαιτείται να μένουν μαζί με τους γονείς τους προσωρινά, μέχρι να γίνουν οικονομικά ανεξάρτητοι και να ζήσουν μόνοι τους.
Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις αυτή η συγκατοίκηση οφείλεται σε κάποια δυσλειτουργία στη δυναμική της οικογένειας. Ειδικά εάν το μοτίβο συνεχίζεται στην ηλικία των τριάντα, των σαράντα ετών ή και αργότερα, οι πιθανότητες δυσλειτουργίας είναι ακόμα μεγαλύτερες.
Το «ενήλικο παιδί» που συνεχίζει να ζει στο ίδιο σπίτι με τους γονείς του, μπορεί να είναι ιδιαίτερα φορτισμένο διότι φροντίζει για τις ανάγκες των γονιών του. Μπορεί επίσης να μεσολαβεί στους καβγάδες των γονέων, οι οποίοι για οποιοδήποτε λόγο δεν θέλουν να πάρουν διαζύγιο παρόλο που η σχέση τους μπορεί να μην είναι υγιής. Μπορεί επίσης να φροντίζει άρρωστους, ηλικιωμένους ή απλώς γονείς που νιώθουν μοναξιά ή να καθαρίζει ή να μαγειρεύει για αυτούς.
Ή σε κάποιες περιπτώσεις να κάνει όλα τα παραπάνω μαζί. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι χρήσιμο να αναρωτηθούμε Ποιος φροντίζει ποιον;
Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες όλη του την ενήλικη ζωή το «παιδί» την περνάει με τους γονείς του. Είναι πολλά τα παραδείγματα ανθρώπων ηλικίας εξήντα ετών, οι οποίοι μένουν μαζί με τους γονείς τους ακόμα και όταν τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας είναι ανεξάρτητα. Το παιδί που παραμένει στο σπίτι είναι το πιο αγαπημένο των γονιών και αυτός που θεωρείται από τους άλλους ως «αποτυχημένος».
Άλλη μία κατηγορία είναι αυτή στην οποία το «ενήλικο παιδί» που ζει με τους γονείς προσποιείται ότι είναι «αποτυχημένο» και ότι χρειάζεται πάντα την υποστήριξη των γονιών του. Δείχνει επίσης να έχει αποτύχει στην προσωπική και επαγγελματική του ζωή και μόλις βγει στον πραγματικό κόσμο θα γυρίσει απογοητευμένο πίσω στους γονείς του.
Συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις οι γονείς φροντίζουν για τις οικονομικές ανάγκες του «ενήλικου παιδιού», όπως το νοικοκυριό, το φαγητό, η διαχείριση χρημάτων, οπότε το παιδί δε χρειάζεται και να εργάζεται. Ωστόσο ο λόγος για τον οποίο δεν εργάζεται είναι επειδή ήδη έχει πλήρη απασχόληση: φροντίζει τους γονείς.
Συχνά φαίνεται στον κόσμο και στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας ότι το ενήλικο παιδί χρησιμοποιεί τους γονείς και είναι αυτό το οποίο κατηγορείται για τη δυσλειτουργία στην οικογένεια και το παιδί με τη σειρά του αποδέχεται αυτή την ευθύνη και σπεύδει να επιβεβαιώσει αυτή την εικόνα. Όμως, στην πραγματικότητα, το κάνει αυτό για να προστατεύσει την εικόνα των γονιών θυσιάζοντας τη δική του φήμη.
Πώς όμως γίνεται κάποιος «αποτυχημένος»; Υπάρχουν πολλοί τρόποι.
Υπάρχουν πολλοί που θα παρατήσουν το σχολείο βρίσκοντας διάφορες δικαιολογίες, ενώ άλλοι θα σπουδάσουν ένα αντικείμενο το οποίο δεν έχει αντίκρισμα στην αγορά εργασίας, με σκοπό να μη βρουν μόνιμη επαγγελματική αποκατάσταση.
Όπως επίσης είναι πιθανό να αναζητήσουν σκόπιμα εργασία σε εταιρεία που γνωρίζουν ότι θα κάνει περικοπές, ενώ άλλες φορές λόγω των παρορμητικών τους αποφάσεων μπορεί να απολυθούν από τη δουλειά τους. Μπορεί ακόμα να αναπτύξουν διάφορες σωματικές ή ψυχικές ασθένειες, μερικές από αυτές πραγματικές και μερικές επίπλαστες και να δείχνουν ακόμα πιο ασθενείς από ό,τι προβλέπει η ίδια η ασθένεια (ο ρόλος της αβοηθησίας εδώ είναι καθοριστικός). Επίσης σε αυτούς τους ανθρώπους είναι κοινά τα προβλήματα με τα ναρκωτικά και το αλκοόλ ενώ συχνή είναι και η παχυσαρκία.
Αυτοί οι άνθρωποι είναι πιθανό να υιοθετούν το ρόλο του «αποτυχημένου» και στην ερωτική τους ζωή. Μπορεί να δείχνουν ότι προσπαθούνε πραγματικά να βρούνε κάποιον σύντροφο, να γράφονται σε διαδικτυακές σελίδες γνωριμιών και παρόλα αυτά να μην υπάρχει κανένα πρόσωπο στον ερωτικό τομέα της ζωής τους.
Πολλές φορές επίσης, διαλέγουν συντρόφους βίαιους, χρήστες ναρκωτικών ουσιών ή αλκοολικούς ή συντρόφους με προβλήματα δέσμευσης ή δυσλειτουργικούς με άλλους τρόπους, ώστε οι γονείς τους να τους φροντίσουν και να τους σώσουν από επικίνδυνες ή καταδικασμένες σχέσεις. Αυτό μπορεί να συμβαίνει και συστηματικά. Λόγω αυτού του μοτίβου, οι γονείς με τη σειρά τους- οι οποίοι εξαρτώνται από το «αποτυχημένο» τους παιδί – συχνά το κατακρίνουν για τη λάθος του κρίση και τις ατυχείς του επιλογές.
Και σχηματίζεται ένας φαύλος κύκλος κατηγοριών, όπου όσο περισσότερο καταδικάζουν οι γονείς τις επιλογές του παιδιού τόσο αυτό κάνει τα ίδια λάθη ξανά και ξανά. Στις περιπτώσεις μάλιστα που το παιδί εκδηλώνει το θυμό του βίαια, οι γονείς χρησιμοποιούν την απρεπή αυτή συμπεριφορά του ως δικαιολογία. Το παιδί, ακόμα και ασυνείδητα, βοηθάει και προστατεύει με αυτή τη συμπεριφορά τους γονείς, ώστε να μη νιώθουν ενοχές για την αρνητική τους κριτική.
Οι γονείς, από την άλλη μεριά, συμπεριφέρονται με αυτό τον τρόπο διότι παίζουν και αυτοί ρόλους μέσα στο οικογενειακό σύστημα. Κάποιοι από αυτούς είναι παγιδευμένοι σε έναν γάμο που θα προτιμούσαν να διαλύσουν αλλά δεν το κάνουν λόγω οικογενειακών/θρησκευτικών/πολιτισμικών περιορισμών. Άλλες γυναίκες λόγω του εξαρτημένου ρόλου που έχουν υιοθετήσει δεν μπορούν να προβούν σε διαζύγιο. Μερικοί χρειάζονται το παιδί για να εκφράσει το θυμό που οι ίδιοι αδυνατούν να εκφράσουν.
Υπάρχει ένα κόμικ από τον γελοιογράφο Mell Lazarus, το οποίο ονομάζεται Momma και αποδίδει απόλυτα την παραπάνω αναφερόμενη οικογενειακή δυναμική. Ο Francis είναι ο γιος και ο «αποτυχημένος» της οικογένειας. Έχει το δικό του διαμέρισμα, το οποίο βέβαια πληρώνει η μαμά, αλλά προσπαθεί διαρκώς να κάνει ότι μπορεί για να επιβεβαιώσει τους αρνητικούς χαρακτηρισμούς που διαρκώς του επιρρίπτει η μητέρα του.
Σε ένα χαρακτηριστικό σκίτσο, ο Francis είναι ιδιαίτερα χαρούμενος που σκόραρε δύο από τις δέκα ερωτήσεις σωστά σε μία συνέντευξη για δουλειά, επειδή πιστεύει ότι αυτό θα βελτιώσει τη ζωή της μητέρας του. Σε κάποιο άλλο σκίτσο, η μητέρα του δηλώνει ιδιαίτερα χαρούμενη κάθε φορά που ο Francis κοιμάται στο σπίτι της, αλλά αναρωτιέται γιατί της αφήνει κάθε φορά ακατάστατο το σπίτι. Ο ίδιος απαντάει ότι το κάνει σκόπιμα, διότι το συγύρισμα και η ενασχόληση της μητέρας του με τα δικά του πράγματα, θα κάνει την κάνει πιο χαρούμενη.
Είναι κάπως λυπηρό το γεγονός ότι ένας γελοιογράφος καταλαβαίνει τη δυναμική της οικογένειας καλύτερα από πολλούς θεραπευτές.
Στους άλλους φαινόταν λίγο σαν αστείο- άλλοτε έκανα σαν προβατάκι κι άλλοτε σαν μαινόμενος ταύρος. Φαίνεται ότι δεν μπορούσα να βρω την ισορροπία μου, όταν υπήρχε κάποια αντιπαράθεση, με αποτέλεσμα ποτέ να μην επιτυχαίνω αυτό που ήθελα. Η εκπαίδευση στη διεκδικητική συμπεριφορά με βοήθησε να βρω μια μη ακραία στάση, την οποία μπορούσα να υιοθετήσω όλο και πιο εύκολα με την εξάσκηση.
Ανακάλυψα ότι μπορούσα να το κάνω ακόμη κι όταν ήμουν αναστατωμένος κι έτσι η δουλειά μου έγινε πιο ευχάριστη κι οι συνεργάτες μου χαλάρωσαν απέναντι μου, επειδή πλέον μπορούσαν να με εμπιστευθούν, πιστεύοντας ότι θα ήμουν δίκαιος μαζί τους. Απόσπασμα από το βιβλίο “Ξεπερνώντας το άγχος”
Τί είναι η διεκδικητική συμπεριφορά και τί αφορά;
Η διεκδικητική συμπεριφορά αφορά τον τρόπο έκφρασης των αναγκών, των συναισθημάτων και των δικαιωμάτων ενός ανθρώπου στους άλλους, έτσι ώστε να μην καταπατώνται τα δικαιώματά κανενός από τις δύο πλευρές. Αποτελεί βασικό συστατικό της καλής επικοινωνίας, η οποία με τη σειρά της προσφέρει μεγαλύτερη κατανόηση και οδηγεί σε πιο υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις.
Η εκπαίδευση στη διεκδικητική συμπεριφοράείναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην αντιμετώπιση αγχογόνων καταστάσεων. Μαθαίνοντας να είστε διεκδικητικοί, θα αποκτήσετε την ικανότητα να εκφράζετε τα δικαιώματά σας με τρόπο ξεκάθαρο, αλλά ταυτόχρονα με σεβασμό προς τον εαυτό σας και τους άλλους.
Η διαφορά της διεκδικητικής από την παθητική και την επιθετική συμπεριφορά είναι ότι συνδυάζει τα θετικά στοιχεία των δύο τελευταίων, απορρίπτοντας τα αρνητικά τους. Σε μια παθητική συμπεριφορά, το άτομο σέβεται τα δικαιώματα των άλλων, αλλά δεν υπερασπίζεται ικανοποιητικά τα δικά του. Αντιθέτως, το άτομο με επιθετική συμπεριφορά, υπερασπίζεται συστηματικά τα προσωπικά του δικαιώματα καταπατώντας, παραγνωρίζοντας ή αδιαφορώντας για τα δικαιώματα των άλλων. Η διεκδικητικότητα αποτελεί τη χρυσή τομή.
Διεκδικώντας τα δικαιώματά σας – Tips διεκδίκησης
Παραμείνετε ήρεμοι, παρά τις πιθανές προκλήσεις από τον συνομιλητή σας.
Να είστε προετοιμασμένοι να ρισκάρετε και να συμβιβαστείτε. Μην ξεχνάτε ότι ο τελικός σας στόχος δεν είναι να βγείτε δικαιωμένοι, αλλά να καταλήξετε σε μια λύση που να είναι αποδεκτή κι από τις δύο πλευρές. Σε αυτό θα βοηθήσει κι η διαπραγμάτευση.
Προετοιμάστε την επιχειρηματολογία σας, να είναι απλή, με κατανοητά αιτήματα που να αντανακλούν τα συναισθήματα και τις ανάγκες σας.
Αποφασίστε ακριβώς τι είναι αυτό που θέλετε.
Αποφασίστε αν αυτό που θέλετε είναι δίκαιο, σύμφωνα με τα δικαιώματα του συνομιλητή σας. Είναι σημαντικό να παραμείνετε αντικειμενικοί και να μην γίνετε επικριτικοί.
Ζητήστε ξεκάθαρα αυτό που θέλετε κι επιμείνετε στο αίτημά σας.
Να έχετε θετική στάση.
Αναγνωρίστε και δείξτε κατανόηση στον συνομιλητή σας. Σκοπός δεν είναι να καταλάβει μόνο εκείνος εσάς, αλλά κι εσείς εκείνον.
Στον μηχανισμό άμυνας της προβολής, αποδίδετε τις δικές σας ασυναίσθητες ανησυχίες στο σύντροφό σας…
Αν θέλουμε να αποφύγουμε το άγχος, γνωρίζουμε πόσο δύσκολο είναι να νικήσουμε έναν παλιό, καλά εγκαταστημένο μέσα μας μηχανισμό άμυνας, όσο απλός και αν είναι. Αν για παράδειγμα, είστε θυμωμένος με ένα πρόσωπο που σημαίνει πολλά για εσάς, ο μηχανισμός άμυνας της μετάθεσης θα σας κάνει να εκδηλώσετε αλλού το θυμό σας, όπως να κλωτσήσετε ένα μικρό πετραδάκι που θα βρείτε στο δρόμο σας. Αν θέλετε να αποκτήσετε ένα ακριβό κόσμημα που δεν μπορείτε να σταματήσετε να σκέφτεστε, αλλά δεν μπορείτε να το αγοράσετε γιατί δεν έχετε τα χρήματα, ο μηχανισμός άμυνας της απώθησης θα σας βοηθήσει να το απομακρύνετε από τη συνείδησή σας. Υπάρχουν αμέτρητοι άλλοι τρόποι με τους οποίους οι μηχανισμοί άμυνας, όταν χρησιμοποιούνται με μετριοπάθεια, μπορούν να είναι πραγματικά προσαρμοστικοί στη ζωή μας.
Στις σχέσεις σας, όμως, οι μηχανισμοί άμυνας μπορούν να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα, αν δεν αξιοποιηθούν σωστά. Ο σύντροφός σας δεν θα εκτιμούσε να είναι ο στόχος του μετατεθειμένου θυμού σας και ίσως να μην του αρέσει αν αναβάλλετε μέσω της απώθησης τις καθημερινές, μη ευχάριστες, δουλειές στο σπίτι. Ωστόσο, πέρα από αυτές τις λιγότερο από βέλτιστες χρήσεις των μηχανισμών άμυνας, ξεχωρίζει ένας ως ιδιαίτερα τοξικός.
Στον μηχανισμό άμυνας της προβολής, αποδίδετε τις δικές σας ασυναίσθητες ανησυχίες στο άλλο πρόσωπο. Στη συνέχεια, ενοχλήστε από αυτό το πρόσωπο επειδή έχει τα ίδια συναισθήματα και σκέψεις που έχετε εσείς ήδη απορρίψει στον εαυτό σας.
Μία νέα έρευνα στην κοινωνική αντίληψη δείχνει ότι η προβολή μπορεί να μετατρέψει την ενσυναίσθηση, σε μια αδιαμφισβήτητη έλλειψη ανησυχίας αν ο σύντροφός σας αντιμετωπίζει μία δυσκολία. Μια μελέτη στην νοοτροπία του άγχους, δείχνει τι συμβαίνει όταν η δική σας στάση απέναντι σε αυτό, σας κάνει να μην συμπονείτε ένα πρόσωπο που βιώνει με φανερό τρόπο, πόνο. Σε μία αγχωτική περίοδο της ζωής σας, μπορεί να βρίσκετε συναρπαστική την πίεση που δημιουργείται από το άγχος και σε μία άλλη, να τη βρίσκετε εξουθενωτική.
Οι ψυχολόγοι ερευνητές πιστεύουν ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεστε το άγχος στη ζωή σας, θα επηρεάσει τον τρόπο που το αντιλαμβάνεστε και στους άλλους ανθρώπους. Αν πιστεύετε ότι το άγχος είναι καλό, θα το θεωρήσετε ως μία ανώφελη γκρίνια όταν το εκφράζει ο σύντροφός σας, ο οποίος έχει πολλές απαιτήσεις. Αν θεωρείτε ότι το άγχος είναι ένα πλαίσιο σκέψης που πρέπει να αποφευχθεί με κάθε κόστος, θα αισθανθείτε ότι ο σύντροφός σας που εργάζεται υπερβολικά θα πρέπει να αλλάξει δουλειά ή τουλάχιστον να μείνει μακριά από οποιαδήποτε εργασία το βράδυ και τις ώρες του Σαββατοκύριακου.
Οι ερευνητές υιοθετούν μια πειραματική κοινωνική ψυχολογική προσέγγιση, που υποστηρίζουν ότι οι «μηχανισμοί άμυνας» δεν έχουν το ίδιο μοτίβο ασυνείδητων οδηγιών όπως οι ψυχοδυναμικά προσανατολισμένοι κλινικοί. Ωστόσο, η ιδέα της «κοινωνικής προβολής» φαίνεται να ταιριάζει με την κλασική προσέγγιση του μηχανισμού άμυνας, όπως μπορείτε να δείτε από τον ορισμό αυτό: όταν οι άνθρωποι προσπαθούν να αξιολογήσουν τους στόχους, τις σκέψεις, τα συναισθήματα ή τις συμπεριφορές τους, συχνά προβάλλουν τις αντίστοιχες θέσεις τους καταλήγοντας σε ανακριβείς κοινωνικές κρίσεις. Οπότε, αν πιστεύετε ότι ο σύντροφός σας βιώνει με τον ίδιο τρόπο το άγχος όπως εσείς, τότε αυτό σαφώς εντάσσεται σε αυτόν τον ορισμό της κοινωνικής προβολής.
Η μελέτη έδειξε ότι οι άνθρωποι που έχουν σε υψηλό επίπεδο την αντίληψη ότι «το στρες είναι συναρπαστικό» ήταν λιγότερο πιθανό να δουν ένα φανταστικό υποκείμενο (του πειράματος) σε ένα διαδικτυακό σενάριο, να πάσχει από burnout, συμπεριλαμβανομένων των κακών επιπτώσεων στην υγεία του. Επίσης, ήταν λιγότερο πιθανό να πιστεύουν ότι το υποκείμενο (του πειράματος) πρέπει να παραμείνει στο σπίτι όταν είναι άρρωστο («έννοια του παρουσιασμού»). Ο τρόπος με τον οποίο οι συμμετέχοντες έβλεπαν το άγχος, επηρέασε επίσης τον τρόπο με τον οποίο θα λάμβαναν προσωπικές αποφάσεις σχετικά με τον εικονικό υπάλληλο. Αν βίωναν “συναρπαστικά” το άγχος, τότε πίστευαν ότι οι εργαζόμενοι που δεν μοιράζονταν αυτή τη νοοτροπία δεν θα έπρεπε να προωθούνται, καθώς δεν μπορούν να διακρίνουν ότι ο εργαζόμενος μπορεί να πάσχει από εξάντληση.
Ένα πείραμα που οι ψυχολόγοι διενήργησαν στο πλαίσιο της έρευνάς τους, έβαλε τους συμμετέχοντες σε μία από τις δύο ακόλουθες ψυχικές αντιλήψεις: είτε να σκεφτούν για μια φάση στη ζωή τους όταν ένιωθαν ότι ήταν εξαντλημένοι, είτε αντιθέτως, όταν ένιωθαν γεμάτοι ενέργεια. Αυτή η μέθοδος έδειξε ότι η νοοτροπία του άγχους μπορεί να είναι εύπλαστη.
Οι άνθρωποι που λειτουργούσαν υπό την αίσθηση «το άγχος είναι συναρπαστικό», αντιλαμβανόταν ότι το υποκείμενο, βίωνε λιγότερη πίεση και ως εκ τούτου χρειάζονταν λιγότερη βοήθεια. Θεώρησαν επίσης ότι το υποκείμενο έπρεπε να προαχθεί στην εργασία του.
Η σκοτεινή και η φωτεινή πλευρά του άγχους
Όπως καταλήγουν οι ψυχολόγοι, υπάρχει μια σκοτεινή πλευρά και μια φωτεινή πλευρά στις διαπροσωπικές επιπτώσεις της ιδέας ότι το άγχος ενισχύει την προσπάθειά μας. Η σκοτεινή πλευρά είναι ότι αν πιστεύετε ότι το άγχος είναι καλό για εσάς, θα πιστεύετε επίσης ότι είναι καλό και για κάποιον άλλο και θα προσφέρετε λιγότερη βοήθεια σε κάποιον που φαίνεται να βρίσκεται στα πρόθυρα της ακραίας εξουθένωσης. Από τη φωτεινή πλευρά, όμως, αν αντιληφθείτε ότι το άλλο πρόσωπο είναι πολύ λειτουργικό κάτω από υψηλά επίπεδα άγχους, μπορεί να σας κάνει να δείτε ότι αυτό το άτομο μπορεί να διαχειριστεί πιο ικανά το άγχος και έτσι να του δώσετε μεγαλύτερη ευθύνη (και ίσως μια προαγωγή).
Όσον αφορά στις σχέσεις σας, όμως, τα ευρήματα της έρευνας υποδηλώνουν ότι η προβολή δεν είναι μόνο μια θεωρητική έννοια που έχει απομείνει από τον καναπέ του ψυχαναλυτή.
Οι άνθρωποι κρίνουν τους άλλους με βάση τις δικές τους προτιμήσεις, αυτο-εκτιμήσεις και στάσεις.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δυσκολεύεστε να παρέχετε το είδος της ενσυναίσθησης που μπορεί να βοηθήσει τον σύντροφό σας να αισθάνεται ότι τον υποστηρίζετε και ότι είναι αγαπητός όταν οι εργασιακές ή οικογενειακές υποχρεώσεις καθιστούν τη ζωή ιδιαίτερα δύσκολη.
Για να αντιληφθείτε και να ξεπεράσετε την προβολή που μπορεί να νιώθετε απέναντι στον σύντροφό σας, προσπαθήστε να θυμηθείτε την τελευταία φορά που αισθανθήκατε με τον τρόπο που πιστεύετε ότι ο σύντροφός σας αισθάνθηκε. Ίσως ο σύντροφός σας να δείχνει μία υπερβολική ευαισθησία στα σαρκαστικά αστεία ενός κοινού σας φίλου. Αν έχετε τάση προς το σαρκασμό, η ευαισθησία του συντρόφου σας μπορεί να φαίνεται υπερβολική.
Προσπαθήστε να ανακαλέσετε μια εποχή που ήσασταν εσείς ο στόχος ενός παρόμοια ατυχούς σχολίου. Εκείνο το πείραγμα που πραγματικά σας πλήγωσε. Αν θυμηθείτε αυτό το περιστατικό, ίσως μπορεί να σας επιτρέψει να δείτε τον κόσμο από τα μάτια του συντρόφου σας. Αυτή η άσκηση μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να δείτε ότι δεν είστε τόσο ανθεκτικοί στα πειράγματα όσο νομίζατε ότι ήσασταν.
Η ευτυχία στις μακροχρόνιες σχέσεις σχετίζεται πολύ από τη δυνατότητα σας να ξεπερνάτε τη δική σας τάση να επιβάλλετε τις επιθυμίες σας στον σύντροφό σας.
Η προβολή μπορεί να αποτρέψει αυτή την ανοιχτόμυαλη κατανόηση που βοηθά στην προώθηση της πραγματικής επικοινωνίας με τον σύντροφό σας. Ένας απλός αυτοέλεγχος μπορεί να σας βοηθήσει να αποφύγετε την παγίδα προβολής και, στη συνέχεια, να βοηθήσει τη σχέση σας να γεμίζει περισσότερο την κοινή σας ζωή.
Η ημικρανία είναι ένα είδος πολύ έντονου πονοκεφάλου που πολλοί άνθρωποι το νιώθουν ως “απανωτά χτυπήματα” στην μία πλευρά του κεφαλιού, ενώ μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, εμετό και ακραία ευαισθησία στο φως και τον ήχο.
Όσοι υποφέρουν από ημικρανίες, γνωρίζουν πολύ καλά πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα αυτό και αναζητούν τρόπους να μειώσουν τα περιστατικά με ημικρανία που τους ταλαιπωρούν.
Δείτε, λοιπόν, τρεις απρόσμενες αιτίες που μπορεί να “πυροδοτούν” τις ημικρανίες σας:
Παραλείπετε το μεσημεριανό γεύμα
Οι ειδικοί δεν είναι βέβαιοι ακριβώς γιατί συμβαίνει αυτό, αλλά αν παραλείπετε το κύριο γεύμα μπορεί να επηρεάζεται ο υποθάλαμος, το τμήμα του εγκεφάλου που ρυθμίζει το “ρολόι” του σώματός σας. Έρευνες με τη χρήση μαγνητικών τομογραφιών έχουν δείξει ότι ο υποθάλαμος “ανάβει” όταν ένα άτομο έχει μια κρίση ημικρανίας. Είναι επίσης πιθανό ότι η πτώση του σακχάρου στο αίμα επιδεινώνει ή και προκαλεί μια έξαρση ημικρανίας, λέει η δρ Peterlin, η οποία παραπέμπει σε μια μελέτη του 2014 που βρήκε ότι όσοι έχουν ημικρανίες είναι 40% λιγότερο πιθανό να έχουν μία κρίση, αν φάνε ένα σνακ πριν πέσουν για ύπνο το βράδυ.
Κοιμάστε πολλές ώρες
Ο ύπνος είναι ένας ευαίσθητος “διακόπτης” για τις ημικρανίες. Είναι γνωστό ότι όσοι κοιμούνται πολύ λίγο έχουν περισσότερες ημικρανίες, αλλά το ίδιο ισχύει και για όσους κοιμούνται πάρα πολύ. Εάν μένετε στο κρεβάτι περισσότερο από ό,τι κάνετε συνήθως, διαταράσσετε τον κιρκαδικό σας ρυθμό και οι εγκέφαλοι που είναι ευαίσθητοι σε ημικρανίες δεν ανταποκρίνονται καλά στις αλλαγές στην καθημερινή ρουτίνα. Η δρ Peterlin υποστηρίζει ότι τα άτομα που έχουν ημικρανίες πρέπει να έχουν σταθερό πρόγραμμα ύπνου, ακόμα και τα Σαββατοκύριακα.
Αλλαντικά και επεξεργασμένα κρέατα
Πολλοί παράγοντες ημικρανίας είναι εντελώς προσωπικοί στον καθένα και ως εκ τούτου δεν μπορούν να προβλεφθούν. Αλλά έχει παρατηρηθεί ότι η κατανάλωση επεξεργασμένων κρεάτων είναι ένας τέτοιος παράγοντας. Τα λουκάνικα, το μπέικον, τα σαλάμια και άλλα αλλαντικά περιέχουν νιτρώδη ή νιτρικά, συντηρητικά που προκαλούν τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων και άρα να σας προκαλέσει ημικρανία.
Τραγική κατάληξη: Νεκρός ο 13χρονος Δημήτρης Αλεξόπουλος
τριάντα χρόνια σιγή τουλάχιστον στη μνήμη όλων αυτών που χάθηκαν από τη πύρινη λαίλαπα της αδιαφορίας,του ωχαδερφισμού,της ατομικής και συλλογικής ανευθυνότητας του ατομικίστικου τρόπου ζωής δηλαδή επιβίωσης,της ανθρώπινης θηριωδίας και απαξίωσης ενάντια της Ζωής….δηλαδή της σχέσης,της συνάντησης προσώπων και ψυχών,του σεβασμού,της αλληλεγγύης…..χθές στη Μάνδρα Αττικής,προχθές στη Ζαχάρω Ηλείας,σήμερα στό Μάτι Αττικής…αύριο…..Φτάνει πιά!!!!!να πάρουμε τη Ζωή στα χέρια μας…τώρα!!!!!έτσι ώστε οι επερχόμενες γεννιές μετα από είκοσι τουλάχιστον χρόνια να χαίρονται τη ζωή ,τον έρωτα τη φύση,τη σχέση με το κόσμο….Κανείς δεν θα μας προστατέψει,αν δεν προστατέψουμε τους εαυτούς μας…..Η φυγή απο την εικονική πραγματικότητα των κοινωνικών μέσων δικτύωσης(της εξάρτησης και της αποκοινωνικοποίησης),από την φυσική και όχι πνευματική όπως θάπρεπε,συναισθηματική φόρτιση και εκ των υστέρων,από το βόλεμα και την ατομικότητα….ίσως βάλουν τις βάσεις για μια ανθρώπινη κοινωνία για τα παιδιά και τα εγγόνια μας….
Χρήστος Παπαδόπουλος καθηγητής θεολογίας
Δεν χρειαζόμαστε οι άλλοι να επιβεβαιώνουν τα συναισθήματά μας
Πλησίαζε η επέτειος της μέρας που άφησα τη σχέση μου, η οποία ήταν η ανθυγιεινότερη και ταυτόχρονα ο σπουδαιότερος καταλύτης για την εξέλιξή μου. Αν και μπορώ να δω ότι ήταν η έμπνευση που χρειαζόμουν ώστε να μπορώ να εξελιχθώ, δεν μπορώ παρά να νιώθω πικρία. Αλλά αυτό που με εκπλήσσει δεν είναι ο θυμός μου προς αυτόν, αλλά ο θυμός προς τον εαυτό μου. Και υπάρχει επεξήγηση.
Οι καταστροφικές σχέσεις δεν είναι τίποτα καινούριο για εμένα. Το παρελθόν μου είναι γεμάτο περίπλοκες, εξαρτημένες και τρελές γνωριμίες. Για να μπορέσω να τις αντιμετωπίσω, κατηγορούσα τους συντρόφους μου, τον εαυτό μου και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, πίστευα ότι βρήκα την απάντηση στη θεραπεία ζεύγους. Είχα άδικο όμως.
Σαν εθισμένη στη διαδικασία αυτοβοήθειας, άρχισα να ψάχνω με λεπτομέρεια όσα μπορούσα να βρω για τη φιλοσοφία αυτού που ήλπιζα ότι θα σώσει τη σχέση μου. Παρακολούθησα μια ενδιαφέρουσα ομιλία λοιπόν. Ο ομιλητής μάς μίλησε για το πώς μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλάζοντας τις σχέσεις μας. Ακούστηκε ενδιαφέρον, οπότε συνέχισα να ακούω. Συνέχισε, εξηγώντας πώς προσπαθούμε να συνδεθούμε με τους άλλους, ώστε να βιώσουμε μια γεύση χαράς και αγάπης σαν αυτή που λαμβάναμε από τους πρώτους φροντιστές/ κηδεμόνες/ γονείς μας. Αυτή η σύνδεση είναι η βαθύτερη επιθυμία μας και η απώλειά της ο μεγαλύτερος φόβος μας.
Και ξαφνικά, το κατάλαβα. Ήταν ενάντια στη διαίσθησή μου το να εξετάσω τις σχέσεις μου, ώστε να μπορέσω να επουλώσω τις πληγές του παρελθόντος. Ήθελα να συνεχίσω αυτό το μοτίβο; Η πεποίθηση ότι θα βρω χαρά σε μια σχέση, επειδή θα γεμίζει προσωρινά ένα βαθύτερο ζήτημα εγκατάλειψης είναι ο ακριβής λόγος που παρέμεινα εξαρτημένη στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου. Γύρευα συνεχώς έναν επίδεσμο για να καλύψω την αιμορραγία. Όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, λαχταρώ το συναίσθημα της ασφάλειας. Είτε μέσω του αγγίγματος, είτε μέσω των λέξεων, η επιβεβαίωση ότι αξίζω λειτουργούσε σαν φάρμακο. Κι εγώ ήμουν εθισμένη.
Οπότε δεν ήταν έκπληξη το γεγονός ότι στη θεραπεία ζεύγους, όταν ο ψυχοθεραπευτής εξήγησε στον τότε φίλο μου ότι έπρεπε να πει πως με «άκουγε» και ότι τα συναισθήματά μου δεν ήταν παρανοϊκά, ένιωσα ότι είχα επιτέλους νικήσει. Αλλά αυτή η νίκη ήταν σύντομη. Στην πραγματικότητα, ένιωθα πιο στεναχωρημένη. Γιατί τίποτα από αυτά δεν ήταν αληθινό. Γιατί μετά από λίγο άρχισα να σκέφτομαι ότι δεν τον χρειαζόμουν να επικυρώσει τα συναισθήματά μου. Το γεγονός ότι τον χρειαζόμουν γι’ αυτό ήταν το λάθος που υπήρχε στη σχέση και για τους δυο μας. Είτε ο άλλος το βλέπει, είτε δεν το βλέπει, έχω το δικαίωμα να νιώθω όπως νιώθω.
Φαίνεται τελικά ότι υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να θέλετε ο/η σύντροφός σας να σας καταλάβει και στο να θέλετε να επικυρώνει τα συναισθήματά σας. Για χρόνια, ήθελα οι άλλοι να επιβεβαιώνουν ότι τα συναισθήματά μου ήταν εντάξει, ήταν φυσιολογικά. Όταν δίνετε στους άλλους τη δύναμη να σας ορίζουν, τότε τους δίνετε επίσης τη δύναμη να σας ελέγχουν.
Και τελικά, η πεποίθηση ότι τα συναισθήματα χρειάζεται να επικυρώνονται για να είναι έγκυρα ήταν η αιτία της εξάρτησής μου. Το συμπέρασμα είναι το εξής: Αν δεν πιστεύετε ότι τα συναισθήματά σας είναι αυθεντικά, αληθινά και φυσιολογικά, δεν μπορεί να κάνει τίποτα ο/η σύντροφός σας για να αλλάξει αυτή την πεποίθηση. Ό,τι κι αν κάνει, θα έρθει δεύτερο σε σχέση με το να τιμήσετε εσείς οι ίδια αυτά που νιώθετε.
Εστιάζοντας στην ανικανότητα του/της συντρόφου σας να καταλάβει, το μόνο που θα δημιουργήσετε είναι ένα βαθύτερο κενό. Όλη εκείνη η αρνητικότητα δημιουργεί άγχος, μπλοκάρει την εξέλιξη, τη δύναμη και την ανθεκτικότητά σας. Εξάλλου, ο/η σύντροφός σας δεν πρόκειται να επουλώσει τις παλιές σας πληγές. Μόνο εσείς μπορείτε.
Amita Patel, life coach – Photo: Author/Depositphotos
– Ποιό θεωρείται ως υπέρτατο αγαθό από τη σημερινή ελληνική κοινωνία; «Δυσκολεύομαι να βρω ένα. Θα μπορούσα να πω πολλά, που αντανακλούν το παρελθόν, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι εκφράζουν τον σημερινό Έλληνα. Ένα απ’ αυτά είναι η φιλαλληλία. Πέρα από ό,τι συμβαίνει στο μικρόκοσμό μας ή τις εντάσεις που βλέπουμε απέναντι στους ξένους, τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, θέλω να πιστεύω πως ο Έλληνας έχει μια φιλαλληλία, δέχεται την ετερότητα. Εντούτοις, κάποιες έρευνες που έχουν γίνει έχουν δείξει ότι αυτή η φιλαλληλία και η αδελφή της φιλοτιμία για την οποία παινευόμαστε εδώ και χρόνια -και μάλιστα λέμε ότι δεν υπάρχει σε άλλες γλώσσες- είναι ένας μύθος».
– Μήπως άλλες χώρες της δύσης δεν έχουν αυτή τη λέξη επειδή η φιλοτιμία είναι μάλλον χαρακτηριστικό κοινωνιών παραδοσιακών, και όχι νεωτερικών; Εμείς πόσο κοντά είμαστε στα νεωτερικά κράτη;
«Νομίζω ότι δυσκολευόμαστε πολύ να πλησιάσουμε και να χειριστούμε τη νεωτερικότητα. Υπάρχουν ακόμη αντιλήψεις στον τόπο μας που δεν μπορούν να ξεπεραστούν. Είμαστε αμφίσημοι. Εμπεριέχουμε στο ίδιο σώμα, τόσο τον παπά-Στρατή, ένα σπουδαίο άνθρωπο, ιερέα, λευίτη στη Μυτιλήνη, αλλά και τον στρατευμένο μισάνθρωπο που συναντούμε σε όλες αυτές τις ομάδες, οι οποίες, οργανωμένες και οπλισμένες, σπάνε πάγκους και χτυπούν ανθρώπους».
– Πού οφείλεται αυτή η αμφισημία ή η διψυχία;
«Ξεκινάει από μακρυά αυτή η υπόθεση. Έχω την αίσθηση ότι, παρότι κομπάζουμε για τη κοινοτικότητα του τρόπου μας, δεν ζούμε κοινοτικά. Βέβαια, οι ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού μοιάζει να έχουν αυτή τη κοινοτικότητα διότι η εκκλησιαστική κοινότητα είναι το κέντρο της υπάρξεώς τους. Είναι ο χώρος αναφοράς. Εκεί κοινωνικοποιείται ο Έλληνας. Εκεί συναντιέται με το συμπατριώτη του, εκεί συζητά. Στην Ελλάδα κατά κανόνα η “λειτουργία μετά τη λειτουργία” δεν υπάρχει. Τελειώνουμε τις τελετουργίες μας και εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων ο καθένας πηγαίνει στο σπίτι του. Μπαίνουμε δηλαδή στην Εκκλησία μόνοι και βγαίνουμε δυο φορές μόνοι. Υπήρχαν όμως στιγμές στην ιστορία όπου λειτούργησε η κοινότητα. Δεν καταφέραμε, όμως, αυτή η προοπτική, αυτό το γεγονός, να αποκτήσει σταθερή διάσταση. Σήμερα, στις κοινότητες των ανθρώπων ο μύθος απουσιάζει. Απουσιάζει δηλαδή εκείνος ο τρόπος της κοινής σκέψης και κοινής δράσης ο οποίος θα δημιουργεί συνθήκες ενότητας. Έτσι, στη θέση των μυθολογιών αυτών έχουν παρεισφρήσει ανεπαίσθητα και αργά οι νέοι φονταμενταλισμοί. Αντιμυθολογίες, οι οποίες στο όνομα της σύγκρουσης με την κατεστημένη “ελίτ” των εκπροσώπων των παλαιών μυθολογιών, εδραιώνουν καταστάσεις συνάντησης που διέπονται από διαδικασίες φόβου».
– Η δική μας μυθολογία ποιά ήταν;
«Η κοινότητα, η οποία όμως βασίστηκε σε ετεροπροσδιορισμούς και γι’ αυτό δεν άντεξε. Λένε πάρα πολλοί “μα πως πρέπει να συμπεριφερθεί ο Χριστιανισμός σήμερα στο ξένο”; Η απάντηση είναι πολύ απλή: Να κάνει ό,τι έκανε ο Χριστός. Υπάρχουν σαφή παραδείγματα, συγκεκριμένες συμπεριφορές και στάσεις. Εμείς, όμως, τί κάνουμε; Αγνοώντας το παράδειγμα του Χριστού και λειτουργώντας στα όρια του μαγικού, θέλουμε να περάσουμε τα κύματα, χωρίς όμως να έχουμε τη διάθεση, πριν από την αυτοαπαράδοσή μας σε ένα τέτοιο θαύμα, να περάσουμε από τη συνάντησή μας με τον ξένο, τον μετανάστη, την πόρνη, τον τελώνη και το φαρισαίο. Ψάχνουμε αγωνιωδώς για εγγυημένη προφητεία. Αγνοώντας, προφανώς, πως όλα τα φονταμενταλιστικά σχήματα αυτή την εγγυημένη προφητεία θέλουν και αυτή προτείνουν. Όπως είχε πει και ο Λειβαδίτης “γιατί το πρόβλημα, φίλοι μου, δεν είναι να σώσεις τον κόσμο, αλλά να τον σώσεις την ερχόμενη Πέμπτη”».
– Πώς φτάσαμε στην εγγυημένη προφητεία;
«Υποχώρησαν οι μυθολογίες και η Εκκλησία ήταν μία από αυτές. Και προς Θεού μη πάει το μυαλό σας στο μη πραγματικό, στο παραμύθι. Ο μύθος συνδέεται με την αλήθεια, είναι η αλήθεια εκείνη που προτείνει τρόπο υπάρξεως. Έτσι και η μυθολογία της Εκκλησίας, η οποία χτίστηκε πάνω στην αγάπη της καρδιάς, στην ελεημοσύνη, στην κοινή λειτουργική ζωή».
– Πώς φτάσαμε στο σημείο να βγούμε απ’ αυτό;
«Κοιτάξτε, η κοινωνία των προσώπων της Αγίας Τριάδος, που αποτελεί εικόνα της κοινωνίας των μελών του εκκλησιαστικού σώματος, είναι φυσική, εξαιτίας της κοινής ουσίας. Υπάρχουν τα πρόσωπα, αλλά και η κοινή ουσία. Εάν δεν υπάρχει κοινή ουσία, δεν μπορούν να κοινωνήσουν τα πρόσωπα. Εγώ δεν μπορώ να κοινωνήσω με μια πέτρα. Η κοινωνία της φύσεως γίνεται δια του προσώπου. Το πρόσωπο εκφράζει και αποκαλύπτει τη φύση. Πρέπει να υπάρχει κοινή φύση για να υπάρχει μια συνεννόηση. Η Τριάδα κοινωνεί τη φύση της δια των προσώπων και μοιράζεται αυτή την αγαπητική σχέση, την αγάπη. Ουσιαστικά, τί είναι αυτό το κοινό της Τριάδος; Είναι η αγάπη. Η φυσική αγάπη, όχι μια οποιαδήποτε αγάπη. Αν θα μπορούσαμε, λοιπόν, να μεταφέρουμε αυτή την εικόνα της κοινωνικής τριαδικής αγαπητικής ζωής στον κόσμο, θα λέγαμε ναι, ότι είναι μια κοινή αγαπητική ζωή. Για να αγαπήσει όμως κανείς, θα πρέπει να βγει από τον εαυτό του. Ο νεοέλληνας, λοιπόν, αλλά και ο παλαιότερος –ας μην εξιδανικεύουμε το παρελθόν-, έχω την αίσθηση ότι δυσκολευόταν πάρα πολύ να βγει από τον εαυτό του».
– Τι σημαίνει εαυτός και «βγαίνω από τον εαυτό μου»; «Ο εαυτός είναι εκείνη η πραγματικότητα, εκείνος ο “χώρος”, o οποίoς υπάρχει πραγματικά μόνο όταν επεκτείνεται, έτσι ώστε να μπορεί να χωρέσει τον οποιονδήποτε άλλο. Ο πραγματικός εαυτός είναι εκστατικός, ερωτικός. Ο μη πραγματικός εαυτός είναι κλειστός∙ ανέραστος».
– Το λέει η θεολογία μας αυτό;
«Βεβαίως. Ο Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Γρηγόριος Νύσσης, μιλούν για την εκστατικότητα. Η εκστατικότητα όμως, έχει δυο ερμηνείες στη νεοελληνική θεολογία. Η πρώτη, η οποία δε με βρίσκει σύμφωνο, λέει ότι η εκστατικότητα είναι η εγκατάλειψη της φύσης μας, γιατί είναι αναγκαστική και δεσμευτική. Ο άνθρωπος γίνεται ελεύθερο πρόσωπο μόνο όταν εγκαταλείψει τη φύση του, την αιτία της ανελευθερίας του».
– Τί είναι αυτό το πρόσωπο; Έχει σάρκα και οστά; Είναι μεταφυσικό μόνο;
«Το πρόσωπο είναι η δύναμη η οποία αποκαλύπτει το σύνολο του τρόπου της υπάρξεώς μας. Από τη γέννησή μας είμαστε πρόσωπα, απλώς στην εκκλησία συνηθίζουμε να λέμε ότι πραγματικά κάποιος γίνεται πρόσωπο όταν μπαίνει στη διαδικασία μετοχής του στα μυστήρια, που δηλώνει και την ένταξή του στο κοινό σώμα, μέσα στο οποίο λειτουργείται η κοινωνικότητα, το μοίρασμα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, και πέρα από τη διδασκαλία της Εκκλησίας, πρόσωπο είναι ακόμη και αυτός που δεν θα μπει στη μυστηριακή ζωή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν είναι πρόσωπο ένας άνθρωπος που δεν πιστεύει. Ίσως έχει χάσει ή δεν έχει βρει ακόμα την πληρότητα της ωραιότητάς του αλλά παραμένει πρόσωπο, το οποίο αναζητά την αφορμή να πληρωθεί μέσα στη διαδικασία της σχέσης του».
– Στο τέλος σώζονται όλοι; « Αυτή είναι η αύρα και το άρωμα της ορθοδοξίας. Αυτή η διδασκαλία της Ορθόδοξης Ανατολής ονομάστηκε αποκατάσταση των πάντων».
– Εαν σώζονται όλοι δεν υπάρχει λόγος κανείς να κάνει κάτι… « Σώζονται όλοι με την έννοια ότι οι εκκλησιαστικοί πατέρες αποκαλύπτουν έναν Θεό, έναν πατέρα, ο οποίος δεν εγκαταλείπει ποτέ το γιο του. Ένας πατέρας δεν μπορεί να φανταστεί ποτέ ότι η ύπαρξή του θα είναι πλήρης, ακέρια, εάν δεν είναι πάντα ανοιχτή στο γιο, ακόμη και τον χαμένο, ο οποίος έχει φτύσει στο πρόσωπο τον πατέρα. Η πατρικότητα τί είναι; Είναι μια συνεχής έξοδος, η οποία είναι απροϋπόθετη. Και αυτή είναι η μεγάλη της διαφορά. Δεν έχει προϋποθέσεις: ο πατέρας με αγαπά, με αποδέχεται, με σέβεται, ακόμα και όταν, ή κυρίως όταν, στέκομαι απέναντι στις διαθέσεις του και τις επιλογές του. Η αποδοχή δεν ταυτίζεται με τη συμφωνία. Και εγώ, ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα αυτής της απροϋπόθετης αποδοχής, τον δέχομαι, τον σέβομαι και επιστρέφω συνεχώς στο μυστήριο της θυσιαστικής των βεβαιοτήτων μου αγάπης».
– Η διαφορά από ποιόν; «Από οποιεσδήποτε άλλες σχέσεις. Στην ασκητική παράδοση συναντάμε τρία στάδια σχέσεων. Το πρώτο είναι της δουλείας (σου κάνω κάτι γιατί είμαι δούλος σου, είμαι υποχρεωμένος, αν δε το κάνω δε θα υπάρχω). Το δεύτερο στάδιο είναι το στάδιο του μισθίου (είμαι υπάλληλος, με πληρώνεις 8 ώρες, εργάζομαι 8 ώρες αλλά οκτώ και ένα φεύγω). Το δεύτερο στάδιο είναι καλύτερο από το πρώτο αλλά δεν είναι πλήρες. Το τρίτο είναι το στάδιο της σχέσεως του υιού και του πατέρα: εκεί η αγάπη είναι απροϋπόθετη. Δεν έχει ωράριο. Υπάρχω εν λευκώ… Υπάρχουμε εν λευκώ…
– Και από τα δυο μέρη;
« Ναι, αλλά προηγείται ο πατέρας. Ο πατέρας είναι η αιτία της ύπαρξής μου. Μια προτεραιότητα, βέβαια, που δεν αποκαλύπτει μεγαλύτερο βάθος υπάρξεως, καθώς χάνεται στο πέλαγος της ισοτιμίας. Μια προτεραιότητα τη τάξει ή τη επινοία».
– Μήπως όμως η ελληνική κοινωνία καθορίζεται από τη μητέρα; Έχω την εντύπωση ότι εδώ, αυτή είναι το ιερό πρόσωπο. Η Θεοτόκος, η αμόλυντη και συγχρόνος μητέρα όλων, η ¨νύμφη ανύμφευτος¨…
« Μα ότι είναι ο γιός είναι και η κόρη. Ότι ο πατέρας και η μάνα. Βέβαια, η γυναίκα συνδέεται με μια μεγαλύτερη ευαισθησία. Κάποιοι θεωρούν την ευαισθησία αδυναμία, αλλά ξεγελιούνται. Η μεγαλύτερη νίκη είναι η κάθοδος στον Άδη. Και αυτό προϋποθέτει ευαισθησία αγία. Η Θεοτόκος είναι πολύ δυνατή, ίσως καμιά φορά, πιο δυνατή από όσο νομίζουμε. Βέβαια, στην Ορθόδοξη θεολογία και οπωσδήποτε στην Ελλάδα το όνομα «Παρθένος» είναι πιο δυνατό από το όνομα «Θεοτόκος». Το μυστήριο στην εκκλησία όμως δεν είναι η παρθενία. Την παρθενία τη συναντάμε παντού, σε όλα τα συστήματα τα θρησκευτικά υπάρχει η παρθενία. Ο κόσμος είναι γεμάτος από τάγματα παρθένων! Όμως, ας μη ξεγελιόμαστε, δεν σώζει η παρθενία, η θεομητρότητα σώζει. Εκείνη δηλαδή η μήτρα της ευαισθησίας που αποκαλύπτει πως στη ζωή του ανθρώπου μπορούν να χωρέσουν και τα αχώρετα. Εκείνη η αλήθεια που δείχνει το θαύμα. Η παρθενία τί κάνει; Είναι ένα εργαλείο, που δείχνει το μεγαλείο της Θεομητρότητας. Εάν η Μαρία δεν ήταν Παρθένος θα βγάζαμε εκτός του μυστηρίου τον Θεό. Εάν δεν ήταν παρθένος δε θα μπορούσε να φανεί προς τα έξω ότι η σάρκωση έγινε και «εκ Πνεύματος Αγίου», δηλαδή χωρίς σπερματική καταβολή. Το μυστήριο της συνεργίας Θεού και ανθρώπου θέλει να δείξει η Εκκλησία και σε αυτή την προσπάθεια επιστρατεύει κάθε δυνατό μέσο και κάθε γλώσσα . Η παρθενία από μόνη της δε λέει τίποτα. Λέει τα πράγματα μόνο όταν αποκαλύπτει τη θεοπρέπεια, δηλαδή τη δυνατότητα του ανθρώπου να γεννήσει μέσα του το Θεό. Το μυστήριο είναι να γεννάς μέσα σου το Θεό. Και αυτό προϋποθέτει ευαισθησία μεγάλη, αγία. Υπήρξαν πάρα πολλοί παρθένοι και παρθένες στην ιστορία του πολιτισμού που δε φτάσανε ποτέ στα πλαίσια της θεομητρότητας».
– Τί είναι λοιπόν ο άντρας όταν υπάρχει μια γυναίκα που γεννά Θεό και αυτός τίποτα;
« Κι ο άντρας μπορεί να γεννήσει Θεό. Γιατί να μην το κάνει; Και η έγγαμη γυναίκα μπορεί να γεννήσει το Θεό. Η προϋπόθεση για να σταθεί κάποιος ικανός να σαρκώσει μέσα του το Λόγο είναι η έκσταση του εαυτού, δηλαδή να γίνει άλλη Πλατυτέρα. Η ευαισθησία της πλάτυνσης δεν είναι προνόμιο των γυναικών. Η πρώτη ευαισθησία, η όντως αγία είναι ο Χριστός».
– Για κάποιο λόγο χάθηκε μέσα στους αιώνες αυτή η πατρική φιγούρα…
« Αυτή είναι η ομορφιά της ιδιαιτερότητας των φύλων. Η γυναίκα κλαίει εύκολα. Δεν είναι αποτέλεσμα αδυναμίας αυτό, αλλά καρπός ευαισθησίας. Η δύναμη η πραγματική βρίσκεται στην ευαισθησία. Εδώ βρίσκεται και η τραγωδία πολλών ανδρών, οι οποίοι αρνούμενοι την ευαισθησία, κάτω από το φόβο απώλειας του ανδρισμού τους, ψάχνουν δύναμη άλλης μορφής. Γεγονός που τους απομακρύνει μεμιάς από τη δύναμη της ευαισθησίας των ποιητών».
– Πιστεύω ότι θεολογικά, για κάποιο λόγο προκρίθηκε η Θεοτόκος έναντι του Χριστού. « Όχι, είναι θέμα οικειότητας. Είναι η μάνα. Το παιδί, εάν θέλει να πει κάτι, δεν πάει στον πατέρα, στη μάνα θα πάει πρώτα».
– Ο πατέρας είναι ο νόμος. Για μας δεν είναι ο νόμος.
« Και σε εμάς σήμερα η μάνα υποδέχεται πρώτη τις αγωνίες του παιδιού, δεν πας ευθέως στον πατέρα για κάτι».
– Ναι αλλά πλέον έχει αλλάξει αυτό το ζήτημα…
« Εξαρτάται, δε νομίζω να είναι κανόνας αυτό. Η γυναίκα συνεχίζει να συνδέεται με την αμεσότητα του σπιτιού, την καθημερινότητά του. Όχι στον βαθμό που συνέβαινε στο παρελθόν, αλλά συνεχίζει. Ο πατέρας συνδέεται με κάποοιο τρόπο με την απουσία»
– Πώς σχετίζεται με τη Τριάδα η γυναίκα; « Όπως και ο άνδρας. Αλλά την Αγία Τριάδα με τον άνθρωπο δένει μια γυναίκα∙ η Θεοτόκος. Μια γυναίκα, βέβαια, καρπός όλου του ανθρώπινου γένους, η οποία, βέβαια, σε επίπεδο θεολογικό είναι αυτό που είναι εξαιτίας του γιου της. Από μόνη της είναι μία ακόμα άνθρωπος. Θεοτόκο την κάνει ο γιος της. Ρωτήσανε κάποτε τον άγιο Πρόκλο Κωνσταντινουπόλεως, εάν μια γυναίκα μπορεί να γεννήσει τον Θεό. Και αυτός απάντησε, όχι. Αλλά ένας Θεός μπορεί να γεννηθεί από μια γυναίκα. Η πρωτοβουλία ανήκει στον Θεό. Η ελεύθερη κατάφαση σε κάθε άνθρωπο. Αυτός ο Θεός είναι, λοιπόν, που σώζει, δε σώζει η Θεοτόκος».
– Η μεγαλύτερη ακολουθία της Χριστιανοσύνης, οι Χαιρετισμοί, είναι κυρίως γι’αυτήν…
« Όντως, αλλά εξαιτίας του γιου της. Αυτόν αποκαλύπτει στο τέλος, τον “ωραίο κάλλει παρά πάντας βροτούς”».
– Έχει μετατοπιστεί όμως το βάρος…
« Γιατί μετατοπίστηκε όμως το βάρος; Μέχρι και σήμερα, πολλοί ερμηνευτές, μιλώντας για τη Θεοτόκο την θεωρούν κάτι πάρα πολύ υψηλό. Είναι κάτι αντίστοιχο του syperman. Είναι μια superwoman. Η αξία της, όμως, είναι ότι, ενώ η Εύα αμαρτάνει στο χώρο της καθαρότητος (Παράδεισος), που σημαίνει πως επιλέγει την άρνηση της σχέσης μέσα σ’ενα χώρο απόλυτης αγιότητος, η Θεοτόκος νικάει τη διαίρεση, την αστοχία της μη συνάντησης, μέσα σε έναν χώρο που έχει γεμίσει αμαρτία και αποδεικνύει ότι ο κάθε χώρος μπορεί να γίνει παράδεισος».
– Έχει συνείδηση όμως;
« Η Εύα έχει τη συνείδηση του Αδάμ. Έχει απόλυτη συνείδηση. Θέλει να σωθεί μόνη της, δε θέλει βοήθεια. Αυτό είναι το μεγάλο μυστήριο της Εύας και του Αδάμ και το μεγάλο μυστήριο του ηττημένου Θεού. Δεν μπορεί να νικήσει την ελευθερία του δημιουργήματός του. Δεν είναι ότι δε θέλει να τη νικήσει, προσέξτε, δεν μπορεί οντολογικά να το κάνει, το αρνείται η ύπαρξή του. Αυτό σε επίπεδο θεολογικό, όταν η θεολογία δεν μετατρέπεται σε απλή και ως εκ τούτου στείρα ηθική. Σε ανθρωπολογικό επίπεδο υπάρχουν περιπτώσεις που γίνεται και το δεύτερο. Ο πατέρας, παραδομένος στην κυριαρχία του “δικού του καλού” νικά την ελευθερία του παιδιού, που δεν χωρά αμφιβολία ότι μπορεί να είναι και το υλικό της αυτοκαταστροφής του. Εκεί χάνεται η σχέση, διότι αυτό που κάνει τον άνθρωπο άνθρωπο είναι η ελευθερία του, όχι η ευστοχία του. Για το λόγο αυτό ο αληθινός πατέρας, ο ευσπλαχνικός πατέρας είναι αυτός που πάντα περιμένει τον άσωτο γιο. Ο νικημένος από την ελευθερία του παιδιού πατέρας. Στους αιώνες η αγάπη του ασώτου θα δείχνει το μυστήριο της ωραιότητας της πατρότητας και οπωσδήποτε της μητρότητας και θα προκαλεί τη νομική σκέψη, που δεν κατανοεί τη μεγαλύτερη συμπάθεια που καταθέτει η σταυρωμένη πατρότητα στην παραβατικότητα που γεννά η ελευθερία του παιδιού. Τη μεγάλη ανάγκη την έχουν οι τσαλακωμένοι, οι άλλοι έχουν βρει κάποιον δρόμο».
– Ακούω συνέχεια γι’ αυτόν τον άσωτο υιό και μου έρχεται κι εμένα να είμαι κι εγώ άσωτος. Αυτός ο ρημαδοκαλός τί να κάνει;
«Κοίτα, είναι αυτό που μόλις είπα. Η νεότερη θεολογία έκανε τα βήματά της και το έχει αλλάξει. Μετατόπισε το κέντρο βάρος. Δεν μιλάμε πλέον για την παραβολή του άσωτου υιού αλλά του φιλεύσπλαχνου πατέρα. Το κέντρο δεν είναι ο άσωτος αλλά ο φιλεύσπλαχνος πατέρας. Τον άλλον, που πάει καλά, τον αγαπάς πλήρως, αλλά δεν έχεις να του δώσεις πολλά. Τί να κάνεις παραπάνω; Αφού πάει μια χαρά. Λιώνεις γι’ αυτόν ο οποίος είναι διαλυμένος. Η Θεοτόκος λοιπόν ανατρέπει την Εύα δια της δικής της ελευθερίας. Μέσα σε έναν διαλυμένο κόσμο, έρχεται και αποδέχεται τη δεύτερη κλήση, την ενσάρκωση του Θεού, η οποία γεννά μια δεύτερη ευκαιρία για τον άνθρωπο. Του ξαναδίνει χέρι σωτηρίας. Πρόσεξε τώρα την ιστορία του πατέρα: δεν περιμένει το δημιούργημά του να σωθεί, αλλά κινείται αυτός προς το δημιούργημά του. Η εκστατικότητα έρχεται από τον ίδιο το Θεό προκειμένου να φέρει μέσα στην αγάπη του τον χαμένο του γιο. Είναι πολύ σημαντικό αυτό γιατί η μετανάστευση για την οποία μιλάμε σήμερα (οικονομική, επιστημονική, διαδικασίες πολέμου) είναι αναγκαστική. Φεύγω για να σωθώ. Η σάρκωση όμως είναι μια μετανάστευση “ιδιότροπη”. Μεταναστεύω για να σώσω αυτό που χάνεται. Κι εδώ για μετανάστευση μιλάμε. O Υιός του Θεού βγαίνει από τη βεβαιότητα της αγαπητικής τριαδικής κοινωνίας και πάει στο μηδέν. Ξέρει ότι θα τον σταυρώσουν, ότι θα τον φτύσουν, θα τον ματαιώσουν και το επιλέγει». – Γι’ αυτό λες ότι ταυτιζόμαστε με τους μετανάστες; « Βέβαια».
-Εμείς, σαν Έλληνες και σαν ορθόδοξοι; Και οι Γερμανοί το κάνουν αυτό;
« Οι Γερμανοί και ευρύτερα οι Ευρωπαίοι δεν στάθηκαν στο ύψος τους. Κυριάρχησε ο νόμος. Κρύφτηκαν πίσω από το νόμο. Εμείς από την άλλη, ως παντελώς “άνομοι” –ας μη ξεχνάμε ότι δεν θέλουμε κράτος-, αποκαλύψαμε πτυχές του χαμένου μας εαυτού και σώσαμε προς στιγμήν τα άσωστα».
– Πώς σχετίζεται αυτό με τη θεολογία;
« Η ορθόδοξη θεολογία έχει κανόνες. Η αντίστοιχη διαδικασία των νόμων είναι οι κανόνες. Κάθε Οικουμενική Σύνοδος έβγαζε κάποιους κανόνες και έλεγε ότι τα μέλη της ορθόδοξης κοινότητας θα πρέπει να ζήσουν έτσι. Οι κανόνες όμως δεν είναι το κυρίαρχο στην ορθοδοξία. Το κυρίαρχο στην ορθοδοξία είναι το Ευαγγέλιο. Οι κανόνες είναι για τον άνθρωπο και ως εκ τούτου έρχονται και παρέρχονται».
– Φαίνεται ότι η Αγία Γραφή για μας δεν έχει τόση σημασία όση για τους προτεστάντες.
« Ίσως, φαίνεται… και τούτο εξαιτίας της άρνησης της Δύσης. Ίσως εξαιτίας του Σχίσματος. Κυρίως μετά το σχίσμα αρχίζει μια ένταση. Οι Προτεστάντες απολυτοποίησαν τη Βίβλο και εμείς για να δείξουμε ότι δεν ήμαστε προτεστάντες κόψαμε σάρκα από τη σάρκα μας. Βέβαια, αντίστοιχες τάσεις ξεκινούν πολύ νωρίτερα, διότι τα φαινόμενα προηγούνται της ιστορικής τους εμφάνισης. Ο προτεσταντισμός και ο μη προτεσταντισμός, ή το filioque για παράδειγμα δεν ήταν υπόθεση του 1054, το βρίσκουμε από τον 5ο αιώνα. Η οριστική μορφοποίηση ως εκ τούτου έπεται της αρχικής γένεσης».
– Εμείς ταυτιζόμαστε με τους μετανάστες ακριβώς γι’ αυτό το σχήμα που περιγράφεις;
« Της ελευθερίας και της θυσιαστικότητας. Λέγαμε για τα χαρακτηριστικά του νεοέλληνα πριν. Εγώ θα έβαζα και τη θυσιαστικότητα. Ο νεοέλληνας μπορεί να είναι σκάρτος, μπορεί να είναι ατομιστής, μπορεί να είναι αριβίστας αλλά όταν θα βρεθεί στη στιγμή που θα πρέπει να βγει από τον εαυτό του, θα βγει εκρηκτικά. Μέσα από τα χάλια του θα εμφανιστεί κάτι το οποίο είναι πάρα πολύ δυναμικό. Είμαστε λαός του ορίου. Παίζουμε με το όριο».
-Μάλλον χάνει την αξία του…
«Έτσι φαίνεται, διότι όταν η αντίσταση μας έρχεται μόνο σε μια οριακή στιγμή -στις υπόλοιπες καθόμαστε και βλέπουμε τα ατυχήματα στον καρόδρομο-, χάνει τη δύναμη νοηματοδότησης της αμεσότητάς μας. Εδώ κινδυνεύουμε την ένταξη μας στη χώρα του γραφικού».
– Γιατί πρέπει να φτάσει σε μια πολύ ακραία στιγμή για να βγει από τον εαυτό του; « Είναι αυτό που λέω ότι δε θέλουμε νόμους, δε θέλουμε κράτος, δε θέλουμε τη λειτουργία του “μαζί”…Κάναμε ιδεολογία την μοναξιά μας, προσωπική, εθνική, εκκλησιαστική και δεν μπορούμε να φανταστούμε τον παράδεισο της συνάντησης. Πόσο δε να τον βιώσουμε».
– Και πώς θέλουμε να ζούμε; Σύμφωνα με τα πατερικά κείμενα;
« Όχι, τα πατερικά κείμενα δεν παίζουν κανένα ρόλο πλέον. Ας μη ξεγελιόμαστε. Οι Έλληνες ζούμε με μια ιδέα του παρελθόντος. Έχουμε απολυτοποιήσει κάποιες “σπασμένες” ιδέες της αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου, τις οποίες καθόλου δεν καταλαβαίνουμε. Συνήθως αυτές οι ιδέες είναι απέναντι στις πραγματικές ιδέες του Βυζαντίου και της αρχαίας Ελλάδας. Πολλές φορές ακούμε «η εκκλησία λέει αυτό» και η εκκλησία δε λέει αυτό κ.λπ. Ζούμε με την ανάμνηση του παρελθόντος, ενός παρελθόντος εξιδανικευμένου, τεμαχισμένου και κυρίως βιασμένου». – Γιατί συμβαίνει αυτό; « Ζούμε με την ανάμνηση γιατί δεν έχουμε παρόν. Από την επανάσταση και μετά χάσαμε την αναπνοή μας».
– Γιατί δε θέλουμε κράτος; « Δε θέλουμε το μαζί, δεν θέλουμε νόμους, δεν θέλουμε κράτος γιατί αρνούμαστε να συνυπάρξουμε. Φοβόμαστε τον άλλον. Ο άλλος είναι η κόλασή μας και διά της αρνήσεώς του έως και ενοχοποίησής του, χώρος άντλησης ενός κάποιου εαυτού. Ετεροπροσδιορισμός απόλυτος. Καμία υποψία αυτοπροσδιορισμού. Να πούμε επιτέλους τις είμαστε, όχι τι δεν είμαστε».
– Γιατί όμως φτάσαμε στο σημείο να φοβόμαστε ο ένας τον άλλον; Από πότε ξεκινάει αυτό; « Νομίζω ότι σε αυτό μεγάλο ρόλο έπαιξαν και τα τετρακόσια χρόνια της σκλαβιάς. Αναγκάζεσαι να μείνεις σε μικρές κοινότητες όπου ο,τιδήποτε το εξωτερικό είναι απειλητικό της βεβαιότητάς σου. Η βεβαιότητα των μικρών κοινοτήτων έφτασε να είναι βεβαιότητα ενός εαυτού. Γίναμε καχύποπτοι. Κάνουμε μονίμως δεύτερες σκέψεις. Με τον κοσμοπολιτισμό του Βυζαντίου υπήρχε μια ανοιχτότητα σε πολλούς τομείς, ακόμη και στο εμπόριο. Αυτό, σιγά σιγά με το κράτος κλείνει. Μετά, εντός του κράτους φτιάξαμε μικρότερες ομάδες, συντεχνιακές και άλλες, η μία στράφηκε απέναντι στις άλλες, κλείσαμε δρόμους, κάψαμε σημαίες, και έτσι δώσαμε δικαίωμα στην απανθρωπία των εξουσιών να μας χειριστεί, να μας χρησιμοποιήσει. Να μας ελέγξει οριστικά. Και έτσι ο καθένας μας μετά από το ταξίδι στον δήθεν κόσμο ξαναεπέστρεψε στον κλειστό του εαυτό άδειος και γυμνός, αλλά παραδόξως πλήρης. Είμαστε πλήρεις του εαυτού μας και αυτό είναι βαρίδιο που μας τραβάει στο βυθό».
– Και στο Βυζάντιο φαίνεται ότι δε τα καταφέρνουμε…
« Ναι, αποτυγχάνουμε στο τέλος, αλλά υπήρξαν και σπουδαίες στιγμές».
– Γιατί γίνεται αυτό όμως; Έχω την εντύπωση ότι σχετίζεται με τη θεολογία μας.
« Το ακούω συχνά τελευταία. Δε νομίζω ότι η θεολογία έχει αυτή τη δύναμη. Αλλά και εάν υποθέσουμε ότι συνέβη αυτό σε κάποιο βαθμό, η αλήθεια είναι ότι βασίλευσαν τα χειρότερα αυτής της θεολογίας. Ο θησαυρός έμεινε στο περιθώριο άγνωστος και παραμελημένος. Εξόριστος από τη γη της εξουσίας».
– Η εκκλησία μας; « Πάλεψε και συνεχίζει να παλεύει. Αλλά, ως μη όφειλε, παρασυρμένη από την πολιτική εξουσία, έδωσε πολλές χαμένες μάχες και δεν κατάφερε να επιλέξει τις ήττες της. Χάθηκε για παράδειγμα μέσα στη δίνη της έντονης ιδεολογικής σύγκρουσής της με τη Δύση. Αυτό το έπαθε και η θεολογία. Το ζούμε ακόμα και σήμερα. Κατασκευάζουμε στο λεπτό εχθρούς, πολιτικούς, θρησκευτικούς και άλλους, αρματωνόμαστε και ξεκινάμε. Όταν δεν αυτοπροσδιορίζεσαι και ετεροπροσδιορίζεσαι κινδυνεύεις κίνδυνο μεγάλο. Όσες φορές ξεφύγαμε από αυτή τη μέγγενη του ετεροπροσδιορισμού και αντλήσαμε από τα όνειρα της σάρκας μας, δημιουργήσαμε εκείνες τις στιγμές στη διαχρονική ιστορία μας που μας επέτρεψαν να αισθανθούμε την ομορφιά και την ευρυχωρία του σπιτιού μας, του δικού μας οίκου. Μαζί να γευτούμε την ωραιότητα της συνάντησης και της προσφοράς, τη γοητεία του μοιράσματος και της κένωσης ».
– Γιατί ετεροπροσδιορίζεσαι; « Ετεροπροσδιορίζεσαι γιατί δεν έχει περιεχόμενο η ζωή σου. Η ανυπαρξία γεννά ετεροπροσδιορισμό. Από τον 15, 16ο αιώνα αρχίζουμε να σταματούμε να δημιουργούμε. Σταματά η πρωτότυπη δημιουργία στη τέχνη, στη ναοδομία, στην αρχιτεκτονική και καταφεύγουμε έτσι στην ιεροποίηση του παρελθόντος, στην αντιγραφή, που όταν δεν συναντιέται με τη ζωή οδηγεί στη σταδιακή νέκρωση». – Γιατί το κάναμε αυτό; « Γιατί δε ζούσαμε πραγματικά. Απουσιάζαμε από τη ζωή. Και το χειρότερο δεν είναι αυτή η απουσία, αλλά η συνήθειά της».
-Γιατί; « Αυτό είναι κάτι το οποίο που μπορούν να μας απαντήσουν οι ψυχίατροι και οι ψυχολόγοι. Δεν μπορώ να το καταλάβω. Ειλικρινά σήμερα, αυτό που συμβαίνει στην εκκλησία είναι αντικείμενο της ψυχιατρικής. Δεν μπορείς να το εξηγήσεις αλλιώς. Του λες του άλλου “είμαστε μια παρέα, έλα να πιούμε έναν καφέ, να κοινωνήσουμε και να χαρούμε” και σου λέει “όχι, εγώ δεν μπορώ γιατί έχω μάθει να ζω με την αντίθεση”. Έχουμε ιδεολογικοποιήσει την αντίθεσή μας. Υπάρχει άρνηση. Υπάρχει τέτοια ιδεολογικοποίηση της ζωής όπου μετά μανίας αρνούμαστε τη συνάντηση. Έχουμε ιδεολογικοποιήσει τη ρήξη. Αυτό δεν είναι σήμερα το πρόβλημα; Η ιδεολογικοποίηση της ρήξης; Γεμίσαμε επαναστάσεις και επαναστάτες, αλλά αντίσταση πουθενά».
– Μήπως, τελικά, το σπουδαίο παρελθόν μας μας καθηλώνει; « Βεβαίως, ιεροποιήσαμε το παρελθόν και, όταν ιεροποιείς το παρελθόν, το παρόν νεκρώνεται. Όσο πιο πολύ επιστρέφεις στο παρελθόν τόσο απουσιάζεις από το παρόν».
– Τί θα μπορούσε να μας βγάλει από αυτή την καθήλωση; « Η δημιουργικότητα, η ερωτικότητα. Βρισκόμαστε στα όρια της κυριαρχίας του ανέραστου. Το ανέραστο είναι το διεκπεραιωτικό. Τι θέλει να κάνει ο Ελληνας σήμερα; Να διεκπεραιώσει τα πράγματα και να βγάλει εύκολο κέρδος. Ζούμε στην εποχή, ζούμε την εποχή, της απόλυτης υποτίμησης της οντολογίας του έρωτα».
Αυτό το καλοκαίρι, δεν υπόσχεται για όλους μας μαγικά ηλιοβασιλέματα και ερωτευμένα δειλινά. Ανεξαρτήτως του συναισθηματικού τομέα, στη ζωή μας αυτό το διάστημα μπορεί να φωλιάζει η μοναξιά και επειδή πέφτουμε συνέχεια πάνω σε άρθρα και λίστες για ιδανικές διακοπές με το άλλο μας μισό, ψάξαμε όλους εκείνους τους λόγους που θα μας κάνουν να “αγκαλιάσουμε” αυτό που μας συμβαίνει τώρα. Ακόμη κι αν αυτό θυμίζει την εικόνα της μελαγχολικής Carrie Bradshaw με μόνη συντροφιά έναν σκύλο και μερικές γενναιόδωρες λιχουδιές.
Είτε έχετε πάρει την απόφαση να αλλάξετε πόλη, χώρα, πλανήτη για ένα καλύτερο επαγγελματικό αύριο είτε έχετε επιλέξει να πάρετε αποστάσεις από συγκεκριμένα πρόσωπα και καταστάσεις, καλείστε, εν μέσω της πιο συντροφικής εποχής του χρόνου, να συνεργαστείτε με τη μοναξιά που τρομάζει ανεξαιρέτως την ανθρώπινη φύση. Υπόθεση τουλάχιστον, για τον πρώτο καιρό της προσαρμογής. Νιώθετε χαμένοι, μόνοι, ξέρετε πως μόνη συντροφιά στον δρόμο μέχρι το σπίτι είναι το ραδιόφωνο και κάπου εκεί, ή λίγο νωρίτερα ξεκινά να γίνεται έντονη η αίσθηση της απώλειας. Η απώλεια δεν είναι απαραίτητα υπαρκτή. Όποια μορφή κι αν έχει όμως, προκαλεί τον ίδιο πόνο.
Περνώντας όλοι κάποτε στη ζωή μας, από τέτοιες παράξενες ψυχολογικές διακυμάνσεις, αναζητήσαμε παρηγορητικές λίστες για όλους εκείνους που αυτό το καλοκαίρι δεν θα χαζεύουν το ηλιοβασίλεμα στην Οία, και δεν θα περπατούν χέρι χέρι με το άλλο τους μισό στα καλντερίμια και τα σοκάκια κάποιου ονειρεμένου ελληνικού νησιού, τρώγοντας παγωτό. Για τους ξενιτεμένους τώρα, ισχύει μάλλον πως δεν θα μπορούν να απολαύσουν καν τον καλοκαιρινό ήλιο και τη θαλασσινή αλμύρα της Ελλάδας. Και τώρα το πέπλο της μοναξιάς αρχίζει να τυλίγει όσους βρίσκουν μοιραία, ταυτίσεις.
Όλοι έχουμε ακούσει ή διαβάσει θεωρίες για τη μοναξιά και τα οφέλη της, έστω για εκείνη την όψη της που θεωρείται υγιής όταν επισκέπτεται για λίγο καιρό, τη ζωή μας. “Συμβουλές, εφαρμογές, τι να κάνουμε και τι να μην κάνουμε”… Οι οδηγοί ανάρρωσης από όλα εκείνα που φέρνουν μοναξιά, δεν κατάφεραν να μας καλύψουν πλήρως. Από όλα τα “ψυχολογικά γιατροσόφια” όμως, συγκρατήσαμε κάποιες πολύ συγκεκριμένες προτάσεις που αξίζει να επαναφέρουμε στη μνήμη μας όταν νιώσουμε μόνοι και χαμένοι.
1. Δεν είμαστε μόνοι όταν νιώθουμε μόνοι
Πολλοί από εμάς έχουμε την τάση να νιώθουμε ότι είμαστε οι μοναδικοί πολεμιστές μιας άνισης μάχης που στοχεύει στην καρδιά και τα συναισθήματά μας. Δεν είμαστε όμως μόνοι, σε αυτό. Υπάρχουν γύρω μας τόσοι άλλοι άνθρωποι που βιώνουν ακριβώς τα ίδια πράγματα. Όταν λέμε στον εαυτό μας, “είμαι εντελώς μόνος μου, κανείς άλλος δεν νιώθει όπως εγώ”, πρόκειται απλώς για ένα κατασκευασμένο ψέμα του ανθρώπινου εγκεφάλου. Πάντοτε υπάρχει κάποιος που νιώθει ακριβώς όπως εσύ, ακόμη και αν ζει σε άλλη χώρα. Μετρίως παρήγορο, σωστά; Για να προσπαθήσουμε περισσότερο.
2. Όταν η μοναξιά μάς έχει ήδη επισκεφθεί, χρειάζεται να μείνουμε μόνοι
Τι εννοούμε με αυτό; Όταν όλα οδεύουν προς τη μοναξιά δεν μας μένει παρά να δεχτούμε αυτό που έχει μπει σε εφαρμογή εν αγνοία μας εδώ και καιρό, ότι είμαστε δηλαδή ήδη μόνοι. Κάνοντας αυτή τη διαπίστωση πρέπει να γνωρίζουμε πως οι στιγμές που μας προετοιμάζουν για τη μοναξιά που θα ακολουθήσει, είναι στιγμές που έχουμε την ανάγκη πλέον να ζήσουμε. Κάποιες φορές χρειάζεται να μείνουμε μόνοι μας για να ακούσουμε τι έχει να προσθέσει ή να αφαιρέσει ο εαυτός μας πάνω σε όσα έχουν πει οι άλλοι. Όταν αρνούμαστε να παραδεχτούμε ότι έχουμε ανάγκη τότε, να μείνουμε μόνοι, απλώς διαιωνίζουμε τη μοναξιά μας.
Η πραγματική μοναξιά δεν περιορίζεται απαραίτητα στο όταν είσαι μόνος”, Charles Bukowski
3. Κάποιες φορές, πρέπει να χαθούμε για να βρούμε αυτό που ψάχνουμε
Λένε πως το καλύτερο μονοπάτι εμφανίζεται μπροστά μας όταν έχουμε χάσει εντελώς τον δρόμο μας. Το πρώτο βήμα για να ζήσουμε όπως θέλουμε, είναι η παραπάνω συνειδητοποίηση. Το δεύτερο βήμα είναι να αποχαιρετήσουμε εκείνο το κομμάτι της ζωής μας που δεν μας κάνει να ζούμε όπως θα επιθυμούσαμε. Αναμφίβολα, μια μεγάλη αλλαγή είναι τρομακτική, δεν μπορεί όμως να προκαλεί μεγαλύτερο φόβο από την ώρα που έρχεται και μετανιώνουμε. Όλοι κάποτε χρειάστηκε να βρούμε κάτι, να το χάσουμε, να το ξαναβρούμε και να το ξαναχάσουμε. Η διαδικασία επίπονη αλλά αρκετά διδακτική. Σας πείσαμε καθόλου ή μάταια;
4. Σε κάθε κατάσταση, εμείς κρατάμε τον έλεγχο των συμπεριφορών μας
“Απέναντι σε κάθε δυσκολία που συνοδεύει τη μοναξιά, αποφασίστε να κρατήσετε στάση θετική”. Αν δεν πειστήκατε από όλα τα παραπάνω, αυτό κι αν φαίνεται εξωγήινο και από άλλον πλανήτη! Οι ειδικοί εξηγούν ωστόσο, πως το μεγαλύτερο κομμάτι της λύπης μας προέρχεται από τη συμπεριφορά μας. Ένας χαρούμενος άνθρωπος δεν είναι κάποιος που όλα του έρχονται στη ζωή όπως έχει υπολογίσει, αντίθετα είναι εκείνος που αντιμετωπίζει θετικά κάθε κατάσταση. Την επόμενη φορά λοιπόν χαμογελάστε στην κακή σας τύχη, στη μοναξιά που ξαπλώνει κάθε βράδυ μαζί σας, έστω στον συμπαθητικό σκύλο που ποζάρει στον φακό δίπλα από τη μελαγχολική Carrie Bradshaw. Ούτε καν, έτσι; Εντάξει, σταματάμε εδώ.
5. Το κλειδί είναι η αποδοχή
… Η αποδοχή του εαυτού μας και των συνθηκών που πρέπει να οριστούν με τον συγκεκριμένο τρόπο αυτό το διάστημα. Οι μεγαλύτερες απογοητεύσεις στη ζωή είναι αποτέλεσμα μεγάλων προσδοκιών που δεν ευδοκίμησαν. Καλούμαστε να αποδεχτούμε το αίσθημα της απώλειας, της μοναξιάς, όλων εκείνων που μας χαρακτηρίζουν τη δεδομένη στιγμή. Δεν γλιτώνουμε από όσα έχει να μας μάθει η ζωή ούτως ή άλλως, οπότε ας αποδεχτούμε όλα όσα με τα οποία μας επισκέπτεται εκείνη κάθε φορά.
Πέφτουμε, σηκωνόμαστε, προχωράμε, πάμε παρακάτω. Αυτό το καλοκαίρι μπορεί να μην είναι όπως το ονειρευτήκαμε, ας το αποδεχτούμε. Το παράδειγμα της εποχής είναι συμβολικό γιατί το θέρος αποκρούει τις μελαγχολικές διαθέσεις και έλκει τα ονειρικά πλάνα. Τώρα ξέρουμε τουλάχιστον, πως κάποιος που είναι μόνος, δεν είναι ποτέ στα αλήθεια μόνος του σε όλο αυτό που περνάει.
Ό, τι κι αν είναι αυτό που μας χαρακτηρίζει αυτό το καλοκαίρι, συντροφικότητα ή μοναξιά, ας το αποδεχτούμε όπως του πρέπει! Και όσο γράφαμε για όλα αυτά, θυμηθήκαμε το παρακάτω τραγούδι που, παρότι καταπιάνεται με τη μοναξιά, είναι ιδιαίτερα γλυκό. Μήπως όλα τελικά είναι θέμα νοοτροπίας;
Ιάκωβος Μαρτίδης: Έχουμε αναρωτηθεί πόσοι πέθαναν από την ευμάρεια;
Έχουμε ποτέ συνειδητοποιήσει ότι τα περισσότερα προβλήματα στη ζωή μας οφείλονται στο λάθος τρόπο σκέψης;
Έχουμε ποτέ συνειδητοποιήσει ότι ο λόγος που βιώνουμε αρνητικά συναισθήματα, συχνά είναι αποτέλεσμα των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων που έχουμε για τον εαυτό μας, τους άλλους και τη ζωή;
Μήπως είμαστε εκπαιδευμένοι στο να εστιαζόμαστε στα προβλήματα και όχι στις λύσεις τους; Μήπως έχουμε εκπαιδευτεί στη γκρίνια, το παράπονο και την κατηγόρια;
Μήπως οι περισσότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε είναι ταυτόχρονα και ευκαιρίες να ανακαλύψουμε βαθύτερα και ουσιαστικότερα νοήματα ζωής; Μήπως είναι οι δυσκολίες που μας εξελίσσουν; Γνωρίζουμε τι θα πει ευχαριστιακή στάση ζωής;
Πως λειτουργεί η ψυχοσύνθεση του ανθρώπου;
-Η ψυχοσύνθεση του κάθε ανθρώπου είναι διαφορετική, είναι μια δυναμική κατάσταση, δεν είναι μια στατική, δηλαδή μέρα με τη μέρα ωριμάζουμε, μαθαίνουμε από τα λάθη, όχι όλοι με τον ίδιο τρόπο, κι ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε αλλάζει.
Θα λέγατε ότι ορισμένοι δε μαθαίνουν ακόμα και στα βαθιά γεράματα τους;
-Η διαφορά του ανόητου, του σοφού και του έξυπνου είναι η εξής: οι ανόητοι δεν μαθαίνουν ποτέ από τα λάθη τους, οι έξυπνοι μαθαίνουν από τα λάθη τους, ενώ οι σοφοί μαθαίνουν από τα λάθη των άλλων. Τουλάχιστον, εμείς ας λειτουργήσουμε ως έξυπνοι, δηλαδή να μαθαίνουμε από τα λάθη μας, γιατί είναι και ανθρώπινο να κάνουμε λάθη. Η οπτική ματιά με την οποία βλέπουμε τα πράγματα πολλές φορές καθορίζει και τα ίδια τα πράγματα, δηλαδή όπως έχει πει ο φιλόσοφος Επίκτητος, ένας δικός μας άνθρωπος: αυτό που μας αγχώνει και μας φοβίζει δεν είναι αυτά καθ’ αυτά τα πράγματα, αλλά το πώς εμείς νομίζουμε ότι θα τα βιώσουμε ή ότι είναι. Το έχει πει και ο Νίτσε λίγο διαφορετικά.
Το άγνωστο είναι αυτό το στοιχείο που μας φοβίζει;
-Ναι, γιατί ποτέ δεν ξέρεις πως θα τα βιώσεις, διότι αυτό είναι το μέλλον. Προβλέπεις, και συνήθως προβλέπουμε πεσιμιστικά. Λειτουργούμε όπως οι μύγες, δηλαδή μπορεί να υπάρχουν 10 λουλούδια και περιττώματα, κι εμείς θα στηριχθούμε στα περιττώματα, ενώ θα έπρεπε να λειτουργούμε όπως οι μέλισσες, δηλαδή μπορεί να υπάρχουν 10 περιττώματα και ένα λουλούδι, αυτές θα πάνε όμως στο λουλούδι. Αυτός ο τρόπος όμως μαθαίνεται, το που θα εστιάσεις και το πώς σκέφτεσαι γι? αυτά που σου έρχονται και σου συμβαίνουν είναι κάτι που μαθαίνεται. Άλλοι σκεφτόμαστε λειτουργικά κι άλλοι δυσλειτουργικά, δηλαδή άλλοι με έναν τρόπο που εξυπηρετεί τις σχέσεις και τη ζωή κι άλλοι με ένα τρόπο που βραχυκυκλώνει τις σχέσεις και τη ζωή. Υπάρχουν τόσοι χιλιάδες συνάνθρωποί μας με πολύ μεγάλα αντικειμενικά προβλήματα, που είναι ευτυχισμένοι. Δηλαδή μην ξεχνάτε, η Έλεν Κέλερ που ήταν κωφάλαλη, έλεγε ότι η ευτυχία είναι μέσα μας κι ήταν ευτυχισμένη. Επομένως θέλω να πω, ότι έχουμε τεράστιες δυνατότητες να κάνουμε βήματα. Δεν το ξέρουμε και καμιά φορά ενώ το πιστεύουμε δεν ξέρουμε το πώς. Αυτό είναι μια διαδικασία που μαθαίνεται.
Αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο της κοινωνικής ψυχιατρικής αλλά υπάρχει προκατάληψη;
-Μία προκατάληψη μπορεί να υπάρχει αλλά ας έχουμε υπόψη μας όλοι, ότι όλοι μας έχουμε ψυχοπαθολογικά στοιχεία. Δεν χρειάζεται να είσαι άρρωστος, για να έχεις κάποιο πρόβλημα. Υπάρχουμε εμείς ως άνθρωποι και εξ ορισμού έχουμε προβλήματα, θέματα, ερωτήματα. Ο πανικός βέβαια δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος, αλλά το γιατί μας πιάνει άγχος και πανικός έχει να κάνει πολλές φορές με τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα, διότι πολλές φορές εστιάζουμε στο πρόβλημα κι όχι στη λύση. Όταν εστιάζεις στο πρόβλημα, αυτό μεγεθύνεται κι αποκτά διαστάσεις μέσα σου. Όταν, όμως, εστιάζεις στη λύση είναι διαφορετικό. Και να δώσω ένα παράδειγμα: ένας που φοβάται τα ύψη και πρέπει να διασχίζει μια στενή γέφυρα, αν η ματιά του εστιαστεί κάτω, μεγαλώνει το πρόβλημα. Γι? αυτό λέμε σε αυτόν τον άνθρωπο να κοιτά ψηλά και απέναντι, δηλαδή στη λύση. Όταν εστιάζουμε, λοιπόν, στα προβλήματά μας, αυτό μας ρουφάει σκέψη, χρόνο, ενέργεια. Όταν εστιάζουμε, όμως, στο πως θα κάνουμε το επόμενο βήμα, αποκτάμε άλλη δυναμική κι άλλη ψυχολογία.
Μπορεί να διδαχθεί κάποιος πώς να είναι ένα συγκροτημένο άτομο και ψυχικά υγιές;
-Όχι, προς Θεού. Αυτό θέλει πολύ κουβέντα. Πολλά πράγματα μαθαίνονται, αλλά όχι με έναν εύκολο τρόπο, το δασκαλίστικο ή τις λεγόμενες «αμερικανιές» όπως τις λέω. Δεν υπάρχουν χρυσές οδηγίες ή χρυσές συμβουλές. Το να πεις σε κάποιους, ρίξτε το έξω, μην αγχώνεστε και άλλα σχετικά, αυτά τα ξέρει ο καθένας. Το θέμα είναι να βοηθήσεις μέσα του να κτίσει μια διεργασία επίλυσης των προβλημάτων, δηλαδή να του μάθεις να ψαρεύει όχι να του δώσεις έτοιμα ψάρια. Δεν υπάρχουν έτοιμα ψάρια, κι αν υπάρχουν θα φας όσο σου τα δίνει κάποιος. Το θέμα είναι να γίνουμε εμείς ικανοί ψαράδες, να ψαρεύουμε εμείς όσο κι όποτε θέλουμε. Αυτό έχει ικανοποίηση και χαρά και αυτό μαθαίνεται.
Σήμερα υπάρχει και το θέμα της οικονομικής κρίσης, που τους περισσότερους συμπολίτες μας τους οδηγεί σε απόγνωση.
-Αυτό είναι αλήθεια, γιατί όλα τα προβλήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται σε μια ρεαλιστική βάση, και όχι σε ένα επίπεδο ευχολογίου. Πρέπει κατ? αρχήν να κοιτάμε την πραγματικότητα, τι μπορούμε και τι δε μπορούμε να αλλάξουμε. Αυτό που δεν μπορούμε να αλλάξουμε και δεν εξαρτάται από εμάς, το αφήνουμε. Για εκείνο που μπορούμε όμως, πρέπει να κάνουμε κάτι. Τώρα, η αλήθεια είναι ότι αντικειμενικά υπάρχουν πολύ δύσκολα και πολλές φορές δυσεπίλυτα προβλήματα. Αν εξαιρέσουμε, ωστόσο, ένα ποσοστό ανθρώπων που αντικειμενικά έχουν πολύ μεγάλα προβλήματα, ένα μεγάλο άλλο μέρος από εμάς γκρινιάζουμε, παραπονιόμαστε χωρίς όμως να στερούμαστε τα βασικά.
Δηλαδή, όταν ο άνθρωπος έχει καλύψει τις βασικές ανάγκες, δε δικαιούται να γκρινιάζει. Εμείς πολλές φορές γκρινιάζουμε για δευτεροενή πράγματα ή ανάγγκες επίπλαστες.
Θεωρείτε ότι ως κοινωνία έχουμε καλομάθει;
-Η αλήθεια είναι ότι ως κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες ξεφύγαμε πολύ από αρχές, από αξίες, από παραδόσεις που μας κρατούσαν στέρεους. Εγώ δέχομαι ότι σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που πεινάνε, κάποιοι πεθαίνουν από την πείνα, ενώ και κάποιοι άλλοι αυτοκτονούν. Όλα αυτά είναι αλήθεια, αλλά πριν δέκα χρόνια, αναρωτήθηκε κανείς από εμάς πόσοι πέθαιναν από την παχυσαρκία, από εμφράγματα, από εγκεφαλικά λόγω της ευμάρειας; Θέλω να πω ότι και τότε είχαμε κρίση, όχι μόνο αξιών αλλά και πρακτικής ζωής. Το ελληνόπουλο έφτασε να γίνει το πιο παχύσαρκο παιδί της Ευρώπης και έχουμε υποθηκεύσει το μέλλον και την υγεία του. Τη σημερινή κρίση πρέπει να τη δούμε πολύπλευρα. Δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται και ζούμε, είναι κι αυτό, αλλά είναι κι άλλα πράγματα από πίσω.
Αποξένωση: Αρνητικό και επικίνδυνο φαινόμενο
15 Ιουλίου 2018 – 16:42
Το φαινόμενο της αποξένωσης, της απώλειας δηλαδή των στοιχείων της προσωπικής υπόστασης και της εμφάνισης στη θέση άλλων στοιχείων διαφορετικών και κατώτερων από αυτά που συνθέτουν την πραγματική, την αληθινή ουσία του ανθρώπου , μολονότι παλιό, έχει προσλάβει σήμερα τρομακτικές διαστάσεις και αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό της κοινωνικής ζωής. Κοινή πεποίθηση αποτελεί το γεγονός ότι ποτέ μέχρι σήμερα δεν αισθάνθηκαν οι άνθρωποι περισσότερο ξένοι μεταξύ τους και προς τους ίδιους τους εαυτούς τους. Θα προσπαθήσουμε λοιπόν, στα περιορισμένα πλαίσια της παρούσας μελέτης να διερευνήσουμε και να διαπιστώσουμε το μέγεθος και το βαθμό της διάσπασης του ‘εγώ’ από το ‘εμείς’ του ανθρώπου, δηλαδή από το σύνολο και από τον ίδιο του τον εαυτό. Πρώτα-πρώτα πιστεύουμε ότι η αποξένωση είναι τόσο παλιά όσο και η κοινωνική ζωή και ότι δεν αποτελεί επιδημική ασθένεια του πλανήτη μας.
Το φαινόμενο της αδιαφορίας και της απάθειας για όσα συμβαίνουν γύρω μας, η παχυδερμική αναισθησία για τα προβλήματα και τις τύχες των συνανθρώπων μας, η στενόκαρδη και μικρόψυχη συναλλαγή, η συναισθηματική πόρωση και η άμβλυνση των κοινωνικών αρετών, η τυποποίηση και η εμπορευματοποίηση των ανθρωπίνων σχέσεων και η αναγωγή των πάντων στις απογυμνωμένες αριθμητικές σχέσεις, είναι φαινόμενα της σημερινής καταναλωτικής κοινωνίας. Βέβαια το μέγεθος της ανθρώπινης αποξένωσης ήταν κάθε φορά συνάρτηση πολλών παραγόντων, κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών, θρησκευτικών. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, παρά τη γενική σχηματοποίηση των κοινωνικών αντιλήψεων, περιπτώσεις μεμονωμένων ατόμων ή ομάδων αντιστρατεύονταν τις κατεστημένες αξίες και πρόβαλλαν ένα άλλο ήθος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η επανάσταση των δούλων στη Ρώμη υπό την ηγεσία του Σπάρτακου, μόνο την προσέγγιση των ψυχών και την ποιότητα των συναισθημάτων μπορεί να δηλώσει.
Με έμφαση στο σημείο αυτό μπορούμε να τονίσουμε ότι η αποξένωση σήμερα είναι ένα σύνδρομο, μια ασθένεια του πολιτισμού και ειδικότερα το άμεσο αποτέλεσμα της τεράστιας τεχνικής εξέλιξης της εποχής μας. Μπορεί να λύθηκαν, στοιχειωδώς έστω, πολλά από υλικά προβλήματα του ανθρώπου, δεν του εξασφάλισαν όμως το κλειδί της ευτυχίας. Οι έρευνες των ψυχολόγων, των ηθικολόγων και των κοινωνιολόγων συγκλίνουν στην άποψη ότι στον συμβιωτικό τομέα επιτεύχθηκε το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που πραγματοποιήθηκε στον τομέα της έρευνας του διαστήματος. Ενώ δηλαδή ο άνθρωπος έστρεψε την προσπάθειά του και μπόρεσε να ερευνήσει το μακρόκοσμο, έχασε βαθμιαία την επαφή του με τον κόσμο, έμεινε τυφλός και αδιάφορος για αυτά που γίνονται μπροστά στα μάτια του και έφτασε ως την παθητικότητα και την αδιαφορία που ρηγματοποιεί τις ανθρώπινες σχέσεις. Μέσα σε αυτήν την ατμόσφαιρα έχουν εξαφανιστεί τα στοιχεία της ανθρωπιάς από την σημερινή ζωή , που τελικά οδηγούν σε μια αφόρητη ανία και αδιαφορία προς τον πλησίον. Την τραγικότερη μορφή του ατομικισμού και της αποξένωσης του ανθρώπου εκφράζει μια αγγλική παροιμία που λέει ότι ‘όσο πιο ψηλά είναι ο φράχτης, τόσο πιο καλοί είναι οι γείτονες.’ Δηλαδή τα αδιαπέραστα τείχη διασφαλίζουν τους ανθρώπους. Αναρωτιέται κανείς ποιος είναι ο ρόλος της παιδείας σε όλη αυτή την κατάσταση. Αν λοιπόν η παιδεία προετοιμάζει τους μελλοντικούς καριερίστες, τους αυριανούς τεχνοκράτες, αν καλλιεργεί τον αμοραλισμό και τον άτεγκτο ωφελιμισμό, διευρύνει απεριόριστα και το χάσμα μεταξύ των ανθρώπων. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι αποβλέπει στην μαζική παραγωγή ακρωτηριασμένων ψυχικά ανθρώπων.
Συμπερασματικά και εκτιμώντας συνολικά την παραπάνω γραφή, μπορούμε να πούμε ότι η επανάσταση του ατόμου, η προσωπική ανταρσία, η περιθωριοποίηση, ο απομονωτισμός και η καταφυγή σε τεχνητούς παραδείσους δεν θεραπεύουν αλλά πολλαπλασιάζουν τα θύματα της αποξένωσης. Στη θέση των αργυρώνητων αξιών πρέπει να τοποθετηθούν νέα ιδανικά και αξίες σύμφωνα με τα ευγενή οράματα ολόκληρης της ανθρωπότητας. Επιβάλλεται να αντιληφθούμε ότι ‘ σκοπός της αγωγής των ανθρωπίνων σχέσεων δεν είναι να απλοποιήσει το πολύπλευρο των σχέσεων και να το εντοπίσει σε ορισμένους τύπους κυρίως εξωτερικής μορφής, όπως είναι το γλυκό μειδίαμα των χειλιών και της υποκριτικής ευγένειας. Αντίθετα σκοπός της αρμόζει να είναι η καλλιέργεια των ανθρωπίνων σχέσεων και η καταπολέμηση της εμπορικοποίησης των αναγκών του ανθρώπου, όπως και της θλιβερής αντίληψης ότι όλα πουλιούνται και αγοράζονται’.
Νίκος Γιαννόπουλος (εφ. Πατρίς)
Αβοήθητος στο Σύνταγμα, εν μέσω πλήθους διερχομένων
21 Ιουλίου 2018 – 09:30
Οι μεγάλοι έρωτες έχουν τις περισσότερες φορές άδοξο τέλος. Την εν λόγω κατάληξη είχε και η αγάπη ενός Ελληνοβρετανού για τη χώρα μας.
Ο 49χρονος επιχειρηματίας, Ρόμπερτ Κόλντικοτ, έχοντας προσωπική εμπειρία διαμονής στο εξωτερικό (Κύπρο, Νότιο Αφρική, Ιαπωνία), έμενε εσχάτως στην Αθήνα. «Εχω τη δυνατότητα να εργάζομαι εξ αποστάσεως για την εταιρεία μου, cerberus security investigations» εξηγεί στην «Κ» ο κ. Κόλντικοτ, που μέχρι πρόσφατα γνώριζε την Ελλάδα μέσω των καλοκαιρινών του διακοπών και των αφηγήσεων της Ελληνίδας μητέρας του. Με γκρίζους κροτάφους, πλέον, εμφανίστηκε με τις βαλίτσες και το λάπτοπ του την Ανοιξη στο Παγκράτι. Η καθημερινή ζωή στο «κλεινόν άστυ» τον συνεπήρε. «Ηταν πολύ διαφορετικά από οπουδήποτε αλλού στον κόσμο» περιγράφει, «μου άρεσε ο λίγο πιο χαλαρός τρόπος ζωής, η συνήθεια σας να κάνετε δραστηριότητες ακόμα και αργά τη νύχτα, οι παρέες που σμίγουν στις πλατείες τα καλοκαιρινά βράδια». Ετσι, ξεκίνησε να μαθαίνει ελληνικά και «φλέρταρε» με την ιδέα να μετακομίσει μόνιμα στη δεύτερη πατρίδα του.
Στις αρχές Ιουλίου ήρθε από τη Μ. Βρετανία να τον επισκεφθεί η 13χρονη κόρη του. «Την πρώτη κιόλας μέρα, 9/7, την πήγα στον άγνωστο στρατιώτη και το Σύνταγμα, για να πάρει μια πρώτη γεύση της πόλης». Η ξέγνοιαστη, όμως, βόλτα πατέρα και κόρης έληξε βίαια, όταν ο Ρόμπερτ αφού κατέβηκε τη μαρμάρινη σκάλα της πλατείας Συντάγματος στραβοπάτησε σε ένα σπασμένο μάρμαρο. «Βρέθηκα κάτω με τρομερούς πόνους». Δυο Ελληνες περαστικοί του έφεραν λίγο πάγο, ωστόσο ο ίδιος δεν μπορούσε να κουνηθεί. «Ειδα από μακριά τρεις ένστολους και έστειλα την κόρη μου, που δεν γνωρίζει ελληνικά, να τους ενημερώσει». Οι τρεις αστυνομικοί τον πλησιάσαν αλλά προς έκπληξη του δεν είχαν καμία λύση. «Απέρριψαν την ιδέα να βγάλουν μια φωτογραφία και να προχωρήσουν σε αναφορά, όταν δε τους παρακάλεσα να καλέσουν ασθενοφόρο απεφάνθησαν ότι θα ήταν άσκοπο, επειδή θα έκανε μια ώρα να έρθει». Οι αστυνομικοί του πρότειναν να πάρει ταξί. «Επειτα από παράκλησή μου με βοήθησαν απλώς να σηκωθώ, όχι όμως και να βρω ταξί» λέει με πικρία, «ούτε κάποιος άλλος διερχόμενος έδειξε το ελάχιστο ενδιαφέρον να με βοηθήσει». Ο οδηγός του ταξί τον πήγε στο εφημερεύον νοσοκομείο, «εκεί έμεινα πολύ ευχαριστημένος από τη φροντίδα των γιατρών».
Σήμερα, δέκα μέρες αργότερα, κλινήρης, ανατρέχει στο σκηνικό: χτυπημένος και αβοήθητος στο πιο πολυσύχναστο σημείο της Ελλάδας. «Ντράπηκα για τη στάση τους, είναι σαφές ότι δεν ήθελαν να αναλάβουν καμία ευθύνη» σχολιάζει, «στη Βρετανία θα είχαν ειδοποιήσει ασθενοφόρο και θα είχαν φροντίσει για έναν διερμηνέα».
Ακόμα περισσότερο, δε, τον εξοργίζει η στάση τεσσάρων διαφορετικών δικηγόρων, στους οποίους απευθύνθηκε για να κάνει μήνυση παντός υπευθύνου, κάτι που κανείς δεν θέλησε να αναλάβει. Οσο για το όνειρο της ζωής στην Ελλάδα- έχει πλέον εξαϋλωθεί.
Για πολλούς ανθρώπους είναι εξαιρετικά δύσκολο να διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους ή να εκφράσουν ανοιχτά και ειλικρινά τα συναισθήματα και τα θέλω τους, με αποτέλεσμα να δημιουργούν προβληματικές προσωπικές, επαγγελματικές αλλά και κοινωνικές σχέσεις. Τα άτομα που δεν αντιδρούν ποτέ σε οποιαδήποτε αδικία και απλά “στρέφουν και το άλλο μάγουλο”, γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και έυκολος στόχος bullying.
Το κλειδί απέναντι σε αυτές τις συμπεριφορές είναι η διεκδικητικότητα;
Τί είναι η διεκδικητικότητα
Το να είναι κάποιος διεκδικητικός σημαίνει οτι μπορεί να υπερασπίζεται τα δικαιώματα του, να εκφράζει τις απόψεις και τα θέλω του με τρόπο άμεσο και ειλικρινή, χωρίς, όμως, να παραβιάζει τα αντίστοιχα δικαιώματα των άλλων, δίοτι η διεκδικητότητα στηρίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό. Αν τα άτομα επικοινωνούν με ένα παθητικό ή επιθετικό τρόπο, στέλνουν λάθος μηνύματα με αρνητικές συνέπειες.
Παθητική συμπεριφορά: Αν η συμπεριφορά σας είναι παθητική, αν δεν αντιδράτε ποτέ για να αποφύγετε τη σύγκρουση, στέλνετε στο περιβάλλον σας το μήνυμα οτι οι επιθυμίες και τα συναισθήματα σας δεν είναι σημαντικά, με αποτέλεσμα να σας αγνοούν. Για παράδειγμα, όταν αναλαμβάνετε υπερβολικά πολλά καθήκοντα στη δουλειά σας σε σχέση με άλλους συναδέρφους για να διατηρηθεί η εργασιακή ειρήνη, διακινδυνεύετε τη δική σας ψυχική ισορροπία η πιθανόν και τις στενές διαπροσωπικές σας σχέσεις. Οι αρνητικές συνέπειες της παθητικής συμπεριφοράς είναι άγχος, αισθήματα πικρίας, μνησικακίας, αισθήματα θυματοποίησης, αλλά και θυμού.
Επιθετική συμπεριφορά: Το επιθετικό άτομο επιδιώκει να επιβάλλει τις απόψεις του αδιαφορώντας για τα δικαιώματα των άλλων, προσπαθώντας, μάλιστα, πολλές φορές να τους εκφοβίσει, να τους ταπεινώσει, ή ακόμα και να τους απειλήσει. Η επιθετικότητα υποσκάπτει την εμπιστοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό. Τα επιθετικά άτομα δημιουργούν αισθήματα δυσαρέσκειας και ο περίγυρος τους, τους αποφεύγει.
Τί προκαλεί την έλλειψη διεκδικητικότητας;
Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Τα άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση έχουν παθητική συμπεριφορά, με αποτέλεσμα να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και να νιώθουν ταπεινωμένοι. Δεν διεκδικούν τα δικαιώματα τους διότι πιστεύουν οτι δεν αξιζουν το σεβασμό των άλλων και οτι είναι ανεπαρκείς.
Εμπειρίες παιδικής ηλικίας. Πολλά παιδιά δεν έμαθαν να είναι διεκδικητικά τόσο από το οικογενειακό όσο και από το σχολικό τους περιβάλλον. Τους δίδαξαν οτι δεν θα πρέπει να υπερασπίζονται τον ευατό τους όταν αδικούνται, οτι δεν θα πρέπει να επιχειρηματολογούν με αποτέλεσμα να εξελιχθούν σε παθητικούς ενήλικες.
Απολυταρχικοί γονείς. Τα παιδιά που μεγάλωσαν σε ένα αυστηρό οικογενειακό περιβάλλον όπου η υποταγή είχε υπέρτατη αξία δεν έχουν μάθει να διεκδικούν.
Ποια ειναι τα οφέλη της διεκδικητικότητας;
1. Λιγότερη ανησυχία και άγχος. Αν ελεγξετε τους φόβους και τις ανασφάλειες σας και εκφράσετε στους γύρω σας τις ανάγκες και τα θέλω σας, το άγχος σας μειώνεται αισθητά, γιατί θα διαπιστώσετε οτι οι αντιδράσεις των άλλων ατόμων δεν είναι τόσο τρομερές όσο περιμένατε.
2. Μεγαλύτερη ευφορία και ικανοποίηση. Αν διεκδικήσετε με επιτυχή τρόπο τους στόχους και τα όνειρα σας, νιώθετε περισσότερο ικανοί και αποτελεσματικοί, ενισχύεται η επιθυμία σας για δημιουργικότητα και επομένως η ψυχική σας διάθεση είναι ανεβασμένη.
3. Υψηλότερη αυτοεκτίμηση. Μαθαίνοντας να διεκδικείτε τα θέλω σας αποκτάτε τον έλεγχο της ζωή σας, κερδίζετε το σεβασμό του περίγυρου και αντιλαμβάνεστε την πραγματική σας αξία.
4. Πιο υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις. Όταν οι άνθρωποι εκφράζουν με ειλικρινή τρόπο και χωρίς φόβο τις ανάγκες και τα θέλω τους, τότε είναι σίγουρο οτι έρχονται πιο κοντά. Οι παθητικές ή επιθετικές συμπεριφορές ποτέ δε βελτιώνουν, αλλά καταστρέφουν τις όποιες σχέσεις υπάρχουν.
Πως να βελτιώσετε τις διεκδικητικές σας ικανότητες;
Συνειδητοποιήστε οτι η διεκδικητική συμπεριφορά δεν είναι μια άσχημη συμπεριφορά. Πολλές φορές μπορεί να δυσαρεστήσετε κάποιους ανθρώπους στη προσπάθεια σας να υπερασπίσετε τις ανάγκες σας. Πάντοτε θα υπάρχουν κάποιοι που θα κρίνουν αρνητικά τη συμπεριφορά σας, Το σημαντικό είναι να γνωρίζετε τα δικαιώματα σας και να τα διεκδικείτε με σεβασμό στα δικαιώματα των άλλων. Αυτή είναι μια σωστή και υγιής συμπεριφορά.
Μάθετε πως να αντιμετωπίσετε μια καταχρηστική και άδικη συμπεριφορά. Το να διακρίνετε μια άδικη συμπεριφορά είναι το πρώτο βήμα, αλλά το πιο σημαντικό είναι να μπορείτε και να την αντιμετωπίσετε. Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να ορίσετε τα δικά σας προσωπικά όρια. Για παράδειγμα, αν κάποιος εκμεταλλεύεται το χρόνο σας και σας ζητά να κάνετε συνεχώς πράγματα γι’ αυτόν, θα πρέπει να αρνηθείτε βάζοντας τους δικούς σας κανόνες.
Μη φοβάστε να συγκρουστείτε. Πολλές φορές πιστεύετε οτι, αν εκφράσετε τις ανάγκες σας, θα οδηγηθείτε σε έντονους καβγάδες με άσχημες συνέπειες. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι ο κανόνας, γιατί μόλις οι αλλοι αντιληφθούν οτι υπερασπίζεστε τα δικαιώματα σας με λογικά επιχειρήματα, υποχωρούν και σταματούν να είναι πιεστικοί.
Προσπαθήστε να λειτουργείτε με αυτοπεποίθηση, ακόμα και αν δε το νιώθετε. Μερικές φορές μπορεί να νιώθετε ανασφάλεια και να έχετε αγωνία σχετικά με μια δύσκολη κατάσταση που πρέπει να αντιμετωπίσετε. Κρατήστε το σώμα σας σε όρθια, ευθυτενή στάση, κοιτάξτε τους άλλους στα μάτια και μιλήστε με ήρεμο, άμεσο και ξεκάθαρο τρόπο. Εκφράστε την γνώμη και τα συναισθήματα σας με σταθερότητα.
Κανένας δε θα σας προστατέψει, αν, εσείς, δεν προστατέψετε τον εαυτό σας. Επειδή συνήθως οι άνθρωποι μας συμπεριφέρονται όπως εμείς, τους επιτρέπουμε να το κάνουν, διεκδικείστε στον κοινωνικό, εργασιακό, αλλά και οικογενειακό σας περιβάλλον το χώρο που πραγματικά δικαιούστε.
Αν περιμένεις να ξυπνήσεις μια μέρα, και όλα τα προβλήματά σου να έχουνε λυθεί με έναν τρόπο μαγικό, άδικα περιμένεις.
Αν περιμένεις κάποιος, να ενδιαφερθεί για σένα, όταν εσύ δεν ενδιαφέρεσαι για τον ίδιο σου τον εαυτό, άδικα περιμένεις.
Αν περιμένεις πρώτα να είναι όλα τέλεια, ιδανικά, για να κάνεις το πρώτο βήμα, για να ξεκινήσεις την προσπάθειά σου, άδικα περιμένεις.
Ό,τι πρόβλημα λυθεί, θα λυθεί με πολλή προσπάθεια και με πολύ αγώνα. Με τον ιδρώτα του προσώπου σου και με τη κούραση της μέσης σου. Σφίγγοντας δόντια και στομάχι. Έτσι μόνο λύνονται τα προβλήματα…
Κανένας δε θα κάτσει να σε παρακαλάει. Σεβάσου πρώτα εσύ τον εαυτό σου, σεβάσου τις ανάγκες σου, σεβάσου την καρδιά σου και τότε ναι, θα το κάνει και ο άλλος…
Ποτέ δε θα είναι όλα τέλεια. Ποτέ δε θα υπάρχουν οι ιδανικές συνθήκες. Ποτέ δε θα είσαι σίγουρος για το αποτέλεσμα στο τέλος. Έχει ρίσκο η ζωή. Καλώς ή κακώς, έτσι είναι. Κάνε λοιπόν ένα σταυρό και ρίξου στον αγώνα…
Αν δεν καταφέρεις να αγαπήσεις τον άνθρωπό σου, δεν θα καταφέρεις να αγαπήσεις ποτέ κανέναν.
Ξέρεις για ποιον μιλάω… Για τον άντρα σου. Τη γυναίκα σου. Τον σύντροφο που διάλεξες εσύ… Αν δεν καταφέρεις να αγαπήσεις τον άνθρωπο αυτόν, δεν θα καταφέρεις να αγαπήσεις αληθινά, ποτέ κανέναν…
‘’Αγαπώ τους φίλους μου’’, ίσως μου πεις… Με τους φίλους, δεν κοιμάσαι και ξυπνάς μαζί. Δε μοιράζεστε έγνοιες για παιδιά, λογαριασμούς, δουλειές, υποχρεώσεις. Με τους φίλους δεν συγκρούεστε το ίδιο συχνά, δεν έρχεστε στην ίδια τη τριβή, όπως με το σύντροφό σου.
‘’Αγαπώ τα παιδιά μου’’. Ναι. Δε το αμφισβητώ. Τα παιδιά σου τα αγαπάς. Τα λατρεύεις τα παιδιά σου. Μην ξεχνάς όμως, ότι τα παιδιά σου, είναι έναν κομμάτι του εαυτού σου. Αγαπώντας τα παιδιά σου, και ένα κομμάτι από εσένα αγαπάς.
Ο σύντροφος, ο σύζυγος, η γυναίκα, ο άντρας με τον οποίο διάλεξες να πορευθείς μαζί, είναι ένας ξένος. Καλείσαι να αγαπήσεις έναν ξένο άνθρωπο από το μηδέν. Εδώ είναι η μαγκιά. Εδώ είναι το μεγαλείο.
Αν δεν καταφέρεις λοιπόν να αγαπήσεις τον άνθρωπο αυτόν, τι σε κάνει να πιστεύεις ότι θα καταφέρεις να αγαπήσεις ποτέ κανέναν;
Εσύ να του λες άσπρο, και αυτός να σου απαντάει μαύρο. Εσύ να του εξηγείς, και αυτός να μην θέλει να καταλάβει. Να επιμένει στο δικό του. Να μην θέλει να ακούσει. Να μην μπορείς να τον πιάσεις από πουθενά…
Φαντάζομαι πως ναι.
Πες μου. Έχει νόημα να προσπαθείς να βγάλεις άκρη; Έχει νόημα, να συνεχίσεις να προσπαθείς για να τον πείσεις; Έχει νόημα να συνεχίσεις να συζητάς μαζί του;
Όχι… Προφανώς και όχι.
Ε λοιπόν, το ίδιο ακριβώς πράγμα συμβαίνει και με τις σκέψεις. Όλες αυτές τις μαύρες, τις παράλογες που έρχονται κάτι βράδια, εκεί πριν κοιμηθείς και σε κρατάνε ξύπνιο. Όλες αυτές τις σκέψεις, με τις οποίες ξεκινάς εσωτερικές συζητήσεις μέσα στο μυαλό σου…
Δε θα βγάλεις άκρη. Δε θα καταλήξεις πουθενά. Μη το προσπαθείς άλλο.
Εσύ κάνε τη δουλειά σου και άσε όλες αυτές τις σκέψεις να μπαίνουν από το ένα αυτί και να βγαίνουν από το άλλο…
Σαν να με πέταξαν μεσοπέλαγα και να μου είπανε ‘’κολύμπα’’.
Και παλεύω που λες, όπως ξέρω και μπορώ να κρατηθώ στην επιφάνεια, να βγάλω μια άκρη.
Και κάθε τόσο, νά σου, βλέπω την στεριά να φαίνεται. Και βάζω πείσμα, με ότι δυνάμεις έχω και δεν έχω και κολυμπάω προς τα κει. Και λέω στον εαυτό μου, ‘’κάνε κουράγιο, λίγο ακόμα, έλα, φτάνεις’’.
Και πάνω που πάω να χαρώ, πάνω που νιώθω ότι φτάνω, ότι τα βάσανα τελείωσαν και ότι μπορώ να ξαποστάσω λίγο, ξαφνικά, σαν κάποιος να τραβάει μακριά από μένα τον γιαλό, και βρίσκομαι στην αρχή ξανά, βρίσκομαι πάλι στο μηδέν, βρίσκομαι πάλι μεσοπέλαγα, να πρέπει από την αρχή να κολυμπήσω…
Έτσι νιώθω. Η ζωή μου όλη.
‘’Και γιατί δεν τα παρατάς;’’, θα με ρωτήσεις..
Μην νομίζεις. Συνέχεια το σκέφτομαι. Είμαι στο όριο.
Ξέρεις όμως… Κάθε φορά, που βρίσκομαι πάλι στην αρχή, κουρασμένος, χτυπημένος, χωρίς να έχω από κάπου να πιαστώ, έτοιμος να παραιτηθώ, σηκώνω ψηλά το βλέμμα…
‘’Θεέ μου βόηθα. Εγώ μόνος δε μπορώ..’’
Και να σου, έρχεται ένα κυματάκι, και μια μικρή ώθηση μου δίνει. ‘’Πάμε άλλη μια φορά’’ και κολυμπάω ξανά από την αρχή…
Γιατί, γιατί, γιατί… Και αν συνεχίσεις έτσι, όλη την ώρα να κάθεσαι και να συζητάς με τον εαυτό σου, όλο και καινούρια ‘’γιατί’’ θα βρίσκεις….
Τι γιατί;
Γιατί έτσι.
Δεν υπάρχει απάντηση. Η ακόμα και αν υπάρχει, έτσι, δε θα καταφέρεις τίποτα…
Κουνήσου. Σύνελθε. Όπως όλοι έτσι και εσύ. Όλοι φοβόμαστε, όλοι διστάζουμε, όλοι έχουμε ανασφάλειες, όλοι γκρινιάζουμε, όλοι πέφτουμε από καιρό σε καιρό…
Όπως όλοι, έτσι και εσύ.
Δεν υπάρχει γιατί…
Σήκω, φόρα το καλύτερο χαμόγελό σου, κάνε ένα σταυρό και ρίξου στον αγώνα.
”…Καμμιά φορά αναρωτιέμαι. Έχει και η υπομονή τα όριά της;
Αν ναι, τότε ποια είναι αυτά; Γιατί εγώ νιώθω να τα έχω ξεπεράσει από καιρό…
Είμαι τόσο σκασμένος, τόσο μπουκωμένος που κάθε μέρα ξέρεις, σκέφτομαι, ‘’τη βγάζω δε τη βγάζω και σήμερα…’’
Έχει και η υπομονή τα όριά της;
Και ποιος ορίζει αυτά τα όρια; Ποιος είναι αυτός που μπορεί να μου πει ότι ‘…κοίταξε…Μέχρι εδώ τα όριά σου. Τέλος… Ό,τι έκανες-έκανες. Τώρα ξεκουράσου…’
Έχει και η υπομονή τα όριά της;…”
Φαντάζομαι πως ναι.
Καθένας μόνος του όμως, είναι υπεύθυνος για τα δικά του όρια.
Πάρε την ευθύνη της ζωής σου.
Βάλ’ τα κάτω, δες και πες, ‘’ Εγώ μπορώ μέχρι εδώ…’’
Μόνο εσύ ξέρεις μέχρι που μπορείς να κάνεις υπομονή…
Πίστευα πως το να είσαι καλά, σημαίνει να μην πέφτεις, να μην σπας, να μην στεναχωριέσαι. Πίστευα, πως το να είσαι καλά, σημαίνει να μην έχεις τις μαύρες σου, να μην πονάς, να μην νιώθεις πως σε πλακώνει το δωμάτιο τα βράδια. Πίστευα, πως το να είσαι καλά, σημαίνει να είσαι συνέχεια χαρούμενος, συνέχεια ευδιάθετος, να μην έχεις προβλήματα, έγνοιες, σκοτούρες, δυσκολίες. Πίστευα πως το να είσαι καλά, σημαίνει να όλα λειτουργούν ρολόι.
Και περνούσε έτσι ο καιρός, και όλο κάτι στράβωνε, και όλο κάτι δεν πήγαινε όπως το είχα στο μυαλό μου. Και περνούσε έτσι ο καιρός, και έβλεπα πως τα προβλήματα, δεν έχουν τελειωμό…
Και απογοητευόμουνα και έλεγα στον εαυτό μου, ‘’τελικά, δεν θα είσαι ποτέ καλά…’’
Έκανα όμως λάθος…
Γιατί καλά, δεν σημαίνει μια ζωή χωρίς προβλήματα. Καλά, δε σημαίνει μια ζωή που όλα πάνε μέλι-γάλα.
Καλά, σημαίνει, πως παρά τα όποια προβλήματα, παρά τις όποιες δυσκολίες, να συνεχίζεις να παλεύεις. Να συνεχίζεις να αγωνίζεσαι. Να συνεχίζεις, να μην παραιτείσαι, να μην παραδίνεσαι, να μην αφήνεις να σε πάρει από κάτω.
Καλά σημαίνει, να συνεχίζεις να λες ‘’δόξα τω Θεώ’’ ενώ πονάς, παλεύοντας ταυτόχρονα να πάρεις δύναμη από αυτά τα λόγια…
‘’Δεν απαιτώ να ακούσω ευχαριστώ. Δεν απαιτώ να εκτιμήσουν το ό,τι κάνω, και ας το κάνω για αυτούς και ας σκίζομαι για πάρτη τους. Τουλάχιστον, να μην με δυσκολεύουν. Να μην μπλέκονται στα πόδια μου. Τουλάχιστον να με αφήνουν στη ησυχία μου, να κάνω τη δουλειά μου. Δεν μπορώ τη γκρίνια, τα μούτρα, τις παρεξηγήσεις, τις φωνές…’’
Ξέρεις…
Μην ελπίζεις. Δε θα γίνει. Δε θα συμβεί.
Μην το παίρνεις προσωπικά. Δεν είναι ότι φταις εσύ, ή ότι κάνεις κάτι λάθος.
Απλά έτσι είναι…
Εσύ θα δίνεις ό,τι μπορείς, για όσο αντέχεις… Και μετά από αυτό θα σταματάς. Δεν χρειάζεται να ξεπερνάς τα όριά σου. Δεν χρειάζεται να σκας.
Όσο και να φωνάζεις, όσο και να μαλώνεις, όσο και να γκρινιάζεις, άκρη δεν θα βγάλεις. Θα συνεχίζουν όλοι το χαβά τους, και εσύ θα καταλήγεις να φταις και από πάνω… Θα καταλήγεις ο στραβός της όλης υπόθεσης… Θα βγαίνεις και ο κακός…
Για αυτό σου λέω…
Δώσε ό,τι θέλεις, μέχρι όμως το σημείο που αντέχεις, μέχρι το σημείο που μπορείς και μετά άστο…
Πριν μιλήσεις για τα στραβά του διπλανού σου, εξέτασε τον εαυτό σου. Δες τα δικά σου χάλια, δες τα δικά σου λάθη, δες τις δικές σου αδυναμίες, δες τα δικά σου πάθη. Αλλά αυτό θέλει κότσια μάγκα μου… Είναι πιο εύκολο βλέπεις, να κατηγορείς τον άλλον. Πόσο μάλλον, όταν αυτός ο άλλος, δεν είναι μπροστά…
Πριν μιλήσεις για τα πράγματα της επομένης μέρας, για τις δουλειές, για τις υποχρεώσεις, για όλα αυτά που ‘’πρέπει’’ να γίνουν, που ‘’πρέπει να μπουν στο πρόγραμμα’’, περίμενε να ξημερώσει. Δεν έχεις υπογράψει κάνα συμβόλαιο, ότι και αύριο θα είσαι εκεί… Ότι θα ξημερώσει και για σένα…
Τέλος, πριν βιαστείς να μιλήσεις για Θεό, φρόντισε να Τον γνωρίσεις. Φρόντισε να ξεστραβωθείς πρώτα εσύ. Όλοι, κάνουμε τους δασκάλους… Το παίζουμε εκπρόσωποι του Θεού στη γη… Και τά ‘χουμε κάνει σαν τα μούτρα μας…
Υψώνουμε το δάχτυλο στον πονεμένο αδελφό μας, αντί να του απλώνουμε το χέρι.
Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος
Ψυχολόγος M.Sc.
*(βλ. ”Στοχασμοί περί καλού και κακού”, Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς)
Να αγαπάς. Όχι στα λόγια. Όχι στη θεωρία. Να αγαπάς στη πράξη. Να γίνεσαι θυσία. Να σταυρώνεσαι. Αυτό είναι αγάπη.
Να χαίρεσαι. Όπου υπάρχει αγάπη, η χαρά ακολουθεί. Να χαίρεσαι, από τα βάθη της ψυχής σου.
Να ειρηνεύεις. Άνθρωπος που αγαπά και χαίρεται, έχει μέσα του ειρήνη. Έτσι πάνε αυτά…
Να είσαι μακρόθυμος. Άσε στη άκρη το ‘’οφθαλμός αντί οφθαλμού’’. Άσε στη άκρη, τα ‘’μου έκανε, και μου είπε’’. Πάλεψε να χωνέψεις, πως και ο πιο στραβός άνθρωπος, μπορεί να φτιάξει κάποια μέρα…
Να είσαι καλοσυνάτος. Δεν κοστίζει τίποτα. Άνοιξε ρε άνθρωπε την καρδιά σου, για να χωρέσουν οι γύρω σου, μέσα σε αυτήν.
Το καλό, το αγαθό, να το δείχνεις με πράξεις στους ανθρώπους γύρω σου σε κάθε ευκαιρία. Από λόγια όλοι είναι χορτάτοι.
Να είσαι έμπιστος. Σταθερός. Μπέσα που λέμε. Να τον τιμάς τον λόγο σου. Το ‘’ναι’’ σου να είναι ‘’ναι’’ και το ‘’όχι’’, ‘’όχι’’.
Να είσαι ήρεμος. Γαλήνιος. Να είσαι πράος. Να μπορούν οι άνθρωποι, να αναπαυθούν κοντά σε σένα.
Τέλος, να είσαι εγκρατής. Ποιο το νόημα να πετύχεις το οτιδήποτε, αν πρώτα δεν μπορείς τον ίδιο σου τον εαυτό να συμμαζεύεις…;
Το μυαλό μου λέει ‘’ συνέχισε’’, το σώμα όμως δεν τραβάει. Κουράστηκε. Και μαζί με το σώμα βάρυνε και η ψυχή.
Αναρωτιέσαι τι μπορεί να φταίει. Τι έγινε και είμαι έτσι.
Δεν είναι κάτι συγκεκριμένο. Δεν είναι ότι έγινε κάτι σήμερα, χθες, αυτές τις μέρες…
Είναι παλιά η κούραση που έχω μαζεμένη. Είναι παλιά κούραση.
Απλά τώρα ήρθε και έσκασε. Ξεχείλισε το ποτήρι. Κλάταρα ρε παιδί μου, πως το λένε…
‘’Ξεκουράσου’’, θα μου πεις.
Δεν είναι όμως τόσο απλό. Με μια και δυο μέρες, δουλειά δεν γίνεται.
Πρέπει, η νοοτροπία να αλλάξει. Ο τρόπος ζωής.
Να σκάω για χαζά πράγματα λιγότερο, να βρίσκω χρόνο λίγο να ξεκουράζομαι, λίγο να παίρνω καμμιά ανάσα, να μην τρελαίνομαι αν δεν γίνονται όλα τέλεια, να αφήνω και κάτι στο Θεό, να αφήνω και τίποτα να πέσει κάτω….
Είναι παλιά η κούραση που έχω μαζεμένη. Είναι παλιά η κούραση που κουβαλάω…
Πρέπει να μάθεις να λες και κάνα ‘όχι’’. Πρέπει να μάθεις να λές, ‘’δε θέλω, δεν αντέχω, δεν μπορώ’’.
Εσύ θέλεις όλους να τους ευχαριστήσεις, σε όλους να είσαι ο καλός, να μην χαλάσεις κανενός τη ζαχαρένια.
Εμ δεν γίνεται…
Όλα τα πράγματα έχουν τα όριά τους. Έτσι και εσύ… Και αν δεν προσέξεις, αν δεν φροντίσεις να λες και κάνα ‘’όχι’’ πού και πού, θα κλατάρεις. Θα καταρρεύσεις.
Μη φοβάσαι. Δεν είναι εγωισμός…
Ένας τρόπος για να την παλέψεις είναι. Ένας τρόπος για να μπορείς να συνεχίζεις να είσαι εκεί για αυτούς που αγαπάς.
‘’Και αν παρεξηγηθούν; Και αν τους στεναχωρήσω;’’
Ας παρεξηγηθούν και λίγο. Ας στεναχωρεθούν. Δεν πειράζει. Δεν είναι ότι δεν τους αγαπάς. Είναι ότι δεν μπορείς. Είναι ότι δεν αντέχεις.
Ας παρεξηγηθούν και λίγο.
Να είσαι σίγουρος πως κάποια στιγμή θα τους περάσει…
Δε θα σου πω ψέματα. Δε σε καταλαβαίνω. Δε μπορώ να μπω στη θέση σου. Φοβάμαι. Ούτε ψύλλος στο κόρφο σου δε θα ήθελα να είμαι.
Ξέρω, πως όλοι σου λένε πως σε νιώθουν, πως ξέρουν τι περνάς… Σου δίνουν συμβουλές, σου λένε τι θα έκαναν οι ίδιοι αν ήτανε στη θέση τη δική σου. Σου λένε να είσαι δυνατός, σου λένε να μην σπάσεις…
Εγώ όμως όχι. Δεν ξέρω. Δεν ξέρω τι πρέπει να σου πω. Δεν ξέρω τι είναι σωστό, τι είναι λάθος. Δεν ξέρω τι είναι καλύτερο να κάνεις.
Εγώ είμαι έξω από το χορό. Στα μαλακά. Εσύ είσαι που τραβάς το ζόρι.
Δε θα σου πω ψέματα λοιπόν. Ιδέα δεν έχω για το τι περνάς.
Θέλω όμως πολύ, κάπως να σε βοηθήσω…
Άσε με μόνο να είμαι δίπλα σου. Δε θα σου μιλάω. Δε θα σε συμβουλεύω. Δε θα σε ενοχλώ.
Άσε με μόνο να είμαι δίπλα σου. Έτσι τουλάχιστον, θα ξέρεις πως δεν είσαι μόνος.
Άσε με να μια δίπλα σου. Θα ξέρεις, πως κάποιος, προσεύχεται μαζί σου…
Σαράντα μέρες από το Πάσχα. Τριάντα εννιά για την ακρίβεια.
Κάθομαι και σκέφτομαι, πως περνάει έτσι ο καιρός…
Πότε ήταν Μεγαλοβδομάδα, πότε ξημέρωσε Mεγάλο Σάββατο, πότε είπαμε το ‘’Χριστός Ανέστη’’ για πρώτη φορά.
Και μετά ξανά μετά τα κεφάλια μέσα… Να ξημερώνει, να βραδιάζει και οι υποχρεώσεις να διαδέχονται η μια την άλλη, και οι δουλειές να μην σταματάν. Να μην μπορείς να πάρεις ανάσα. Ένα μόνιμο τρέξιμο. Απάνθρωπο.
Θυμάμαι, κάποια στιγμή, άκουσα κάποιον* να λέει, ‘’πως η ζωή είναι ένας διαρκής αγώνας, με μικρές στιγμές χαλάρωσης ανάμεσα’’. Είχε πολύ δίκιο τελικά… Αυτό είναι η ζωή. Ένας διαρκής αγώνας.
Φοβάμαι καμμιά φορά, μην περάσει η ζωή μου όλη, και δεν έχω πάρει χαμπάρι, για ποιον λόγο ζω. Τον πραγματικό σκοπό της…
Σαράντα μέρες από το Πάσχα. Τριάντα εννιά για την ακρίβεια.
‘’Μαζεύω πράγματα μέσα μου καιρό… Να μην μιλήσω, να μην στεναχωρήσω κανέναν, να μην προσβάλω, να μην δημιουργήσω πρόβλημα… Πίστευα πως έτσι θα είναι καλύτερα. Πίστευα πως έτσι τα πράγματα θα φτιάξουν.
Και έτσι, κατάπινα, κατάπινα… Ό,τι και αν γινότανε, εγώ δεν αντιδρούσα…
Ήρθα όμως και έσκασα. Έφτασα στα όρια μου. Στο ‘’αμήν’’ που λέμε. Μπούκωσα. Και έκανα μπαμ. Δεν άντεξα άλλο.
Και έγινε χαμός…
Τώρα πέσαν όλοι να με φάνε. Σε κανέναν δεν άρεσε η αντίδραση μου. Σε κανέναν δεν άρεσε ο νέος μου εαυτός. Όλοι με είχαν συνηθίσει αλλιώς.’’
Ξέρεις…
Δεν φταινε οι άλλοι. Εσύ τους έμαθες έτσι. Εσύ τους έμαθες να μην μιλάς.
Λάθος δικό σου.
Τέλοσπάντων όμως. Τώρα ό,τι έγινε έγινε.
Δεν είναι ώρα για εγωισμούς και στεναχώριες.
Κοίτα, να μην ξανακάνεις τα ίδια από εδώ και πέρα. Φρόντισε να μιλάς. Να λες τον λογισμό σου.
Και στόμα έχεις, έχεις και μυαλό. Χρησιμοποίησέ τα.
Με το να κρύβει τα προβλήματα κάτω απ’ το χαλί, λύση κανείς δε βρήκε…
Όλοι μας φοράμε μια μάσκα. Ένα προσωπείο. Να είμαστε καλοί για τον κόσμο, να μην μας κρίνουν, να μην μας παρεξηγήσουν. Και δώς του τα ψεύτικα χαμόγελα, και δώς του οι χαιρετούρες και δώς του τα γλυκόλογα και οι κολακείες χωρίς κανένα λόγο.
Να είμαστε τα ‘’καλά παιδιά’’. Να είμαστε ‘’καθωσπρέπει’’. Να είμαστε ‘’εντάξει για τον κόσμο’’.
Και μόλις γυρίσουμε στο σπίτι μας, βγάζουμε τη μάσκα μας αυτή, και τα μούτρα μας σέρνονται στο πάτωμα…
Είναι λυπηρό.
Δεν είμαστε ειλικρινείς απέναντι στους άλλους, δεν είμαστε ειλικρινείς ούτε απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.
Τι θα έλεγες λοιπόν να το πιάναμε αλλιώς; Να κάναμε μια αρχή; Από αύριο το πρωί. Από σήμερα το βράδυ; Και εσύ. Και εγώ. Και όλοι…
Να αρχίσουμε, πιο ειλικρινείς με τον εαυτό μας να είμαστε και να αρχίσουμε πιο πολύ μέσα στο σπίτι μας να χαμογελάμε…
Όσο για τις μάσκες, μην ανησυχείς. Θα δεις πως αν εμείς τελικά αλλάξουμε, αυτές από μόνες τους θα πέσουν.
Να βρίσκεις χρόνο να ξεκουράζεσαι. Να βρίσκεις τρόπους να ξεφορτώνεις.
Οι δουλειές δεν σταματoύν ποτέ. Ούτε οι υποχρεώσεις.
Φαύλος κύκλος είναι. Άκου με που σου λέω…
Να βρίσκεις χρόνο.
Αν καταρρεύσεις μια φορά, μετά δεν είναι εύκολο. Δεν απλό. Δεν είναι το ίδιο. Θέλει χρόνο μετά, θέλει κόπο, θέλει δουλειά για να ξαναβρείς τα ίσια σου. Θέλει πολλή προσπάθεια για να ορθοποδήσεις. Όσοι ξεπέρασαν κατά πολύ τα όρια τους και επέσαν, ξέρουν…
Μετά είναι δύσκολο…
Μην περιμένεις να αρχίσουν να σε παρακαλάν οι γύρω σου να ξεκουραστείς. Μην περιμένεις να ‘’σε καταλάβουν’’. Δεν είναι ότι δεν σε αγαπάν, ή ότι δεν σε σκέφτονται.
Είναι δική σου ευθύνη να φροντίσεις για τον εαυτό σου. Αν δεν μπορείς εσύ να σε προσέξεις, γιατί να το κάνουν οι άλλοι;
Να βρίσκεις χρόνο να ξεκουράζεσαι και τρόπους να ξεφορτώνεις.
‘’Και οι νεκροί είχανε δουλειές, αλλά τις αφήσανε στη μέση…’’
Αν θες να κλάψεις, κλάψε. Μην διστάσεις. Δεν είναι ντροπή το κλάμα.
Αν θες να ξεσπάσεις, ξέσπασε. Μην σε νοιάζει τι θα πουν οι άλλοι. Μη σε ενδιαφέρει το τι θα σκεφτούν για σένα. Άνθρωπος είσαι και εσύ. Έχεις τα όριά σου.
Αν θες να φωνάξεις, φώναξε. Κάνε χαμό. Κάν’ τα όλα λίμπα. Που και που, χρειάζεται να κάνεις και κανένα τέτοιο ξέσπασμα, έτσι λίγο για να στανιάρεις. Να αδειάζεις. Να ξεμπουκώνεις, για να μπορείς μετά, να το ξαναπιάνεις από την αρχή.
Αν θες να μαλώσεις, μάλωσε. Ντόμπρα πράγματα. Άλλωστε, οι σχέσεις των ανθρώπων, έχουν τα πάνω και τα κάτω τους. Μην στεναχωριέσαι.
Κάν΄τα όλα αυτά. Κάν΄τα και μην το σκέφτεσαι.
Αλλά μην γκρινιάζεις ρε συ. Μην γκρινιάζεις.
Είναι αρρώστια η γκρίνια. Μιζέρια. Είναι σαράκι που σου τρώει την ψυχή. Μην το κάνεις αυτό στον εαυτό σου.
Κάνε ό,τι θες…
Κλάψε, ξέσπασε, φώναξε, μάλωσε… Μόνο μην γκρινιάζεις.
Θα μπορούσες να είσαι εσύ στη θέση του. Θα μπορούσες να το είχες κάνει εσύ αντί για αυτόν.
‘’Δεν το έκανα όμως…’’
Έτυχε.
‘’Εγώ δεν είμαι σαν και αυτόν. Εγώ δε θα το έκανα ποτέ…’’
Κρύβε λόγια.
Όταν δεις έναν άνθρωπο πεσμένο κάτω, πληγωμένο, δεν τον κλωτσάς, δεν τον χτυπάς, δεν τον πατάς να μείνει εκεί πεσμένος. Του απλώνεις το χέρι σου, τον βοηθάς, προσπαθείς να τον γιατρέψεις, να τον ανακουφίσεις. Προσπαθείς να τον σηκώσεις…
Όταν ένας άνθρωπος, κάνει λάθος, σφάλλει, αμαρτάνει, γιατί τον κατηγορείς; Γιατί τον κατακρίνεις; Γιατί τον ρίχνεις πιο κάτω από όσο έχει ήδη πέσει; Πονάει αυτός ο άνθρωπος. Είναι χαμένος. Δυστυχεί. Ζει μια κόλαση. Μην τον κάνεις να νιώθει χειρότερα, από όσο ήδη νιώθει…
Μη νομίζεις.
Εγώ που στα λέω αυτά, κάνω τα ίδια με εσένα…
Είναι όμως λάθος. Κανείς μας δεν είναι αναμάρτητος.
‘’Εγώ δε θα το έκανα ποτέ…’’
Ο Θεός να φυλάει, έχω να σου πω. Κρύβε λόγια. Και ο Θεός να φυλάει…
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.ΕντάξειΔιαβάστε περισσότεραΜη αποδοχή
του Νίκου Χαλαζιά*
01/10/2018 [12:36]
