Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ Θ.Ε. 3 ΚΟΙΝΩΝΙΑ 3.2 ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ (2ο δίωρο)

Βιώνοντας:

Στερεότυπα και προκαταλήψεις στην καθημερινότητα των μαθητών/μαθητριών.

Μαθητική παρέλαση με παραστάτρια μαθήτρια που φοράει μουσουλμανική μαντήλα, 24 Μαρτίου 2016.

Αίσθηση προκάλεσε η απόφαση του 6ου δημοτικού σχολείου στη Δάφνη να παρακάμψει ως σημαιοφόρο στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου τον Αφγανό νικητή της κλήρωσης και να του δώσει τελικά να κρατήσει την ταμπέλα με το όνομα του σχολείου.

Την σημαία τελικά κράτησε άλλος μαθητής, ενώ ο διευθυντής του σχολείου φέρεται να επικαλέστηκε για την απόφαση την άρνηση του μικρού Αφγανού να μπει στην εκκλησία με τη σημαία, κάτι που η οικογένειά του υποστηρίζει ότι δεν είναι αληθές.

–          Εναλλακτικά:

«Χάρτης εννοιών»: Οι μαθητές/ μαθήτριες δημιουργούν εννοιολογικό χάρτη για τα στερεότυπα. Συζήτηση: Για ποιες ομάδες ανθρώπων υπάρχουν στερεότυπα και γιατί (έγχρωμοι, μετανάστες, γυναίκες, ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρίες σωματικές ή νοητικές, ή με ψυχικές ασθένειες, διαφορετικοί θρησκευτικά, διαφορετικοί εθνικά,  σωματοτυπικά ή εμφανισιακά, με διαφορετική μαθησιακή επίδοση κ.λπ.).  Κατάθεση προσωπικών εμπειριών.                                   (  Δές  Υλικό…)

Νοηματοδοτώντας:

Η ύπαρξη στερεοτύπων και προκαταλήψεων στον χώρο της θρησκείας, τα αίτια και οι συνέπειές τους.

–          «Γράφουν υποχρεωτικά»: Δίνεται σύντομο κείμενο σχετικό με τα στερεότυπα στη θρησκεία (π.χ. Αγ. Γρηγόριος Θεολόγος ). Οι μαθητές/μαθήτριες, αφού καταγράψουν 2 σκέψεις τους, συζητούν για την ύπαρξη, τα αίτια, και τις συνέπειες στερεοτύπων και προκαταλήψεων, τόσο στο οικείο θρησκευτικό περιβάλλον τους όσο και σε άλλες θρησκείες (π.χ. ανωτερότητα/κατωτερότητα φύλων, φυλών, κοινωνικός διαχωρισμός, κάστες, πολιτιστική/εθνική προέλευση, γυναίκα στις θρησκείες, φονταμενταλιστικά στερεότυπα πιστού ή ‘ευσεβή’ κ.λπ.).

«Ου δέχομαι ταύτην την νομοθεσίαν, ουκ επαινώ την συνήθειαν. Άνδρες ήσαν οι νομοθετούντες, διά τούτο κατά γυναικών η νομοθεσία»          Άγιος Γρηγόριος  ο Θεολόγος, Λόγος 37.

Ελάτε όπως είστε!
«Ελάτε όπως είστε. Και με τα πανταλόνια σας και τις κοντές φούστες σας, ακόμη ελάτε και με τα
σκουλαρίκια σας».
Χριστόδουλος, Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, απευθυνόμενος σε μαθητές και μαθήτριες Λυκείου.

Αναλύοντας:

Θεολογικά ρεύματα και θρησκευτικά πρόσωπα απέναντι στα στερεότυπα και στις προκαταλήψεις.

–          «Εκπόνηση σχηματισμού κειμένου»:  Δίνονται Καινοδιαθηκικά χωρία όπου ο Χριστός καταργεί τα στερεότυπα της εποχής. Οι μαθητές/μαθήτριες σε ομαδοσυνεργασία γράφουν δίπλα σε κάθε χωρίο τίτλο και δρώντα πρόσωπα. Συζήτηση για τη στάση του Χριστού απέναντι στα στερεότυπα και κατά πόσο αυτή επηρεάζει τη σημερινή Εκκλησία.

Ο καλός Σαμαρείτης

Η παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου

Ο Ιησούς συγχωρεί μια αμαρτωλή γυναίκα

³⁶Κάποιος Φαρισαίος προσκάλεσε τον Ιησού σε γεύμα. Ο Ιησούς μπήκε στο σπίτι του Φαρισαίου και κάθισε στο τραπέζι. ³⁷Στην πόλη ήταν κάποια αμαρτωλή γυναίκα· όταν άκουσε ότι ο Ιησούς γευματίζει στο σπίτι του Φαρισαίου, έφερε ένα αλαβάστρινο δοχείο με μύρο, ³⁸στάθηκε πίσω κοντά στα πόδια του και κλαίγοντας τα έβρεχε με τα δάκρυά της και τα σκούπιζε με τα μαλλιά της· τα φιλούσε και τα άλειφε με το μύρο.

³⁹Όταν το είδε αυτό ο Φαρισαίος που τον είχε προσκαλέσει, είπε από μέσα του: «Αν ο άνθρωπος αυτός ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι είδους γυναίκα είναι αυτή που τον αγγίζει· γιατί είναι αμαρτωλή». ⁴⁰Ο Ιησούς απάντησε σ’ αυτές τις σκέψεις του και του είπε: «Σίμων, έχω κάτι να σου πω». «Πες μου Διδάσκαλε», είπε εκείνος. ⁴¹«Δύο άνθρωποι χρωστούσαν λεφτά σε κάποιον δανειστή· ο ένας πεντακόσια δηνάρια κι ο άλλος πενήντα. ⁴²Επειδή όμως δεν είχαν να τα επιστρέψουν, τα χάρισε και στους δυο. Πες μας λοιπόν, ποιος από τους δυο θα του χρωστάει μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη;» ⁴³Ο Σίμων αποκρίθηκε: «Νομίζω εκείνος στον οποίο χάρισε τα περισσότερα». «Ορθά έκρινες», του είπε ο Ιησούς· ⁴⁴και ρίχνοντας τη ματιά του στη γυναίκα τού είπε: «Βλέπεις ετούτη τη γυναίκα; Όταν μπήκα στο σπίτι σου, δε μου έπλυνες με νερό τα πόδια. Αυτή, αντίθετα, με δάκρυα μου έπλυνε τα πόδια και μου τα σκούπισε με τα μαλλιά της. ⁴⁵Ένα φίλημα δε μου ’δωσες· ενώ αυτή, από τη στιγμή που μπήκε, δεν έπαψε να μου φιλάει τα πόδια. ⁴⁶Το κεφάλι μου δεν μου το άλειψες με λάδι, ενώ αυτή μου άλειψε με μύρο τα πόδια. ⁴⁷Γι’ αυτό, λοιπόν, σε βεβαιώνω πως οι πολλές της αμαρτίες συγχωρήθηκαν, όπως δείχνει η πολλή ευγνωμοσύνη της. Σ’ όποιον συγχωρούνται λίγες αμαρτίες, αυτός δείχνει λίγη ευγνωμοσύνη». ⁴⁸Και στη γυναίκα είπε: «Οι αμαρτίες σου συγχωρήθηκαν». ⁴⁹Όσοι κάθονταν μαζί με τον Ιησού στο τραπέζι άρχισαν να λένε μεταξύ τους: «Ποιος είναι αυτός που ακόμη και αμαρτίες συγχωρεί;»

⁵⁰Μετά ο Ιησούς είπε στη γυναίκα: «Η πίστη σου σ’ έσωσε· πήγαινε στο καλό».

Εφαρμόζοντας:

Κριτική στα στερεότυπα της θρησκευτικής ταυτότητας. 

–          «Εφημερίδα τοίχου»: Οι μαθητές/μαθήτριες αναρτούν τα προϊόντα από τις δραστηριότητές τους. Πλαισιώνουν με υπέρτιτλους, συνθήματα, φωτογραφίες, εικόνες, σχόλια, αγιογραφικά χωρία, σύντομα κείμενα με προσωπικές απόψεις τους κ.α.

–          Εναλλακτικά:

«Στο σκοινί της μπουγάδας»: Δίνεται σε φωτοτυπία κείμενο για τα στερεότυπα στη θρησκεία (π.χ. Πάπας Φραγκίσκος). Καταγράφονται σύντομες σκέψεις σε χαρτιά που κρεμάνε σε σκοινί. Διαβάζονται και ακολουθεί συζήτηση. 

Η Αγία Γραφή για τα στερεότυπα

⁸Δεν υπάρχει πια Ιουδαίος και ειδωλολάτρης, δεν υπάρχει δούλος και ελεύθερος, δεν υπάρχει άντρας και γυναίκα· όλοι σας είστε ένας, χάρη στον Ιησού Χριστό.

Γαλ. 3, 28

¹²«Όλα όσα θέλετε να σας κάνουν οι άλλοι άνθρωποι, αυτά να τους κάνετε κι εσείς· σ’ αυτό συνοψίζονται ο νόμος και οι προφήτες».

Ματθ.7,12

¹¹Σ’ αυτή τη νέα κατάσταση δεν υπάρχουν πια εθνικοί και Ιουδαίοι, περιτμημένοι κι απερίτμητοι, βάρβαροι, Σκύθες, δούλοι, ελεύθεροι· του Χριστού είναι όλα και ο Χριστός τα διέπει όλα.

 Κολ 3,11

¹Αδερφοί μου, την πίστη σας στον Κύριο της δόξας, τον Ιησού Χριστό, να μην την εκδηλώνετε με μεροληπτικές πράξεις προς τους συνανθρώπους σας. ²Για παράδειγμα: Έρχεται στη σύναξή σας κάποιος με χρυσά δαχτυλίδια και πολυτελή ενδύματα. Κι έρχεται κι ένας φτωχός με λερωμένα ρούχα. ³Αν δώσετε σημασία στον καλοντυμένο λέγοντάς του: «Κάθισε, παρακαλώ, εδώ στην καλή θέση», και στο φτωχό πείτε: «Εσύ στάσου εκεί ή κάθισε εδώ κάτω, δίπλα στο σκαμνί που βάζω στα πόδια μου», ⁴δε μεροληπτείτε και δε γίνεστε κριτές, κάνοντας πονηρές σκέψεις;

⁵Ακούστε, αγαπητοί μου αδερφοί. Ο Θεός διάλεξε αυτούς που για τον κόσμο είναι φτωχοί, να γίνουν πλούσιοι στην πίστη και να κληρονομήσουν τη βασιλεία του, αυτήν που υποσχέθηκε σ’ όσους τον αγαπούν.

Ιακ, 2, 1-5

Για τη βία στις θρησκείες

«Πιστεύω ότι κάθε θρησκεία έχει πάντα και κάποιους φονταμενταλιστές. Δεν μου αρέσει να μιλάω για ισλαμιστική βία επειδή κάθε ημέρα, όταν διαβάζω τις εφημερίδες, βλέπω βία… Αυτός ο άνδρας σκότωσε τη γυναίκα του και ο άλλος σκότωσε την πεθερά του. Κι όλοι αυτοί οι άνθρωποι είναι βαφτισμένοι ρωμαιοκαθολικοί. Αν μιλήσω για την ισλαμική βία θα πρέπει να μιλήσω και για τη βία των καθολικών. Δεν χρησιμοποιούν όλοι οι μουσουλμάνοι βία, όπως ούτε και όλοι οι καθολικοί».Πάπας Φραγκίσκος σε δήλωση για τρομοκρατική επίθεση – δολοφονία Γάλλου ιερέα στη Νορμανδία τον Ιούλιο 2016.

Εναλλακτικά:

«Μελέτη περίπτωσης»: Παρουσιάζονται στην τάξη διάφορα θεολογικά ρεύματα και πρόσωπα που αντιστάθηκαν στα στερεότυπα.

Ιδρύτρια του τάγματος “Ιεραπόστολοι της Φιλανθρωπίας” που ανέπτυξε πολυετή ανθρωπιστική δράση και ιεραποστολικό έργο, κυρίως στην Ινδία. Είναι η ακτιβίστρια Μητέρα Τερέζα, κατά κόσμον Αγνή Μπογιατζού, που αγιοποιήθηκε από το Βατικανό στις 5 Σεπτεμβρίου του 2016.

Συνέντευξη στη Στέλλα Μεϊμάρη

Ο φύλακας άγγελος των τσιγγανόπουλων και των εξαρτημένων παιδιών στο Δενδροπόταμο Θεσσαλονίκης, Αρχιμανδρίτης Αθηναγόρας Λουκατάρης, μιλάει στο»Αγιορείτικο Βήμα»

Yλικο:

Ρατσισμός απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες και ο κοινωνικός αποκλεισμός τους, του Θοδωρή Θεολογίτη

Οι αρχαίοι Εβραίοι θεωρούσαν την ασθένεια και τα σωματικά ελαττώματα ένδειξη αμαρτίας. Μελέτες σωματικών και νοητικών  διαφορών έχουν καταγραφεί από το 384 π.Χ. όταν ο Αριστοτέλης και αργότερα ο Διογένης, ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός, προσπαθούν να δώσουν κάποια ερμηνεία σε παρεκκλίσεις σωματικής και ψυχικής ανά πτυξης. Στην Αφρικανική ήπειρο, οι Μασάι θανάτωναν όσα παιδιά γεννιόντουσαν με κάποιο μειονέκτημα, ενώ στη φυλή Αζάντ, τα αγαπούσαν και τα  προστάτευαν.

Στο μεσαίωνα πίστευαν ότι οι άνθρωποι με κάποιες διανοητικές ή σωματικές ατέλειες είχαν καταληφθεί από το διάβολο και γι’ αυτό τους έκαιγαν. Στην Αναγέννηση, τους θεωρούσαν άτυχους και τους περιέθαλπαν σε ιδρύματα. Στη σύγχρονη κοινωνία τα 2/3 του πλανήτη δεν παρέχουν ιδιαίτερα ιατρικά ή εκπαιδευτικά μέσα στους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες. Ακόμη και ο επιστημονικός κόσμος εξακολουθεί να τους χαρακτηρίζει και να τους διαχωρίζει σωματικά, εκπαιδευτικά και συναισθηματικά από τον υπόλοιπο πληθυσμό, ενώ η κοινή γνώμη έχει παραμείνει μυστηριωδών κολλημένη σε προκαταλήψεις

Οι άνθρωποι με αναπηρία αποτελούν το 13% του πληθυσμού και συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνία. Οι συνάνθρωποί μας που πάσχουν από σωματικές αναπηρίες, από τύφλωση, από διαβήτη, από προβλήματα ακοής, από άσθμα, από δυσλεξία, από σύνδρομο ντάουν, από αυτισμό καθώς και τα άτομα που έχουν κάποιο επίπεδο νοητικής καθυστέρησης περιλαμβάνονται στα άτομα με αναπηρία.                                                                                                       Οι συμπολίτες μας με αναπηρία νιώθουν την ανάγκη για κοινωνικοποίηση όπως όλοι μας! Οφείλουμε συλλογικά να τους ενισχύουμε, να τους στηρίζουμε αλλά σε καμία περίπτωση να τους λυπόμαστε. Τους ανθρώπους αυτούς πρέπει να τους κοιτάζουμε στα μάτια σαν ισότιμα μέλη της κοινωνίας και όχι να τους περιφρονούμε. Η ανεργία σε συνδυασμό με τον κοινωνικό αποκλεισμό και την ελλιπή εκπαιδευτική κατάρτιση οδηγούν τους ανθρώπους με αναπηρία σε φτώχεια και περιθωριοποίηση.

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σύνηθες φαινόμενο ο διαχωρισμός  διάφoρων κοινωνικών ομάδων, οι διακρίσεις και οι  προκαταλήψεις. Δυστυχώς, το φαινόμενο αυτό εντοπίζεται σε μεγάλο βαθμό και στη χώρα μας. Πολλά άτομα λόγω της διαφορετικότητάς που έχουν  σε εθνικό, φυλετικό ή  θρησκευτικό επίπεδο είτε λόγω προβλημάτων υγείας ( άτομα με αναπηρία), αντιμετωπίζουν άδικη συμπεριφορά στον τομέα της εκπαίδευσης, στην επαγγελματική και κοινωνική τους συμβίωση. Μια τέτοια ομάδα, όπως προαναφέρθηκε, είναι τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Στη κοινωνική τους ζωή τα άτομα αυτά αντιμετωπίζουν καθημερινά τον παραγκωνισμό και την απομόνωση από τα άλλα απολύτως υγειή άτομα. Πέφτουν θύματα προκαταλήψεων λόγω κάποιας σωματικής αναπηρίας για την οποία δεν φέρουν ουσιαστικά καμία απολύτως  ευθύνη, αφού είτε την έχουν κληρονομήσει είτε είχαν κάποιο ατύχημα. Και από τη στιγμή που εμείς αδιαφορούμε καταπατείται το δικαίωμά τους στην κοινωνική προστασία.

Ένας άλλος τομέας που παρατηρούνται μεροληπτικές συμπεριφορές σε βάρος των ατόμων αυτών είναι ο επαγγελματικός. Πολλοί εργοδότες, λοιπόν, απορρίπτουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες στην ανάληψη εργασίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα άτομα με ειδικές ανάγκες  να είναι η κοινωνική ομάδα με τον υψηλότερο δείκτη ανεργίας και με το χαμηλότερο εισόδημα. Ακόμα, διακρίσεις παρατηρούνται και στον εκπαιδευτικό τομέα. Τα σχολεία  στερούν τα παιδιά από τη συμμετοχή τους σε διάφορες σχολικές δραστηριότητες και τη χρήση εργαστηριακών υποδομών οι οποίες μπορεί να βρίσκονται στο δεύτερο όροφο και όχι στο ισόγειο. Παρόλα αυτά ορισμένοι καθηγητές αρκετά συχνά παραγκωνίζουν τέτοια παιδιά επειδή χρειάζονται ειδικότερη μεταχείριση και ασχολούνται με τα υπόλοιπα στερώντας τους έτσι το δικαίωμα στην ισότιμη εκπαίδευση και συμμετοχή στην κοινωνία της πληροφορίας. Από τη στιγμή που το εισόδημά τους απαγορεύει τις περισσότερες φορές την αγορά ειδικού οχήματος, πρέπει να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Δυστυχώς, όμως, και εδώ οι ειδικές θέσεις για άτομα με αναπηρία εναι ελάχιστες και συχνά κατειλημμένες από άλλους. Ακόμα, όμως, και όταν αγοράζουν κάποιο αυτοκίνητο η ασυνείδητη συμπεριφορά οδηγών, που σταθμεύουν τα αυτοκίνητά τους στις ειδικές για ανάπηρους θέσεις ή πάνω στις ράμπες που υπάρχουν στα πεζοδρόμια (ελάχιστες και αυτές), κάνουν πολύ δύσκολη τη μετακίνησή τους. Οι περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες και νοσοκομεία στεγάζονται σε κτίρια στα οποία δενυπάρχουν οι προαναφερθείσες υποδομές δυσκολεύοντας την πρόσβαση εκεί από τα Α.Μ.Ε.Α. Έτσι, για άλλη μια φορά καταπατείται το δικαίωμα των αναπήρων στην εύκολη μετακίνηση και ισότιμη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Η αποξένωση και η ανωνυμία της ζωής στις πόλεις ευνοούν την εμφάνιση φαινομένων κοινωνικής νοσηρότητας όπως ο ρατσισμός, γιατί δεν υπάρχει κοινωνική συνείδηση και αλληλοσεβασμός. Από τα πιο σημαντικά είναι η αδικία και η ανισότητα, φαινόμενα που σήμερα γνωρίζουν έξαρση, δημιουργούν εντάσεις και αντιδράσεις εντείνοντας τον κοινωνικό ρατσισμό.Όλα τα παραπάνω φαινόμενα είναι λυπηρά και γι’ αυτό πρέπει να βρεθούν  λύσεις στο μείζον αυτό θέμα των προκαταλήψεων εναντίον των Α.Μ.Ε.Α. Οι τρόποι αντιμετώπισης αυτού του είδους ρατσισμού εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Απ’ το άτομο απαιτείται ευαισθησία, κατανόηση, ανεκτικότητα και σεβασμός  στο διαφορετικό, αυτοκριτική για να οδηγηθούμε στην αυτογνωσία και να συνειδητοποιήσουμε την ισοτιμία μας με τους άλλους,  διάλογος, άνοιγμα προς το συνάνθρωπο, απαλλαγή από προκαταλήψεις και εμπάθεια. Η καλλιέργεια σεβασμού προς το διαφορετικό και η  απαλλαγή από προκαταλήψεις και στερεότυπα με τη μετάδοση αξιών και υψηλού ήθους αξίες είναι το πρώτο που πρέπει να μάθουμε. Απαραίτητος είναι ο διάλογος με τα παιδιά με σκοπό τη μύηση στην ιδέα των πολυπολιτισμικών κοινωνιών. Προσωπικό παράδειγμα γονέων με υπεύθυνη ανθρωπιστική συμπεριφορά και κοινωνική συνείδηση, γιατί τα παιδιά μιμούνται τη πάντα στάση των γονέων. Κατάλληλο ήθος πολιτικής ηγεσίας ώστε να μην καλλιεργούν οι ίδιοι οι ηγέτες ρατσιστικές τάσεις στους πολίτες. Ενίσχυση κράτους πρόνοιας ίσων ευκαιριών και  πρόσβασης σε παιδεία, περίθαλψη, ασφάλιση κ.λπ. Εξασφάλιση καλών συνθηκών εργασίας με πνεύμα ισοτιμίας για όλους τους πολίτες. Ίσες ευκαιρίες για συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, την τοπική αυτοδιοίκηση κ.λπ.. Δεν θέλουν οίκτο, αλλά κατανόηση και ίσα δικαιώματα κάτι που πολλές φορές η κοινωνία αδυνατεί να καταλάβει.

Ο ανάπηρος, δεν ζητάει χρήματα, ζητά ίση μεταχείριση και σωστή πολιτική από το κράτος και από κοινωνία. Είναι δυνατόν να μιλάμε για «αγάπη», όταν κάποιοι παρκάρουν στο χώρο στάθμευσης για τους ανάπηρους ή όταν κλείνουμε την ειδική γράμμωση για τους τυφλούς στα πεζοδρόμια;

Απλά αδιαφορούμε. Κατά τη γνώμη μου δυστυχώς η ελληνική κοινωνία είναι πολύ πίσω σε τέτοια θέματα καθώς είναι ένα θέμα που πολλοί αποφεύγουν να συζητήσουν εδώ στην Ελλάδα είτε λόγω άγνοιας, είτε λόγω καθαρά εγωιστικής συμπεριφοράς. Θεωρώ πως αν γίνεται καθημερινή ενημέρωση για θέματα αναπηρίας και προβλημάτων, τότε θα αλλάξει και η νοοτροπία του κόσμου. Κάθε φορά που μιλάμε για «άτομα με ειδικές ανάγκες» εκείνο που φανερώνεται είναι το ηθικό, αισθητικό, πολιτισμικό σύστημα αξιών που θεμελιώνει την κοινωνία μας. Το άτομο με ειδικές ανάγκες προβάλλεται σαν ένα ανυπεράσπιστο παιδί που, όταν δεν το αγνοούμε, πρέπει να το προστατεύσουμε.

Οίκτος, απαξίωση, απώθηση, άρνηση. Αρνούμενοι τον ανάπηρο, είναι σαν να απομακρύνουμε από τον ορίζοντά μας την έλλειψη, το γήρας, τη φθορά.Ασυνείδητα είναι σαν να καθησυχάζουμε τον εαυτό μας, «εμείς είμαστε πλήρεις, αψεγάδιαστοι». Ο μεγαλύτερος δεσμός των ανθρώπων με ειδικές ανάγκες είναι  οι παραολυμπιακοί αγώνες ,καθώς και τα SpecialOlympics.

Βασικός στόχος αυτών των αγώνων είναι η διεύρυνση του παραολυμπιακού πνεύματος, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο. Στα πλαίσια  αυτά δίνονται κίνητρα προκειμένου να παρακινήσει και να  ενθαρρύνει αθλητές με αναπηρία να καταφέρουν να φτάσουν  σε κορυφαίες επιδόσεις και μέσα από τις διακρίσεις τους να  επνεύσουν και  να ενθουσιάσουν όλο τον κόσμο. H διαδικασία των αγώνων συμβάλλει δυναμικά στην κοινωνικοποίηση και ισότιμη ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία καθώς προυποθέτει και την  πλήρη αποδοχή τους. Η ελληνική οικονομία με  ισότιμες ευκαιρίες στον τομέα της εργασίας θα μειώσει τον υψηλό δείκτη ανεργίας και  θα αυξήσει το κατά κεφαλήν εισόδημα. Εν τέλει, θα μπορέσουμε να ονομαζόμαστε μια πολιτισμένη κοινωνία, αφού βασική προϋπόθεση για να ονομάζεται μια κοινωνία πολιτισμένη είναι το να διασφαλίζει την ισότητα

μεταξύ των μελών της. Βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα, στον αιώνα της τεχνολογικής ανάπτυξης, στην εποχή της πληροφορικής. Γι’ αυτό το λόγο δεν πρέπει να αφήνουμε παράλογες προκαταλήψεις να μας επηρεάζουν, γιατί το μόνο που κάνουν είναι να μας γυρίζουν πολλά χρόνια, ίσως και αιώνες, πίσω και είναι κρίμα να ακυρώνουμε όσα με τόσους αγώνες έχουμε κερδίσει, όπως είναι η ισονομία!!!!!

Γράφει ο Γιώργος Μπάρμπας, επίκουρος καθηγητής ειδικής εκπαίδευσης στο Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του ΑΠΘ

Το δικαίωμα στη διαφορά…ή η διαφορά είναι δικαίωμα;

(ή η συσκότιση των σημερινών πραγματικών προβλημάτων)

Το σύνθημα αυτό (Το δικαίωμα στη διαφορά) είναι κατ’ αρχάς λανθασμένο και άστοχο για την αναπηρία. Διότι η διατύπωσή του υπονοεί την επιλογή της διαφοράς. Το δικαίωμά μου να επιλέγω να είμαι διαφορετικός. Αλλά ο ανάπηρος δεν επέλεξε την αναπηρία. Ούτε και τώρα, εκ των υστέρων, αν ρωτιόταν θα μας έλεγε ότι του αρέσει πιο πολύ που είναι ανάπηρος. Ο ανάπηρος δεν επέλεξε τη διαφορά.

Το σύνθημα αυτό διατυπώθηκε για πρώτη φορά σε μαζική κλίμακα τον Μάη του ’68. Τότε, που -ανάμεσα στα άλλα που επίσης για πρώτη φορά έγιναν στην ιστορία των κοινωνιών- διάφορες κοινωνικά απαξιωμένες και περιθωριοποιημένες ομάδες διεκδίκησαν μαζικά το δικαίωμα της ισότιμης συμμετοχής τους στην κοινωνική ζωή. Το διεκδίκησαν από την κρατική εξουσία, με την έννοια της διεκδίκησης πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων τα οποία στερούνταν. Το σύνθημα αυτό διατυπώθηκε από ομάδες, οι οποίες προέβαλαν αυτό το στοιχείο: επιλέγω να είμαι διαφορετικός και διεκδικώ το δικαίωμα να είναι σεβαστή αυτή μου η επιλογή ως βασικό συστατικό της ελευθερίας μου, της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητάς μου.

Όταν αρχές της δεκαετίας του ’80 συζητούσαμε στην Εταιρία Σπαστικών Βορείου Ελλάδος τον τίτλο του υπό έκδοση περιοδικού της, μας απασχόλησε αυτό το θέμα. Πολλές, όμορφες και ουσιαστικές συζητήσεις μαζί με τον συγχωρεμένο φίλο μου Σαράντη Ορφανουδάκη για να διαχειριστούμε τότε το θέμα της διαφοράς, που, για να το πούμε και αυτό, για πρώτη φορά στη χώρα μας έμπαινε από μας στον χώρο της αναπηρίας. Και καταλήξαμε στην αντιστροφή της διατύπωσης για να καλύπτει και τις δυο εκδοχές, τόσο την εκδοχή της επιλεγμένης διαφοράς, όσο και την εκδοχή της μη επιλεγμένης. 1983 λοιπόν, και κυκλοφορεί το περιοδικό με τίτλο «Επειδή η διαφορά είναι δικαίωμα» …

Γιατί αυτό το περιοδικό;

επειδή η διαφορά θεωρείται απόκλιση, παρέκκλιση από τον κοινωνικά αποδεκτό μέσο όρο

επειδή η διαφορά συνεπάγεται απόρριψη από την κοινωνία, περιθώριο στη ζωή, στίγμα και σήμα για αποφυγή

επειδή το κράτος αδιαφορεί, σχεδόν μας αγνοεί

επειδή η ματιά του κόσμου μεγεθύνει τη διαφορά για να την κάνει δυσβάσταχτο φορτίο

επειδή ζούμε τον δικό μας Μεσαίωνα φοβισμένοι μέσα στην άγνοια και τις προκαταλήψεις

επειδή η ανάγκη και η αδυναμία μας είναι πηγή κέρδους για πολλούς επίδοξους «κοινωνούς του Παραδείσου».

Αυτά είναι τα σημερινά κοινωνικά δεδομένα για όποιον είναι διαφορετικός –είτε έχει επιλέξει τη διαφορά είτε όχι

Εμείς ανήκουμε στην κατηγορία των «διαφορετικών» -δίχως να επιλέξουμε τη θέση αυτή

επειδή δεν δεχόμαστε αυτά τα κοινωνικά δεδομένα για μας

επειδή ο σπαστικός, κι αν δυσκολεύεται να μιλήσει, να γράψει ή να περπατήσει

σκέφτεται, αισθάνεται, νοιώθει, ερωτεύεται

επειδή δεν δεχτήκαμε να σέρνουμε την αναπηρία μας μακριά από την ανθρώπινη συναναστροφή

στη σκιά του φεγγαριού

σαν κάτι που δεν πρέπει κανείς να βλέπει

σαν κάτι που δεν πρέπει να υπάρχει

επειδή θέλουμε να μιλήσουμε για όλα αυτά

να συζητήσουμε νηφάλια, μα να κρίνουμε αυστηρά

να αγωνιστούμε για ό,τι μας ανήκει και μας το στερούν

επειδή θέλουμε να εξουσιάζουμε τον εαυτό μας, τη ζωή μας, την πορεία μας

επειδή πιστεύουμε ότι έχουμε ίσο δικαίωμα στις χαρές και τους πόνους της ζωής

επειδή πιστεύουμε και γι’ αυτό επιδιώκουμε

Να είναι η διαφορά δικαίωμα!!!

 

Η συγκλονιστική ιστορία του χωρίς χέρια βιβλιοπώλη της Πάτρας – ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

4 ΙΟΥΝ, 2017 – 20:01

Βάρδα, Μεγάλο Σάββατο, 13 Απριλίου 1963.

Μια παρέα φίλων βρίσκεται σε ένα μικρό δωματιάκι σε κάποιο σπίτι και ετοιμάζουν με εκρηκτικά τα βεγγαλικά για την Ανάσταση.

Κάποια στιγμή, ένα βεγγαλικό εκρήγνυται στα χέρια ενός από την παρέα.

Είναι ο 18χρονος Μανώλης Ανδρέου, μαθητής της τελευταίας τάξης του οκτατάξιου της Βάρδας.

Ο Μανώλης  αιμόφυρτος, με τα χέρια του να κρέμονται από τους καρπούς, μεταφέρεται σε έναν γιατρό στη Βάρδα, στη συνέχεια στη Νέα Μανωλάδα για να καταλήξει από την Πάτρα στο Αρεταίειο Νοσοκομείο στην Αθήνα. Εκεί οι γιατροί  ύστερα από συμβούλιο αποφασίζουν αμφοτερόπλευρο ακρωτηριασμό.

 

«Η ζωή είναι ζωή»

54 χρόνια μετά, συναντήσαμε στον όμορφο κήπο του σπιτιού του στη Βάρδα, τον  72 χρονο σήμερα Μανώλη  Ανδρέου. «Το σοκ που έπαθα όταν είδα ότι δεν είχα χέρια από τους καρπούς και κάτω  ήταν ισχυρό. Το ξεπέρασα όμως σύντομα γιατί η ζωή είναι ζωή», μας λέει με νόημα.

 

Άνθρωπος με καθαρό μυαλό, διαβασμένος, αριστερός ιδεολόγος που όχι μόνο δεν κατέθεσε «τα όπλα», αλλά έδωσε μάχες και τις κέρδισε.

Τελειώνοντας το οκτατάξιο έδωσε προφορικές εξετάσεις για την Νομική Σχολή αλλά δεν τα κατάφερε. Από τότε μέχρι σήμερα έχει κάνει πολλές δουλειές και η τελευταία του ήταν βιβλιοπώλης με κατάστημα στην Πάτρα. Παντρεύτηκε, έκανε ένα γιό για τον οποίο δηλώνει περήφανος και σήμερα συνταξιούχος πια απολαμβάνει την ζωή στο σπίτι του  στην Βάρδα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:  ΠΑΤΡΑ: ΤΟ «ΘΑΥΜΑ» ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ Έφτιαξαν Πλατεία… ρεφενέ! ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟ

Δεύτερος από αριστερά, αρχηγός του ΠΑΟ Βάρδας

Αρχηγός ομάδας

Ο κ. Μανώλης δεν έχει στερηθεί κάτι από την ζωή του. Ο ακρωτηριασμός  δεν στάθηκε εμπόδιο. Καλός ποδοσφαιριστής, υπήρξε μάλιστα  για ένα διάστημα και αρχηγός του ΠΑΟ Βάρδας.  Έγιναν προσπάθειες να φορέσει τεχνητά μέλη αλλά δεν ευοδώθηκαν. Έτσι μέσα από πατέντες συνέχισε να γράφει, να οδηγεί, να κάνει χειρονακτικές εργασίες, να καλλιεργεί, να ραντίζει, να ξεφυλίζει… «Δεν στερήθηκα τίποτα, τα κατάφερα και τα καταφέρνω όλα», μας λέει χαμογελώντας και συνεχίζει: «Και διακόσια χέρια να έχεις άμα δεν έχεις ψυχή και μυαλό δεν καταφέρνεις τίποτα».

Γεννήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 1942

Στίβεν Χόκινγκ: Ο άνθρωπος που θα ζούσε μέχρι τα 23 του «κλείνει» τα 76!

επιμέλεια: Ναυσικά Διαμαντοπούλου08/01/201822:167

Εκτύπωση

15 SHARES

FacebookWhatsAppMessengerTwitterPinterest

Ήταν μόλις 21 ετών, το 1963, όταν διαγνώστηκε με ALS – Οι γιατροί του έδιναν δύο χρόνια ζωής – Ο λόγος που τα καταφέρνει να επιβιώνει με τη νόσο

Τα 76 του χρόνια συμπληρώνει σήμερα ο εμβληματικός φυσικός και κοσμολόγος Στίβεν Χόκινγκ. Διαψεύδοντας κάθε προγνωστικό έχει ξεπεράσει κατά πολύ το όριο ζωής που τού είχαν δώσει οι γιατροί, όταν διαγνώστηκε με Αμυοτροφική Πλάγια Σκλήρυνση πριν από 55 χρόνια.

Ήταν μόλις 21 ετών, το 1963, όταν ο Χόκινγκ διαγνώστηκε με ALS. Η ασθένεια αυτή προκαλεί προοδευτικό εκφυλισμό και νέκρωση των νευρικών κυττάρων που ελέγχουν την κίνηση την εκούσια κίνηση των μυών, όπως μάσημα, περπάτημα, ομιλία και αναπνοή. Οι γιατροί τού έδιναν μόνο δύο χρόνια ζωής.

Όμως πώς έχει καταφέρει να ζήσει τόσα πολλά χρόνια με μία ασθένεια που τυπικά είναι θανατηφόρα μέσα σε λίγα χρόνια;

Στην πραγματικότητα ουδείς γνωρίζει γιατί ο Χόκινγκ συνεχίζει να ζει με ALS, που είναι γνωστή και ως νόσος Λου Γκέρινγκ. Όμως οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η εξέλιξη της νόσου ποικίλει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αν και ο μέσος όρος προσδόκιμου ζωής μετά τη διάγνωση της ασθένειας είναι περίπου τρία χρόνια, περίπου το 20% των ασθενών ζει πέντε, ένα 10% ζει δέκα, ενώ ένα 5% ζει 20 ή και περισσότερα χρόνια μετά τη διάγνωση, σύμφωνα με το ALS Association.

Ένας παράγοντας που παίζει ρόλο στον χρόνο ζωής των ασθενών είναι τα γονίδια. Οι επιστήμονες έχουν ταυτοποιήσει πάνω από 20 διαφορετικά γονίδια που συμβάλλουν στην ALS, σύμφωνα με τον δρα. Anthony Geraci, διευθυντή του Νευρομυολογικού Κέντρου του Ινστιτούτου Νευροεπιστήμης της Νέας Υόρκης.

Από την πλευρά του ο Λιο ΜακΚλάσκι, αναπληρωτής καθηγητής νευρολογίας και ιατρικός διευθυντής του ALS Center στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, το 2012 είχε αναφέρει στο Scientific American:

«Πρόκειται για μια απίστευτα μεταβλητή διαταραχή από πολλές απόψεις. Κατά μέσο όρο, οι άνθρωποι ζουν δύο έως τρία χρόνια μετά τη διάγνωση. Αλλά αυτό σημαίνει πως οι μισοί περίπου ζουν περισσότερο. Το προσδόκιμο ζωής ενεργοποιεί δύο πράγματα: οι κινητικοί νευρώνες που διατρέχουν το διάφραγμα, δηλαδή οι μύες του σχετίζονται με το αναπνευστικό. Κοινός τρόπος θανάτου των ασθενών είναι η αναπνευστική ανεπάρκεια», σημείωσε.

«Ακόμη ένα είναι η επιδείνωση καταπιεσμένων μυών που μπορεί να οδηγήσουν σε υποσιτισμού και αφυδάτωση. Εάν κάποιος ασθενής δεν έχει αυτά τα δύο, μπορεί να ζήσει για μεγάλο διάστημα, ακόμα και εάν χειροτερεύσει. Αυτό που συνέβη στον Χόκινγκ είναι απλά εκπληκτικό. Αυτός σίγουρα είναι εξαίρεση».

Οι τελευταίες πέντε δεκαετίες δεν ήταν εύκολες για τον Στίβεν Χόκινγκ. Πλέον είναι καθηλωμένος σε μηχανοκίνητο αναπηρικό καροτσάκι και δεν έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τους περισσότερους από τους μύες του. Το 1985 έχασε την ικανότητα ομιλίας και σήμερα επικοινωνεί μέσω ενός συστήματος παραγωγής ομιλίας μέσω υπολογιστή.

Το 1985, ο Χόκινγκ προσβλήθηκε από πνευμονία που απειλούσε τη ζωή του. Η τότε σύζυγός του, Τζέιν, είχε αρνηθεί να τερματίσει την μηχανική υποστήριξη, με αποτέλεσμα μία τραχειοτομή που θα απαιτούσε την εικοσιτετράωρη νοσηλευτική φροντίδα, και θα αφαιρούσε ότι είχε απομείνει από την ομιλία του.

Η υγειονομική υπηρεσία θα πλήρωνε για οίκο ευγηρίας, αλλά η Τζέιν ήταν αποφασισμένη ότι θα ζούσε στο σπίτι. Το κόστος της φροντίδας χρηματοδοτήθηκε από ένα αμερικανικό ίδρυμα.  Νοσοκόμες μισθώθηκαν για τις τρεις βάρδιες που απαιτούνταν για να παρέχουν την εικοσιτετράωρη υποστήριξη που απαιτούνταν.

Ένας από εκείνους που απασχολούνταν ήταν η Ελειν Μέισον, η γυναίκα που θα γινόταν η δεύτερη σύζυγός του.

Στίβεν Χόκινγκ – Ελέιν Μέισον

Η ζωή του… μία ταινία

Η ζωή του έγινε ταινία με τίτλο «Η θεωρία των πάντων», η οποία προτάθηκε για πέντε Όσκαρ.

Βασίστηκε στην αυτοβιογραφία Travelling to Infinity: My Life with Stephen της Τζέιν Γουάιλντ Χόκινγκ και αφηγείται τη σχέση της με τον πρώην σύζυγό της, Στίβεν Χόκινγκ καθώς και τη διάγνωσή του με τη νόσο του κινητικού νευρώνα και την επιτυχία στη φυσική.

Τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο Τζέιμς Μαρς, ενώ τον Χόκινγκ ενσάρκωσε ο Έντι Ρεντμέιν, μία ερμηνεία που του χάρισε Χρυσή Σφαίρα και  Όσκαρ Ά Ανδρικού Ρόλου.

Μάλιστα, ο ίδιος ο φυσικός είχε συγχαρεί με ανάρτηση στο facebook τον Ρεντμέιν κατά την τελετή απονομής των Όσκαρ τον Φεβρουάριο του 2015. Αν και ήταν προσκεκλημένος στην τελετή, η  κατάσταση της υγείας του δεν τού επέτρεψε το ταξίδι.

Ορθόδοξη πίστη

Ο «Άγιος» των περιθωριακών (ΦΩΤΟ & VIDEO)

8 Απριλίου 2013

Συνέντευξη στη Στέλλα Μεϊμάρη

Ο φύλακας άγγελος των τσιγγανόπουλων και των εξαρτημένων παιδιών στο Δενδροπόταμο Θεσσαλονίκης, Αρχιμανδρίτης Αθηναγόρας Λουκατάρης, μιλάει στο»Αγιορείτικο Βήμα»

Το Κέντρο Προστασίας Ανηλίκων «ΡΟΜ», «Φάρος του Κόσμου»,είναι φορέας έμπρακτης αγάπης προς τα εξαρτημένα παιδιά που καθημερινά εγκλωβίζονται στο παιχνίδι του θανάτου καθώς και προς τα παιδιά των ROM που τόσο βίαια και πρόωρα χάνουν την παιδική αθωοτητά τους εξυπηρετώντας απάνθρωπα συμφέροντα.

Από τον Φεβρουάριο του 2005 ο Αρχιμανδρίτης Αθηναγόρας Λουκατάρης, με την προτροπή και ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. κ. Βαρνάβα, αναλαμβάνει την ίδρυση και την λειτουργία του ‘’Κέντρου προστασίας ανηλίκων ROM’’ αλλά και του ‘’Κέντρου υποδοχής εθισμένων νέων’’ στον Δενδροπόταμο της Θεσσαλονίκης.

Πατέρα Αθηναγόρα, θα θέλατε να μας πείτε πως προέκυψε η όλη ιδέα δημιουργίας του «Φάρου του Κόσμου»;

Τα παιδιά του Δενδροποτάμου, στην πλειοψηφία τους τσιγγανόπουλα, δεν πηγαίνουν στο σχολείο. Μεγαλώνοντας αναπτύσσουν, όπως είναι φυσικό, έντονη παραβατικότητα, καθώς αδυνατούν να αποκατασταθούν επαγγελματικά και να ενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο. Η Ι. Μ. Νεαπόλεως και  Σταυρουπόλεως, ανταποκρινόμενη στις απεγνωσμένες εκκλήσεις κάποιων ευαίσθητων δασκάλων για βοήθεια, αποφάσισε να στείλει στην ενορία του Αγ. Νεκταρίου έναν ιερέα με κύρια αποστολή να οδηγήσει τα παιδιά στα θρανία. Αποφασίστηκε να είμαι εγώ ο ιερέας αυτός.

Έφτασα στο Δενδροπόταμο πριν από οκτώ χρόνια. Πρώτιστο μέλημά μου ήταν να εξασφαλίσω τα γεύματα των παιδιών, ενώ για το πρωινό τους ξύπνημα χρειάστηκε να βγω πόρτα πόρτα  στις γειτονιές για να τα συγκεντρώσω. Σύντομα κατάλαβα ότι  για ορισμένα από αυτά,  που οι γονείς τους βρίσκονταν στη φυλακή, έπρεπε να δημιουργηθεί ένας χώρος μόνιμης και συνεχούς φροντίδας. Έτσι, παράλληλα με το μαγειρείο, οργανώσαμε και φιλοξενείο στην κατακόμβη του Αγ. Νεκταρίου αρχικά και στη συνέχεια σε μονοκατοικία που μας παραχωρήθηκε στην ίδια περιοχή από ενορίτες μας.

Σήμερα φιλοξενούμε οκτώ παιδιά, ενώ είμαστε σε θέση να παρέχουμε όλα τα γεύματα της ημέρας στα παιδιά του συνοικισμού που προσέρχονται στην τραπεζαρία της κατακόμβης. Στον ίδιο χώρο διατίθενται  καθημερινά περίπου διακόσιες μερίδες φαγητού σε συντοπίτες μας που το έχουν ανάγκη. Επιπλέον φροντίζουμε για την ιατροφαρμακευτική κάλυψή τους και για τους τακτικούς εμβολιασμούς των μικρότερων παιδιών.

Τελείτε ένα πραγματικά τεράστιο έργο. Όλο αυτό βασίζεται αποκλειστικά στην ιδιωτική πρωτοβουλία και τους εθελοντές;

Ο Φάρος του Κόσμου δεν είναι επιδοτούμενο ίδρυμα και δεν διαχειρίζεται κονδύλια κρατικά ή ιδιωτικά. Οτιδήποτε διαθέτουμε προς τα έξω ή καταναλώνουμε για τις λειτουργικές μας ανάγκες  προέρχεται από ευγενικές χορηγίες συνανθρώπων μας. Τρόφιμα, ρούχα, παπούτσια, καύσιμα και φάρμακα προσφέρονται από επαγγελματίες ή ιδιώτες, άλλοτε από το περίσσευμα και άλλοτε από το υστέρημά τους. Παράλληλα μια πολυάριθμη ομάδα εθελοντών φροντίζει για την έγκαιρη και σωστή διεκπεραίωση όλων των εργασιών, αλλά και την ενισχυτική διδασκαλία και τη δημιουργική απασχόληση των παιδιών μας.

Σύντομα όλες οι δραστηριότητες που αφορούν τα παιδιά θα στεγαστούν σε ειδικά μελετημένους χώρους , που θα χτίσει για μας η Φιλόπτωχος Αδελφότης Ανδρών Θεσσαλονίκης. Σε αυτές τις εγκαταστάσεις θα μπορέσουν οι εθελοντές μας να αναπτύξουν με μεγαλύτερη άνεση και πολλαπλάσια απόδοση το θεάρεστο κοινωνικό τους έργο.

Θα ήθελα να μας μεταφέρετε τη βιωματική σας εμπειρία και να μας πείτε πως είναι η καθημερινή συναναστροφή με αυτά τα παιδιά;

Η συναναστροφή με αυτά τα παιδιά μου χαρίζει καθημερινά έντονες συγκινήσεις, τις οποίες χαίρομαι να μοιράζομαι με τους συνεργάτες μου. Δύο ξεχωριστές για μένα στιγμές θα ήθελα να μοιραστώ και μαζί σας.

Οδηγούσα μια μέρα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, όταν με σταμάτησε το κόκκινο στο ύψος της Διεθνούς Εκθέσεως. Ένα παιδάκι με κουβά πετάχτηκε από τη νησίδα και βάλθηκε να καθαρίζει το τζάμι του αυτοκινήτου μου. Τότε ακούστηκε από το πίσω κάθισμα ο μικρός που είχα μαζί μου να λέει «μπαμπά, πότε θα κάνεις το μεγάλο σπίτι για να πάρεις και αυτό το παιδάκι κοντά σου και όλα τα παιδάκια που τα βγάζουνε στους δρόμους; Έτσι μου ‘ρχεται να δώσω μια κλωτσιά στους κουβάδες και να καπελώσω τους κακούς ανθρώπους που τα εκμεταλλεύονται». Ίσως μαντέψατε ότι ο μικρός μου  ήταν κι αυτός παιδί των φαναριών, πριν τον αποσπάσουμε από τη συμμορία των ναρκομανών που τον εξέθετε στα φανάρια των μεγάλων δρόμων και στους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται.

Μια άλλη φορά ένα από τα μεγαλύτερα παιδιά μου είδε κάποιον να χτυπάει στο δρόμο ένα αδέσποτο σκυλάκι και μου είπε «μπαμπά, σε παρακαλώ, πες του να σταματήσει να χτυπάει  το σκυλάκι, γιατί δεν αντέχω να το βλέπω να υποφέρει, επειδή είναι μικρό και απροστάτευτο». Δεν πέσατε έξω, αν ήδη σκεφτήκατε, ότι και αυτό το παιδί μου είχε ανάλογες τραυματικές εμπειρίες πριν έλθει στο Κέντρο Προστασίας Ανηλίκων του Δενδροποτάμου.

Πιστεύετε ότι στις δύσκολες εποχές «της κρίσης και της απελπισίας» που διανύουμε, ο Χριστός δίνει διέξοδο και ελπίδα;

Ο Χριστός έδωσε ξεκάθαρο το μήνυμα σε όλους μας, όταν είπε «ο Παράδεισός σου είναι ο Συνάνθρωπός σου». Δεν είναι, λοιπόν, ο Παράδεισος μακριά για κανέναν. Αρκεί να κοιτάξει δίπλα του και να δει με τα μάτια της ψυχής του τον πλησίον του. Και να αναγνωρίσει μέσα σε αυτόν τη μοναδική και ανεπανάληπτη εικόνα του Θεού που αντιπροσωπεύει ο καθένας μας.

Αυτή η χειροπιαστή παρουσία του Θεού δίπλα μας και γύρω μας και μέσα μας είναι που μπορεί να μας στηρίξει στις κρίσιμες περιόδους της ζωής μας. Γιατί ο Θεός είναι αγάπη και ελπίδα, είναι δύναμη και παρηγοριά. Και ο Χριστός με τη Σταυρική Του θυσία μας έδωσε διέξοδο από την κρίση και την απελπισία. Έδειξε ότι η έξοδος από το μικρό και μίζερο και ματαιόδοξο εαυτό μας και το ανιδιοτελές και ανυπόκριτο πλησίασμα του συνανθρώπου μας είναι η μόνη λύση.

Κάθε προσφορά βοήθειας και συμπαράστασης προς τους αδελφούς μας αποτελεί ανταποδοτική κατάθεση θετικής ενέργειας σε έναν μυστικό λογαριασμό, ο οποίος ελέγχεται από ένα Υπερκόσμιο Λογισμικό. Η παγκοσμιοποίηση της ανθρωπιάς είναι η απάντηση.

 

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ Θ.Ε. 3 ΚΟΙΝΩΝΙΑ 3.3 ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ (3ο δίωρο)

Μτ.28, 16Οἱ δὲ ἕνδεκα μαθηταὶ ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, εἰς τὸ ὄρος οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς ὁ ᾿Ιησοῦς. 17 καὶ ἰδόντες αὐτὸν προσεκύνησαν αὐτῷ, οἱ δὲ ἐδίστασαν. 18 καὶ προσελθὼν ὁ ᾿Ιησοῦς ἐλάλησεν αὐτοῖς λέγων· ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. 19 πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος, 20 διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν· καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. ᾿Αμήν.

Οι χριστιανοί έχουν χρέος να απευθύνουν προς όλους τους ανθρώπους την κλήση για προσωπική γνωριμία και σχέση με το Χριστό, σύμφωνα με την πρόσκληση του Φιλίππου προς το Ναθαναήλ: “Έρχου και ίδε” (Ιωαν.1,47).

 Η  πρόσκληση αυτή απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο και εμπεριέχει τις εξής αρχές:
α) το σεβασμό της προσωπικής ετερότητας και της ελευθερίας της συνείδησης β) την αγάπη του άλλου ως «εικόνας του Θεού» και γ) την προσωπική ευθύνη που έχει ο χριστιανός, όταν προσκαλεί τον άλλον, για την επαλήθευση της αλήθειας του Χριστού στη ζωή του.

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Οι μαθητές/ μαθήτριες να: –          προσδιορίζουν τη θρησκευτική διάσταση της πολυπολιτισμικότητας στη σύγχρονη εποχή, –           εκτιμούν τη χριστιανική θέση για τον «θρησκευτικά έτερο» και τον «ξένο», –           αναδεικνύουν τρόπους ειρηνικής  συνύπαρξης των ανθρώπων σε πολυθρησκευτικά περιβάλλοντα.

Παρουσιάζοντας:

Η έννοια της πολυπολιτισμικότητας και οι θρησκευτικές διαστάσεις της.

–        «Κοιτάζοντας 10 Χ 2»: Προβολή εικόνων που αποτυπώνουν μορφές πολυπολιτισμικότητας στην καθημερινότητα των μαθητών/μαθητριών (π.χ. τάξη ή αυλή διαπολιτισμικού σχολείου, γειτονιές με μικτό εθνικά, θρησκευτικά κ.ά. πληθυσμό, μετανάστες σε αγροτικές δουλειές, προσευχή μουσουλμάνων στην Αθήνα, κ.λπ.). Στη συνέχεια αξιοποιώντας μερικές από τις λέξεις που κατέγραψαν συντάσσουν ορισμό για την έννοια «πολυπολιτισμικότητα».

Παντοπωλείο στο κέντρο της Αθήνας

Στιγμιότυπο από προσευχή Μουσουλμάνων σε συγκέντρωση στην Αθήνα.

           Άποψη Κομοτηνής 

Φωτογραφία από Ελληνικό Διαπολιτισμικό Σχολείο

 συνύπαρξη ανθρώπων ή ομάδων,με διαφερετικά πολιτιστικά χαρακτηριστικά αλλά και η αναγκαιότητα της ειρηνική συνύπαρξης και του αμοιβαίου σεβασμού
μεταξύ ανθρώπων με διαφορετικές πολιτιστικές εκφράσεις, οι οποίες μπορεί να αναφέρονται ή
να οφείλονται στα έθιμα, τις συνήθειες, στη γλώσσα, στη θρησκεία στις συμπεριφορές, στις προ-
τιμήσεις, στις ικανότητες, κ.λπ.
Πέτρου, Ι., Πολυπολιτισμικότητα και θρησκευτική ελευθερία,

Εφαρμόζοντας:

Προκλήσεις και δυσκολίες σε θέματα συμβίωσης και αποδοχής ανάμεσα σε ανθρώπους με διαφορετικές θρησκευτικές και αξιακές αναφορές. 

–        Έντεχνος συλλογισμός (Artful Thinking), Βλέπω, Ισχυρίζομαι, Αναρωτιέμαι και Σκέψου, Συζήτησε ισότιμα, Μοιράσου»: Προβάλλεται φωτογραφία συνύπαρξης πολιτισμών (π.χ. Από Αιγύπτιες αθλήτριες μπιτς βόλεϊ στους Ολυμπιακούς αγώνες του Ρίο). Οι μαθητές/μαθήτριες αποσαφηνίζουν διαστάσεις και δυσκολίες της συνύπαρξης σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα ανθρώπων με διαφορετικές θρησκευτικές αξίες.

Μπιτς Βόλεϊ Αιγύπτου – Γερμανίας στους Ολυμπιακούς Αγώνες 2016 στο Ρίο

Αγγελική Ζιάκα: Στόχος είναι η αμοιβαία κατανόηση

Αυτό τόνισε στο κλείσιμο των εργασιών του συνεδρίου η Αγγελική Ζιάκα, η οποία το κρίνει ως πολύτιμη παρακαταθήκη του προγράμματος. Η επικοινωνία μεταξύ των χριστιανών και μουσουλμάνων εκπαιδευτικών ήταν το ζητούμενο, σημείωσε και επισήμανε πως το πιο σπουδαίο αποτέλεσμα είναι κοινωνικό και εκπαιδευτικό. Εγκαινιάστηκε θεσμικά και εκπαιδευτικά η επικοινωνία των δύο πληθυσμιακών ομάδων της Θράκης. Χρειάζονται νέα εργαλεία κατανόησης του άλλου σημείωσε η κυρία Ζιάκα και τόνισε πως, γίναμε κοινωνοί της ειρηνικής και αγαθής προαίρεσης των μουσουλμάνων της Θράκης και της επιτακτικής ανάγκης τους για επικοινωνία με τον υπόλοιπο δημόσιο χώρο της Ελλάδας και του εξωτερικού”.

Είναι προφανές ότι το συνέδριο αυτό έθεσε ζητήματα. Κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίσει τις πραγματικότητες της Θράκης. Ότι τόσο ο Χριστιανισμός όσο και το Ισλάμ παίζουν σημαντικό ρόλο στην περιοχή. Πολλές φορές μέσα από παραμορφωτικούς καθρέφτες. Η δύσκολη δουλειά είναι αφενός να γίνουν αυτές οι πραγματικότητες κατανοητές αφετέρου να ακυρωθούν οι παραμορφωτικοί καθρέφτες. Αυτό ταυτόχρονα πρέπει να το προσπαθήσει η πολιτική εξουσία αλλά και η ίδια η τοπική κοινωνία. Γιατί αυτό που κυριαρχεί είναι η αγνωσία, όχι με τη θεολογική της έννοια αλλά με την πραγματική.

Διερευνώντας:

Η χριστιανική θεολογία απέναντι στην πολιτιστική και θρησκευτική ποικιλομορφία του σύγχρονου κόσμου.

Τοποθέτηση απέναντι στο κείμενο»: Επεξεργασία θεολογικού κειμένου για την παγκοσμιοποίηση με φύλλο εργασίας σε ομαδοσυνεργασία. (π.χ. Ιωάννης Ζηζιούλας, Μητρ. Περγάμου). Ακολουθεί συζήτηση για τη μαρτυρία της χριστιανικής διδασκαλίας διαχρονικά, με βάση τις χριστιανικές αρχές της αποδοχής και του σεβασμού της προσωπικής ετερότητας, της ανοικτότητας, της ελευθερίας, της αγάπης.

Η Ορθοδοξία στην εποχή της Παγκοσμιοποίησης

«Η παγκοσμιοποίηση προσφέρει ενότητα ατόμων, όχι προσώπων, γι’ αυτό και κατά τρόπο μυστηριώδη, ενώ προωθεί την παγκόσμια ενότητα, το κάνει ενθαρρύνοντας και καλλιεργώντας τις διακρίσεις μεταξύ εκείνων που ευδαιμονούν και εκείνων που δυστυχούν, προκαλώντας συχνά είτε συγκρούσεις συμφερόντων, είτε περιθωριοποίηση, αυτοεγκατάλειψη και επιτακτική απομόνωση όσων δεν κατορθώνουν να είναι αρκετά παραγωγικοί, ώστε να έχουν δικαίωμα στην ευδαιμονία.

[…] Καίριο ζήτημα δημιουργεί η θρησκεία στην πορεία της παγκοσμιοποίησης. Δεν είναι τυχαίο ότι στην περίφημη θεωρία για τη σύγκρουση των πολιτισμών, ο εισηγητής της θεωρίας διαχωρίζει τους πολιτισμούς ουσιαστικά με βάση τη θρησκεία. Αποτελεί επικίνδυνο στρουθοκαμηλισμό η τάση πολλών πολιτικών να υποτιμούν το ρόλο της θρησκείας στη ζωή ενός έθνους. Η θρησκεία διαμόρφωσε και εξακολουθεί να διαμορφώνει, άμεσα ή έμμεσα, πολιτιστικές ταυτότητες. Το πρόβλημα σήμερα είναι αν ο ρόλος της θρησκείας στη διαμόρφωση των πολιτισμικών ταυτοτήτων μπορεί να συνεχιστεί, και με ποιον τρόπο, στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης. Η πείρα του παρελθόντος, κατά το οποίο η θρησκεία χρησιμοποιήθηκε για να διαιρέσει ή να καταπιέσει, αντί να ενώσει και ελευθερώσει τους ανθρώπους, οδηγεί στην τάση να αποχρωματιστεί, όσο περισσότερο γίνεται ο πολιτισμός από τη θρησκεία. Αυτό είναι όχι μόνο ανεδαφικό, αλλά και επιζήμιο. Γιατί η θρησκεία από τη φύση της μπορεί να συντελέσει στην ανάπτυξη μιας υγιούς παγκοσμιότητας, απαλλαγμένης από τις στρεβλώσεις της παγκοσμιοποίησης. Ιδιαίτερα ισχύει αυτό για την Ορθοδοξία, η οποία με άξονα την έννοια του προσώπου μπορεί να δείξει προς μια παγκοσμιότητα που θα σέβεται τη διαφορά και την ετερότητα, που δεν φοβάται τον «άλλο», όσο διαφορετικός και αν είναι αυτός, ακόμα και στη θρησκεία του, αλλά θα τον αγκαλιάζει ως αδελφό. Μια τέτοια Ορθοδοξία, η οποία θα «αληθεύει εν αγάπη», κατά τη φράση του Παύλου, και όχι εν ζηλωτική μισαλλοδοξία, η οποία δεν θα ταυτίζει την υπόσταση της με μια εθνική ή κρατική οντότητα, αλλά θα διαποτίζει τον πολιτισμό με το πνεύμα της αγάπης και της ελευθερίας, είναι όχι μόνο ανεκτή, αλλά και άκρως αναγκαία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

[…] Η Ορθοδοξία ανέκαθεν δημιούργησε πολιτισμό, αλλά αυτό το έκανε όχι ταυτιζόμενη με εφήμερες κοσμικές δυνάμεις αλλά προβάλλοντας αιώνιες πνευματικές αρχές και ενδιαφερόμενη για τη διείσδυση των αρχών αυτών στον πολιτισμό. Τέτοιες βασικές και θεμελιώδεις πνευματικές αρχές είναι η αγάπη, η ελευθερία, η ακεραιότητα και μοναδικότητα του κάθε ανθρωπίνου προσώπου, η ιερότητα και ο σεβασμός του σώματος και της φυσικής δημιουργίας του θεού, και όλα όσα συναφή με αυτά εκφράζουν τον πολιτισμό ενός λαού. Ιδιαίτερα στις μέρες μας η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει χρέος να πάρει θέση ως προς τους κινδύνους που εγκυμονεί η παγκοσμιοποίηση για το ανθρώπινο πρόσωπο, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία του, αλλά και για το φυσικό περιβάλλον…

[…] Όσο υπάρχουν άνθρωποι, που αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους ως «εικόνες θεού», θα δημιουργούν πολιτισμό μέσα από τις σχέσεις τους με όσα το σώμα τους μπορεί να αισθανθεί, είτε ως ανθρώπινες είτε ως φυσικές παρουσίες. Όλα αυτά προϋποθέτουν τοπικούς και χρονικούς περιορισμούς. Ακόμα και αν όλοι οι άνθρωποι πιστεύουν στον ίδιο θεό, η πολιτισμική έκφραση της πίστεως τους θα ποικίλλει. Καμιά παγκοσμιοποίηση δεν μπορεί να εξαφανίσει τις πολιτιστικές ταυτότητες, παρά μόνον αν οι λαοί παύσουν να δημιουργούν.

Αν αυτό είναι αληθινό, τότε ίσως η παγκοσμιοποίηση να προσφέρει το πλαίσιο για δημιουργική συνάντηση των πολιτιστικών ταυτοτήτων, από την οποία δεν θα προκύψει ένας παγκόσμιος πολιτισμός, αλλά μια ώσμωση πολιτισμών, από την οποία θα ωφεληθούν ποιοτικά όλες οι πολιτιστικές ταυτότητες. Αυτό συνέβη πάντοτε στην ιστορία. Στην εποχή, λοιπόν, της παγκοσμιοποίησης θα ήταν λάθος κάθε περιχαράκωση των πολιτιστικών ταυτοτήτων ή αντιπαλότητα μεταξύ των και ευλογία η συνύπαρξη και ώσμωση τους . Από την ώσμωση αυτή καμιά πολιτισμική ταυτότητα, που έχει περιεχόμενο της την αλήθεια, δεν κινδυνεύει.»

Ιωάννης Ζηζιούλας, Μητροπολίτης Περγάμου, Πολιτιστικές ταυτότητες και παγκοσμιοποίηση, Ανακτήθηκε από διατίθεται στο http://www.antifono.gr

https://www.youtube.com/watch?time_continue=35&v=BArryOL8gvk

Αναπλαισιώνοντας:

Προσηλυτισμός, ιεραποστολή και  ειρηνική συνύπαρξη.

–         «Σχολιασμός επιχειρημάτων»: Δίνεται θεολογικό κείμενο για την ιεραποστολή που επισημαίνει τις διαφορές ανάμεσα στην ιεραποστολή και τον προσηλυτισμό (πχ. Ηλίας Βουλγαράκης). Οι μαθητές/μαθήτριες γράφουν στα δεξιά του κειμένου δύο σχόλιά τους. Ακολουθεί συζήτηση.

Ιεραποστολή και προσηλυτισμός

«Για τον ισχυρισμό ότι η ιεραποστολή βιάζει τις συνειδήσεις, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο βιασμός αυτός δεν μπορεί να ισχύει όταν υπάρχει ελευθερία. Και στο χριστιανικό κήρυγμα υπάρχει ελευθερία, γιατί ρητά και πάγια απαιτείται η οικειοθελής πρόσληψή του από μέρους των ακροατών, άσχετα αν σε ορισμένες περιπτώσεις ένας κακώς εννοούμενος ζήλος οδήγησε τους κήρυκες να μη συμμορφώνονται με την πάγια ιεραποστολική τακτική της διάδοσης της χριστιανικής πίστης με πνεύμα ελευθερίας.

Οι δόκιμοι ιεραπόστολοι κάθε εποχής συμμορφώθηκαν απόλυτα και στο σημείο αυτό με το πνεύμα της πίστης  που κήρυτταν. Χαρακτηριστικά είναι τα λεγόμενα για την τακτική ενός από τους τελευταίους μεγάλους ιεραποστόλους, του Ρώσου φωτιστή της Ιαπωνίας, αγ. Νικολάου Κασάτκιν: « Ο τρόπος που ευαγγελιζόταν ήταν το κήρυγμα στην οικογένεια. Απέφευγε τις θορυβώδεις εκδηλώσεις και τις διαλέξεις. Το κήρυγμα ήταν θετικό (όχι απολογητικό): ‘Είμαι Χριστιανός, πίστεψε αν θέλεις’, δίχως πολεμική, χωρίς καμιά κριτική των άλλων ομολογιών, χωρίς ακόμη επίθεση εναντίον του Βουδισμού και του Σιντοϊσμού. Ο Χριστιανισμός από μόνος του, πλήρης από αλήθεια, δεν κερδίζει τις ψυχές παρά μόνο με την ειρήνη».

Ηλία Βουλγαράκη, Ιεραποστολή: Δρόμοι και δομές, σσ.20-21.

Αξιολογώντας:

Η διαπολιτισμικότητα ως πρόκληση.

«Σύγκριση κειμένων»: Δίνονται σε ομάδες δύο κείμενα σχετικά με την πρόκληση της διαπολιτισμικότητας για να συγκρίνουν τις απόψεις των συγγραφέων (πχ. Πολύκαρπος Καραμούζης, Αναστάσιος Γιαννουλάτος Αρχιεπ. Αλβανίας). Στο τέλος κάθε μαθητής/μαθήτρια καταγράφει μια σκέψη σχετικά με την διαπολιτισμικότητα σε ένα αυτοκόλλητο χαρτί και το κολλάει σε παγκόσμιο χάρτη που έχει αναρτηθεί.

Διαπολιτισμικότητα και θρησκεία

«…Η ταύτιση του περιεχομένου της εθνικότητας με τη θρησκεία περιορίζει το περιεχόμενο της πρώτης αποκλειστικά και μόνο σε μια συγκεκριμένη εκδοχή της, ενώ αποστερεί τη δεύτερη από την οικουμενικότητα και την ανεκτικότητα που είναι σύμφυτη με την αποστολή της. Έτσι Έλληνας είναι ο χριστιανός και Τούρκος ο μουσουλμάνος, καθώς οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση της εθνικότητας αυτών των δύο λαών αφήνεται έκθετη και ουσιαστικά υπονομεύεται. Περαιτέρω, ο έλληνας μουσουλμάνος, ο έλληνας εβραίος, ο τούρκος χριστιανός ή ο τούρκος εβραίος θεωρούνται λιγότερο Έλληνες ή Τούρκοι αντίστοιχα, απ’ ό,τι οι υπόλοιποι. Παρομοίως ο έλληνας ορθόδοξος είναι συχνά ανυποψίαστος για το γεγονός ότι και άλλοι άνθρωποι, άλλης εθνικότητας ή καταγωγής, μοιράζονται την ίδια πίστη και παράδοση μαζί του, ενώ παράλληλα η ανεκτικότητα στη διαφορετική θρησκευτική πίστη κρίνεται ως «αντεθνική» συμπεριφορά. […] Η παρουσία των πολυπολιτισμικών-διαπολιτισμικών και κατ’ επέκταση πολυθρησκευτικών παραδόσεων στην εποχή της μετανεωτερικότητας και οι μετακινήσεις μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων στα παραδοσιακά εθνικά κράτη, τα οποία οφείλουν να επεξεργαστούν τρόπους κοινωνικής ενσωμάτωσης, επαναπροσδιορίζουν το περιεχόμενο της συζήτησης για το ρόλο τόσο των «εθνικών» κρατών όσο και των «εθνικών» Εκκλησιών».

Καραμούζης Πολύκαρπος, Η τραυματική σχέση θρησκείας και εθνικής ταυτότητας, ανακτήθηκε απόhttp://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=177243

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ Θ.Ε. 3 ΚΟΙΝΩΝΙΑ 3.4 ΔΙΑΛΟΓΟΣ (4ο δίωρο)

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα:

Οι μαθητές/ μαθήτριες να:

συσχετίζουν: τον διάλογο με την άσκηση της χριστιανικής αγάπης,  διερευνούν δυνατότητες και δυστοκίες διαλόγου: μεταξύ εκκλησιών και μεταξύ θρησκειών στη σύγχρονη εποχή.

Βιώνοντας:

Ο διάλογος ως στοιχείο προσέγγισης και κατανόησης.

–           «Χάρτης εννοιών»:  Αρχικά γίνεται Ιδεοθύελλα με την έννοια ‘διάλογος’. Στη συνέχεια οι απαντήσεις οργανώνονται σε εννοιολογικό χάρτη όπου ταξινομούνται τα χαρακτηριστικά ενός διαλόγου που αποσκοπεί στην προσέγγιση κι ενός διαλόγου συγκρουσιακού. (Επικοινωνία,σχέση,άνοιγμα,συνάντηση…εγωισμός,ιδιοτέλεια,ζήλεια…)

–          Εναλλακτικά:

«Άκουσε να μάθεις»: Οι μαθητές/μαθήτριες χωρίζονται σε δυάδες. Αποφασίζουν ποιος/ποια θα είναι ο/η Α και ποιος/ποια ο/η Β. Ο/Η Α διηγείται δύο φορές στον Β μια μικρή αληθινή ιστορία του. Την πρώτη φορά ο Β έχει μυστική οδηγία να μην προσέχει καλά το συνομιλητή του.

Τη δεύτερη φορά προσέχει ειλικρινά. Ακολουθεί συζήτηση για το πώς νιώθει ο/η Α κάθε φορά και για τα χαρακτηριστικά ενός σωστού διαλόγου, που αποσκοπεί στην επικοινωνία και την αμοιβαία κατανόηση.

Νοηματοδοτώντας:

Διάσπαση και αντιπαλότητα στην ιστορία των θρησκειών.

Προβάλλεται στους μαθητές/στις μαθήτριες γελοιογραφία σχετική με την αντιπαλότητα των θρησκειών. Αφού γράψουν 2 σκέψεις, τις μοιράζονται και ακολουθεί συζήτηση.

ο ο φανατισμός (ΚΟΙΝΟ) χαρακτηρίζει και τις τρείς μονοθειστικές θρησκείες:κάτι που στηρίζεται στην άποψη ότι ο καθένας από τη μεριά του κατέχει την Αλήθεια και θέλει να σώσει(;;;),επιβαλοντάς την, και τους άλλους!!!(ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΑΝΤΙΠΑΛΟΤΗΤΑΣ)

Εναλλακτικά:

«Η τροχιά της μάθησης»: Σε ομαδοσυνεργασία οι μαθητές/μαθήτριες εργάζονται με φύλλο εργασίας πάνω σε ιστορικές περιπτώσεις αντιπαλότητας και διάσπασης στην θρησκεία:

1.Τά κύρια αίτια τού σχίσματος τών εκκλησιών Ανατολής καί Δύσεως προσδιορίζονται συνήθως ώς θεολογικά (filioque), πολιτικά (ίδρυση τού παπικού κράτους καί τής φραγκικής αυτοκρατορίας από τό Καρλομάγνο) καί εκκλησιαστικά (παπικό πρωτείο, εκκλ. έθιμα κ.λπ). Ο σχηματικός αυτός διαχωρισμός δέν ανταποκρίνεται βεβαίως στή διαμορφωμένη πραγματικότητα, αφού δέν μπορεί νά γίνη λόγος περί μονομερούς επιδράσεως ενός εκάστου από τά αίτια αυτά στίς σχέσεις τών εκκλησιών Ανατολής καί Δύσεως. Πράγματι, δέν υπάρχει σαφής αλληλεξάρτηση τών πολιτικών καί τών εκκλησιαστικών αιτίων, καίτοι, όπως θά δούμε, στήν ίδρυση τόσο τού παπικού κράτους, όσο καί τής αυτοκρατορίας τής Δύσεως υπόκειται άμεσα ή έμμεσα ώς βασική ιδέα ή θεωρία περί τού παπικού πρωτείου.(Εκκλησιαστική Ιστορία,τόμος Β΄ Βλασίου Φειδά, σελ. 93-97)

2.   Κεφάλαιο 8
Ο Καρλομάγνος και η αυτονόμηση της Δύσης από τη Ρωμιοσύνη

Τον 8ο αιώνα συντελείται η οριστική ρήξη ανάμεσα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τη Δυτική Ευρώπη. Οι Φράγκοι αισθάνονται πλέον αρκετά ισχυροί ώστε να απαιτήσουν για τον εαυτό τους την αρχηγία της «Χριστιανικής Οικουμένης». Σύμφωνα όμως με τις μεσαιωνικές πεποιθήσεις, που φαίνεται πως ήταν βαθύτατα ριζωμένες στον πολύ κόσμο, στην κορυφή της Οικουμένης βρίσκεται ο Ρωμαίος αυτοκράτορας. Έτσι, ο πιο ένδοξος βασιλιάς των Φράγκων, ο Καρλομάγνος, θα χρειαστεί να στεφθεί αυτοκράτορας των Ρωμαίων το 800, ώστε να νομιμοποιήσει την εξουσία του. Στις σελίδες που ακολουθούν θα παρακολουθήσουμε λίγο πιο προσεκτικά τα γεγονότα που οδήγησαν στον οριστικό χωρισμό Δυτικής Ευρώπης και Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, από το 750 ως το 800. Κατά την προσωπική μας άποψη, αυτή η περίοδος είναι ιδιαίτερα αποφασιστική για τη γένεση της δυτικοευρωπαϊκής συνείδησης και του δυτικού πολιτισμού. Ήταν μέσα σ’ αυτά τα 50 χρόνια που η Δύση επέλεξε τη σύγκρουση με τη Ρωμαιοσύνη, σύγκρουση που δε σταμάτησε ποτέ μέχρι τις μέρες μας. Και ήταν επί βασιλείας του Καρλομάγνου που η Δύση ενώθηκε σ’ ένα ισχυρό κράτος το οποίο αποτέλεσε από τότε το όραμα των δυτικοευρωπαίων και ταυτόχρονα την απόδειξη της κοινής πολιτιστικής τους ρίζας την οποία επικαλούνται μέχρι σήμερα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η πρώτη προσπάθεια επανένωσης των δυτικοευρωπαίων, η ΕΟΚ των έξι, πραγματοποιήθηκε από τις χώρες τα εδάφη των οποίων αντιστοιχούσαν ακριβώς στην επικράτεια του Καρλομάγνου….
Οι αρχές του 8ου αιώνα βρήκαν την Ιταλία διαιρεμένη ανάμεσα στους Λογγοβάρδους και στους ελεύθερους Ρωμαίους που είχαν πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη. Διοικητικό κέντρο της ρωμαϊκής Ιταλίας ήταν η Ραβέννα και οι ελεύθερες περιοχές περιελάμβαναν τη Ν. Ιταλία με τη Σικελία, τη Νάπολη, και το διάδρομο Ραβέννας-Ρώμης με τη λεγόμενη . Ρωμαϊκή παρέμενε και η Βενετία με την Ίστρια.
Οι πόλεμοι Ρωμαίων και Λογγοβάρδων ήταν αδιάκοποι, και η Αυτοκρατορία έστελνε κατά καιρούς στρατό για να υπερασπίσει τα εδάφη της, αλλά είναι γεγονός ότι από το 580 και μετά, όταν Άβαροι, Πέρσες και Άραβες άρχισαν να φτάνουν ως τα τείχη της Κωνσταντινούπολης, η βαρύτητα της άμυνας στράφηκε προς τα ανατολικά. Επομένως, για καθαρά γεωπολιτικούς λόγους, οι δυτικές επαρχίες παραμελήθηκαν σε κάποιο βαθμό.
Το κενό εξουσίας που δημιουργήθηκε στη Δύση επέτρεψε (αν όχι υποχρέωσε) την ανάδειξη της Εκκλησίας σε πόλο στήριξης των δοκιμαζόμενων Ρωμαίων. Ο Πάπας ανέλαβε πρωτοβουλίες και αναμίχτηκε στο πολιτικό παιχνίδι προσπαθώντας να διασφαλίσει την επιβίωση των ομοεθνών του. ΄Έτσι, ο Πάπας Γρηγόριος Α’ ζήτησε το 594 από τον αυτοκράτορα να κλείσει ο ίδιος συνθήκη ειρήνης με τους Λογγοβάρδους, παρά την αντίθετη πολιτική βούληση της Κωνσταντινούπολης που προέκρινε τη στρατιωτική ήττα των βαρβάρων. Ο έβδομος αιώνας μας δίνει και άλλα τέτοια παραδείγματα πρωτοβουλιών του Πάπα.
Για τους δυτικούς και δυτικόφρονες ιστορικούς, αυτές οι πρωτοβουλίες δηλώνουν την αρχή της διάστασης ανάμεσα στην Αυτοκρατορία και τον Πάπα. Διάσταση που θα καταλήξει τελικά στο Σχίσμα και στην ανοιχτή έχθρα Αυτοκρατορίας και Δύσης. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετική. Για να αντιληφθούμε το ρόλο του Πάπα κατά τον 7ο και 8ο αιώνα δεν έχουμε παρά να προσφύγουμε σε παραδείγματα με Ρωμηούς Πατριάρχες και αρχιεπισκόπους της πρόσφατης Ιστορίας. Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κατά την Τουρκοκρατία είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Ο ρόλος του, εκτός από θρησκευτικός, ήταν και εθνικός. Ήταν ο Εθνάρχης όλων των υπόδουλων Ρωμηών και φρόντιζε, με ό,τι μέσα είχε στη διάθεσή του, για την καλυτέρευση της τύχης όλου του Γένους. Ένα δεύτερο παράδειγμα είναι ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου κατά τη διάρκεια της βρετανικής κατοχής, πριν το 1960. Κάπως έτσι, πρέπει να εκτιμήσουμε το ρόλο του Πάπα κατά τους δύσκολους εκείνους χρόνους που οι βάρβαροι περιέβαλαν από παντού τους Ρωμηούς της Ιταλίας. Οι κοσμικές βλέψεις και οι εδαφικές διεκδικήσεις που χαρακτηρίζουν την παπική ιστορία σε κατοπινούς αιώνες είναι αποτέλεσμα της κατάληψης του παπικού θρόνου από τους Φράγκους τον 11ο αιώνα και δεν πρέπει με κανένα τρόπο να τις μεταφέρουμε στους Ρωμηούς Πάπες του 8ου αιώνα.

ΡΩΜΙΟΣΎΝΗ Η ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ -ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗ

Αναλύοντας:

Το αίτημα του διαλόγου και της ειρηνικής συνύπαρξης εκκλησιών και θρησκειών.

–          «Ιστοεξερεύνηση μέσω διαδικτύου»: Οι μαθητές/μαθήτριες σε ομαδοσυνεργασία ερευνούν σελίδες οργανισμών και θεσμών που προωθούν τον διαχριστιανικό και διαθρησκειακό διάλογο (πχ. Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, Οικουμενικό Πατριαρχείο κ.λπ.). Παρουσιάζουν στην ολομέλεια τους σκοπούς, τις κοινές αξίες, τις δράσεις και τους συμμετέχοντες.

Α.   Διάλογος Άγιου Κυρίλλου με Μωαμεθανούς
Ένα σίγουρο παράδειγμα για όσους θέλουν να κάνουν      διαθρησκειακό διάλογο και συγχρόνως θέλουν να ονομάζονται και ορθόδοξοι…

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟΥΣ ΣΑΡΑΚΗΝΟΥΣ

Στο πρόγραμμα περιλαμβανόταν και η αντιμετώπιση των Μουσουλμάνων, οι οποίοι, αφού άρπαξαν τις πλούσιες εκείνες περιοχές της αυτοκρατορίας, δεν έπαυσαν ποτέ να ενεργούν επιδρομές στις ανατολικές της επαρχίες με κύριο σκοπό τη λεηλασία. Υπό την κυριαρχία των μουσουλμάνων Αράβων ζούσαν ακόμη πολλά εκατομμύρια χριστιανοί. Έπρεπε οι άνθρωποι αυτοί να πάρουν θάρρος και οι κατακτητές να αναγκαστούν να τους συμπεριφέρονται ηπιότερα. Αλλά τα βυζαντινά όπλα δεν μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά την κατάσταση.
Το 856 στάλθηκε στο χαλιφάτο της Βαγδάτης ο Φώτιος για πολιτικές διαπραγματεύσεις. Έπειτα από λίγα χρόνια, ίσως το 860, ανατέθηκε άλλη αποστολή στον Κωνσταντίνο, η οποία απέβλεπε στη βελτίωση της θέσης των εκεί χριστιανών με τις συζητήσεις που θα γίνονταν με τον Χαλίφη Μουταβακκήλ. Υπήρχε ελπίδα ότι θα ήταν δυνατή η κάμψη του φανατισμού και της ορμής των Αράβων με το λόγο, αλλά περισσότερο υπήρχε ελπίδα ότι το φρόνημα των υπόδουλων χριστιανών θα αναπτερωνόταν με την είδηση ότι κάποιος δυναμικός ομόθρησκός τους επισκέφτηκε την πρωτεύουσα του χαλιφάτου και ντρόπιασε τους μουσουλμάνους θεολόγους.
Έφτασε στην πρωτεύουσα του χαλιφάτου μαζί με ένα γραμματέα σε εποχή έξαρσης των πιέσεων και διώξεων κατά των χριστιανών. Μεταξύ των άλλων οι δυνάστες είχαν υποχρεώσει τους χριστιανούς να ζωγραφίσουν στις πόρτες των σπιτιών τους τη μορφή του διαβόλου. Κατά την επίσκεψή του ο Κωνσταντίνος ρωτήθηκε ειρωνικά από μουσουλμάνους τι σήμαινε η απεικόνιση αυτή. Απάντησε με χαρακτηριστική ευστροφία: «Βλέπω παραστάσεις διαβόλων και συμπεραίνω ότι στο εσωτερικό αυτών των σπιτιών κατοικούν χριστιανοί· επειδή, δηλαδή, οι διάβολοι δεν μπορούν να συμβιώσουν με αυτούς, βγήκαν έξω από τα σπίτια. Όπου δε βλέπω τις παραστάσεις αυτές, εκεί προφανώς οι διάβολοι κατοικούν μέσα».

Σε συζήτηση με μουσουλμάνους θεολόγους κατά τη διάρκεια συμποσίου ο Κωνσταντίνος έθιξε ένα από τα σπουδαιότερα σημεία διαφορών μεταξύ των δύο θρησκειών. Οι Χριστιανοί, είπε, βαδίζουν προς την απόκτηση της τελειότητας με ηθικούς αγώνες και δοκιμάζουν μεταπτώσεις στο δρόμο τους, αλλά τα επιτεύγματά τους είναι πιο πνευματικά. Οι Μουσουλμάνοι δεν αγωνίζονται ηθικά, διότι ο θρησκευτικός νόμος τους δεν έχει απαγορεύσεις, γι’ αυτό δεν μπορούν να προκόψουν σε ήθος.
Η αποστολή του Κωνσταντίνου στο αραβικό κράτος έφερε κάποια ανακούφιση στους εκεί χριστιανούς. Κατά την επιστροφή του αυτός πέρασε από το ασκητήριο του αδελφού του Μεθοδίου, στον Όλυμπο, και έμεινε λίγο χρόνο μαζί του για ανάπαυση.

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Δ. ΜΑΡΤΖΕΛΟΥ
Καθηγητή ΑΠΘ

ΟΙ ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ
ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Εισαγωγή                        (ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ)

Ὁ διαθρησκειακός διάλογος ὡς μέσο γιά τήν ἐπικράτηση τῶν ἰδεωδῶν τῆς εἰρήνης καί τῆς δικαιοσύνης κατά τή συμβίωση τῶν Χριστιανῶν μέ ἑτεροθρήσκους δέν ἦταν ἄγνωστος στήν πρακτική καί τήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας καί ἰδιαίτερα τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὡστόσο ἀπό τά μέσα τοῦ 20οῦ αἰώνα καί ἑξῆς ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία συνειδητοποίησε ἔτι περισσότερο τήν ἀνάγκη τοῦ διαθρησκειακοῦ διαλόγου, δεδομένου ὅτι στήν ἐποχή μας ὁ κίνδυνος τῶν θρησκευτικῶν ἀντιπαραθέσεων, ὅταν μάλιστα αὐτές τροφοδοτοῦνται ἀπό τό φανατισμό καί τή μισαλλοδοξία, μπορεῖ νά ἀποβεῖ μοιραῖος γιά τήν παγκόσμια εἰρήνη. Τά τραγικά γεγονότα τῆς 11ης Σεπτεμβρίου τοῦ 2001, πού χαρακτηρίστηκε ὡς «ἡ ἡμέρα πού ἄλλαξε τόν κόσμο», ἀλλά καί ὅσα ἀκολούθησαν στή συνέχεια, κατέδειξαν καί ἐπιβεβαίωσαν μέ τόν πιό εὔγλωττο τρόπο τήν ἀναγκαιότητα τοῦ διαλόγου καί τῆς συνεργασίας τῶν διαφόρων θρησκευτικῶν ἡγετῶν, προκειμένου νά μή μεταβάλλεται ἡ θρησκεία σέ ὄργανο ἐξυπηρέτησης ἐθνικιστικῶν ἐπιδιώξεων καί πολιτικῶν σκοπιμοτήτων εἰς βάρος ὄχι μόνο τῆς ἀνθρωπότητας, ἀλλά οὐσιαστικά καί τῆς ἴδιας τῆς θρησκείας. Ὅπως πολύ εὔστοχα ἐπισημάνθηκε ἤδη στή διακήρυξη τῆς Βέρνης (1994), «ὁ πόλεμος ἐν ὀνόματι τῆς θρησκείας εἶναι πόλεμος ἐναντίον τῆς θρησκείας».

α) Πανορθόδοξες ἀποφάσεις γιά τίς διαθρησκειακές πρωτοβουλίες τῆς Ὀρθοδοξίας

Μέσα στά πλαίσια τῆς νέας αὐτῆς πραγματικότητας ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἐπέδειξε ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον γιά τήν ἀνάληψη διαθρησκειακῶν πρωτοβουλιῶν, μέ στόχο τή διαφύλαξη καί ἐπικράτηση τῆς εἰρήνης ἀνά τόν κόσμο.
Ἤδη κατά τήν Α΄ Πανορθόδοξη Διάσκεψη τῆς Ρόδου (1961) συμπεριέλαβε στήν Ἡμερησία Διάταξη τῆς μέλλουσας νά συνέλθει Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τόσο τό θέμα «Ὀρθοδοξία καί ἄλλαι θρησκεῖαι» ὅσο καί τό θέμα «Συμβολή τῶν κατά τόπους Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν στήν ἐπικράτηση τῶν χριστιανικῶν ἰδεωδῶν τῆς εἰρήνης, τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀδελφοσύνης καί τῆς ἀγάπης μεταξύ τῶν λαῶν»1.
Σταθμό στή συνειδητοποίηση τῆς ἀναγκαιότητας τοῦ διαθρησκειακοῦ διαλόγου σέ πανορθόδοξο ἐπίπεδο ἀποτέλεσαν τόσο ἡ Α΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη (Σαμπεζύ, 1976), ὅσο καί ἡ Γ΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη (Σαμπεζύ, 1986), ἡ ὁποία μάλιστα στό μακροσκελές Κείμενό της ἀναφέρεται, σύμφωνα καί μέ τόν τίτλο τοῦ Κειμένου, στή «Συμβολή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας εἰς ἐπικράτησιν τῆς εἰρήνης, τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀδελφοσύνης καί τῆς ἀγάπης μεταξύ τῶν λαῶν, καί ἄρσιν τῶν φυλετικῶν καί λοιπῶν διακρίσεων»…ἐ

β) Διμερεῖς Ἀκαδημαϊκές Διασκέψεις
μέ τόν Ἰουδαϊσμό καί τό Ἰσλάμ

Οἱ Ἀκαδημαϊκές Διασκέψεις μέ τόν Ἰουδαϊσμό καί τό Ἰσλάμ ξεκίνησαν χάρις στίς πρωτοβουλίες τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ὀρθοδόξου Κέντρου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου στό Σαμπεζύ (Γενεύη) μακαριστοῦ Μητροπολίτη τότε Ἑλβετίας καί κατόπιν Ἀδριανουπόλεως κ. Δαμασκηνοῦ.
Μέ τόν Ἰουδαϊσμό, ὕστερα ἀπό μιά προκαταρκτική συνάντηση ἐκπροσώπων τῶν δύο θρησκειῶν πού ἔγινε στή Γενεύη τό 1976, πραγματοποιήθηκαν μέχρι τώρα ἑπτά Ἀκαδημαϊκές Διασκέψεις. Ἡ πρώτη ἔλαβε χώρα στή Λουκέρνη (16-18 Μαρτίου 1977) μέ θέμα «Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου στήν Παλαιά καί τήν Καινή Διαθήκη», ἡ δεύτερη στό Βουκουρέστι (29-31 Ὀκτωβρίου 1979) μέ θέμα «Παράδοση καί Κοινότητα στόν Ἰουδαϊσμό καί τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία», ἡ τρίτη στήν Ἀθήνα (21-24 Μαρτίου 1993) μέ θέμα «Συνέχεια καί ἀνανέωση», ἡ τέταρτη στή Μααλέχ Χασαμίσα τῆς Ἱερουσαλήμ (13-16 Δεκεμβρίου 1998) μέ θέμα «Ἡ ἀντιμετώπιση τοῦ σύγχρονου κόσμου ἀπό τήν Ὀρθοδοξία καί τόν Ἰουδαϊσμό», ἡ πέμπτη στή Θεσσαλονίκη (27-29 Μαΐου 2003) μέ θέμα «Ἡ πιστότητα στίς πηγές: κοινή δέσμευση γιά τήν εἰρήνη καί τή δικαιοσύνη»3, ἡ ἕκτη στήν Ἱερουσαλήμ (14-15 Μαρτίου 2007) μέ θέμα «Θρησκευτική ἐλευθερία καί ἡ σχέση μεταξύ ἐλευθερίας και θρησκείας»4 καί ἡ ἕβδομη στήν Ἀθήνα (10-12 Νοεμβρίου 2009) μέ θέμα «Ὁ κόσμος μέσα στήν κρίση: Ἠθικές προκλήσεις και θρησκευτικές προοπτικές»5.

γ) Διαθρησκειακά Συνέδρια καί Συναντήσεις ἐκπροσώπων τῶν τριῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν

Ἐκτός ἀπό τίς παραπάνω Ἀκαδημαϊκές Διασκέψεις τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ὅπως εἴπαμε, ἀνέπτυξε πρωτοβουλίες γιά τήν πραγματοποίηση ὄχι μόνο Διεθνῶν Διαθρησκειακῶν Συνεδρίων ἀλλά καί Συναντήσεων ἡγετῶν καί ἐκπροσώπων τῶν τριῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν. Μέχρι τώρα πραγματοποιήθηκαν τρία Διεθνή Διαθρησκειακά Συνέδρια καί τρεῖς Διαθρησκειακές Συναντήσεις.
Ὅσον ἀφορᾶ τά Διαθρησκειακά Συνέδρια, καί τά τρία πραγματοποιήθηκαν στήν Κωνσταντινούπολη σέ συνεργασία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου μέ τό Ἵδρυμα τῆς Νέας Ὑόρκης «Κραυγή τῆς συνειδήσεως» καί εἶχαν ὡς θέμα «Εἰρήνη καί Ἀνεκτικότητα (Ἀνεξιθρησκεία)». Τό πρῶτο ἔλαβε χώρα μεταξύ 7-9 Φεβρουαρίου 1994 καί κατέληξε στήν περίφημη Διακήρυξη τοῦ Βοσπόρου, ἡ ὁποία καταδικάζει κάθε μορφή πολέμου καί κυρίως τοῦ πολέμου ἐν ὀνόματι τῆς θρησκείας, τονίζοντας τήν ἀνάγκη συνεργασίας τῶν τριῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν γιά τήν ἐπικράτηση τῆς εἰρήνης, τῆς ἀμοιβαίας ἀνοχῆς καί συνυπάρξεως στόν κόσμο, στόν ὁποῖο ἡ ἔξαρση τοῦ ἐθνικισμοῦ ὁδηγεῖ σέ συγκρούσεις καί αἱματοχυσίες. Γι’ αὐτό καί ὑπογραμμίζει τήν ὑποχρέωση τῶν πολιτικῶν καί θρησκευτικῶν ἡγετῶν νά καλλιεργήσουν καί νά προωθήσουν μέ κάθε μέσο τό διάλογο μεταξύ τῶν ἀνθρώπων καί τῶν λαῶν γιά τήν οἰκοδόμηση τῆς ἀμοιβαίας ἐμπιστοσύνης, τῆς ἀγάπης καί τοῦ ἀλληλοσεβασμοῦ9. Στό δεύτερο πού συνῆλθε μεταξύ 7 καί 9 Νοεμβρίου 2005 ὁ Παναγιώτατος Οἰκουμενικός Πατριάρχης στήν ἐναρκτήρια ὁμιλία του ὑπογράμμισε τήν ἀνάγκη τῆς εἰρηνικῆς συνύπαρξης τῶν ὀπαδῶν διαφορετικῶν θρησκειῶν γιά τό καλό τόσο τῶν πιστῶν ὅσο καί τῶν ἀπίστων καί ἐξέφρασε τήν ἐλπίδα ὅτι ἡ ἐν λόγω Συνάντηση θά ἀποκαλύψει τίς δυνατότητες κατανόησης, ἤ τουλάχιστον τήν ἀπεμπλοκή τῆς θρησκείας ἀπό γεγονότα πού ὁδηγοῦν σέ συγκρούσεις10. Στο τρίτο πού συνῆλθε πρίν ἀπό τρεῖς βδομάδες ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης στήν ὁμιλία του τόνισε ὅτι τό μεγαλεῖο καί εἰδικά ἡ μυστική ἀναζήτηση τοῦ Θεοῦ ἀποκλείει τή συσχέτιση πολιτικῶν καί ἐθνικῶν συγκρούσεων μέ τή θρησκευτική πίστη.
Ἡ Γ΄ Διαθρησκειακή Συνάντηση πραγματοποιήθηκε ἐξ ἀφορμῆς τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων τῆς Ἀθήνας στό Μαρούσι (10-11 Αὐγούστου 2004) μέ πρωτοβουλία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου καί τοῦ Ὀλυμπιακοῦ Δήμου Ἀμαρουσίου, μέ θέμα «Θρησκεία, εἰρήνη καί ὀλυμπιακό ἰδεῶδες». Στή Συνάντηση αὐτή ἐκτός ἀπό τούς ἐκπροσώπους τῶν τριῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν προσκλήθηκαν καί παρευρέθηκαν καί ἐκπρόσωποι τοῦ Βουδισμοῦ, προκειμένου νά προβληθεῖ ἀπό κοινοῦ ἐκ μέρους τῶν ἐκπροσώπων τῶν τεσσάρων μεγάλων θρησκειῶν ἡ ἰδιάζουσα ἀποστολή τῆς θρησκείας γιά τήν εἰρηνική συνύπαρξη τῶν ἀνθρώπων καί τῶν λαῶν στή νέα πραγματικότητα τῆς ἐποχῆς μας.

Συμπέρασμα

Ὁ διαθρησκειακός διάλογος τῆς Ὀρθοδοξίας μέ τόν Ἰουδαϊσμό καί τό Ἰσλάμ πού ξεκίνησε καί συνεχίζει τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο ἀναδεικνύει τό βάθος τῆς εἰλικρινοῦς διαθρησκειακῆς συνεργασίας ὄχι μόνο γιά τήν ὑπέρβαση τῶν ὀδυνηρῶν ἐμπειριῶν καί φορτίσεων τοῦ ἱστορικοῦ παρελθόντος, ἀλλά καί γιά τήν ἀπό κοινοῦ ἀντιμετώπιση τῶν σύγχρονων κοινωνικῶν προβλημάτων πού συνιστοῦν ἀπειλή γιά τόν ἄνθρωπο καί τόν κόσμο. Ἀναφερόμενη στήν πολιτική σημασία τῶν διαθρησκειακῶν πρωτοβουλιῶν καί δραστηριοτήτων τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἡ τότε ὑπουργός Παιδείας τῆς Ἑλλάδος κ. Μαριέττα Γιαννάκου, ἐπ’ εὐκαιρία τῆς συμμετοχῆς της στίς ἐργασίες τοῦ Β΄ Διαθρησκειακοῦ Συνεδρίου στήν Κωνσταντινούπολη (2005), τόνισε ἐπί λέξει τά ἑξῆς, μέ τά ὁποῖα θά ἤθελα νά κλείσω τήν παρούσα εἰσήγησή μου: «Σέ μιά ἐποχή πού κινδυνεύουμε νά ἐπιβεβαιωθεῖ σέ κάποιο βαθμό τό βιβλίο τοῦ Χάντιγκτον “Ἡ σύγκρουση τῶν πολιτισμῶν”, ἡ δουλειά πού κάνει τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο σέ συνεργασία μέ μετριοπαθεῖς μουσουλμάνους, μέ τό Βατικανό, ἀλλά καί μέ ὅλα τά δόγματα, ἀκόμα καί μέ τόν Δαλάι Λάμα, προσλαμβάνει τεράστια πολιτική ἀξία»16.

Εναλλακτικά

«Έντεχνος συλλογισμός (Artfulthinking): Βλέπω, Ισχυρίζομαι, Αναρωτιέμαι, και Δάσκαλος σε ρόλο»: Προβάλλονται στους μαθητές/στις μαθήτριες φωτογραφίες από συναντήσεις εκπροσώπων Εκκλησιών ή ΘρησκευμάτωνΜε τη μέθοδο της χιονοστιβάδας οι μαθητές/ μαθήτριες θέτουν τα ερωτήματά τους στον/ στην εκπαιδευτικό, που κρατώντας μια φωτογραφική μηχανή, υποδύεται τον/την δημοσιογράφο που είχε παραστεί σε αυτές τις ιστορικές στιγμές, δίνει απαντήσεις και θέτει απορίες που προωθούν τη συζήτηση.

Εφαρμόζοντας:    (ΝΑ ΕΝΤΕΙΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΜΑΣ!!!)

Ο διάλογος ως άσκηση αγάπης.

1.αξιοποίηση με σύντομη απόδοση θεολογικού κειμένου (π.χ. Άγιος Νεκτάριος) 

2. Υπέρβαση δογματικών διαφορών

Τα τρία πρόσωπα μετέχουν στις ενέργειες του καθενός εξ αυτών.Αφήνοντας κατά μέρος το θέμα του filioque(που οφείλεται κατά μέγα μέρος σε παρανόηση και δεν παρουσιάζει ανυπέρβλητα εμπόδια),πρέπει να προσέξουμε δύο σπουδαία σημεία.Αφ ενός μεν είναι ο Κύριος Ιησούς που στέλνει το Πνεύμα στούς ανθρώπους:”“Οταν έλθει ο Παράκλητος,όν εγώ πέμψω υμιν παρά του πατρός””(Ιω.15,16)…””Εαν δε πορευθώ,πέμψω αυτόν πρός υμάς””(Ιω,16,7).Αφετέρου ο Κύριος μας δεν είναι μόνον η αιτία αλλά και ο σκοπός της αποστολής του Πνεύματος:“Το πνεύμα της αληθείας…ου γαρ λαλήσει αφ εαυτού,αλλά όσα ακούει λαλήσει…εκείνος εμέ δοξάσει,ότι εκ του εμούλήμψεται και αναγγελεί υμίν..ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ–Ανωνύμου μοναχού της Ανατολής(προλογίζει ο Σάββας Αγουρίδης)

  3.         Διάλογος θρησκειών

«Είναι καιρός όλοι να αντιληφθούμε ότι πολυπολιτισμική κοινωνία σημαίνει κατά βάση πολυθρησκευτική κοινωνία. Σε αυτήν την κοινωνία ειρήνη δεν είναι δυνατόν να υπάρξει χωρίς ειρήνη μεταξύ των θρησκειών. Και ειρήνη μεταξύ των θρησκειών δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς διάλογο μεταξύ των θρησκειών.

Αφετηρία ενός τέτοιου διαλόγου οφείλει να είναι η προβολή των στοιχείων που ενώνουν τις θρησκείες, παρά εκείνων που τις χωρίζουν. Αφετηρία ενός τέτοιου διαλόγου οφείλει να είναι η προβολή των κοινών αξιών των διαφόρων θρησκειών, παρά των αντιλήψεων εκείνων περί θρησκευτικής ανωτερότητας που υπονομεύουν την ανοχή στην διαφορετικότητα.

Στόχος ενός τέτοιου διαλόγου οφείλει να είναι η ανάδειξη της ενωτικής και ειρηνοποιητικής λειτουργίας των θρησκειών. Στόχος ενός τέτοιου διαλόγου οφείλει να είναι η συναίνεση των θρησκειών σε μια ελάχιστη κοινή ηθική, χωρίς ομολογιακή νόθευση».

Πατριάρχου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής Θεόδωρου Β΄ Πασχάλιο Μήνυμα 2012

 

4.    https://www.facebook.com/kefalouros.paterioustinos/videos/10212399441484068/

 

ΥΛΙΚΟ:

5 ώρες ·

Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος, οι Ισαπόστολοι & Φωτιστές των Σλάβων (11 Μαΐου)
Από την el.wikipedia.org

Αρχείο:Cyril Methodius25K.jpg
Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος ήταν αδέλφια, μοναχοί, με μεγάλη ιεραποστολική δράση. Σε αυτούς αποδίδεται ο εκχριστιανισμός των Σλάβων και η απόδοση γραφής στη σλαβική γλώσσα.
Στις αρχές του 9ου αιώνα, οι αδελφοί Κωνσταντίνος (μοναστικό όνομα Κύριλλος) και Μεθόδιος, δύο από τα επτά συνολικά παιδιά μιας γνωστής οικογένειας της πόλης της Θεσσαλονίκης, με έντονη θρησκευτικότητα. Στη βιογραφία του ο Άγιος Κύριλλος ισχυρίζεται ότι με τον αδελφό του κατάγονται από “βασιλικό γένος”. Εκείνη την εποχή ο πατέρας τους ήταν υπεύθυνος για τα θέματα στρατιωτικής διοίκησης της αυτοκρατορίας. Τα δύο αδέλφια μιλούσαν την ελληνική, ενώ είχαν σπουδάσει, ιδιαίτερα ο Κύριλλος, τη σλαβική , την εβραϊκή, τη συριακή και την αραβική γλώσσα, Η γνώση αυτών των γλωσσών τους διευκόλυνε στη μετέπειτα διακονία τους.[1]
Ο Μεθόδιος, του οποίου το κοσμικό όνομα ήταν Μιχαήλ, γεννήθηκε το 815. Ήταν άνθρωπος της πράξης και είχε ξεκινήσει καριέρα στον πολιτικό στίβο. Διορίστηκε διοικητής της Θεσσαλίας, ενώ αργότερα έγινε μοναχός σε ένα μοναστήρι στον Όλυμπο.
Ο Κύριλλος, του οποίου το κοσμικό όνομα ήταν Κωνσταντίνος, γεννήθηκε το 827. Σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έγινε ιερέας και μετέπειτα έφτασε στο βαθμό του επισκόπου. Δίδαξε τη Φιλολογία, Φιλοσοφία και Θεολογία.

Ιεραποστολή στο σλαβικό έθνος

Το 863, μετά απo αίτημα του Σλάβου ηγεμόνα της Μοραβίας Ρατισλάβου, όταν αυτοκράτορας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ήταν ο Μιχαήλ ο Γ’, ο Πατριάρχης Φώτιος επέλεξε τους Μεθόδιο και Κύριλλο, οι οποίοι διακρίνονταν για τη σοφία τους, για το δύσκολο έργο του εκχριστιανισμού των Σλάβων. Οι δύο ιερωμένοι δέχτηκαν με μεγάλη προθυμία και χαρά, θεωρώντας ότι με αυτό τον τρόπο θα υπηρετούσαν το θέλημα του Θεού και θα οδηγούσαν στο δρόμο της σωτηρίας τους λαούς των περιοχών που βρίσκονταν πάνω από τα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας.
Προκειμένου να διευκολύνουν την προσέγγισή τους προς τους λαούς αυτούς, χρησιμοποίησαν ένα νέο αλφάβητο, βασισμένο στο ελληνικό, το οποίο μπορούσε να αποδώσει τους φθόγγους της σλαβικής γλώσσας, και το οποίο εφηύρε ο Κύριλλος. Σε αυτό το αλφάβητο που ονομάστηκε Γλαγολιτικό, μετέφρασαν την Αγία Γραφή, πoλλά λειτουργικά και θεολογικά βιβλία, καθώς και τη Χριστιανική λειτουργική υμνολογία. Επάνω στο Γλαγολιτικό αλφάβητο στηρίζεται και η σημερινή Κυριλλική γραφή (που ονομάστηκε έτσι προς τιμή του Κύριλλου) των σλαβικών εθνών και πάνω σε αυτό αναπτύχθηκε ολόκληρη η γραμματεία τους.

Συμβολική εικόνα: οι δύο άγιοι παραδίδουν το νέο αλφάβητο στους Σλάβους (από εδώ)

Η διαφωτιστική τους αποστολή εκεί προκάλεσε την οργή, τη ζήλια και το μίσος στα μέρη των φράγκων και του γερμανο-λατινικού κλήρου και ήταν η αιτία να υπάρξουν εντάσεις ανάμεσα στην εκκλησία και την πολιτική. Οι ιεραπόστολοι αδελφοί αναγκάστηκαν από τον Πάπα Avδριαvό τoν Β’ [“Ν”: ορθόδοξο ακόμη τότε, στον οποίο υπαγόταν η περιοχή δράσης των δύο αγίων] να προσέλθουν στη Ρώμη για να απολογηθούν στις κατηγορίες ότι παραβιάζουν το τριγλωσσικό δόγμα, σύμφωνα με το οποίο η χριστιανική ιεροτελεστία μπορεί να τελείται μόνο στην Eβραϊκή, την Ελληνική και τη Λατινική γλώσσα [“Ν”: δηλ. στις τρεις γλώσσες, στις οποίες γράφτηκε η επιγραφή που κρεμάστηκε στο σταυρό του Κυρίου]. Εκεί ο Άγιος Κύριλλος υποστήριξε ότι όλοι οι λαοί, όπως και οι Σλάβοι, δικαιούνται να δοξάζουν τον Θεό και να δημιουργούν την κουλτούρα τους στην μητρική τους γλώσσα. Ο Πάπας Avδριαvός o Β’ επείσθη, αγίασε τα μεταφρασμένα βιβλία, ενώ σε μερικές εκκλησίες της Ρώμης τελέστηκε λειτουργία στη σλαβική γλώσσα, προς αναγνώρισή της στο χριστιανικό κόσμο. Πρόκειται για μια επιτυχημένη αποστολή των Αγίων αδελφών.
Ο Κύριλλος παρέμεινε στη Ρώμη μέχρι το θάνατό του, το Φεβρουάριο του 869. Ετάφη με τιμές στον προσωπικό τάφο του Πάπα Avδριαvού τoν Β’, ενώ αργότερα μετακινήθηκε στη βασιλική του Αγίου Κλεμεντίνου στη Ρώμη, όπου και σήμερα φυλάσσονται τα λείψανά του.
Το χριστιανικό διαφωτιστικό και αποστολικό έργο συνεχίζει ο μεγαλύτερός του αδελφός Μεθόδιος, ο οποίος απεβίωσε στις 6 Απριλίου 885 ως επίσκοπος Μοραβίας.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει τους Aγίους Κύριλλο και Μεθόδιο στις 11 Μαΐου. Το 1980 ο πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ κήρυξε τους Αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο συμπροστάτες της Ευρώπης [2] [3] [4] μαζί με τον Άγιο Βενέδικτο. Οι Κύριλλος και Μεθόδιος θεωρούνται επίσης άγιοι από την Λουθηρανική και την Αγγλικανική εκκλησία.

Αποστολές των δύο αγίων πριν την ιεραποστολική τους δράση στη Μοραβία (από αυτό το εκτενέστερο βιογραφικό τους)

Στα μέσα του ένατου (Θ’) αιώνα παρατηρείται ριζική μεταβολή των πραγμάτων, που συνέπεσε με την κατάπαυση της εικονομαχίας. Κάτω από την ηγεσία τριών ανδρών, του αυτοκράτορα Μιχαήλ του Γ’, του πρωθυπουργού Βάρδα και του πατριάρχη Φωτίου, ο βυζαντινός ελληνισμός στο εσωτερικό ανασυντάσσεται, στρατιωτικά αναδιοργανώνεται και πνευματικά αναγεννιέται. Αυτή η πνευματική αναγέννηση είναι η κύρια δύναμη που κίνησε ολόκληρη την ανοδική πορεία του κράτους.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟΥΣ ΣΑΡΑΚΗΝΟΥΣ

Κύριλλος και Μεθόδιος
Κλικ εδώ
Στο πρόγραμμα περιλαμβανόταν και η αντιμετώπιση των Μουσουλμάνων, οι οποίοι, αφού άρπαξαν τις πλούσιες εκείνες περιοχές της αυτοκρατορίας, δεν έπαυσαν ποτέ να ενεργούν επιδρομές στις ανατολικές της επαρχίες με κύριο σκοπό τη λεηλασία. Υπό την κυριαρχία των μουσουλμάνων Αράβων ζούσαν ακόμη πολλά εκατομμύρια χριστιανοί. Έπρεπε οι άνθρωποι αυτοί να πάρουν θάρρος και οι κατακτητές να αναγκαστούν να τους συμπεριφέρονται ηπιότερα. Αλλά τα βυζαντινά όπλα δεν μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά την κατάσταση.
Το 856 στάλθηκε στο χαλιφάτο της Βαγδάτης ο Φώτιος για πολιτικές διαπραγματεύσεις. Έπειτα από λίγα χρόνια, ίσως το 860, ανατέθηκε άλλη αποστολή στον Κωνσταντίνο, η οποία απέβλεπε στη βελτίωση της θέσης των εκεί χριστιανών με τις συζητήσεις που θα γίνονταν με τον Χαλίφη Μουταβακκήλ. Υπήρχε ελπίδα ότι θα ήταν δυνατή η κάμψη του φανατισμού και της ορμής των Αράβων με το λόγο, αλλά περισσότερο υπήρχε ελπίδα ότι το φρόνημα των υπόδουλων χριστιανών θα αναπτερωνόταν με την είδηση ότι κάποιος δυναμικός ομόθρησκός τους επισκέφτηκε την πρωτεύουσα του χαλιφάτου και ντρόπιασε τους μουσουλμάνους θεολόγους.
Έφτασε στην πρωτεύουσα του χαλιφάτου μαζί με ένα γραμματέα σε εποχή έξαρσης των πιέσεων και διώξεων κατά των χριστιανών. Μεταξύ των άλλων οι δυνάστες είχαν υποχρεώσει τους χριστιανούς να ζωγραφίσουν στις πόρτες των σπιτιών τους τη μορφή του διαβόλου. Κατά την επίσκεψή του ο Κωνσταντίνος ρωτήθηκε ειρωνικά από μουσουλμάνους τι σήμαινε η απεικόνιση αυτή. Απάντησε με χαρακτηριστική ευστροφία: «Βλέπω παραστάσεις διαβόλων και συμπεραίνω ότι στο εσωτερικό αυτών των σπιτιών κατοικούν χριστιανοί· επειδή, δηλαδή, οι διάβολοι δεν μπορούν να συμβιώσουν με αυτούς, βγήκαν έξω από τα σπίτια. Όπου δε βλέπω τις παραστάσεις αυτές, εκεί προφανώς οι διάβολοι κατοικούν μέσα».
Η ζωή και το έργο των Κύριλλου και Μεθόδιου
Κλικ εδώ
Σε συζήτηση με μουσουλμάνους θεολόγους κατά τη διάρκεια συμποσίου ο Κωνσταντίνος έθιξε ένα από τα σπουδαιότερα σημεία διαφορών μεταξύ των δύο θρησκειών. Οι Χριστιανοί, είπε, βαδίζουν προς την απόκτηση της τελειότητας με ηθικούς αγώνες και δοκιμάζουν μεταπτώσεις στο δρόμο τους, αλλά τα επιτεύγματά τους είναι πιο πνευματικά. Οι Μουσουλμάνοι δεν αγωνίζονται ηθικά, διότι ο θρησκευτικός νόμος τους δεν έχει απαγορεύσεις, γι’ αυτό δεν μπορούν να προκόψουν σε ήθος.
Η αποστολή του Κωνσταντίνου στο αραβικό κράτος έφερε κάποια ανακούφιση στους εκεί χριστιανούς. Κατά την επιστροφή του αυτός πέρασε από το ασκητήριο του αδελφού του Μεθοδίου, στον Όλυμπο, και έμεινε λίγο χρόνο μαζί του για ανάπαυση.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ

Εικ. από εδώ
Η προηγούμενη αποστολή του Κωνσταντίνου δεν υπήρξε τυχαίο και μεμονωμένο γεγονός. Εδώ και δύο αιώνες και ο Χριστιανισμός και η ελληνική αυτοκρατορία μίκραινε λόγω της αραβικής επίθεσης. Τώρα ήταν καιρός ν’ αφυπνιστούν και από τη μακραίωνη σύμπτυξη να έρθουν σε απότομη ανάπτυξη. Δυστυχώς η απόπειρα επέκτασης προς την Ανατολή δεν έφερε αποτελέσματα. Αλλά αν ο Χριστιανισμός έχασε έδαφος στο Νότο και στην Ανατολή εξαιτίας της αιματηρής βίας των Μουσουλμάνων, υπήρχε χώρος δράσης στο Βορρά.
Ο πατριάρχης Φώτιος αντιλήφτηκε εγκαίρως ότι οι Σλάβοι και οι Τούρκοι του Βορρά, οι Χαζάροι, έχοντας έρθει σε επαφή με τους Έλληνες από παλιά, ήταν πλέον ώριμοι να κερδηθούν και να μπουν στην ομάδα των χριστιανικών λαών και συγχρόνως στον κύκλο της πολιτισμένης ανθρωπότητας.
Για την ασφαλή θεμελίωση κάθε προσπάθειας προς την κατεύθυνση αυτή έπρεπε να προηγηθεί προσεκτική μελέτη των θεσμών των σλαβικών ιδίως λαών, λογοτεχνική διαμόρφωση της σλαβικής γλώσσας και μετάφραση των απαραίτητων βιβλίων σε αυτήν. Για την προετοιμασία αυτού του έργου ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη ειδικό κέντρο σλαβικών μελετών, στο οποίο εκπαιδεύτηκαν ιεραπόστολοι και εκπολιτιστές. Προϊστάμενος του κέντρου ορίστηκε από τον αυτοκράτορα Μιχαήλ και τον Φώτιο ο Κωνσταντίνος, ο οποίος στο εξής ανέλαβε τη διοργάνωση κάθε διαφωτιστικής αποστολής
Τον Ιούνιο του 860 πολυάριθμα ρωσικά στρατεύματα ενήργησαν εισβολή απίθανης αγριότητας στην Κωνσταντινούπολη με μονόξυλα. Ο Φώτιος τη χαρακτηρίζει ως εξής σε ομιλία του: «το παράλογο της επίθεσης, το απροσδόκητο της ταχύτητας, η απανθρωπιά της βαρβαρικής φυλής, η σκληρότητα της συμπεριφοράς και η επιθετική σκέψη παρουσιάζουν τη συμφορά σαν κεραυνό που στάλθηκε από τους ουρανούς». Ευτυχώς η εισβολή αποκρούστηκε τόσο απροσδόκητα όσο είχε ενεργηθεί.
Οι Ρώσοι ήταν σλαβικό έθνος υποταγμένο τότε στη μικρή σκανδιναβική φυλή, τους Βαράγγους, που είχαν κατέβει από τη λίμνη Λάδογα [Λάντογκα]. Αν και οι Ρώσοι ήταν υπόδουλοι, η γλώσσα τους επικράτησε και τελικά οι Βαράγγοι αφομοιώθηκαν με αυτούς. Κατείχαν τότε το χώρο μεταξύ των μεγάλων ποταμών Δνειπέρου και Δον. Κατά την εισβολή τους στην πρωτεύουσα της ελληνικής αυτοκρατορίας, τη πολυθρύλητη Τσάργραδ, είδαν όλη τη λάμψη της και κατά την απόκρουσή τους έμαθαν εκ πείρας όλη τη δύναμή της.
Κύριλλος και Μεθόδιος οι εκ Θεσσαλονίκης
Κλικ εδώ!
Αντιλήφτηκαν, λοιπόν, ότι ήταν προτιμότερο να έχουν τη φιλία παρά την έχθρα των Ελλήνων. Και το Βυζάντιο τους διευκόλυνε σε αυτό. Θα ήταν πολύ χρήσιμο να σταλεί αντιπροσωπεία ικανή να θέσει τις βάσεις για τον εκχριστιανισμό των Σλάβων του Βορρά, αλλά και των Χαζάρων που βρίσκονταν στα ανατολικά τους. Αυτό θα ήταν επίσης ωφέλιμο και από πολιτικής πλευράς· διότι ο Χριστιανισμός έφερε πάντοτε εξημέρωση ηθών και μέχρι ενός σημείου κατεύνασε τις επιθετικές διαθέσεις των βαρβάρων που δέχονταν.
Ο αυτοκράτορας και ο Φώτιος δεν μπορούσαν να βρουν άλλον πιο κατάλληλο από τον Κωνσταντίνο. Αυτός, αν και είχε επιστρέψει από την αποστολή του στους Άραβες μόλις πριν από μικρό χρονικό διάστημα, δέχτηκε χωρίς δισταγμό την εντολή, και πήρε μαζί του τον Μεθόδιο, ο οποίος φαίνεται ότι τον είχε ακολουθήσει από τον Όλυμπο στην πρωτεύουσα. Ο Μεθόδιος ήταν μεγαλύτερος σε ηλικία από τον Κωνσταντίνο, αλλά υποτάχθηκε σε εκείνον, επειδή ήταν πιο αρμόδιος για την ιεραποστολή. Αυτός εργαζόταν περισσότερο με την προσευχή, εκείνος με το λόγο. Αλλά αργότερα έγινε και αυτός πολύ ικανός οργανωτής.
Οι δύο αδελφοί πήγαν με πλοίο στη Χερσώνα της Κριμαίας. Το καθεστώς της Κριμαίας ήταν πολύ ρευστό: ανατολικά τους κυριαρχούσαν οι Χαζάροι, βόρεια οι Ρώσοι και δυτικά οι Ούγγροι, ενώ ομάδες αυτών των φύλων κατοικούσαν και μέσα στη Χερσόνησο. Είχαν απομείνει εκεί επίσης αρκετοί Έλληνες κάτοικοι και μερικοί μοναχοί.
Μία ημέρα, κατά την οποία οι ιεραπόστολοι βρίσκονταν σε ένα ελληνικό μοναστήρι και τελούσαν λειτουργία, επιτέθηκε πλήθος Ούγγρων, έτοιμο να τους κατασπαράξει. Οι αδελφοί δεν ταράχτηκαν καθόλου. Είπαν μόνο το «Κύριε ελέησον» και συνέχισαν τη λειτουργία. Όταν οι επιδρομείς είδαν ότι δε φοβούνται, έμειναν έκπληκτοι και δεν τους πείραξαν.
Στην Κριμαία ο Κωνσταντίνος έδωσε δείγματα της επίδοσής του σε γλωσσικά και μεταφραστικά έργα. Συνάντησε μορφωμένους ραββίνους και κοντά τους είχε την ευκαιρία να βελτιώσει τις γνώσεις του στην εβραϊκή γλώσσα. Εκεί μετέφρασε και την εβραϊκή γραμματική, η οποία τώρα για πρώτη φορά κάνει την εμφάνισή της. Συνάντησε, επίσης, γέροντα Σαμαρείτη, που του έδειξε τη βίβλο της κοινότητάς του, δηλαδή τη σαμαρειτική Πεντάτευχο, την οποία αυτός κατόρθωσε να διαβάσει.
Μεταξύ των Ρώσων βρήκε περικοπές των Ευαγγελίων και των Ψαλμών μεταφρασμένες στη σλαβική γλώσσα με συριακούς χαρακτήρες. Τότε για ακόμη μία φορά κατάλαβαν ότι χρειαζόταν καινούριο αλφάβητο, ικανό να αποδώσει όλους τους φθόγγους της σλαβικής γλώσσας.
Πριν προχωρήσουν ανατολικά, ανέσυραν από τη θάλασσα το λείψανο του Αγίου Κλήμη, επισκόπου Ρώμης. Σύμφωνα με παλιά παράδοση, ο Κλήμης είχε εξοριστεί στη Χερσώνα το 100 μ.Χ. και οι δεσμώτες του τον είχαν ρίξει στη θάλασσα δένοντας στο λαιμό του μία πέτρα. Οι αδελφοί πήγαν τα λείψανα στο ναό της Χερσώνας και πήραν μαζί τους μέρος από αυτά, το οποίο μετέφεραν αργότερα στη Ρώμη. Ο Κωνσταντίνος έγραψε προς τιμή του Κλήμη Βίο, Λόγο Πανηγυρικό και Ύμνους.
Τα αποτελέσματα αυτής της αποστολής υπήρξαν σπουδαία. Δεν προχώρησαν στο εσωτερικό της χώρας των Ρώσων, αλλά ήρθαν σε επαφή με εκπροσώπους τους στην Κριμαία και σε περιοχές βόρεια της πόλης. Οι Ρώσοι επέτρεπαν πλέον ελεύθερα στους ιεραποστόλους να εισέρχονται στη χώρα τους και δέχτηκαν επίσκοπο. Έτσι, τέθηκαν γερές βάσεις για τον ολοκληρωτικό εκχριστιανισμό της αχανούς χώρας τους κατά τον επόμενο αιώνα.

Μνημείο των αγ. Κύριλλου & Μεθόδιου, Μιλκούτσιτσε. Από αυτό το post μας για την Ορθοδοξία στην Τσεχία+Σλοβακία (εκεί η αρχική πηγή).

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗ ΧΑΖΑΡΙΑ

Μετά από πολύμηνη διαμονή στην Κριμαία οι ιεραπόστολοι πήγαν στη Χαζαρία. Εκείνη ακριβώς την εποχή ο ηγεμόνας των Χαζάρων ζήτησε με αντιπροσωπεία την αποστολή στη χώρα του, για να αποδείξει την υπεροχή του Χριστιανισμού έναντι της ιουδαϊκής και της μωαμεθανικής θρησκείας, ώστε να τον δεχτεί ο λαός του.
Οι δύο αδελφοί είχαν πάρει εντολή να επισκεφτούν και τη χώρα του. Οι Χαζάροι, φύλο της τουρκικής οικογένειας, κατείχαν τότε την περιοχή από την Κριμαία μέχρι τον Κάτω Βόλγα και από τον Εύξεινο μέχρι την Κασπία. Είχαν εκπολιτιστεί σε μεγαλύτερο βαθμό από τα άλλα τουρκικά φύλα και η χώρα τους ήταν πόλος έλξης για Έλληνες, Άραβες και Ιουδαίους εμπόρους.
Διατηρούσαν φιλικές σχέσεις με του Βυζαντινούς από τον έβδομο (Ζ’) αιώνα. Ο Ιουστινιανός ο Β’ κατέφυγε εκεί και παντρεύτηκε μία από τις κόρες του ηγεμόνα τους, του Χαγάνου. Μετά από λίγες δεκαετίες η κόρη άλλου Χαγάνου, η Ειρήνη, έγινε σύζυγος του Κωνσταντίνου του Ε’. Τώρα οι ηγεμόνες τους αισθάνονταν την ανάγκη να συνδεθούν στενότερα με αυτούς. Ένα μέσο ήταν να δεχτούν τη χριστιανική θρησκεία. Πίστευαν σε ένα Θεό, προφανώς ως έμμεση επίδραση από τον Χριστιανισμό. Ήδη όμως μεταξύ του λαού είχε αρχίσει η διάδοση του Ιουδαϊσμού και του Μωαμεθανισμού. Ό,τι έχανε η ειδωλολατρία το κέρδιζαν αυτοί. Ήταν, λοιπόν, επείγουσα η ανάγκη της αντίδρασης.
Ο Κωνσταντίνος και ο Μεθόδιος έφυγαν από τη Χερσώνα με πλοίο και αποβιβάστηκαν στις ανατολικές ακτές του Εύξεινου. Πρωτεύουσα της Χαζαρίας ήταν η Ίτιλ, αλλά ο Χαγάνος έμενε άλλοτε και στη Σάρκελ, πόλη κοντά στον Εύξεινο, την οποία είχαν κτίσει βυζαντινοί αρχιτέκτονες.
Από εδώ
Στο τραπέζι του Χαγάνου έγιναν διαδοχικές συζητήσεις με εκπροσώπους πρώτα του Ιουδαϊσμού, έπειτα και του Μωαμεθανισμού, τους οποίους και κατατρόπωσαν. Προκλήθηκε μεγάλη εντύπωση. Διακόσιοι επίσημοι άντρες βαπτίστηκαν αμέσως από τους ιεραποστόλους και άλλοι δήλωσαν ότι θα τους μιμηθούν αργότερα. Το ίδιο δήλωσε και ο Χαγάνος με επιστολή του προς τον αυτοκράτορα.
Οι ιεραπόστολοι επέστρεψαν στην Κωνσταντινούπολη πάλι δια μέσου της Χερσώνας.

Δείτε και:
Ορθόδοξος ιεραποστολικός σύνδεσμος αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου των Θεσσαλονικέων, Φωτιστών των Σλάβων

Δρόμους πολιτισμού “ανοίγουν” οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος

Διάλογος Άγιου Κυρίλλου με Μωαμεθανούς
Διάλογος Άγιου Κυρίλλου με Μωαμεθανούς
Ένα σίγουρο παράδειγμα για όσους θέλουν να κάνουν διαθρησκειακό διάλογο και συγχρόνως θέλουν να ονομάζονται και ορθόδοξοι…

Τρίτη, 17 Σεπτεμβρίου 2013

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ “ΘΕΟΛΟΓΙΑ”: “ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ”

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Θεολογία (τόμος 84, τεύχος 2, Απρίλιος-Ιούνιος 2013) με αφιέρωμα «Ορθόδοξη Θεολογία και διαθρησκειακός διάλογος-Μέρος Α΄». 

Στο Προλογικό σημείωμα «Το χρέος της μαρτυρίας και η ευθύνη του διαλόγου» ο Σταύρος Γιαγκάζογλου αναδεικνύει την ανάγκη και τις δυνατότητες του διαλόγου της ορθόδοξης θεολογίας με την πολιτιστική και θρησκευτική ποικιλομορφία του σύγχρονου κόσμου.

Στο πρώτο κείμενο του αφιερώματος «Αλήθεια, Ανεκτικότητα και Μονοθεϊσμός. Είναι δυνατός ένας διαθρησκειακός διάλογος» ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας) αντιπροτείνει μια διαφορετική από την τρέχουσα κατανόηση του Μονοθεϊσμού με βάση τη θεώρηση της Ορθοδοξίας για την αλήθεια στην προοπτική του διαθρησκειακού διαλόγου.

Ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος (Σαββάτος) στο άρθρο του «Οι Θρησκείες και οι Εκκλησίες παράγοντες ειρήνης, καταλλαγής και αλληλεγγύης» εξετάζει τη θετική συμβολή (και όχι μόνο) της δυναμικής παρουσίας των θρησκειών και των Εκκλησιών στο διάλογο και στην εδραίωση της ειρήνης μεταξύ των ανθρώπων και των λαών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες αλλά και τις προϋποθέσεις και τα προβλήματα αυτού του διαλόγου.

Στο κείμενο που ακολουθεί με τίτλο «Paul Knitter: Με τη Θεολογία της απελευθέρωσης στο θρησκευτικό πλουραλισμό» ο Επίσκοπος Αβύδου Κύριλλος (Κατερέλος) αναπτύσσει πτυχές της θεολογικής σκέψης του Αμερικανού θεολόγου για τη σωτηριολογική αξία των άλλων θρησκειών, μέσα από την προοπτική της θεολογίας της απελευθέρωσης.

Ο Πέτρος Βασιλειάδης με το κείμενό του «Διαθρησκειακός Διάλογος και Θεολογία των Θρησκειών» αποτυπώνει με συντομία την προβληματική του επιστημονικού συμποσίου που έλαβε χώρα στην Θεσσαλονίκη τον Ιούλιο του 2013 και του οποίου τα κείμενα δημοσιεύονται στο παρόν αφιέρωμα του περιοδικού.

Ο Γεώργιος Μαρτζέλος στο άρθρο του «Η θεολογία του σπερματικού λόγου και η σημασία της για τους θεολογικούς και διαθρησκειακούς διαλόγους» αποπειράται με αφετηρία τη θεολογία για το «σπερματικό λόγο» του φιλοσόφου και μάρτυρος Ιουστίνου να αναδείξει τη θετική στάση της Ορθοδοξίας στο διαθρησκευτικό διάλογο.

Στη μελέτη που ακολουθεί με τίτλο «Ο διαθρησκειακός διάλογος και η παγκόσμια Σωτηρία» ο π. Εμμανουήλ Κλάψης, αφού αναδείξει τη χρησιμότητα του διαλόγου για τις σύγχρονες κοινωνίες και τη συμμετοχή της Ορθοδοξίας σ’ αυτόν, επιχειρεί μια θεολογική προσέγγιση των θρησκειών σε μια σωτηριολογική προοπτική, επισημαίνοντας τον ρόλο του Αγίου Πνεύματος στη μετάδοση της χάριτος στους μη χριστιανούς.

Ο Μόσχος Γκουτζιούδης στο άρθρο του «Η περί αφέσεως και ιωβηλαίου διδασκαλία της Κ.Δ. ως βιβλικό θεμέλιο για μια θεολογία των θρησκειών», αφού εξετάσει επιμέρους βιβλικές θεωρήσεις για την άφεση των αμαρτιών, επικεντρώνεται στη θεώρηση της άφεσης, η οποία συντελείται αυτόματα χωρίς να συνδέεται με τον θάνατο του Ιησού. Αυτή η προσέγγιση σε συνδυασμό με τον θεσμό του Ιωβηλαίου (για την απονομή κοινωνικής δικαιοσύνης) προτείνεται ως το βιβλικό θεμέλιο για τη διαμόρφωση μιας θεολογία των θρησκειών.

Ο Παύλος Βασιλειάδης στο άρθρο του με τίτλο «Καινοδιαθηκικές μαρτυρίες για μια θεολογία των θρησκειών» παρουσιάζει αναφορές από την Καινή Διαθήκη (π.χ. η προσκύνηση των μάγων, ο διάλογος με την Σαμαρείτισσα) προς την κατεύθυνση της συγκρότησης μιας θεολογίας των θρησκειών.

Ο Στυλιανός Χαραλαμπίδης στο μελέτημά του «Προς έναν διάλογο των θρησκειών. Η μαρτυρία της πατερικής παράδοσης (Εισαγωγικό σχεδίασμα)» επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο οι Πατέρες της Εκκλησίας περιγράφουν τη συνάντηση του Χριστιανισμού με τον Ιουδαϊσμό και το Ισλάμ.

Ο π. Ιουστίνος Κεφαλούρος στο άρθρο του «Διαθρησκειακές προσεγγίσεις: από τον Πατριάρχη Αθηναγόρα Α΄ ως τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄», αφού αναδείξει τη σπουδαιότητα του διαλόγου, αποτυπώνει ορισμένες σημαντικές πτυχές της συμβολής των Πατριαρχών Αθηναγόρα και Βαρθολομαίου στο πλαίσιο της Οικουμενικής Κίνησης και στην προοπτική του διαθρησκειακού διαλόγου.

Στο άρθρο με τίτλο «Κοινωνικές και οικονομικές παράμετροι του διαθρησκειακού διαλόγου» ο Στυλιανός Τσομπανίδης εξετάζει ορισμένες, συχνά αθέατες, πτυχές οι οποίες έχουν επιπτώσεις στο διάλογο μεταξύ των θρησκειών με ιδιαίτερη αναφορά στο πλαίσιο της Οικουμενικής Κίνησης και της παρουσίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Η Αγγελική Ζιάκα στο άρθρο που ακολουθεί με τίτλο «Για μια θεολογία των Θρησκειών. Γεννάδιος Σχολάριος και ο συμφιλιωτικός του λόγος με το Ισλάμ» επιχειρεί μια πρότυπη ανάγνωση των λόγων του Γενναδίου, ο οποίος παρουσιάζεται ως κατ’ εξοχήν ποιμαντικό παράδειγμα σταθερότητας στην ορθόδοξη πίστη αλλά και σεβασμού προς τον μουσουλμάνο συνομιλητή του.

Ο π. Λάμπρος Καμπερίδης στο άρθρο του «Ησυχασμός και Σουφισμός» αποπειράται μια ιστορική μελέτη της πιθανής συνάντησης των δυο παραδόσεων στην εποχή της σύγκρουσης του Χριστιανισμού και του Ισλαμισμού στη Μ. Ασία κατά τον 14ο αιώνα.

Στη στήλη Ιδιόμελα φιλοξενείται το κείμενο του Μάριου Μπέγζου «Αναστάσιος Γιαννουλάτος: Ο φωτιστής των λαών», με το οποίο σκιαγραφεί τη πολυσχιδή προσωπικότητα και συμβολή του σημαντικού αυτού Ιεράρχη στην Εκκλησία, στην επιστήμη (ιεραποστολική και θρησκειολογία), στην ειλικρινή γνωριμία και στο διάλογο με τις άλλες θρησκείες.

Τὸ τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ συμπληρώνεται μὲ τὶς πλούσιες μόνιμες στῆλες. Τὰ Θεολογικὰ Χρονικά, ὅπου περιλαμβάνονται ἀναφορὲς σὲ ἐπιστημονικὰ συνέδρια, θεολογικὰ γεγονότα, ἀνακοινωθέντα καὶ πορίσματα συνοδικῶν συνδιασκέψεων, τὰ Περιοδικὰ Ἀνάλεκτα, ὅπου γίνεται σύντομη ἐπισκόπηση τῶν ἑλληνικῶν καὶ ξένων θεολογικῶν περιοδικῶν, τὸ Βιβλιοστάσιον, ὅπου δημοσιεύονται βιβλιοκριτικὰ δοκίμια καὶ παρουσιάσεις θεολογικῶν μονογραφιῶν, βιβλίων καὶ λοιπῶν ἐκδόσεων καί, τέλος, τὸ Ἀναλόγιον, ὅπου δημοσιεύεται ἐνημερωτικὸ δελτίο πρόσφατων θεολογικῶν ἐκδόσεων. Τὸ ἑπόμενο 3ο τεῦχος τῆς Θεολογίας γιὰ τὸ ἔτος 2013 θὰ εἶναι ποικίλης θεολογικῆς ὕλης καὶ θὰ κυκλοφορήσει τὸν προσεχῆ Δεκέμβριο.

Διαθρησκειακός διάλογος χριστιανών και μουσουλμάνων στη Θράκη

Εντυπη εκδοση

Δημοσίευση: 20 Οκτωβρίου 2015 18:00

Ένα σημαντικό συνέδριο για το διαθρησκειακό διάλογο χριστιανών και μουσουλμάνων έγινε στην Καβάλα και στο “Ιμαρέτ” στις 10 και 11 Οκτωβρίου. Μετείχαν χριστιανοί και μουσουλμάνοι θεολόγοι, ειδικοί επιστήμονες από τη Δανία, τη Μεγάλη Βρετανία, τις ΗΠΑ και τη Βουλγαρία…

Ένα σημαντικό συνέδριο για το διαθρησκειακό διάλογο χριστιανών και μουσουλμάνων έγινε στην Καβάλα και στο «Ιμαρέτ» στις 10 και 11 Οκτωβρίου. Μετείχαν χριστιανοί και μουσουλμάνοι θεολόγοι, ειδικοί επιστήμονες από τη Δανία, τη Μεγάλη Βρετανία, τις ΗΠΑ και τη Βουλγαρία.

Το συνέδριο αυτό αποτέλεσε το κλείσιμο του προγράμματος που είχε ως στόχο την επιμόρφωση χριστιανών και μουσουλμάνων θεολόγων και ιεροδιδασκάλων στην Θράκη και το θέμα του ήταν «Διαπολιτισμική θρησκευτική εκπαίδευση και ισλαμικές σπουδές, προκλήσεις και προοπτικές σε Ελλάδα και Ευρώπη». Οι ξένοι εισηγητές παρουσίασαν την εμπειρία τους από παρεμφερή προγράμματα στις χώρες τους. Επίσης στο συνέδριο παρουσιάστηκαν τα πορίσματα του συνεδρίου και της πρακτικής της διαπολιστισμικής θρησκευτικής αγωγής που αξιοποιήθηκαν για την ανάπτυξη διαθρησκειακών δεξιοτήτων στην εκπαίδευση, σημειώνει η Αγγελική Ζιάκα, επιστημονική υπεύθυνος του προγράμματος και μέλος ΔΕΠ του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ.

Στο πρόγραμμα που έλαβε χώρα στη Θράκη του 2014-2015 επιμορφώθηκαν συνολικά 150 άτομα, 66 χριστιανοί θεολόγοι, 84 ιεροδιδασκάλοι, αλλά και 21 επιμορφωτές από το ΑΠΘ το Καποδιστριακό και το ΔΠΘ. Οι επιμορφούμενοι παρακολούθησαν συνολικά 460 ώρες.

 

Τέθηκαν σημαντικά ζητήματα

Οι εισηγητές έθεσαν σημαντικά ζητήματα, όπως η ανάγκη για την ύπαρξη αναλυτικού προγράμματος Θρησκευτικών ειδικά για την Θράκη, επίσης προτάθηκε η δημιουργία λεξικού θεολογικών όρων και η δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για το λεξικό αυτό που θα το χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτικοί. Τονίστηκε η σημασία της σύνδεσης της γλώσσας με το μάθημα των Θρησκευτικών όπως και η ανάγκη να μεταφραστούν το ιερό Κοράνι και τα άλλα ιερά κείμενα του Ισλάμ στα ελληνικά. Επισημάνθηκαν επίσης οι ελλείψεις που είχαν κυρίως οι μουσουλμάνοι ιεροδιδάσκαλοι όσον αφορά στα γνωστικά αντικείμενα στην αρχή του προγράμματος και έγινε λόγος από μουσουλμάνους ειδικούς επιστήμονες για την «επιφανειακή θρησκεία» που αγνοεί τον πλούτο της ουσίας της θρησκείας. Αυτό ασφαλώς δεν ισχύει μόνο για τους μουσουλμάνους αλλά εν πολλοίς και για τους χριστιανούς.

 

Η Θράκη, παράδειγμα συμβίωσης

Είναι μια φράση κλισέ που ακούγεται όλο και περισσότερο εδώ και αρκετά χρόνια για τη Θράκη. Δεν θα μπορούσε να λείπει και από ένα τέτοιο συνέδριο. Τονίστηκε η ανθρωπογεωγραφία της Θράκης, η οποία αποτελεί παράδειγμα πλουραλιστικής συμβίωσης χριστιανών και μουσουλμάνων. Όμως χριστιανών και μουσουλμάνων που συμβιώνουν αιώνες στη Θράκη, όπως είπε η Αγγελική Ζιάκα, αλλά οι μουσουλμάνοι γνωρίζουν ελάχιστα για τον χριστιανισμό και οι χριστιανοί μπορεί να γνωρίζουν περισσότερα για το Ισλάμ, πλην όμως οι γνώσεις τους είναι στερεοτυπικές και φοβικές. Ίσως αυτό είναι ένα από τα μεγάλα προβλήματα που θα απαιτηθούν πολλά χρόνια για να λυθεί και παράλληλα πρέπει να ασκηθεί και η ανάλογη πολιτική. Γι’ αυτό προτάθηκε από το συνέδριο ο σχεδιασμός ενός δεκαετούς μοντέλου στρατηγικής που να αφορά τη διαπολιτισμική εκπαίδευση με ενδιάμεση αξιολόγηση. . Άλλωστε, αν δεν γίνει αυτό, πώς θα πραγματωθεί και αυτό που ειπώθηκε στο συνέδριο, ότι «οι θρησκευτικές γραμμές είναι γραμμές ένωσης και όχι διαχωρισμού;».

 

Αγγελική Ζιάκα: Στόχος είναι η αμοιβαία κατανόηση

Αυτό τόνισε στο κλείσιμο των εργασιών του συνεδρίου η Αγγελική Ζιάκα, η οποία το κρίνει ως πολύτιμη παρακαταθήκη του προγράμματος. Η επικοινωνία μεταξύ των χριστιανών και μουσουλμάνων εκπαιδευτικών ήταν το ζητούμενο, σημείωσε και επισήμανε πως το πιο σπουδαίο αποτέλεσμα είναι κοινωνικό και εκπαιδευτικό. Εγκαινιάστηκε θεσμικά και εκπαιδευτικά η επικοινωνία των δύο πληθυσμιακών ομάδων της Θράκης. Χρειάζονται νέα εργαλεία κατανόησης του άλλου σημείωσε η κυρία Ζιάκα και τόνισε πως, γίναμε κοινωνοί της ειρηνικής και αγαθής προαίρεσης των μουσουλμάνων της Θράκης και της επιτακτικής ανάγκης τους για επικοινωνία με τον υπόλοιπο δημόσιο χώρο της Ελλάδας και του εξωτερικού”.

Είναι προφανές ότι το συνέδριο αυτό έθεσε ζητήματα. Κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίσει τις πραγματικότητες της Θράκης. Ότι τόσο ο Χριστιανισμός όσο και το Ισλάμ παίζουν σημαντικό ρόλο στην περιοχή. Πολλές φορές μέσα από παραμορφωτικούς καθρέφτες. Η δύσκολη δουλειά είναι αφενός να γίνουν αυτές οι πραγματικότητες κατανοητές αφετέρου να ακυρωθούν οι παραμορφωτικοί καθρέφτες. Αυτό ταυτόχρονα πρέπει να το προσπαθήσει η πολιτική εξουσία αλλά και η ίδια η τοπική κοινωνία. Γιατί αυτό που κυριαρχεί είναι η αγνωσία, όχι με τη θεολογική της έννοια αλλά με την πραγματική.

Η ζωή, όπως λένε, θα δείξει, αν και αυτό το συνέδριο θα προσθέσει κάτι σε αυτή τη μακρά και επίπονη διεργασία που έχει ανάγκη η κοινωνία της Θράκης. Γιατί σε αυτό το παλίμψηστο της Θράκης δεν υπάρχουν μόνο οι χριστιανοί και οι μουσουλμάνοι, υπάρχουν και οι άθεοι, οι αγνωστικιστές αλλά και οι διαφορετικές εθνότητες. Και αυτό είναι ένα δύσκολο αλλά γοητευτικό στοίχημα για την Αριστερά και την κυβέρνησή της.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ Θ.Ε. 3 ΚΟΙΝΩΝΙΑ 3.5 ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗ (5ο δίωρο)

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Οι μαθητές/ μαθήτριες να: –          αποκωδικοποιούν τις αλλαγές που επιφέρει η εκκοσμίκευση στη θρησκεία και στη  θρησκευτικότητα, –          αναλύουν τις θέσεις της  Ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης για την εκκοσμίκευση.

Ορίζοντας την Εκκοσμίκευση

«Σύμφωνα με τους κοινωνικούς επιστήμονες εκκοσμίκευση μπορεί να σημαίνει:

1. Αποθρησκειοποίηση της κοινωνίας, δηλαδή μείωση της κοινωνικής επιρροής, του πλούτου και του γοήτρου της θρησκείας.

2. Αποδέσμευση της κοινωνίας και της κουλτούρας από την κυριαρχία των θρησκευτικών θεσμών και συμβόλων.

3. Μείωση της κοινωνικής σημασίας της θρησκείας∙ η θρησκεία γίνεται λιγότερο σημαντική για τη λειτουργία του κοινωνικού συστήματος.

4. Απομύθευση της πολιτικής. Αποδέσμευση της πολιτικής εξουσίας από τη θρησκευτική νομιμοποίηση με αποτέλεσμα το διαχωρισμό θρησκείας και πολιτικής και τη διάκριση εκκλησιαστικής και κρατικής εξουσίας.

5. Μείωση του δημόσιου ρόλου της θρησκείας και περιορισμός της στην ιδιωτική σφαίρα.

6. Παρακμή της θρησκείας και των θρησκευτικών θεσμών.

7. Αποϊεροποίηση του κόσμου. Η ανθρώπινη ζωή, φύση και κοινωνία ερμηνεύονται ορθολογικά και παύουν να θεωρούνται ως αποτέλεσμα της δράσης των θεϊκών δυνάμεων.

8. Αντικατάσταση της παραδοσιακής λογικής των αξιών από την ωφελιμιστική λογική.

9. Μετατροπή της θρησκείας σε κοσμικό θεσμό με εγκόσμιους προσανατολισμούς και ενδιαφέροντα.

10. Μετατροπή των θρησκευτικών πεποιθήσεων και των θρησκευτικών θεσμών σε εγκόσμιες ιδέες και κοινωνικές οργανώσεις.

11. Μείωση της θρησκευτικότητας και του επιπέδου συμμετοχής στους θρησκευτικούς οργανισμούς».

Νίκη Παπαγεωργίου, Η Εκκλησία και η Εκκοσμίκευση.

Παρουσιάζοντας:

Το φαινόμενο της εκκοσμίκευσης στη σύγχρονη πραγματικότητα.

–          «Σκέψου, συζήτησε, μοιράσου»: Δίδονται διάφορες προτάσεις μορφών εκκοσμίκευσης (π.χ. Νίκη Παπαγεωργίου). Οι μαθητές/μαθήτριες αποφασίζουν ποια 2 σημεία θεωρούν πιο σημαντικά και δίνουν από ένα παράδειγμα. Συζητούν σε ομάδες των 4 και στο τέλος καταγράφουν τα αποτελέσματά τους στον πίνακα. Ακολουθεί παρουσίαση και σύντομος σχολιασμός στην ολομέλεια.

–          Εναλλακτικά:

«Πέντε π κι ένα γ –συγκεκριμένη σειρά ερωτήσεων σε ομαδοσυνεργασία»: Ο /Η εκπαιδευτικός χωρίζει τους μαθητές/ τις μαθήτριες σε ομάδες και τους δίνει φωτογραφίες και γελοιογραφίες που αφορούν σύγχρονα φαινόμενα εκκοσμίκευσης (π.χ. Ναών που μετατράπηκαν σε εστιατόρια, γελοιογραφίες με παραδείγματα ακραίας θρησκευτικής πολιτικής ορθότητας κ.λπ.). Οι ομάδες προβληματίζονται πάνω στα συγκεκριμένα ερωτήματα που θέτει

ο/η εκπαιδευτικός σε φύλλο εργασίας (π.χ. Ποιο πρόβλημα παρουσιάζεται; Τι συνέβη; Γιατί θίγει αυτό το πρόβλημα ο σκιτσογράφος κ.λπ.). Ακολουθεί συζήτηση σχετικά με τις διαστάσεις της εκκοσμίκευσης στις σύγχρονες κοινωνίες.

Α.

Ναοί στην Ιταλία έχουν μετατραπεί σε μπαρ και συνεργεία αυτοκινήτων…

Εκκλησία στο Δουβλίνο, Ιρλανδία, που έχει μετατραπεί σε μπαρ

Β.

Η “ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ” ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΙΣ

Αρχιμ. Δοσιθέου Κανέλλου

Το απόσπασμα είναι από το κείμενο του π. Δοσιθέου “Η “εντός των τειχών” εκκοσμίκευσις” που δημοσιεύεται στο ως άνω βιβλίο με γενικό τίτλο “Εκκλησία και εκκοσμίκευση”.

“…Περικοπές ιερών Ακολουθιών, εκκοσμίκευσις του Τυπικού, εισαγωγή νέων ύμνων (τού τύπου “Αγνή Παρθένε…”) είναι πλέον κάτι σύνηθες. Ακούονται διαταγές ηγουμένης σαν αυτή: “Απόψε θα κάνουμε δύο (!) χαιρετισμούς, έναν στις τέσσερις και έναν στις έξι, γιατί θα έλθουν τέσσερα πούλμαν”…

Σε ερώτησή μου σε γυναικείον μοναστήρι με πενήντα και πλέον καλόγρηες, μετά τον εσπερινό: “Γιατί παραλείψατε το ψαλτήρι” η απάντησις ήταν ξερή: “γιατί παριμένουμε κόσμο”… Οπότε το Μοναστήρι μεταβάλλεται σε κατάστημα πωλήσεως εργοχείρων και τα πάντα προσαρμόζονται βάσει ενός σκοπού: Να έρχεται κόσμος. Το μοναστήρι τότε μεταβάλλεται σε ενορία. Πράγμα που εκκλησιαστικώς είναι ανεπίτρεπτον. Επιφέρει δε σύγχυσιν ου την τυχούσαν. Και γι’ αυτό υπεύθυνοι είμεθα εμείς οι μοναχοί. Αντί να διδάσκωμε τους Χριστιανούς να έχουν ζωντανή σχέση με την ενορία τους, τους διδάσκουμε να έρχωνται σε μάς, γιατί εδώ σ’ εμάς υπάρχει αγιότης, υπάρχει κατάνυξις, υπάρχει μισοσκόταδο.

Και όλα αυτά συμβαίνουν γιατί στις μέρες μας η καλογερική θεωρείται ως η αφρόκρεμα (η ελίτ) της κοινωνίας. Κατά τη διδασκαλία της Εκκλησίας ο μοναχός είναι κάτω πάντων. Γι’ αυτό κατά την αρχαίαν πράξιν ουδέποτε απεσχηματίζετο. Ο,τιδήποτε και αν διέπραττε. Και τούτο διότι αποσχηματιζόμενος δεν τιμωρείται, τουναντίον αμείβεται, ανερχόμενος εις την τάξιν των λαϊκών.

Τώρα πλέον στον τύπο του σύγχρονου μοναχού δεν ταιράζει το “πολύθυρον τριβώνιον”, το τρύπιο ράσο δηλαδή, ούτε τα χονδροπάπουτσα, ούτε οι “μαλλίνες” ούτε τα τσουράπια ούτε ο τορβάς.

Τώρα το λόγον έχουν τα πτυχία, οι γνώσεις, οι δημόσιες σχέσεις. Και κυρίως ο κοινωνικός μοναχισμός. Λίγη προσευχή (καί αυτή σε ζεστό ή δροσερό περιβάλλον, αναλόγως εποχής) και πολλή δράσις. Πολλή φιλοσοφία και ελάχιστη θεολογία, δηλαδή ζωή πνευματική. Πολλή κριτική εναντίον πάντων (μηδέ του Πατριάρχου εξαιρουμένου) και καθόλου αυτοκριτική. Απαντήσεις για όλα τα θέματα (από αντισύλληψη μέχρι σύλληψι) καί, παρακαλώ, όχι αντιρρήσεις. Ράσο ατσαλάκωτο και αρίστης ποιότητος, κουκούλι για νεράϊδες… και κυρίως όχι ζόρι. Και έτσι, Θεού παραχωρήσει, φθάσαμε σε μοναχούς “ροκάδες” που τραγουδούν λικνιζόμενοι τους αισθησιακούς ρυθμούς της “ρόκ” μουσικής, παίζοντας ηλεκτρική κιθάρα για τό…. καλό μας και για το καλό της νεολαίας. Πώς αλλιώς θα γνωρίσουν το Χριστό;”.

 

Εφαρμόζοντας:

Θρησκευτική ταυτότητα και εκκοσμίκευση.

–           «Επεξεργασία κειμένου με καθοδηγητικές ερωτήσεις»: Δίνεται θεολογικό κείμενο σχετικό με την εκκοσμίκευση (π.χ. π. Ευάγγελος Γκανάς). Η επεξεργασία γίνεται από τους μαθητές/τις μαθήτριες με φύλλο εργασίας σε ομαδοσυνεργασία. Ακολουθεί συζήτηση για την εκκοσμίκευση της θρησκευτικής ταυτότητας.

Θρησκευτικότητα και εκκοσμίκευση

«Ο σημερινός ιερέας που θεωρεί ως βασική εργασία του την εν Χριστώ συνάντηση με τους ανθρώπους και σκύβει ενώπιον των προβλημάτων τους με ποιμαντική πρόθεση, έρχεται αντιμέτωπος με σχεδόν ανυπέρβλητες δυσκολίες. Πλείστοι όσοι χριστιανοί που προσέρχονται σήμερα στην Εκκλησία ζητώντας τις ευχές, τις αγιαστικές πράξεις και τα μυστήρια είναι ιδιαίτερα αμφίβολο αν έχουν συνειδητοποιήσει τι ζητούν. Η βάπτιση και ο γάμος γίνονται εκφράσεις του σύγχρονου, έντονα καταναλωτικού, κοινωνικού βίου και όχι μυστήρια που οδηγούν σε συνάντηση με τον Θεό. Η εξομολόγηση καταλήγει να βιώνεται ως ψυχική αποφόρτιση, έκφραση παραπόνων έναντι των πάντων, του Θεού συμπεριλαμβανομένου, αναζήτηση ανακούφισης και συναισθηματικής πλήρωσης. Η μετοχή στην Ευχαριστία αποτελεί έθιμο και ταυτόχρονα δικαίωμα, που ουδόλως σχετίζεται με τον εν γένει πνευματικό βίο του ανθρώπου. Ο αγιασμός, το ευχέλαιο και οι υπόλοιπες ευχές του Ευχολογίου θυμίζουν μαγικές τελετές που οφείλουν να έχουν αυτόματο, λυτρωτικό αποτέλεσμα, χωρίς ανάληψη ευθύνης για τίποτε, χωρίς μετάνοια, όχι σπάνια ο τελευταίος σταθμός του ανθρώπου μετά από ανάλογες στάσεις στον αστρολόγο, το μέντιουμ, τους πάσης φύσεως οιωνοσκόπους. Ο σύγχρονος Έλληνας δηλώνει βαθιά πίστη στον Θεό (ενίοτε θα δηλώσει υπεροπτικά στον ιερέα πως πιστεύει πιο πολύ κι από αυτόν, φανερώνοντας τη γνώμη που έχει γι’ αυτούς πού θεωρεί «επαγγελματίες» της «θρησκείας» και το πόσο λίγο υπολογίζει κατά βάθος στη συνδρομή τους), αλλά αδυνατεί και να υποψιαστεί πως ο Θεός του συνήθως δεν είναι ο Χριστός τού Ευαγγελίου. Επικαλείται συχνά τον Θεό, αλλά στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ζει σαν να μην υπάρχει Θεός.

H θεραπευτική προσδοκία που καλλιεργήθηκε στο χώρο τής ψυχοθεραπείας, άλλα και της New Age θρησκευτικότητας, κάνει ήδη φανερή την πίεσή της και στο χώρο της ελλαδικής εκκλησιαστικής ποιμαντικής. Το Ευαγγέλιο πιέζεται για να εξομαλυνθεί και να προσαρμοσθεί προς την ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου για έναν Χριστό χωρίς Σταυρό, που απλώς κολακεύει τη συνείδηση και την αυτοδικαίωση του ανθρώπου. Οι σχέσεις ποιμένα και ποιμνίου τείνουν να μπουν κάτω από τον αστερισμό της συναισθηματικότητας και του ρηχού ψυχολογισμού, που θεωρεί πως κάθε επιθυμία είναι νόμιμη, αρκεί να είναι ειλικρινής. Απώτερος σκοπός είναι κι εδώ η δημιουργία μίας ευτυχισμένης, άνετης και κοινωνικά επιτυχημένης ζωής, χωρίς αβεβαιότητες και χωρίς τραγικό χαρακτήρα, που θα υποστηρίζεται από μία αφηρημένη συγχώρηση, την οποία η Εκκλησία δίνει ανεξάρτητα από οποιαδήποτε μορφή μετανοίας. Μία ποιμαντική, που όπως προσφυώς χαρακτηρίστηκε, κάνει τούς χριστιανούς το μέλι και όχι το αλάτι της γης .

…Η σύγχρονη φιλελεύθερη κοινωνία αποξενώνει τους ανθρώπους στο βαθμό που αποθαρρύνει τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις, καθώς θεωρεί πως έτσι προστατεύονται καλύτερα τα δικαιώματά τους. Όλοι νοιώθουν πιο ελεύθεροι και πιο ευέλικτοι και η κοινωνία ανάγεται σε ένα αχανές super-market της επιθυμίας, στο οποίο ο καθένας ενθαρρύνεται να εισέλθει μόνος και να περιπλανηθεί αποκομίζοντας ό,τι θεωρεί πως ο κόσμος του οφείλει.

Οι ενορίες δεν μοιάζουν να συνιστούν τις ευχαριστιακές συνάξεις που αποσκοπούν στη λατρεία του αληθινού Θεού, ούτε καλλιεργούν στην πράξη την αγάπη και το ενδιαφέρον για τον πάσχοντα αδελφό. Θυμίζουν περισσότερο κέντρα εξυπηρετήσεως θρησκευτικών αναγκών, στα οποία ούτε ο ιερέας ούτε ο πιστός εκπλήσσονται πλέον από το γεγονός πως δεν ξέρουν τίποτε ο ένας για τον άλλο και δεν επιθυμούν και να κάνουν κάτι για αυτό. Αυτό που προέχει είναι να εξυπηρετηθεί η τρέχουσα ανάγκη, να βαπτισθεί το παιδί, να εκδοθούν τα σχετικά χαρτιά για το γάμο και να κανονιστούν τα σχετικά με την τελετή, να γίνει το μνημόσυνο του αγαπημένου νεκρού, να κανονισθεί ο αγιασμός, το ευχέλαιο, να γίνει η δωρεά και να αναγραφεί κάπου στο ναό το όνομα του δωρητή. Το τι νοηματοδοτεί όλες αυτές τις πρακτικές, τι τις συνέχει, πώς ενσωματώνονται μέσα στον γενικό εκκλησιαστικό βίο, αλλά και στην προσωπική πορεία του κάθε χριστιανού, είναι ένα ερώτημα που δεν τίθεται σχεδόν ποτέ».

Π. Ευάγγελος Γκανάς, Η ποιμαντική στα χρόνια της Εκκοσμίκευσης, περ. Θεολογία 2/2010

–          Εναλλακτικά:

«Θετικό – αρνητικό»: Οι μαθητές/μαθήτριες παίρνουν θέση στις προτάσεις που διαβάζει ο/η εκπαιδευτικός και επιχειρηματολογούν. (Ενδεικτικές προτάσεις:

• Το βράδυ της Ανάστασης αποτελεί μια όμορφη παράδοση του τόπου μας, όπου το σημαντικότερο γεγονός είναι ότι οι άνθρωποι ασπάζονται, ανταλλάσσουν ευχές και τρώνε παραδοσιακά φαγητά.
• Ο γάμος είναι Μυστήριο της Εκκλησίας, η δέσμευση αγάπης και πιστότητας ενώπιον Θεού και ανθρώπων, και η αίτηση ευλογίας, γι΄ αυτό και είναι αυτονόητο ότι τελείται μόνο στο ναό.
• Είμαι χριστιανός σημαίνει ότι πηγαίνω στην Εκκλησία τις μεγάλες γιορτές (Πάσχα, Χριστούγεννα κ.λπ.) και αυτό είναι αρκετό.
• Το φιλανθρωπικό έργο που απευθύνεται αποκλειστικά στους Έλληνες, περιφρονώντας τους ξένους, είναι αντίθετο με το κήρυγμα του Χριστού.
• Η βάπτιση είναι ένα χαριτωμένο κοινωνικό γεγονός. Κάτι σαν το πρώτο παιδικό πάρτι του μωρού.Ακολουθεί συζήτηση για την εκκοσμίκευση της θρησκευτικής ταυτότητας.
• Διερευνώντας: Ορθόδοξη παράδοση και εκκοσμίκευση.–          «Εφημερίδα τοίχου»: Δίνονται βιβλικά και πατερικά χωρία που αναφέρονται στη ζωή των χριστιανών στον κόσμο (π.χ. προς Διόγνητον επιστολή, Ρωμ 12:2, Α΄Θεσ. 5, 21 κ.λπ.). Οι μαθητές/μαθήτριες σε ομαδοσυνεργασία δημιουργούν ένα φύλλο εφημερίδας  με τίτλο «οι χριστιανοί στον κόσμο» αξιοποιώντας τα παραπάνω κείμενα. Οι ομάδες παρουσιάζουν στην ολομέλεια της τάξης τις εφημερίδες τους. Στη συνέχεια, κάθε ομάδα κολλάει πάνω στην εφημερίδα των άλλων ομάδων χάρτινες λωρίδες με λέξεις ή φράσεις που φανερώνουν τρόπους με τους οποίους εκκοσμικεύεται -αναιρείται το βιβλικό- πατερικό πνεύμα της ζωής των χριστιανών στον κόσμο.
  1.   Η ζωή των χριστιανών στον κόσμο(Η προς Διόγν…..)
  
  «Οι Χριστιανοί δεν ξεχωρίζουν από τους άλλους ανθρώπους στην γλώσσα ομιλίας, ούτε στις συνήθειες. Ούτε κατοικούν σε δικές τους ξεχωριστές πόλεις, ούτε χρησιμοποιούν κάποια γλωσσική διάλεκτο διαφορετική, ούτε ζουν με «περίεργο» τρόπο! Δεν έχουν επινοήσει κάποιο «παράξενο» τρόπο ζωής στηριγμένοι στην ανθρώπινη περιέργεια, ούτε και προΐστανται όπως μερικοί μιας ανθρώπινης διδασκαλίας. Κατοικούν σε ελληνικές ή βαρβαρικές πόλεις, όπως συνέπεσε ο καθένας, και διαβιούν με τις τοπικές συνήθειες και τον τρόπο ενδυμασίας και τροφής του κάθε τόπου ενώ συγχρόνως γίνεται φανερή η θαυμαστή και αξιοπρόσεκτη συμπεριφορά τους.
  Ζουν στην δική τους ο καθένας πατρίδα αλλά ως πάροικοι. Μετέχουν σε όλα τα κοινά ως πολίτες και υπομένουν τα πάντα, όμως σαν να ήσαν ξένοι. Η ξενιτειά είναι πατρίδα τους και η πατρίδα τους ξενιτειά. Παντρεύονται όπως όλοι και γεννούν παιδιά αλλά δεν τα σκοτώνουν. Γήινοι άνθρωποι είναι αλλά δεν ζουν με ζωώδη τρόπο. Διαβιούν στην γη αλλά έχουν το πολίτευμα στον ουρανό. Υπακούουν στους κρατικούς νόμους αλλά με τον τρόπο ζωής τους ξεπερνούν τους νόμους. Αγαπούν τους πάντες έστω κι αν διώκονται από όλους. Αγνοούνται και κατακρίνονται από πολλούς, φονεύονται αλλά «ζωοποιούνται». Γίνονται φτωχοί από πεποίθηση και «πλουτίζουν» τους άλλους. Στερούνται σχεδόν των πάντων αλλά δίνουν σε όλους. Περιφρονούνται από τους ανθρώπους αλλά γίνεται δόξα γι’ αυτούς η περιφρόνηση. Συκοφαντούνται αλλά δικαιώνονται. Χλευάζονται και αυτοί ευλογούν. Υβρίζονται και τιμούν. Ενώ κάνουν το καλό, τιμωρούνται ως κακοί· όταν όμως τιμωρούνται χαίρουν γιατί έτσι αποκτούν την «ἐν Χριστῷ» ζωή. Οι Ιουδαίοι τους πολεμούν ως αλλόφυλους και οι ειδωλολάτρες τους διώκουν, και αυτοί που τους μισούν δεν μπορούν να προσδιορίσουν την αιτία της έχθρας τους.
  Να το πω απλά: Ό,τι είναι για το σώμα η ψυχή, είναι και για τον κόσμο οι Χριστιανοί. Όπως είναι διάχυτη σ’ όλο το σώμα η ψυχή, με τον ίδιο τρόπο είναι και οι Χριστιανοί στον κόσμο. Κατοικεί στο σώμα η ψυχή αλλά δεν είναι στοιχείο του σώματος· και οι Χριστιανοί κατοικούν στον κόσμο αλλά δεν είναι του κόσμου».
  Προς Διόγνητον επιστολή, PG02

   

  2.   Από την Αγία Γραφή: Οι χριστιανοί στον κόσμο
  «Μην προσαρμόζεστε στη νοοτροπία αυτού του κόσμου, αλλά να μεταμορφώνεστε συνεχώς προς το καλό, αποκτώντας το νέο φρόνημα του πιστού. Έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το καλό και αρεστό στο Θεό και τέλειο». Ρωμ 12, 2
  «Να τα εξετάζετε όλα και να κρατάτε ό,τι είναι χρήσιμο»
  Α΄Θεσ 5, 21.

      Εναλλακτικά

  «Μαρκάρισμα και υπογράμμιση κειμένου»: Οι μαθητές/μαθήτριες επισημαίνουν και υπογραμμίζουν τα σημαντικότερα σημεία θεολογικού κειμένου (π.χ. Μητρ. Ναυπάκτου Ιερόθεος Βλάχος). Ακολουθεί συζήτηση σχετικά με την εκκοσμίκευση στην Εκκλησία.

  Εκκλησία και εκκοσμίκευση
  «Μια Εκκλησία που δεν θεραπεύει τον άνθρωπο, αλλά ασχολείται με άλλα έργα είναι εκκοσμικευμένη. Η Εκκλησία εκκοσμικεύεται όταν θεωρείται ως μια θρησκευτική οργάνωση που ικανοποιεί τα θρησκευτικά συναισθήματα και προσπαθεί να εξιλεώση τον Θεό. Μια Εκκλησία που έχει ωραίες τελετές, χωρίς να διατηρή τον ησυχαστικό θεραπευτικό χαρακτήρα, είναι θρησκευτική οργάνωση.
  […]Η εκκοσμίκευση είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Εκκλησία. Είναι αυτό που αλλοιώνει το πραγματικό της πνεύμα, την αληθινή της ατμόσφαιρα. Βέβαια, δεν αλλοιώνει την Εκκλησία, αλλά τα μέλη της. Η εκκοσμίκευση δεν οδηγεί στην θέωση που είναι ο ύψιστος σκοπός της Εκκλησίας. Είναι μια ανθρωποκεντρική θεώρηση της ζωής, αφού κοινωνικοποιεί και εκνομικεύει τον ζώντα αποκαλυπτικό λόγο, ιστορικοποιεί την εσχατολογική προοπτική της Εκκλησίας, σχετικοποιεί την μεταμορφωτική δυναμικότητα του εκκλησιαστικού λόγου. Η Εκκλησία πρέπει να εισέρχεται στον κόσμο, για να τον εκκλησιοποιή και όχι ο κόσμος να εισέρχεται στην Εκκλησία για να την εκκοσμικεύη.
  Μια εκκοσμικευμένη Εκκλησία είναι εντελώς ανίσχυρη και αδύναμη να εκκλησιοποιήση τον κόσμο. Και οι εκκοσμικευμένοι Χριστιανοί είναι αποτυχημένοι σε όλα τα επίπεδα.»
• Μητρ. Ναυπάκτου Ιερόθεος Βλάχος, Η Εκκοσμίκευση στην Εκκλησία.

  Αναπλαισιώνοντας:

  Οι συνέπειες της εκκοσμίκευσης σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο.

  –          «Τοποθέτηση απέναντι στο κείμενο και Χιονοστιβάδα»: Οι μαθητές/μαθήτριες διαβάζουν θεολογικό κείμενο σχετικό με την εκκοσμίκευση (π.χ. π. Δημήτριος Μπαθρέλλος), γράφουν μια σκέψη με αφορμή το κείμενο και τη μοιράζονται. Συζήτηση για τις συνέπειες της εκκοσμίκευσης σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο.

  • Συνέπειες της εκκοσμίκευσης στην κοινωνία«Η επιλογή της προγραμματικής εκκοσμίκευσης καθιστά τις κοινωνίες πνευματικά και ηθικά φτωχότερες. Τις απομακρύνει από το θρησκευτικό εκείνο βάθος από το οποίο θα μπορούσαν να αντλήσουν πολύτιμα υπαρξιακά και ηθικά αποθέματα. Ο χώρος της χριστιανικής πίστης αποτελεί ανεξάντλητη πηγή αξιών, συμβόλων, εικόνων, και οραμάτων, που εμπλουτίζουν τόσο την ανθρώπινη ζωή όσο και τη δημόσια συζήτηση. Για παράδειγμα, όταν συζητάμε για τα έμβρυα, την ευγονική, και τη χρήση ανθρώπινου γενετικού υλικού, για το εάν θα ενθαρρύνουμε ή όχι τις μεταμοσχεύσεις και υπό ποιους όρους, ή για το εάν θα επιτρέψουμε την ευθανασία∙ όταν αναρωτιόμαστε για το πώς θα μεταχειριστούμε τους φυλακισμένους, τους πρόσφυγες, τους μετανάστες, τους άνεργους, ή τους άπορους∙ όταν καλούμαστε να επιλέξουμε ανάμεσα στην ειρήνη και τον πόλεμο, ή ανάμεσα στον φασισμό και τη δημοκρατία, θα ήταν ασύνετο να θέσουμε τη χριστιανική πίστη εκτός της δημόσιας συζήτησης, και τούτο όχι μόνο διότι πολλοί πολίτες διαμορφώνουν τις απόψεις και τη στάση τους ως προς τα παραπάνω με βάση, ή σε διάλογο με, τη χριστιανική πίστη, αλλά και διότι ο ίδιος ο πολιτισμός της Ευρώπης βασίζεται εν πολλοίς στους πυλώνες της χριστιανικής και της ουμανιστικής παράδοσης (εκ των οποίων η δεύτερη απορρέει εν μέρει από την πρώτη). Ο Χάμπερμας έχει δίκιο όταν, έχοντας κατά νουν κυρίως τον χριστιανισμό, επισημαίνει ότι ‘[…] είναι προς το συμφέρον και του ίδιου του συνταγματικού κράτους να προστατεύει τις πολιτισμικές πηγές που τροφοδοτούν την κανονιστική συνείδηση και την αλληλεγγύη των πολιτών’. Ο αποκλεισμός της χριστιανικής θρησκείας από τον δημόσιο χώρο θα σήμαινε όχι μόνο μια ακρωτηριασμένη δημοκρατία αλλά και μια Ευρώπη αποκομμένη από πηγές που αρδεύουν τον πολιτισμό της».Π. Δημήτριος Μπαθρέλλος, Οι χριστιανοί στους χρόνους της μετα-εκκοσμίκευσης. Εκδ. εν πλω, Αθήνα 2016, σς 70-71 .

  –          Εναλλακτικά:

  «Ιστοεξερεύνηση μέσω διαδικτύου»: Σε ομαδοσυνεργασία οι μαθητές/μαθήτριες μελετούν την υπόθεση Laoutsi ή την απαγόρευση του μπουρκίνι στις παραλίες της Γαλλίας με άξονες το που, πότε, τι, γιατί, πώς. Ακολουθεί παρουσίαση της έρευνάς τους και συζήτηση σχετικά με την εκκοσμίκευση σε συλλογικό και προσωπικό επίπεδο.
  

  https://www.youtube.com/watch?v=1i6ND1PxNng

• Αξιολογώντας:
• Κριτική στάση απέναντι στην εκκοσμίκευση.–          «Σύγκριση κειμένων»: Σε ομαδοσυνεργασία οι μαθητές/μαθήτριες επεξεργάζονται με φύλλο εργασίας διάφορες απόψεις θεολόγων, κοινωνιολόγων, πολιτικών  κ.λπ. σχετικά με τον χωρισμό Εκκλησίας και Κράτους (πχ. Ιωάννης Πέτρου, Μητρ. Δημητριάδος Ιγνάτιος, Ευάγγελος Βενιζέλος, Σωτήρης Μητραλέξης κλπ). Ακολουθεί συζήτηση.Α .    
  • Θρησκευτική ουδετερότητα
    «Η πρόταση εισαγωγής στο Σύνταγμα του «θρησκευτικά ουδέτερου κράτους» πρέπει να διευκρινισθεί πριν την έναρξη οποιασδήποτε σχετικής διαβούλευσης. Πρόκειται για έναν διεθνή νομικό όρο, που από μόνος του δεν λέει περισσότερα από τον εξίσου ασαφή όρο «χωρισμός Κράτους – Εκκλησίας». Το περιεχόμενο της «θρησκευτικής ουδετερότητας» δεν έχει μονοσήμαντο νόημα διατοπικά, με αποτέλεσμα κράτη, που διακηρύσσουν στην νομοθεσία τους ότι είναι «θρησκευτικώς ουδέτερα», να παρουσιάζουν έντονες διαφορές στην μεταχείριση των θρησκευτικών κοινοτήτων. Υπάρχουν δηλαδή διεθνώς πολλές εκδοχές της θρησκευτικής ουδετερότητας.
    Σε συνέχεια των ανωτέρω: θρησκευτικά ουδέτερο κράτος, με την έννοια του «κοσμικού κράτους», είναι οι ΗΠΑ με βάση την 1η Τροποποίηση του Αμερικανικού Συντάγματος, με την έννοια ότι δεν υπάρχει «κρατική εκκλησία», αλλά ο εκάστοτε Πρόεδρος ορκίζεται επί της Αγίας Γραφής, χωρίς αυτό να θεωρείται ασυνέπεια προς τον κοσμικό και θρησκευτικά ουδέτερο χαρακτήρα του Κράτους. Θρησκευτικά ουδέτερο κράτος με την έννοια του αυστηρά «λαϊκού κράτους» εισήγαγε και το Αλβανικό Σύνταγμα, το μοναδικό στον κόσμο, που προέβλεπε ότι το κράτος είναι αθεϊστικό. Θρησκευτικά ουδέτερο κράτος με την έννοια της «ευμενούς ουδετερότητας» απέναντι στα θρησκεύματα, αποτελεί και η Γερμανία βάσει σχετικού άρθρου του Συντάγματος της Βαϊμάρης, που διατηρείται εν ισχύι με την έννοια ότι δεν αναγνωρίζει καμία «επίσημη ή κρατική εκκλησία», ωστόσο αυτό δεν την εμποδίζει να επιχορηγεί, και μάλιστα πέραν του λεγομένου «εκκλησιαστικού φόρου» (Kirchensteuer), την Ευαγγελική και την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ετησίως με 420-480 εκατ. ευρώ ως αποζημίωση για την ακίνητη περιουσία, που τους αφαίρεσε πριν από εκατοντάδες χρόνια. Επίσης η αρχή της θρησκευτικής ουδετερότητας, που ισχύει βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δεν εμπόδισε μέχρι σήμερα το Ηνωμένο Βασίλειο να είναι μέρος της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, παρότι αρχηγός της Αγγλικανικής Εκκλησίας είναι η Βασίλισσα της Αγγλίας. Επισημαίνω το παράδειγμα για να καταδείξω ότι η θρησκευτική ουδετερότητα δεν έχει παντού το περιεχόμενο που νομίζουμε.»
    Μητρ. Δημητριάδος Ιγνάτιος, Συμβολή στο διάλογο για τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας.

   

   

  Β.

  • Σχέσεις κράτους – εκκλησίας
    «Η ίδια η συμπεριφορά της διοίκησης της Εκκλησίας, η νοοτροπία της και οι απαιτήσεις της θέτουν επιτακτικά το ζήτημα αλλαγής των σχέσεων αυτών (σημ. σχέσεων Κράτους – Εκκλησίας). Εμφανίζεται να εκπροσωπεί κοινωνικές ιδέες και νοοτροπίες που είναι ξεπερασμένες στην εποχή μας. Το σημαντικό είναι ότι οι αντιλήψεις που εκπροσωπεί τις περισσότερες φορές είναι συντηρητικές κοινωνικές ή ηθικιστικές αντιλήψεις, οι οποίες στην πραγματικότητα δεν έχουν καμιά σχέση με την ίδια τη διδασκαλία του Χριστιανισμού. Έχοντας όμως ως τακτική να μη διαλέγεται με κανένα, αναπαράγει εσωτερικά τις αντιλήψεις της, μάλιστα με την απειλή της τιμωρίας εκείνων που θα ήθελαν να διαφοροποιηθούν. Γι’ αυτό λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας στις κοινωνικές εξελίξεις. Ο λόγος αυτός είναι από τους πιο σοβαρούς για να προχωρήσει ο χωρισμός του κράτους από την εκκλησία. Ο χωρισμός θα βοηθήσει και την ίδια. Θα αναγκαστεί εκ των πραγμάτων να διαλεχθεί ρεαλιστικά με τη σύγχρονη εποχή και να απαλλαγεί από το βυζαντινό και εθνικό σύνδρομο, που σε ορισμένες περιπτώσεις την οδηγεί σε εθνικιστική ρητορεία ή σε απομάκρυνση από τον πνευματικό σκοπό της.
    Ι. Πέτρου, Άνθρωπος, Κράτος, Εκκλησία: Προβληματισμοί για την αναγκαιότητα νέας ρύθμισης των σχέσεων Κράτους-Εκκλησίας, περ. Καθοδόν τ.15, Μάιος 1999, σελ 22-23.

   Γ.

  • Χωρισμός εκκλησίας –κράτους ή εκκλησίας –κοινωνίας;
    “Το συμπέρασμα που εξάγεται από τη μελέτη του δημόσιου λόγου σχετικά με το ζήτημα είναι ότι, συνήθως όταν εκφράζεται αίτημα ‘χωρισμού’ εκκλησίας –κράτους στην Ελλάδα (νύξεις, προβλήματα, καταγγελίες, προτάσεις, λύσεις), εκφράζεται περισσότερο μια επιθυμία χωρισμού εκκλησίας – κοινωνίας και πλήρους περιθωριοποίησης της εκκλησιαστικής πίστης του λαού από τον δημόσιο χώρο, παρά μια νομοθετική διαστολή των αρμοδιοτήτων και εξουσιών της εκκλησίας και του κράτους, αυτό που θα ήταν δηλαδή ο χωρισμός. […] Έτσι, η φράση ‘χωρισμός εκκλησίας – κράτους’ λειτουργεί περισσότερο ως ένα παρελκυστικό σύνθημα για πολώσεις σε παραταξιακούς πολέμους αξιών, παρά ως συγκεκριμένο και με ακρίβεια καθορισμένο πολιτικό και θεσμικό αιτούμενο».
    Σωτήρης Μητραλέξης, Απελευθέρωση της Εκκλησίας από το Κράτος: οι Σχέσεις Εκκλησίας – Κράτους και η μελλοντική μετεξέλιξή τους, εκδ. manifesto, Αθήνα 2015, σσ.10-11.
   

  Εναλλακτικά:

  «Αντιγνωμίες»: Οι μαθητές/ μαθήτριες επιχειρηματολογούν για τη θέση των θρησκευτικών συμβόλων στον δημόσιο χώρο.

 

 

 

 

 

 

https://vimeo.com/250952565?ref=fb-share&1

Άσωτος Υιός – Ο κίνδυνος μιας ψυχαναλυτικής ματιάς

Φρανσουά Ντολτό