Ιδού γαρ η βασιλεία του θεού εντός υμών εστίν».

Φώτης Κόντογλου. Ζωή πολυμέριμνη, χωρίς καμμία εσωτερική ευτυχία.

Φώτης Κόντογλου – Ζωή πολυμέριμνη, χωρίς καμμία εσωτερική ευτυχία

Ο άνθρωπος είναι σε όλα αχόρταγος, θέλει ν’ απολάψει πολλά, χωρίς να μπορεί να τα προφτάξει όλα. Και βασανίζεται. Όποιος όμως φτάξει σε μια κατάσταση να ευχαριστιέται με τα λίγα, και να μη θέλει πολλά, έστω κι αν μπορεί να τ’ αποχτήσει, εκείνος λοιπόν είναι ο ευτυχισμένος. Δεν το κάνει από οικονομία, είτε γιατί έχει την ιδέα πως τα πολλά τον βλάφτουνε στην ψυχή ή στο σώμα. Αλλά γιατί στα λίγα και στα απλά βρίσκει την αγνή ικανοποίηση. Και περισσότερο απ’ όλα, επειδή με τα απλά και με τα λίγα δεν χάνει τον εαυτό του. « Τις έστι πλούσιος; Ο εν ολίγω αναπαυόμενος».

Οι άνθρωποι δεν βρίσκουνε πουθενά ησυχία, γιατί επιχειρούνε να ζήσουνε χωρίς τον εαυτό τους.

Τρέχουνε από δω κι από κει να βρούνε την ευτυχία, μα ευτυχία δεν υπάρχει έξω από τον εαυτό μας. Θέλουμε να ευχαριστηθούμε με συμπόσια απ’ όπου λείπουμε. Όποιος έχει χάσει τον εαυτό του, έχει χάσει την ευτυχία. Ευτυχία δεν είναι το ζάλισμα που δίνουνε οι πολυμέριμνες ηδονές κι απολαύσεις, αλλά η ειρήνη της ψυχής και η σιωπηλή αγαλλίαση της καρδιάς. Μ’ αυτό το βύθισμα στον εαυτό του βρίσκει ο άνθρωπος τον Θεό.

Για τούτο είπε ο Χριστός: «Ουκ έρχεται η βασιλεία του θεού μετά παρατηρήσεως, ουδέ ερούσιν, ιδού ώδε ή ιδού εκεί. Ιδού γαρ η βασιλεία του θεού εντός υμών εστίν». «Μην ψάχνετε, ζαλισμένοι άνθρωποι, εδώ κι εκεί να βρήτε την ευτυχία. Γιατί η ευτυχία βρίσκεται μέσα σας».

Μέγας λόγος, όπως όλα τα θεϊκά λόγια. Μέσα μας είναι ο θησαυρός. Απ’ έξω είναι ξέρακας, κι ας μη μας ξεγελά η φασαρία και τα ψεύτικα πυροτεχνήματα. Όποιος ζει εξωτερικά , ζει ψεύτικα.

Όποις ζει εσωτερικά, ζει αληθινά. Ξέρω καλά τι είναι η ζωή που ζούν οι λεγόμενοι κοσμικοί άνθρωποι, οι άνθρωποι που διασκεδάζουνε, που ταξιδεύουνε, που ξεγιελιούνται με λογής-λογής θεάματα, με ασημαντολογίες, με σκάνδαλα, με διάφορες ματαιότητες, που από μακρυά φαντάζουνε για κάποιο πράγμα σπουδαίο και ζηλευτό, ενώ σαν τα δει κανένας από κοντά, απορεί για τη φτώχεια που έχουνε και το πόσο κούφιοι είναι οι άνθρωποι που ψευτογελιούνται μ’ αυτά τα γιατροσόφια της ευτυχίας.

Ξέρω λοιπόν καλά αυτή τη ζωή, γιατί, αναγκαστικά, έζησα, κάποιες φορές, με ανθρώπους πλούσιους, που με προσκαλούσανε στα σπίτια τους, στις επαύλεις τους, στα κόττερά τους και στις άλλες διασκεδάσεις τους. Μελαγχολία μ’ έπιανε από κείνη την κατάσταση. Έβλεπα δυστυχισμένους ανθρώπους, που κάνανε τον ευτυχισμένο, κατάδικους που κάνανε τον ελεύθερο. Αλλά, αν δεν καταγινόντανε με τόσες ψεύτικες χαρές, θα πέφτανε στη βαρεμάδα, στη λεγόμενη ανία. Ή το ένα ή το άλλο. Άδειοι από κάθε ουσία, τρισδυστυχισμένοι.

Η ψυχή είναι ανύπαρκτη κι ανύπαρκτη η ευτυχία, η βασιλεία του θεού. Πως να γίνει ψωμί, σαν δεν υπάρχει προζύμι; Πως να μην είναι όλα άνοστα, αφού δεν υπάρχει το αλάτι;

alt

Λοιπόν, όποτε αναγκαζόμουνα να πάγω για λίγο κοντά σε τέτοιους κοσμικούς ανθρώπους, πράγμα που γινότανε σπάνια, για να μην τους προσβάλω, αφού με προσκαλούσανε με ευγένια, δεν έβλεπα την ώρα και τη στιγμή να αποτραβηχτώ στο καβούκι μου, να γυρίσω στο φτωχό σπίτι μου και στ’ αγαπημένα πράγματα που βρίσκουνται γύρω μου. Έβλεπα πως αντί να πάρω κάτι από όλη εκείνη την τυμπανοκρουσία, όπως πιστεύει ο πολύς ο κόσμος, εγώ έδινα, έδινα ξύπνημα στους κοιμισμένους, ξεμούδιασμα στους μουδιασμένους, ζωή στη μονοτονία τους.

Γι’ αυτό και τώρα που γράφω, μ’ όλο που είμαι προσκαλεσμένος σε πολλά μέρη από ευγενείς ανθρώπους, όχι μονάχα στην Ελλάδα, αλλά και σε μακρυνά μέρη, κάθουμαι στο μικρό περιβολάκι μας με τα λίγα δεντράκια και με τα ταπεινά λουλούδια. Ξεκουράζουμαι και ειρηνεύει η ψυχή μου. Τούτο το μικρό κηπάριο είναι για μένα ο Κήπος της Εδέμ. Ο αγέρας μοσχοβολά, κι ο νούς μουταξιδεύει. Ταξιδεύει εδώ κι εκεί, μα περισσότερο βυθίζεται μέσα μου, εκεί που αναβρύζει το μυστικό νερό, εκεί που βρίσκουνται τα ριζώματα του κόσμου.

Ευχαριστώ το θεό που βρέθηκε αυτό το καταφύγιο. Νιώθω μεγάλη ευτυχία που είμαι μοναχιασμένος, που, εδώ που κάθομαι, δεν με ξέρει κανένας, δεν με θυμάται κανένας. Σαν να είμαι καραβοτσακισμένος που γλίτωσε από τη φουρτούνα, κι ακούγει το μούγκρισμα της θάλασσας από το σίγουρο καταφύγιό μου. Σαν να γλύτωσε από ληστές. Ανατριχιάζω συλλογισμένος την ανεμοζάλη που τη λένε ζωή οι όμοιοί μου, κοινωνική ζωή, ζούγκλα γεμάτη σκορπιούς, φίδια και λύκους.

Αναπαύουμε μονάχα με δυό – τρείς ανθρώπους απλούς και καλοκάγαθους, που έχουνε αγάπη μέσα τους και ειρήνη στην καρδιά τους. Δεν θέλω μήτε θαυμασμούς, μήτε δόξες, μήτε άλλες τέτοιες συμφορές, θέλω να είμαι ξεχασμένος κι ασήμαντος. Ω λησμονιά, τι μπάλσαμο είσαι για όσους ποθούνε την ειρήνη! Κατάρα είναι η δίψα που έχουνε οι άνθρωποι να κατασταθούνε ξακουσμένοι, να τους δοξάζει ο κόσμος και να βασανίζουνται μέσα στη ματαιότητα κι εκείνοι που θαυμάζουνται κι εκείνοι που θαυμάζουνε.

Εδώ που κάθουμε, νιώθω πως είμαι μακρυά απ’ όλους αυτούς τους βραχνάδες που τους έχουνε για ευτυχία οι δυστυχισμένοι άνθρωποι.

Φυσά στο πρόσωπό μου το δροσερό αγεράκι, μπαίνει απαλά στ’ αυτιά μου, σαν να με χαιρετά. Σιγοσαλεύουνε τα κλαδιά κι οι κορφές των δέντρων. Μαμούνια περπατούνε στο μοσχοβολημένο χώμα, το κάθε ένα τραβά το δρόμο του κι έχει τον σκοπό του. Που πηγαίνουνε; Μυστήριο. Πεταλούδια και μυγάκια λογής – λογής, άλλα μακρουλά, άλλα στρογγυλά, πετάνε και μαζεύονται γύρω από το φως που είναι αναμμένο από πάνω μου. Όλα είναι σπουδαία, όλα αξιαγάπητα. Κι εγώ είμαι ένα απ’ αυτά.

Δεν ακούγεται τίποτα, παρεκτός από τις σταλαγματιές απ’ το νερό που πέφτουνε από τη βρύση, κάνοντας τη σιωπή ακόμα πιό βαθειά. Σα να γίνεται γύρω μου κάποια μυσταγωγία. Το μυστύριο του κόσμου το νοιώθω και μέσα μου κι απέξω. Μυστικές θύρες ανοίγουνε από παντού. Το κάθε δέντρο, το κάθε χορτάρι, το κάθε λουλούδι, σαν να με βλέπει με τα μυστηριώδη μάτια του.

Είμαι μακάριος στο μικρό τούτο περιβολάκι μας. Τύφλα νάχουνε μπροστά του οι μεγάλοι κήποι και τα πολυέξοδα παλάτια, τα τα φανταχτερά κόττερα. Όσα είναι γύρω μου είναι αγαπημένα, γιατί δεν είναι αγορασμένα με λεφτά πολλά, όπως είναι όσα έχουνε οι πλούσιοι. Αγορασμένα πράγματα μπορούνε να δώσουνε ευτυχία στον άνθρωπο;

Ω, εσείς που έχετε τα πλούτη και που μόνο τι λογής είναι η αληθινή χαρά δεν ξέρετε. Άνθρωποι βασανισμένοι, σαστισμένοι από τις έγνοιες κι από τις σκουτούρες, σκλάβοι στη φιλοδοξία και στ’ άλλα πάθη, ω άσωτοι γυιοί, που φάγατε τα ξυλοκέρατα και δεν χορτάσατε, γυρίστε πίσω στο σπίτι του πατέρα σας του πονετικού, που δεν είναι άλλο παρά η καρδιά η δική σας, και μπείτε μέσα να ξαποστάσετε, να ευφρανθήτε και να νοιώσετε την αληθινή χαρά!

Από τη συλλογή: Μυστικά Άνθη.

Dr Γρηγόρης Βασιλειάδης Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

Είναι στιγμές που ο λόγος αναπόφευκτα και απελπιστικά λιγοστεύει, γιατί μένει αστήριχτος, ασήμαντος, κενός από σημαινόμενα, νόημα κι ελπίδα.
Ακόμα και η συνήθως σωτήρια σιωπή μοιάζει απρόθυμη , ασήκωτη, φτωχή, πονεμένη και αδιέξοδη.
Πως ακούω μέσα στην αίθουσα των θεραπευτικών συνεδριών τόσο φοβερά για την ψυχή μου πράγματα… Τέτοιες αποκρουστικές και ανομολόγητες –προς τους άλλους ανθρώπους- αλήθειες!; Πως γίνομαι μάρτυρας τέτοιων κακοποιητικών και συντριπτικών εξομολογήσεων που ξεπερνούν κάθε –ακόμα και την πιο χυδαία, αντιαισθητική και φρικώδη- φαντασία, χωρίς να διαλυθώ ψυχικά και σωματικά….;!
Μετά από 21 χρόνια ψυχοθεραπευτής γνωρίζω. Όχι, δεν είναι μόνο η εκπαίδευση μου, ούτε οι γνώσεις μου, ούτε η εμπειρία μου που με σώζει τέτοιες ζοφερές στιγμές από την πλήρη κατάρρευση.
Αυτές τις στιγμές έπαψα πια να αναρωτιέμαι. Είμαι απόλυτα σίγουρος πως θα συντριβόμουνα ψυχικά αν δεν είχα απέναντι μου το πρόσωπο του Χριστού και την Παναγίας μου Μητέρας.
Αν δεν απευθυνόμουν συντετριμμένος από την ατομική μου ανεπάρκεια επικαλούμενος την βοήθειά τους, την άπειρη καλοσύνη και το ανεξιχνίαστο μεγαλείο της ασύλληπτης παντοδυναμίας τους…
Κυρίως αν δεν εμπιστευόμουν την διακριτικά φανερωμένη και σκανδαλώδη τους Αγάπη…

άνδρας και γυναίκα ισότιμοι έναντι του Θεού και μεταξύ τους

Είμαστε ίσοι,να γίνουμε ίσοι…(καθηγητής Ιωάν. Πέτρου)

Papathanasiou Athanasios

Τον… α ν θ υ π ο μ ί ν ι μ ο υ μ .

Κυριακή των Μυροφόρων. Μέρα με κηρύγματα πολλά, που επαινούν το μπόι των Μυροφόρων. Αλλά…

Οι έπαινοι αυτοί (όπως και οι έπαινοι προς την Παναγία κι άλλες γυναικείες μορφές της εκκλησίας) δ ε ν συνεπάγονται ένα και μόνο πράγμα. Είναι μήτρα δύο διαφορετικών συμπερασμάτων – δύο διαφορετικών οπτικών:

Στην πρώτη (και κυρίαρχη στα κηρύγματα) οπτική, οι έπαινοι προς εκείνες τις γυναίκες στέλνουν στις σημερινές γυναίκες το μήνυμα: «Η θέση σας έχει εξυψωθεί στο πρόσωπο των μυροφόρων»• οπότε δεν χρειάζεται κάτι άλλο όσον αφορά τη σημερινή σας θέση στην εκκλησιαστική ζωή.

Στη δεύτερη όμως οπτική, οι έπαινοι προς εκείνες τις γυναίκες αναδεικνύουν ελλείμματα που υπάρχουν σήμερα στην εκκλησιαστική ζωή. Για την οπτική αυτή, η ριζοσπαστικότητα με την οποία τα ευαγγέλια παρουσιάζουν τις Μυροφόρες, θεμελιώνουν έλεγχο τού σήμερά μας – όχι αγιογράφησή του.

Στην πελώρια συζήτηση, που κρατά καιρό, συνεισφέρω μια πρόσφατη αναφορά μου (από την παρουσίαση του βιβλίου του αρχιεπ. Αλβανίας Αναστασίου, «Η ανασύσταση της ορθοδόξου αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Αλβανίας», περιοδικό «Φρέαρ» 21/2018, σσ. 130-135):

«Στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο των Ορθοδόξων Εκκλησιών, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη τον Ιούνιο του 2016 έλαβαν μέρος δέκα Ορθόδοξες εκκλησίες. Ο κανονισμός της Συνόδου προέβλεπε ότι οι αντιπροσωπίες θα αποτελούνταν από αρχιερείς, και θα μπορούσαν «να συνοδεύωνται […] υπό ειδικών συμβούλων, κληρικών, μοναχών ή λαϊκών», κατά κανόνα μέχρι έξι μέλη.

Έτσι λοιπόν είχαμε δυνατότητα για έξι συμβούλους ή και παραπάνω, αν κάποια Εκκλησία το επιθυμούσε. Τι έγινε, όμως, στην πράξη; Βάσει των στοιχείων που οι ίδιες οι δέκα εκκλησίες δημοσιοποίησαν,

– Τέσσερις Εκκλησίες είχαν από 6 συμβούλους.
– Τρεις Εκκλησίες είχαν από 7 συμβούλους.
– Δύο Εκκλησίες είχαν από 8 συμβούλους.
– Μία μόνο Εκκλησία είχε 9 συμβούλους. Η Εκκλησία της Αλβανίας.

Από τους συμβούλους αυτούς, πόσοι ήταν λαϊκοί;

– Μία Εκκλησία δεν είχε κανένα σύμβουλο λαϊκό (όλοι ήταν κληρικοί).
– Πέντε Εκκλησίες είχαν από 1 λαϊκό σύμβουλο.
– Δύο Εκκλησίες είχαν από 2 λαϊκούς.
– Μία Εκκλησία είχε 3 λαϊκούς.
– Μία Εκκλησία είχε 4 λαϊκούς συμβούλους. Η Εκκλησία της Αλβανίας.

Από αυτούς τους λαϊκούς συμβούλους, πόσοι ήταν γυναίκες;

– Επτά Εκκλησίες (θυμίζω: από τις 10) δεν είχαν καμία γυναίκα σύμβουλο.
– Μία Εκκλησία είχε 1 γυναίκα.
– Δύο Εκκλησίες είχαν από 2 γυναίκες. Μία απ’ αυτές ήταν η Εκκλησία της Αλβανίας.

Προς τι τα αναφέρω αυτά; Φυσικά δ ε ν είναι το άπαν ούτε οι αριθμοί ούτε οι ποσοστώσεις. Τo κορυφαίο κριτήριο είναι η θ ε ο λ ο γ ί α από την οποία εμφορείται κάποιος – είτε άντρας είτε γυναίκα, είτε κληρικός είτε λαϊκός. Αλλά και οι αριθμοί μπορεί να δείχνουν κάτι ενδιαφέρον: Ποια δυναμική υπηρετείται. Δίνω ενδεικτικά, προς διάσκεψη, δύο μεγέθη. Όχι χάριν αντιπαλότητας, αλλά χάριν της πραγματικότητας:

Η Εκκλησία της Ελλάδος, που διεκδικεί περίπου δέκα εκατομμύρια πιστούς και διαθέτει υπερπλούσια θεολογική ενδοχώρα, επέλεξε τον μίνιμουμ αριθμό συμβούλων (6), τον μίνιμουμ αριθμό λαϊκών (1), και τον ανθυπομίνιμουμ αριθμό γυναικών: καμία!

Η Εκκλησία της Αλβανίας, με πολύ λιγότερο από ένα εκατομμύριο πιστούς, κινήθηκε στο μάξιμουμ! 9 συμβούλους, και εξ αυτών 4 λαϊκούς, από τους οποίους οι μισές γυναίκες.

Δεν θεωρώ διόλου τυχαίο ότι τη στάση αυτή την επέδειξε μια Εκκλησία η οποία κατεξοχήν υπολήπτεται την έννοια της μαρτυρίας, της ιεραποστολής και της εξόδου στα πελάγη της οικουμένης».

ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ / 22-4-2018

Το εικαστικό: Alexander Ivanov (1806-1858), Πινακοθήκη Τρετιακόφ, Μόσχα [«Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι» (Μάρκ. 15:40)].

Ο Αναστάσιος Κολοβός

ΣΥΜΒΙΩΣΗ – ΓΑΜΟΣ

Ας δούμε αγαπητοί μου φίλοι το θεσμό του γάμου, όπως τον βλέπει η Αγία μας Εκκλησία!!

Η διαφορά του ανθρώπου με τα ζώα είναι ότι ο Θεός εμφυσά στον άνθρωπο τη ζωή.

Ο άνθρωπος καλείται να ζήσει, καλείται σε κοινωνία με τον ίδιο τον Θεό.

Αρχικά, φέρει ως ον συγχρόνως όλα τα χαρίσματα και του άνδρα και της γυναίκας.

Δεν πρόκειται για δύο όντα, αλλά για ένα πολύπλοκο ον.

Είναι δημιουργημένος ως εικόνα του Θεού: ο Θεός ένας στην Τριάδα, ο άνθρωπος ένας στη δυαδικότητα.

Όταν ο Αδάμ βλέπει την Εύα μπροστά του, δεν βλέπει ένα καινούργιο ον, γι’ αυτό και λέει:

«Εγώ είμαι εγώ και αυτή είναι αυτή, είναι το θηλυκό γένος του αρσενικού γένους, το οποίο είμαι». Βλέπει σε αυτήν τον ίδιο του τον εαυτό.

Μητροπολίτου του Σουρόζ, Αντωνίου Μπλούμ…

Ο άνθρωπος είναι ένα ον με δύο διαφορετικά φύλα, καθένα από τα οποία έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, σωματικά και ψυχικά.

Αυτό σημαίνει ότι όλα τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου γένους δε βρίσκονται στον άντρα από μόνο του, ούτε στη γυναίκα από μόνη της.

Από μόνοι τους, είναι “μισά” όντα, που αποζητούν την ολοκλήρωση και την αλληλοσυμπλήρωση.

Η συμπλήρωση του καθενός επιτυγχάνεται με τη συνάντηση με το αντίθετο φύλο, δηλαδή με το άνοιγμα σε έναν άλλον κόσμο, διαφορετικό, που έχει να προσφέρει διαστάσεις άγνωστες στην ατομικότητα του δικού του φύλου.

Υπ’ αυτή την έννοια, πλήρης άνθρωπος δεν είναι ο άντρας από μόνος του ούτε η γυναίκα από μόνη της, αλλά το ζευγάρι.

“Και έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν» (θα γίνουν οι δυο τους ένας άνθρωπος), λέει η Αγία Γραφή.

Αυτά είναι μέρος από τα λόγια που είπε ο Αδάμ όταν πρωτοαντίκρισε την Εύα (Γεν. 2:24).

Τα επανέλαβε ο απόστολος Παύλος μιλώντας για την ένωση που επιτυγχάνεται με το γάμο (Εφεσ. 5: 31) και διαβάζονται σήμερα στην Ακολουθία του Γάμου.

Για να πραγματοποιηθεί όντως αλληλοσυμπλήρωση, πρέπει να πρόκειται για μια ένωση με αγάπη, ειλικρίνεια και αμοιβαίο σεβασμό, αλλιώς δεν έχουμε να κάνουμε με συνάντηση προσώπων, αλλά με υστερόβουλη και εγωκεντρική χρήση του άλλου ως εργαλείου.

Η Σχέση θεραπεύει…Κάθε αμαρτία που βλέπουμε στον γείτονά μας είναι μέσα μας…..Όλες οι δυστυχίες του ανθρώπου απορρέουν απ’ την ανικανότητά του να καθίσει σ’ ένα δωμάτιο μόνος και σιωπηλός.Και όπως λέει ο Λάο-Τσε: «Αν όλο τον κόσμο γνωρίσεις, γνώρισες πολλά. Αν γνωρίσεις τον εαυτό σου, τα έμαθες όλα».

Είμαστε πεινασμένοι για τρυφερότητα,
σε έναν κόσμο όπου τα πάντα βρίσκονται σε αφθονία…

~A. Merini

Κάθε αμαρτία που βλέπουμε στον γείτονά μας είναι μέσα μας, διότι αν δεν υπήρχε μέσα μας, τότε δεν θα το είχαμε δει σε άλλους.

Π. Χαράλαμπος Λίβυος Παπαδόπουλος

6 ώρες ·

Όποιος έχει καλούς λογισμούς, όλα καλά τα βλέπει…(Όσιος Παίσιος)

Μου είπαν μερικοί ότι σκανδαλίζονται, γιατί βλέπουν πολλά στραβά στην Εκκλησία, και εγώ τους είπα: Αν ρωτήσεις μια μύγα: Έχει λουλούδια εδώ στην περιοχή; θα πει: δεν ξέρω εκεί κάτω στον λάκκο έχει κονσερβοκούτια, κοπριές,ακαθαρσίες,και θά σου αραδιάσει όλες τις βρωμιές στις όποιες πήγε. Αν όμως ρωτήσεις μια μέλισσα: είδες καμμιά ακαθαρσία εδώ στην περιοχή; θα σου πει: ακαθαρσία; όχι, δεν είδα πουθενά εδώ ό τόπος είναι γεμάτος από ευωδιαστά λουλούδια και θα σου αναφέρει ένα σωρό λουλούδια του κήπου, του αγρού κ.λπ. Βλέπεις, ή μύγα ξέρει μόνον που υπάρχουν σκουπίδια, ενώ ή μέλισσα ξέρει πώς εκεί πέρα είναι ένας κρίνος, πιο εκεί ένα ζουμπούλι. Όπως έχω καταλάβει, άλλοι άνθρωποι μοιάζουν με την μέλισσα και άλλοι με την μύγα. Αυτοί πού μοιάζουν με την μύγα ψάχνουν σέ κάθε περίπτωση να βρουν τί κακό υπάρχει και ασχολούνται μ’ αυτό δεν βλέπουν πουθενά κανένα καλό. Αυτοί πού μοιάζουν με την μέλισσα βρίσκουν παντού ο,τι καλό υπάρχει. Ό βλαμμένος άνθρωπος βλαμμένα σκέφτεται, όλα τα παίρνει αριστερά, όλα τα βλέπει ανάποδα. Ενώ, όποιος έχει καλούς λογισμούς, ό,τι και να δει ο,τι και να του πεις, θα βάλει καλό λογισμό……(Νουθεσίες του Οσίου Παισίου Αγιορείτου)

μια ομάδα ανθρώπων κρατιέται χέρι-χέρι σε κύκλο

Η εύρεση τρόπων για την ενδυνάμωση της αίσθησης του «ανήκειν», μπορεί να βοηθήσει στην ελάφρυνση του πόνου της μοναξιάς.

Η αίσθηση του «ανήκειν» είναι μια σημαντική εμπειρία για όλους τους ανθρώπους. Σημαίνει την αποδοχή μας ως μέλος μίας ομάδας. Μια τόσο απλή λέξη έχει μία τόσο τεράστια σημασία. Η αίσθηση του «ανήκειν» είναι μια ανθρώπινη ανάγκη, όπως και η ανάγκη για την εύρεση φαγητού και καταφυγίου.

Είναι ιδιαίτερα σημαντική για την εύρεση νοήματος στη ζωή και για την αντιμετώπιση έντονα οδυνηρών συναισθημάτων. Κάποιοι από εμάς ανήκουν σε μία κοινότητα, σε μία φιλική παρέα, σε μία οικογένεια, ενώ άλλοι σε γκρουπ κοινωνικών μέσων δικτύωσης. Κάποιοι συνδέονται μόνο με ένα ή δύο άτομα. Άλλοι αισθάνονται μια σύνδεση με όλους τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Μερικοί δυσκολεύονται να βρουν μια αίσθηση του «ανήκειν» και η μοναξιά είναι σωματικά επώδυνη γι’ αυτούς.

Ορισμένοι άνθρωποι αναζητούν την αίσθηση του «ανήκειν» αποκλείοντας άλλα πρόσωπα. Αυτό αντανακλά την ιδέα ότι χρειάζεται να υπάρχουν και εκείνοι που δεν ανήκουν κάπου για να υπάρχουν εκείνοι που μετέχουν κάπου. Ωστόσο, ακόμη και μια περίπτωση αποκλεισμού μπορεί να υπονομεύσει τον αυτοέλεγχο και την ευημερία και συχνά δημιουργεί πόνο και συγκρούσεις.

Η αίσθηση του«ανήκειν» σε μια μεγαλύτερη κοινότητα δίνει κίνητρο, βελτιώνει την υγεία και την αίσθηση ευτυχίας μας. Όταν συνδεόμαστε με άλλους, καταλαβαίνουμε ότι όλοι οι άνθρωποι προβληματίζονται και αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις. Δεν είμαστε μόνοι μας. Βρίσκουμε παρηγοριά μέσω αυτής της γνώσης.

Καλλιεργώντας την αίσθηση του «ανήκειν»

Η οικοδόμηση της αίσθησης της συμμετοχής απαιτεί ενεργή προσπάθεια και εξάσκηση. Ένας τρόπος για να δουλέψουμε προς την ανάπτυξη της αίσθησης του «ανήκειν» είναι να αναζητήσουμε τρόπους που είμαστε όμοιοι με τους άλλους, αντί να εστιάζουμε στους τρόπους που διαφέρουμε από τους άλλους.

Μήπως κάποιος είναι πολύ μεγαλύτερος από εσάς για να κάνετε παρέα; Ίσως να έχει υπέροχες ιστορίες να σας πει και να απολαμβάνετε να ακούτε τις εμπειρίες του. Ίσως αξίζει να κάνετε τη διαφορά και μπορεί να συμβάλλετε θετικά στη ζωή του με τη νεανική δύναμή σας. Μήπως κάποιος έχει διαφορετικό σύστημα πεποιθήσεων από το δικό σας; Ίσως και οι δύο σας να απολαύσετε μια εποικοδομητική συζήτηση ή και να ανακαλύψετε κάτι κοινό, όπως την πίστη σας στο Θεό.

Η ανταλλαγή διαφορετικών απόψεων και η αποδοχή των άλλων μας προσφέρει ηρεμία. Η αποδοχή των άλλων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι συμφωνούμε μαζί τους.

Ένας άλλος τρόπος για την καλλιέργεια της προσωπικής αίσθησης του «ανήκειν» είναι να δουλέψουμε πάνω στην αποδοχή των άλλων. Προκειμένου να μπορέσουμε να αποδεχτούμε τους άλλους και τις απόψεις που δεν συμφωνούν με τις δικές μας, μπορεί να χρειάζεται να γίνουμε περισσότερο ανοιχτοί στην ιδέα ότι υπάρχει αξία στη σκέψη όλων. Μπορεί να ανακαλύψετε την αλήθεια ακόμα και στις πιο δυσνόητες απόψεις, αν και αν δεν συμφωνείτε με αυτές.

Η επικύρωση

Ένας από τους ιδανικότερους τρόπους να επικοινωνήσετε την αποδοχή είναι μέσω της επικύρωσης.Η επικύρωση δημιουργεί μια αίσθηση του «ανήκειν»» και ενισχύει τις σχέσεις. Η επικύρωση είναι η γλώσσα της αποδοχής. Είναι η αναγνώριση ότι η εσωτερική εμπειρία κάποιου είναι κατανοητή και σας βοηθά να συμμερίζεστε την άποψή του, δίνοντας την αίσθηση ότι ανήκετε κάπου, ακόμα και όταν μπορεί να διαφωνείτε.

Προσπαθήστε να πείτε «ναι» στις ευκαιρίες που σας δίνονται να περνάτε χρόνο με άλλους και να συμμετέχετε σε δραστηριότητες που σας προσκαλούν. Αφήστε απ’ έξω την επικριτικότητα. Οι επικρίσεις χτίζουν τοίχους. Να εστιάζετε στους ανθρώπους. Βρίσκεστε σε ένα δείπνο και νιώθετε ενοχλημένοι γιατί δεν σας αρέσει το φαγητό; Το φαγητό δεν είναι ο απώτερος σκοπός σας. Η σύνδεση με άλλους είναι πολύ πιο σημαντική από το φαγητό ή το θόρυβο στο εστιατόριο. Έχετε παχύνει και δεν θέλετε να σας δουν οι άλλοι; Σταματήστε να απομονώνεστε και πιστέψτε στην αξία σας. Κανείς δεν είναι τέλειος. Υπάρχουν άνθρωποι που αντιμετωπίζουν προβλήματα με την υγεία τους.

Παρατηρήστε τα λόγια σας και τον τρόπο σκέψης σας. Ορισμένες λέξεις δημιουργούν απομόνωση ενώ άλλες προωθούν την ομαδικότητα. Οι άλλοι δεν χρειάζονται «επιδιόρθωση» από εμάς. Έχουν και αυτοί τα δυνατά σημεία τους και προσφέρουν τη δική τους μοναδική συμβολή. Σκεφτείτε την ομαδικότητα και την αποδοχή.

Αν είστε συναισθηματικά ευαίσθητοι, να θυμάστε ότι γενικά οι άνθρωποι υποφέρουν από τον ίδιο συναισθηματικό πόνο που υποφέρετε και εσείς, μπορεί απλά να μην είναι τόσο έντονος τις περισσότερες φορές ή τόσο συχνός.

Επίσης, υπάρχουν πολλοί συναισθηματικά ευαίσθητοι άνθρωποι που δυσκολεύονται όπως εσείς. Το να είσαι συναισθηματικά ευαίσθητος δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς να ανήκεις κάπου. Τέλος, προσπαθήστε να μην κατηγορείτε τον εαυτό σας ή τους άλλους. Î¦ÏÏÎ¿Î³ÏÎ±ÏÎ¯Î± ÏÎ¿Ï ÏÏÎ®ÏÏÎ· ÎÎ»Î»Î¬Î´Î± Î¼Î¿Ï ÏÎ¼Î¿ÏÏÎ·.

Βιώνουμε μια “κρίση επαφής”;

Έχουμε σταματήσει να αγγιζόμαστε. Μήπως βιώνουμε μια «κρίση της αφής»; To άγγιγμα έχει δαιμονοποιηθεί σε βαθμό υστερίας, όμως η έλλειψη επαφής δεν κάνει καθόλου καλό στην ψυχική μας υγεία.

Αν και οι άνθρωποι λατρεύουμε την αίσθηση της αφής, ζούμε πλέον σε μια εποχή που υπάρχει διάχυτη η απειλή της σεξουαλικής και σωματικής κακοποίησης και δεν αισθανόμαστε αρκετά ασφαλείς. Τα όρια προσέγγισης δεν είναι ξεκάθαρα.

Τα χάδια και οι αγκαλιές όλο και λιγοστεύουν στη ζωή μας κάνοντας γιατρούς, δασκάλους και επιστήμονες να ανησυχούν. Μήπως τα υπερβολικά όρια στις σχέσεις αρχίζουν και βλάπτουν σοβαρά την ψυχική μας υγεία; Πότε ήταν η τελευταία φορά που αγγίξατε κάποιον που δεν ανήκε στον οικογενειακό ή φιλικό σας κύκλο; Και δεν εννοώ το άγγιγμα με τον ντελιβερά της γειτονιάς την ώρα που σας δίνει τα ρέστα. Πότε θυμάστε να κάνετε χειραψία με έναν ξένο ή να χτυπάτε ελαφρά στην πλάτη κάποιον συνάδερφο σας; Αν κρατούσατε ένα ημερολόγιο αφής, πόσα αγγίγματα με άγνωστους θα είχατε καταγράψει την τελευταία βδομάδα; Η αίσθηση της αφής είναι η πρώτη που αναπτύσσουν τα έμβρυα στη μήτρα όμως λίγο αργότερα, κάπου στην ενήλικη ζωή, αρχίζουν να μπαίνουν τα όρια και η σωματική επαφή γίνεται όλο και πιο άβολη.

Η αφή είναι μια από τις βασικές μας αισθήσεις και είναι αρκετά περίπλοκη. Κάποιες νευρικές απολήξεις αναγνωρίζουν τη φαγούρα, άλλες τον πόνο, την πίεση, την υφή και μονάχα μία, γνωστή ως «αισθητηριακός νευρώνας», αναγνωρίζει το τρυφερό, απαλό χάδι. Η κοινωνική επαφή έχει εκδιωχθεί με αμέτρητους τρόπους από την καθημερινότητά μας.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, τον περασμένο μήνα οι γιατροί προειδοποιήθηκαν να αποφεύγουν να παρηγορούν τους ασθενείς με αγκαλιές μήπως και παρερμηνευτούν και έτσι προκληθούν τυχόν νομικές ενέργειες, ενώ μια κυβερνητική έκθεση διαπίστωσε ότι φροντιστές ανηλίκων φοβούνται να αγκαλιάζουν τα παιδιά για τον ίδιο ακριβώς λόγο.

Στις ΗΠΑ νέες προσκοπίνες προκάλεσαν την κοινωνική κατακραυγή τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν επέπληξαν τους γονείς που παρότρυναν τις κόρες τους να αγκαλιάζουν μόνο συγγενείς, λέγοντας τους πως «δεν χρωστάμε σε κανέναν αγκαλιά». Οι δάσκαλοι διστάζουν να αγκαλιάζουν τους μαθητές και στο Ηνωμένο Βασίλειο τουλάχιστον μισό εκατομμύριο ηλικιωμένοι περνάνε ολόκληρες εβδομάδες χωρίς να βλέπουν ή να αγγίζουν κανέναν.

Μια ολόκληρη επιστήμη, αυτή της αφής, αναπτύσσεται στην Ευρώπη, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ ώστε να μπορέσει να ερευνηθεί και να εξηγηθεί η έλλειψη της σωματικής επαφής. Διάφοροι «επαγγελματίες αγκαλιάς» οργανώνουν εργαστήρια, πάρτι και προσωπικές συνεδρίες ώστε να καταπολεμήσουν αυτήν την επιδημία της μοναξιάς. Στο Cuddle Up To Me, ένα κέντρο επαφής στο Πόρτλαντ του Όρεγκον, οι πελάτες μπορούν να περιηγηθούν σε ένα μενού που περιλαμβάνει 72 διαφορετικά είδη αγκαλιάς.

Στην Ιαπωνία από την άλλη έχουν εφεύρει μια καρέκλα χαλάρωσης που αγκαλιάζει αυτόν που κάθεται με τα μαλακά της μπράτσα. Μήπως όλα αυτά δείχνουν ότι βιώνουμε μια κρίση της σωματικής επαφής; Και αν ναι, τι κινδυνεύουμε να χάσουμε ως είδος αν χάσουμε την αίσθηση της αφής; «Φυσικά και απομακρυνόμαστε από την αφή» δηλώνει ο Francis McGlone, καθηγητής Νευροεπιστήμης στο πανεπιστήμιο John Moores του Liverpool. «Έχουμε δαιμονοποιήσει το άγγιγμα σε βαθμό που προκαλεί υστερικές αντιδράσεις, νομοθετικές διαδικασίες και μια έλλειψη επαφής που δεν είναι καλή για την ψυχική υγεία» ανησυχεί. «Έχω ακούσει για δασκάλους που ζητούν από τα παιδιά να κολλήσουν μόνοι τους το τσιρότο, ώστε να μην διακινδυνεύσουν αγγίζοντάς τα με κάποια καταγγελία» λέει και συνεχίζει «φαίνεται ότι έχουμε δημιουργήσει έναν κόσμο που αποστρέφεται την αφή. Μήπως ήρθε η ώρα να ανακτήσουμε την κοινωνική της δύναμη;». Η αφή είναι μια από τις βασικές μας αισθήσεις και είναι αρκετά περίπλοκη.

Κάποιες νευρικές απολήξεις αναγνωρίζουν τη φαγούρα, άλλες τον πόνο, την πίεση, την υφή και μονάχα μία, γνωστή ως «αισθητηριακός νευρώνας», αναγνωρίζει το τρυφερό, απαλό χάδι. Αυτήν μελετάει τα τελευταία χρόνια ο McGlone, μέσα από διάφορες τεχνικές, όπως εισχωρώντας μια βελόνα μέσα στο δέρμα. «Παρακολουθώντας το πόσο γρήγορα αποκρίνεται το νεύρο, ενώ κάτι αγγίζει το δέρμα, αποδεικνύει ότι η βέλτιστη ταχύτητα ενός ανθρώπινου χαδιού είναι 3 έως 5 κλάσματα δευτερολέπτου» αναφέρει. «Είμαστε έτοιμοι να αγκαλιάζουμε και να χτυπάμε ο ένας τον άλλον με προκαθορισμένες ταχύτητες, ερεθίζοντας το νεύρο αυτό και προκαλώντας αυτόματα συναισθήματα».

Η ευχαρίστηση που δημιουργείται μας ωθεί να συνεχίζουμε να αγγίζουμε τους γύρω μας, να χαϊδεύουμε τα μωρά ώστε να αναπτυχθούν, να δενόμαστε στενά με τους ενήλικες υφαίνοντας έτσι ένα νήμα ευημερίας και καλής ψυχικής υγείας στη ζωή μας. Και μπορεί να μας διδάξει περισσότερα και σχετικά με την αποστροφή από την επαφή και το άγγιγμα, συμπεριλαμβανομένου του πώς αναπτύσσονται ο αυτισμός ή οι διατροφικές διαταραχές, ακόμα και να οδηγήσει στην ανακάλυψη κάποιας θεραπείας για τη μοναξιά. Πέρυσι, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λονδίνου απέδειξαν ότι ένα αργό, απαλό άγγιγμα από έναν άγνωστο μπορεί να μειώσει το αίσθημα του κοινωνικού αποκλεισμού. Ως κοινωνία κατανοούμε ενστικτωδώς το αίσθημα της αφής.

Γι’ αυτό τον λόγο, όταν συνέβη το τραγικό περιστατικό με τους πυροβολισμούς στο σχολείο της Φλόριντα, ο διευθυντής υποσχέθηκε να αγκαλιάσει τον κάθε έναν από τους 3.300 μαθητές ξεχωριστά. Ένα απλό, μικρό άγγιγμα μπορεί να αλλάξει αμέτρητες ζωές. Η πριγκίπισσα Νταϊάνα το γνώριζε αυτό όταν κρατούσε το χέρι ενός ασθενούς με AIDS το 1987. Όπως και ο Μπάρακ Ομπάμα όταν έσκυψε για να μπορέσει να χαϊδέψει ένα αγοράκι στο κεφάλι του. Η Tifanny Field ίδρυσε το Ινστιτούτο Μελέτης της Αφής στο Μαϊάμι ώστε να μελετήσει αυτήν την παραμελημένη αίσθηση και τις επιπτώσεις της στην υγεία. Είναι λάτρης του μασάζ και καταγράφει τα οφέλη αυτής της επαφής. «Γνωρίζουμε από την επιστήμη τι συμβαίνει κάτω από το δέρμα μας. Όταν πιέζεται ή δέχεται το άγγιγμα, οι υποδοχείς της πίεσης διεγείρονται» λέει. «Αυτό επιβραδύνει τον καρδιακό ρυθμό, την πίεση του αίματος και απελευθερώνει κορτιζόλη, βοηθώντας στον καλύτερο έλεγχο των ορμονών του στρες».

Το άγγιγμα λειτουργεί ευεργετικά και για το ανοσοποιητικό μας σύστημα καθώς επίσης αυξάνει και τη σεροτονίνη, που είναι γνωστή και ως φυσικό αντικαταθλιπτικό. Η Field επιβεβαιώνει επίσης πως βοηθά και στον καλύτερο ύπνο. Το πιο βασικό από όλα είναι πως η αφή μας αποκαλύπτει ποιοι είμαστε. «Γι’ αυτό τον λόγο όταν τα έμβρυα βρίσκονται στην μήτρα» λέει ο McGlone «μέσα στον αμνιακό σάκο, περιτριγυρισμένα από το αμνιακό υγρό, ο εγκέφαλός τους αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει κάποιο άλλο σώμα εκτός από το δικό τους.

Και αν δεν συμβεί αυτό, αποκτούν ένα σύνδρομο εσωστρέφειας και απομονωτισμού». Πειράματα σε πιθήκους οδήγησαν τους επιστήμονες στη διαπίστωση ότι η ανάγκη για σωματική επαφή είναι τόσο έμφυτη, ώστε όταν πήραν το βρέφος από την αγκαλιά της μητέρας του για να το ταΐσουν εκείνο παρέμεινε προσκολλημένο σε τριχωτές επιφάνειες νομίζοντας πως είναι εκείνη, προσπαθώντας έτσι να μην χάσει την επαφή.

Αυτό δείχνει πως δίχως επαφή οι άνθρωποι μπορεί να γίνουν λιγότερο «ανθρώπινοι». «Δεν βλέπεις ανθρώπους να αγγίζονται στην εποχή μας» διαμαρτύρεται η Field «όλοι είναι προσκολλημένοι στα κινητά τους τηλέφωνα. Το μόνο που αγγίζουν είναι οι οθόνες αφής και αν ακουμπήσουν κατά λάθος κάποιον ξένο αισθάνονται αμηχανία και ντροπή». Αν και δεν υπάρχουν ακόμη επιστημονικά δεδομένα που να συνδέουν τη μειωμένη επαφή με την άνοδο της τεχνολογίας, οι εικόνες απομονωμένων ανθρώπων που κλείνονται στον κόσμο τους και κάθονται σκυφτοί μπροστά από τις οθόνες είναι αρκετά οικίες και καθημερινές.

Πού θα μας οδηγήσει λοιπόν όλη αυτή η έλλειψη επαφής; Η Kellie Payne, υπεύθυνη του ερευνητικού τμήματος της Eκστρατείας Kαταπολέμησης της Mοναξιάς στη Βρετανία, δηλώνει ότι η μοναξιά είναι καταστροφική ακριβώς γιατί βάζει τους ανθρώπους σε ένα είδος αμυντικής κατάστασης. «Έχοντας αρνητικές εμπειρίες, αναμένουν πως η σύνδεση με τους ανθρώπους θα είναι εξίσου αρνητική» αναφέρει.

Σύμφωνα με τον David J Linden, συγγραφέα του βιβλίου «Αφή: H επιστήμη του χεριού, της καρδιάς και του μυαλού» («Touch: The Science of Hand, Heart and Mind»), «οι άνθρωποι έχουμε ισχυρότερη την αίσθηση της αφής στην ηλικία των 20, ύστερα αρχίζει και μειώνεται κατά μια ποσοστιαία μονάδα τον χρόνο σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας».

Η Field ανησυχεί επίσης για την αύξηση των συνδρόμων πόνου στα μικρά παιδιά, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και την ινομυαλγία, ένα σύνδρομο χρόνιου εκτεταμένου και βασανιστικού σωματικού πόνου, κάτι που οφείλεται στο άγχος και στην απουσία επαφής, και συνδέει επίσης την επιθετική συμπεριφορά τους με την έλλειψη του χαδιού και της αφής. «Αυτό που με ανησυχεί» λέει ο McGlone, «είναι πως εάν αυτό το εξελικτικό σύστημα έχει διαταραχθεί ή διακοπεί, ο εγκέφαλος είναι ικανός να ζητήσει από αλλού αποζημίωση.

Για παράδειγμα από τα ναρκωτικά ή το αλκοόλ. Δηλαδή, αν το άγγιγμα σταματήσει να λειτουργεί ως ανταμοιβή τότε ο οργανισμός θα ζητήσει να αντικατασταθεί από κάτι άλλο». Αν και οι άνθρωποι λατρεύουμε την αίσθηση της αφής, ζούμε πλέον σε μια εποχή που υπάρχει διάχυτη η απειλή της σεξουαλικής και σωματικής κακοποίησης και δεν αισθανόμαστε αρκετά ασφαλείς. Τα όρια προσέγγισης δεν είναι ξεκάθαρα. «Σκέφτομαι δύο φορές πριν αγκαλιάσω κάποιον στη δουλειά, δεν θα ήθελα να παρερμηνευθεί με τόσα που ακούγονται» λένε αρκετοί.

Πώς όμως θα μπορούσαμε να έχουμε περισσότερη επαφή στη ζωή μας; Το να ενθαρρύνουμε ένα απλό άγγιγμα ή μια απλή αγκαλιά ωφελεί σημαντικά. Υπάρχουν τρόποι να αγγίζουμε ο ένας τον άλλον χωρίς να είναι παρεξηγήσιμοι. Το να χτυπήσουμε ελαφρά στην πλάτη κάποιον συνάδερφο, να ανταλλάξουμε μια εγκάρδια χειραψία με έναν άγνωστο ή να χαϊδέψουμε ένα ξένο σκυλί είναι κάποιοι καλοί τρόποι για να επανακτήσουμε την αίσθηση που έχουμε μέσα από το άγγιγμα. Φυσικά, κανείς δεν λέει ότι ένα γρήγορο άγγιγμα ή χάδι μπορεί να θεραπεύσει την μοναξιά, αλλά ίσως μια πιο ουσιαστική, συχνή επαφή θα μπορούσε.

To κείμενο αποτελεί απόδοση στα ελληνικά του άρθρου με τίτλο «No hugging: are we living through a crisis of touch?» που δημοσιεύτηκε στον Guardian. Πηγή: http://www.lifo.gr

Φωτογραφία του χρήστη Μαζί στα όνειρά μας.

Ανθρώπινες Σχέσεις: Το κλειδί της ευτυχίας

Αρθρογράφος: Κατερίνα Αυγουστάκη
Ψυχολόγος

Τι είναι η ευτυχία και πώς μπορεί κανείς να την κατακτήσει;
Αυτό είναι ένα ερώτημα που απασχολούν τον άνθρωπο και τις ανθρωπιστικές επιστήμες από τα πολύ αρχικά στάδια της εξέλιξής τους. Σήμερα, μας κατακλύζουν καθημερινά χιλιάδες πληροφορίες, διαφημίσεις και tips που διατείνονται ότι θα μας φέρουν πιο κοντά στην πραγματική ευτυχία.

Ασχολείται η επιστήμη με την ευτυχία;

Τα τελευταία 20 χρόνια στην επιστήμη της ψυχολογίας έχει εμφανιστεί ένα δυναμικά αναπτυσσόμενο θεωρητικό και ερευνητικό ρεύμα, αυτό της θετικής ψυχολογίας. Οι κύριοι εμπνευστές του, όπως ο M. Seligman και η B. Fredrickson, στόχευαν στο να μετακινήσουν λίγο το ενδιαφέρον των ψυχολόγων από τα αρνητικά συναισθήματα και τα προβλήματα στις ικανότητες των ανθρώπων αλλά και σε όλα αυτά που τους κάνουν να αισθάνονται καλά, να προοδεύουν, να ανθίζουν.

Τι μας κάνει τελικά ευτυχισμένους;

Συσσωρευτικά ερευνητικά ευρήματα προερχόμενα από ποικίλες μελέτες τείνουν να προσδιορίσουν 7 παράγοντες που φαίνεται να συσχετίζονται άμεσα με το κατά πόσο αισθάνεται κάποιος ευτυχισμένος:

Το πρώτο είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, ακολουθούν οι πράξεις καλοσύνης, η άσκηση και η σωματική ευεξία, η ροή, το νόημα της ζωής και η πνευματικότητα, οι αρετές και οι δυνάμεις και φυσικά ένας θετικός τρόπος αντιμετώπισης του κόσμου που περιλαμβάνει αισιοδοξία, ευγνωμοσύνη και αυτό – επίγνωση.

Όλα αυτά όμως φαντάζουν λίγο γενικά και ίσως περισσότερο ιδανικά παρά κάτι που μπορούμε να εφαρμόσουμε στην καθημερινή μας ζωή. Γι αυτό, ας κουβεντιάσουμε λίγο πιο συγκεκριμένα το καλό που μας κάνουν οι ανθρώπινες σχέσεις.

Πώς οι ανθρώπινες σχέσεις επηρεάζουν το πόσο ευτυχισμένοι αισθανόμαστε;

Η επιστημονική έρευνα γύρω από αυτό το θέμα μετράει περίπου 15 χρόνια με τα πρώτα ευρήματα να προέρχονται από μία μελέτη των Ed Diener και Martin Seligman. Οι δύο αυτοί πρωτοπόροι της θετικής ψυχολογίας διεξήγαγαν το 2002 μία έρευνα στους φοιτητές του Πανεπιστημίου του Illinois όπου μελετούσαν την προσωπική ευτυχία του καθένα. Στη συνέχεια, επέλεξαν το 10% του συνολικού δείγματος που είχε συγκεντρώσει τις υψηλότερες βαθμολογίες και μελέτησαν ενδελεχώς διάφορες πλευρές της ζωής τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι φοιτητές, που δήλωναν πολύ ευτυχισμένοι και παρουσίαζαν τα λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης, ήταν αυτοί που είχαν ισχυρούς δεσμούς με τους φίλους και την οικογένειά τους και αφιέρωναν συστηματικά χρόνο σε αυτούς (Diener & Seligman, 2002).

Σε μία άλλη παλαιότερη έρευνα, οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν σε τυχαίες περιστάσεις για τη διάθεσή τους. Βρέθηκε ότι ήταν πιο ευτυχισμένοι όταν βρίσκονταν με φίλους, όταν ήταν με μέλη της οικογένειας τους και λιγότερο όταν ήταν μόνοι (Larson, Mannell, & Zuzanek, 1986).

Έχει σημασία ή ποιότητα της σχέσης;

Φυσικά! Ποικίλα ερευνητικά ευρήματα δείχνουν ότι οι κοντινές σχέσεις είναι αυτές που κάνουν τη διαφορά. Σε μια μελέτη αναφορικά με την ποιότητα των σχέσεων, βρέθηκε ότι οι άνθρωποι χρειάζονται μία μόνο κοντινή σχέση προκειμένου να μην αισθάνονται μόνοι. Ωστόσο, για να δημιουργήσει κανείς μία κοντινή σχέση είναι απαραίτητο να αποκαλύπτει σταδιακά τον εαυτό του όλο και περισσότερο και να δείχνει τη διάθεση να μοιραστεί μυστικά και άλλα προσωπικά θέματα. Αν αυτά τα στοιχεία απουσιάζουν τα άτομα δηλώνουν ότι αισθάνονται μοναξιά παρόλο που βρίσκονται μέσα σε σχέση (Jackson, Soderlind & Weiss, 2000. Horesh & Apter, 2006).

Μία παρόμοια έρευνα βρήκε ότι μερικοί φοιτητές που είχαν φίλους με τους οποίους περνούσαν αρκετό κοινό χρόνο, αισθάνονταν παρόλα αυτά μοναξιά. Αυτό, βρέθηκε να σχετίζεται με την τάση τους να κουβεντιάζουν για απρόσωπα ζητήματα, όπως η μουσική και τα αθλητικά, αντί να μοιράζονται εμπειρίες της ζωής και της καθημερινότητάς τους. Τέλος, έχει φανεί ότι σημαντικό ρόλο στην ευτυχία που αισθάνεται κάποιος και στο πόσο ικανοποιημένος είναι από τη ζωή του παίζει τόσο το κοινωνικό δίκτυο στην εργασία όσο και μια καλή συζυγική σχέση (Ruesch et al. 2004).

Η ικανότητα να ακούμε με προσοχή και αποκρινόμαστε με τρόπο ενθαρρυντικό (Ενεργή – Δημιουργική Απόκριση / Active-Constructive Responding) είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να καλλιεργήσουμε θετικά συναισθήματα και να κάνουμε τις σχέσεις μας πιο βαθιές και πιο κοντινές (Niederkrotenthaler, Gould, et al, 2016).

Για ποιους άλλους λόγους είναι σημαντικές οι ανθρώπινες σχέσεις και η κοινωνική υποστήριξη;

Η ευτυχία δεν προέρχεται μόνο από την κοινωνική υποστήριξη, ωστόσο η ύπαρξη κοινωνικής στήριξης έχει πολλαπλά οφέλη (Brown et al. 2003). Σε μία έρευνα μελετήθηκε το πώς η παρουσία κοινωνικής υποστήριξης επηρεάζει την ποιότητα ζωής και τη θνησιμότητα. Βρέθηκε ότι όσο περισσότερο κοινωνική στήριξη είχε κάποιος τόσο μειώνονταν οι δείκτες θνησιμότητας. Επίσης, φαίνεται ότι όταν οι άνθρωποι βιώνουν κοινωνικό αποκλεισμό και μοναξιά αυξάνεται η καταθλιπτική τους διάθεση και μειώνεται η αίσθηση τους ότι ζουν μία ζωή με νόημα (Stillman et al 2009).

Κάντε φίλους, λοιπόν, επενδύστε χρόνο στους κοντινούς σας ανθρώπους, μιλήστε γι αυτά που σας προβληματίζουν, σας απασχολούν αλλά και σας ευχαριστούν, προσκαλέστε τους άλλους να κάνουν το ίδιο και παραμείνετε ανοιχτοί για να αγκαλιάσετε κάθε «άνοιγμα». Έτσι, κάνετε ένα βήμα πιο κοντά στους ανθρώπους και κάθε τέτοιο βήμα σας φέρνει πιο κοντά σε μία ευτυχισμένη και γεμάτη νόημα ζωή.

Tags: ψυχική υγεία

Μετά την είσοδο της Ελλάδας στην οικονομική κρίση εμφανίστηκαν διακριτές ομάδες πληθυσμού οι οποίες αντιμετώπιζαν δυσκολίες να ανταπεξέλθουν στις βασικές ανάγκες των ίδιων και των οικογενειών τους. Το γεγονός αυτό οδήγησε στη δημιουργία διαφόρων συλλογικοτήτων που στόχο είχαν να διευκολύνουν τους ανθρώπους που δυσκολεύονταν σε διάφορους τομείς: Κοινωνικά ιατρεία και φαρμακεία παρέχουν δωρεάν υπηρεσίες υγείας, κοινωνικά παντοπωλεία παρέχουν δωρεάν τρόφιμα ή σε πολύ χαμηλές τιμές, κοινωνικά φροντιστήρια καλύπτουν τις ανάγκες μαθησιακής υποστήριξης απόρων μαθητών και άλλα πολλά.

Μερικά χρόνια αργότερα η χώρα μας δέχτηκε αθρόα είσοδο προσφύγων, οι οποίοι συχνά έφταναν εδώ σε κατάσταση εξαθλίωσης και στερούνταν είδη βασικής ανάγκης. Παρακολουθήσαμε τότε, και πολλοί από μας, λιγότερο ή περισσότερο, συμμετείχαμε, σε ένα μεγάλο κίνημα υποστήριξης των τραυματισμένων αυτών ανθρώπων. Ενώ, ταυτόχρονα, ξεκίνησε και μία μεγάλη συζήτηση αναφορικά με το πόσο σημαντική είναι η βοήθεια που προσφέρουν όλοι αυτοί οι εθελοντές στους κατατρεγμένους αυτούς ανθρώπους.

Τι γίνεται όμως με την ψυχολογία των εθελοντών;

Οι περισσότεροι άνθρωποι που νοιάζονται για τους άλλους με αλτρουιστικό τρόπο, το κάνουν από μία γνήσια επιθυμία να βοηθήσουν και να βελτιώσουν τον κόσμο γύρω τους. Παρόλα αυτά η σύγχρονη ψυχολογική έρευνα έχει δείξει ότι οι πράξεις καλοσύνης έχουν θετικά αποτελέσματα για όλους τους εμπλεκόμενους. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με τον εθελοντισμό ή απλά φροντίζουν να βοηθούν τους συνανθρώπους τους με συστηματικό τρόπο αναφέρουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή τους, λιγότερα καταθλιπτικά συμπτώματα και καλύτερη ποιότητα ζωής συνολικά.

Τι θεωρείται όμως μία πράξη αλληλεγγύης;

Παρόλο που το η αλληλεγγύη είναι συνήθως συνδεδεμένη με τον εθελοντισμό σε μία οργανωμένη ομάδα ή συλλογικότητα, μπορεί και να είναι και μία απλή πράξη προσέγγισης ενός συναδέλφου ή συμμαθητή που μοιάζει κάτι να τον απασχολεί. Η πλειοψηφία των ερευνών συμφωνούν ότι όσο πιο πολύ νοιάζεται κάποιος για τους άλλους και συνεισφέρει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητές να βιώνει και ο ίδιος θετικά συναισθήματα με βάθος και διάρκεια (Morrow-Howell και συν., 2003).

Παίζει ρόλο η ηλικία των αλληλέγγυων;

Ποικίλες μελέτες καταδεικνύουν ότι οι άνθρωποι που είναι μεγαλύτεροι σε ηλικία τείνουν να ωφελούνται περισσότερο από τις πράξεις αλληλεγγύης ενώ σε νεαρότερους ενήλικες η έρευνα δεν έχει να παρουσιάσει τόσο ισχυρή συσχέτιση μεταξύ αλληλεγγύης και θετικού συναισθήματος.

Ωστόσο, μία υπο – ομάδα νεαρών ενηλίκων που δεσμεύονται σε εθελοντικές δράσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα αναφέρουν συστηματικά υψηλότερα επίπεδα ποιότητας ζωής (Wheeler et al., 1998).

Τι γίνεται όμως με τους αποδέκτες της αλληλεγγύης;

Ερευνητικά δεδομένα αποκαλύπτουν ότι τα άτομα που λάμβαναν βοήθεια από εθελοντές έτειναν να βιώνουν μεγαλύτερα επίπεδα ευχαρίστησης, εάν ενθαρρύνονταν να συμμετέχουν ή με κάποιο τρόπο να συνεργάζονται με τους εθελοντές. Σε αντίθεση με αυτό, άτομα που παθητικά αποδέχονταν τη βοήθεια, δεν ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις γίνονταν πιο καταθλιπτικοί.

Πώς αποδεικνύεται όμως ότι οι πράξεις αλληλεγγύης μας κάνουν πιο ευτυχισμένους;

Όπως συμβαίνει στις περισσότερες έρευνες στο χώρο της ψυχολογίας είναι δύσκολο να αποδείξουμε ότι ο εθελοντισμός βελτιώνει την ψυχολογική κατάσταση των ατόμων, μιας και οι περισσότερες μελέτες αναδεικνύουν κυρίως συσχετίσεις ανάμεσα στις πράξεις αλληλεγγύης και την καλή ψυχική υγεία των ατόμων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε αν η βελτιωμένη ψυχική υγεία αποτελεί αποτέλεσμα της εθελοντικής εργασίας ή προϋπήρχε αυτής.

Υπάρχει, ωστόσο, μία έρευνα που έχει προσπαθήσει να προσεγγίσει το συγκεκριμένο θέμα με μία μακροχρόνια τυχαιοποιημένη μελέτη (Yuen et al., 2008). Οι συγγραφείς αυτής της μελέτης μοίρασαν τυχαία σε δύο ομάδες ένα πληθυσμό ηλικιωμένων ατόμων: Τα άτομα της πρώτης ομάδας παρείχαν εθελοντικές υπηρεσίες συστηματικά για τρεις μήνες, ενώ τα άτομα της άλλης ομάδας (ομάδα ελέγχου) δεν έκαναν τίποτα. Στο τέλος της μελέτης, οι ερευνητές βρήκαν ότι άνθρωποι που πρόσφεραν εθελοντική εργασία σκόραραν υψηλότερα στους δείκτες ψυχικής υγείας συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Τα αποτελέσματα αυτά διατηρήθηκαν και τρεις μήνες μετά την ολοκλήρωση της έρευνας καταδεικνύοντας ότι τα πλεονεκτήματα της εθελοντικής εργασίας μπορεί να έχουν μακροχρόνιο αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των ατόμων.

Πώς γινόμαστε αλληλέγγυοι;

Για παράδειγμα, μία έρευνα του 2001, προσπάθησε να κατανοήσει πώς το πολιτισμικό περιβάλλον μπορεί να επηρεάζει τις συμπεριφορές αλληλεγγύης φοιτητών από τη Μ. Βρετανία και την Ταιβάν. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι συμπεριφορές αλληλεγγύης εκφράζονται διαφορετικά ανάλογα με τον κατά πόσο το πολιτισμό πλαίσιο είναι προσανατολισμένο προς την αυτονομία ή την αλληλεξάρτηση, ενώ συνολικά φάνηκε ότι μία ισορροπία ανάμεσα στα δύο οδηγεί σε καλύτερα επίπεδα ποιότητας ζωής.

Συμπερασματικά, θα λέγαμε ότι παρόλο που οι άνθρωποι που προσφέρουν εθελοντικές υπηρεσίες, συχνά, έρχονται σε επαφή με μεγάλο ανθρώπινο πόνο, που πολλές φορές αγγίζει τα όρια της εξαθλίωσης, στο τέλος της μέρας αισθάνονται θετικά συναισθήματα.

Το παράδοξο αυτό φαινόμενο πιθανά σχετίζεται με την αίσθηση των ατόμων ότι συνεισφέρουν έστω και λίγο στην ανακούφιση αυτού του πόνου, ότι συμβάλλουν σε έναν υψηλότερο σκοπό που ξεπερνά κατά πολύ τους ίδιους σαν άτομα, αλλά και, ταυτόχρονα, μέσα από μία επανανοηματοδότηση της ίδιας τους της ζωής και της αξίας αυτών που στην καθημερινότητα θεωρούνται δεδομένα.

08 Δεκ Η Xειραγώγηση Tέλος! Ως Eδώ! Η Zωή Mου Mου Aνήκει | Συμβουλευτική & ΨυχοΘεραπεία | Μαρία Κορακά

Αυτογνωσία, Συμπεριφορές

Τους άφησες, μπήκαν στη ζωή σου, σου έκαναν κουμάντο, σε χειραγώγησαν, σου πέρασαν τις δικές τους αλυσίδες. Κι εσύ πού ήσουν, εσύ;

Έδινες χώρο και χρόνο σε όλους όσους ήθελαν να κρύψουν την δική τους ασχήμια και ήθελαν να κρυφτούν πίσω από εκείνη που θα έφτιαχναν για εσένα! Να σε πλάσουν στο ομοίωμα που έμοιαζε με τον δικό τους πόνο, τα δικά τους λάθη, τα δικά τους πάθη για να το χτυπούν αλύπητα δίχως να πονούν αλλά να χαίρονται! Εκείνοι δεν κινδυνεύουν…

Κι εσύ εκεί! Να μην στεναχωρήσεις κανένα! Να εξυπηρετείς όλων τα πρέπει και τα θέλω για να μεγαλώνουν το εγώ τους επειδή κάποιος τους το θρέφει, κάποιος τους υπηρετεί, κάποιον χειρίζονται! Κάποιον χειραγωγούν με τον φόβο πως θα μείνει μόνος του αν δεν ακολουθήσει πιστά τους κανόνες τους. Τι φοβάσαι πια; Μη σου φύγουν οι άνθρωποι αυτοί που σου κρατούν συντροφιά με τις φωνές τους;

Φοβάμαι, ψυθιρίζεις χαμηλόφωνα στα μέσα σου, φοβάμαι Θεέ μου μη μείνω μόνος κι από πού να κρατηθώ; Τόσα χρόνια ακούω τους γύρω μου να μου δίνουν εντολές κι εγώ να εκτελώ για να μην στεναχωρήσω κανέναν! Χωρίς προστατευτικά φίλτρα, χωρίς να πω την γνώμη μου, χωρίς καν να τους πω ποιος είμαι!

Εεεε εσείς εκεί έξω είμαι εγώ! Φοβάμαι! Κι αν σωπάσουν οι φωνές εγώ πού θα είμαι μες στον χώρο; Μόνος, εγκαταλελειμμένος, κρυμμένος σε μια γωνίτσα, φοβάμαι να ξεχωρίσω σου λέω! Ποιος είμαι εγώ που θα φωτίσω με της καρδιάς μου το φως κι όλοι να πουν, να εκεί βλέπω φως! Ποιος είμαι εγώ να μπορώ να μιλώ και να μου δίνουν σημασία οι γύρω μου δίχως αποδοκιμασία, ποιος είμαι εγώ για να έχω δύναμη να τους πω:

Αρκετά ως εδώ με τις εντολές σας, διαφωνώ, θέλω κι εγώ να μιλήσω! Θέλω να ακούσετε κι εσείς εμένα! Όχι όμως με το εγώ του εγωισμού, του κλειστού παρωπιδισμένου μυαλού σας που δεν βλέπει ανθρώπους γύρω του άλλα ανθρωπάκια! Θέλω να μιλήσω με το εγώ του «είμαι» το εγώ του υπάρχω και ζω ανάμεσά σας!

Έχω φωνή κι εγώ! Νιώθω κι εγώ! Σκέφτομαι κι εγώ! Υπάρχω κι εγώ! Είμαι άνθρωπος κι εγώ! Η χειραγώγηση τέλος! Ως εδώ! Η ζωή μου μου ανήκει!

rina sideri/enallaktikidrasi.com/sophia-ntrekou.gr Î¦ÏÏÎ¿Î³ÏÎ±ÏÎ¯Î± ÏÎ·Ï Î¶ÏÎ³ÏÎ±ÏÎ¹Î± Î¼Î¿ÏÎ³Î¹Î±ÎºÎ±ÎºÎ¿Ï.

***

Μαρία Κορακά
Ψυχολόγος – ΨυχοΘεραπεύτρια |

Κρύωσε ο καιρός. Έφτασε σχεδόν ο χειμώνας. «Ντύσου καλά, βρέχει αδιαφορία.» Βρέχει εκμετάλλευση, βρέχει τυχοδιωκτισμό, βρέχει «δε ξέρω τι θέλω», βρέχει ψυχολογικά προβλήματα. Γι’ αυτό θέλω δίπλα μου ανθρώπους που να έχουν μια ζεστή αγκαλιά όταν χρειάζομαι να χαθώ μέσα της και ένα χέρι για να κρατάω όταν περπατάμε.

Ήρθε χειμώνας και θέλω δίπλα μου ζεστούς ανθρώπους. Ανθρώπους που σε ζεσταίνουν όπως η πρώτη γουλιά του πρωινού καφέ ή η πρώτη σταγόνα ζεστού νερού όταν ξεκινάς το μπάνιο σου μετά από μια κουραστική μέρα. Aνθρώπους, με τους οποίους μπορείς να αισθανθείς άνετα και να χαθείς μέσα τους, που σε αγκαλιάζουν όπως το αγαπημένο σου χουχουλιάρικο πάπλωμα και το πιο ζεστό σου πουλόβερ, που αν μπορούσες δε θα έβγαζες ποτέ από πάνω σου.

Ήρθε χειμώνας, σκοτεινιάζει νωρίς. Θέλω να έχω πλάι μου ανθρώπους με φωτεινό βλέμμα, που με εμπνέει και μου δίνει δύναμη. Ανθρώπους που τα μάτια τους είναι καθρέφτης της ψυχής τους και δε χρειάζεται τίποτα άλλο πέρα από ένα βλέμμα για να σε κάνουν να αισθανθείς καλύτερα. Δεν έχω ανάγκη από επικριτικά ή αδιάφορα βλέμματα. Κρατήστε τα, δε θα πάρω. Αρκετό κρύο κάνει ήδη για να ασχολούμαι με παγωμένους ανθρώπους.

Δε με εντυπωσιάζει το performance, όταν βλέπω ότι μέσα στον άλλον υπάρχει κρύο και κενό και ανασφάλεια. Προσπαθώ να κοιτάω την ουσία. Προσπαθώ να παρατηρώ πώς με κάνει να αισθάνομαι ο άλλος με τα μηνύματα που συνειδητά ή ασυνείδητα μου στέλνει. Ναι, το σφιγμένο στομάχι και το αίσθημα ανασφάλειας δεν είναι αντιδράσεις που θα σου προκαλέσουν οι ζεστοί άνθρωποι.

Ήρθε χειμώνας και δεν ξέρω αν εννοώ την εποχή. Θα έλεγε κανείς πως κρύωσαν οι σχέσεις. «Ήρθε χειμώνας και όπως πρέπει θα ντυθώ το βράδυ που έρχεται»
Και θα εξοπλιστώ όπως χρειάζεται. Και θα φροντίσω, όσο μπορώ, να περιτριγυρίζομαι από ζεστούς ανθρώπους και πιο σημαντικό να είμαι ένας από αυτούς.
Γιατί η ζεστασιά βρίσκεται μέσα μας, είναι κομμάτι της ψυχής μας το οποίο επικοινωνούμε στους άλλους με το βλέμμα.

pcwallart.com/enallaktikidrasi.com/simo

Η ευτυχία, το πιο σημαντικό στοιχείο της ζωής, έχει απασχολήσει συχνά μεγάλους στοχαστές, φιλοσόφους, επιστήμονες και καλλιτέχνες ανά τους αιώνες. Παρά το γεγονός ότι όλα τα ανθρώπινα όντα γνωρίζουν και χρησιμοποιούν την έννοια της ευτυχίας, δεν υπάρχει ένας σαφής ορισμός, καθολικά αποδεκτός, που να την προσδιορίζει.

Στην αρχαιότητα, η έννοια της ευτυχίας σχετιζόταν με την καλή τύχη και οι θεοί έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην απόκτησή της. Ο Αριστοτέλης διέκρινε την ηθική ζωή (απαραίτητη για να διατηρηθεί η ευτυχία) από την υλική ζωή (απαραίτητη για την κάλυψη των βασικών αναγκών), υπογραμμίζοντας την ανάγκη του ανθρώπου και για τις δύο εκφάνσεις της (Anderson κ.ά., 2011). Για τον Σωκράτη, η αρετή είναι η αναγκαία και ικανή συνθήκη που οδηγεί στην ευτυχία.

Ωστόσο, στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας του Jefferson το 1776, η επιδίωξη της ευτυχίας προσδιορίστηκε ως ένα εκ των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ως εκ τούτου, η ευτυχία έπαψε να σχετίζεται με την καλή τύχη, «έχασε» την παθητικότητα της φύσης της και άρχισε να αντιμετωπίζεται ως μία περισσότερο ενεργητική έννοια. Επί του παρόντος, η ευτυχία θεωρείται ως κάτι που ο άνθρωπος μπορεί να ελέγξει και να επιτύχει (Kesebir και Diener, 2008 – Oishi, 2012).

Στην έρευνα για την ευτυχία, εξετάζονται δύο διαφοροποιημένες όψεις, ο ηδονισμός και η ευδαιμονία (Deci και Ryan, 2000 – Ryan και Deci, 2001). Η ηδονική ευεξία βασίζεται στην υποκειμενική εκτίμηση της ποιότητας ζωής, συμπεριλαμβανομένων τόσο θετικών όσο και αρνητικών επιδράσεων, καθώς και η γνωστική εκτίμηση της ικανοποίησης που λαμβάνει το άτομο από τη ζωή, και σχετίζεται με την απόκτηση ευχαρίστησης. Ωστόσο, μία ικανοποιητική ζωή δεν μπορεί να συσχετιστεί μόνο με την ευχαρίστηση και, κατά συνέπεια, η ευδαιμονική ευεξία επικεντρώνεται στην πλήρη λειτουργικότητα και την αφοσίωση του ατόμου· η ευτυχία μπορεί να επιτευχθεί μόνο ως αποτέλεσμα της βέλτιστης ψυχολογικής λειτουργίας και ως συνέπεια της πλήρης ανάπτυξης της αληθινής φύσης του ατόμου και της πλήρης ανάπτυξης των δυνατοτήτων του. Υπό το πρίσμα της ευδαιμονίας, η βαθιά ευημερία απαιτεί αυτονομία, δεξιοτεχνία και δημιουργία συναισθηματικών δεσμών.

Ορισμός ευτυχίας

Η ευτυχία έχει οριστεί ως η εκτίμηση, τόσο συναισθηματική όσο και γνωστική, της ζωής του ατόμου, που αποτελείται από τη γενική ικανοποίηση που αποκομίζει το ίδιο το άτομο από τη ζωή, την ύπαρξη θετικών επιρροών και την απουσία αρνητικών επιρροών (Diener κ.ά., 1999). Ο Lyubomirsky και οι συνεργάτες του (2005) προσδιόρισαν την ευτυχία ως ένα υποκειμενικά εκτιμώμενο φαινόμενο το οποίο καθορίζεται εξίσου από θετικά και αρνητικά στοιχεία και από τα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή.

Η θεωρία RICH (Kehle, 1999 – Kehle κ.ά., 2002) ορίζει την ευτυχία ως το συνώνυμο της ψυχικής υγείας και, κατά συνέπεια, οι χαρούμενοι άνθρωποι παρουσιάζουν τέσσερα χαρακτηριστικά στοιχεία:

βιώνουν ένα αίσθημα ανεξαρτησίας και την αίσθηση ότι έχουν τον έλεγχο της ίδιας τους της ζωής,
βιώνουν την οικειότητα, βιώνουν τη φιλία και την ενσυναίσθηση και έχουν την ικανότητα να απολαμβάνουν τη συντροφιά του άλλου,
διαθέτουν διάφορες δεξιότητες και έχουν επίγνωση των ικανοτήτων τους και
υιοθετούν έναν τρόπο ζωής που προάγει την υγεία του σώματος και της ψυχής.

Η έννοια της ευτυχίας έχει μελετηθεί από διάφορες προσεγγίσεις και διαφορετικές έρευνες έχουν αναλύσει τις συσχετίσεις της ευτυχίας με άλλες δομές, όπως η υγεία, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, οι συμπεριφορές που εκδηλώνει το άτομο κλπ. Σύμφωνα με τον Argyle (1997), η ευτυχία επηρεάζει την υγεία και το αντίστροφο.

Όταν αναφερόμαστε στην υγεία, εννοούμε τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία. Έρευνες έχουν δείξει ότι όσο περισσότερο ευτυχισμένοι είναι οι έφηβοι, τόσο λιγότερα είναι τα συμπτώματα ασθενειών που παρουσιάζουν (Agbaria κ.ά., 2012). Κάτι ανάλογο ισχύει και για τους ενήλικες, καθώς οι ηδονικές συμπεριφορές έχουν λειτουργήσει ως προγνωστικοί δείκτες χαμηλότερων επιπέδων άγχους και κατάθλιψης (Henderson κ.ά., 2013).

Η υγεία μπορεί να επηρεάσει την ευτυχία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλα τα προβλήματα υγείας συνεπάγονται μείωση στο επίπεδο ικανοποίησης από τη ζωή. Γενικά, η ύπαρξη συγκεκριμένων ψυχολογικών προβλημάτων (κατάθλιψη, άγχος, αυπνία, εθισμοί, ανορεξία κλπ.) και σωματικών παθήσεων (καρδιαγγειακές παθήσεις, στομαχόπονος, ημικρανίες και πονοκέφαλοι, παχυσαρκία, καρκίνος, αναπηρίες κλπ.) έχει αρνητικό αντίκτυπο στα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή, ενώ διαταραχές όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες κ.ά. δεν σχετίζονται με τα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή. Επίσης, η έρευνα έχει δείξει ότι οι δυστυχισμένοι άνθρωποι παρουσιάζουν περισσότερα προβλήματα υγείας, με εξαίρεση τις αλλεργίες και τα δερματικά προβλήματα.

Η σχέση της ευτυχίας με την υγεία παρουσιάζεται πιο στενή όταν τα προβλήματα είναι ψυχολογικής φύσεως από ότι όταν είναι περισσότερο σωματικά. Επιπλέον, η έρευνα επιβεβαίωσε τη σημασία της οικογένειας και των φίλων ως παράγοντες που ενισχύουν την ευεξία (Vázquez κ.ά., 2011).

Όσον αφορά τη διαφορά του φύλου στην εκδήλωση αισθημάτων ευτυχίας, οι περισσότερες έρευνες που έχουν διεξαχθεί σε εφήβους και ενήλικες δεν έχουν διαπιστώσει κάποια διαφορά ως συνάρτηση του φύλου (Huebner κ.ά., 2000 – Csikszentmihalyi και Hunter, 2003 – Park και Huebner, 2005 – Hervás, 2009 – Vera κ.ά., 2012 – Uusitalo-Malmivaara και Lehto, 2013 – Hunagund και Hangal, 2014), ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες έρευνες που έχουν εντοπίσει σημαντικές διαφορές στην εκδήλωση αισθημάτων ευτυχίας μεταξύ ανδρών και γυναικών, με τις γυναίκες να αποκτούν υψηλότερες βαθμολογίες στην κλίμακα της ευτυχίας (Aldous και Ganey, 1999).

Όσον αφορά την ηλικία, λίγες είναι οι μελέτες που έχουν διερευνήσει τη σχέση της με την ευτυχία και, επιπλέον, τα αποτελέσματα που έχουν καταγραφεί είναι αντιφατικά. Κάποιες μελέτες δεν έχουν διαπιστώσει διαφορές ως συνάρτηση της ηλικίας (Huebner κ.ά.., 2000; Hervás, 2009), ενώ κάποιες άλλες έχουν εντοπίσει διαφορές που πηγάζουν ως αποτέλεσμα διαφορετικού ηλικιακού επιπέδου (Lacey κ.ά., 2012). Έχει υποστηριχθεί, από τη μία, ότι η μεγαλύτερη ηλικία αποτελεί προγνωστικό δείκτη για χαμηλά επίπεδα ευτυχίας (Vera κ.ά., 2012), ενώ από την άλλη υπάρχουν έρευνες που υποστηρίζουν ότι τα υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας επιτυγχάνονται περίπου σε άτομα 20-29 ετών και μετά τα 50 έτη (Blanchflower και Oswald, 2006).

Μια άλλη γραμμή που έχει ακολουθήσει η ερευνητική αναζήτηση της ευτυχίας έχει συσχετίσει την ευτυχία με την προσωπικότητα. Σε μία μελέτη που πραγματοποιήθηκε με ενήλικες, η ευτυχία συσχετίστηκε αρνητικά με τη νεύρωση και θετικά με την εξωστρέφεια (Hills και Argyle, 2001) και την ανοιχτή στάση ζωής (Pelechano κ.ά., 2013). Στην ίδια κατεύθυνση, η Garaigordobil και οι συνεργάτες της (2009), σε ένα δείγμα ηλικίας μεταξύ 20 και 40 ετών, διαπίστωσαν ότι η υποκειμενική ψυχική ευεξία σχετίζεται θετικά με την εξωστρέφεια και αρνητικά με τη νεύρωση και τον ψυχωτισμό.

Οι έρευνες που έχουν διεξαχθεί με εφήβους και φοιτητές έχουν υπογραμμίσει ότι η ευτυχία σχετίζεται θετικά με τη φιλία (Demir και Davidson, 2013), τον αλτρουισμό και τις κοινωνικές δεξιότητες (Demir κ.ά., 2012), τη συνεργασία (Rigby κ.ά., 1997), την ακαδημαϊκή επιτυχία και την αυτοεκτίμηση (Salmela-Aro και Tuominen-Soini, 2010 – Sato και Yuki, 2014). Πρόσφατες μελέτες (Cheung κ.ά., 2014) δείχνουν, επίσης, ότι τα άτομα με υψηλότερο αυτοέλεγχο παρουσιάζουν μεγαλύτερα επίπεδα ευτυχίας.

Όσον αφορά τις μεταβλητές που προβλέπουν την ευτυχία, λίγες είναι οι έρευνες που έχουν ασχοληθεί με προγνωστικές αναλύσεις. Παρ’ όλα αυτά, κάποιες μελέτες έχουν εντοπίσει την προβλεπτική ικανότητα της συνεργασίας (Lu και Argyle, 1991) και της κοινωνικότητας (Csikszentmihalyi και Hunter, 2003 – Easterlin, 2006 – Uusitalo-Malmivaara και Lehto, 2013).

Τα υψηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης και αυτοαντίληψης έχουν αποδειχθεί, επίσης, ότι αποτελούν προγνωστικούς παράγοντες της ψυχικής ευεξίας (Garaigordobil κ.ά., 2009). Τέλος, και η υγεία έχει θεωρηθεί ως προγνωστικός δείκτης της ευτυχίας (Easterlin, 2006 – Angner κ.ά., 2013), με τη σχέση των δύο αυτών μεταβλητών να έχει χαρακτηριστεί ως αμφίδρομη.

Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα για την αυτοεκτίμηση έχει αποκτήσει μεγάλο ενδιαφέρον στο πλαίσιο του προσδιορισμού των προστατευτικών παραγόντων έναντι των ψυχολογικών προβλημάτων. Η σημασία της για την προσωπική ευημερία, την ψυχική υγεία, την επαγγελματική επιτυχία, τις κοινωνικές σχέσεις, τις ακαδημαϊκές επιδόσεις κ.ο.κ. αποτέλεσε το επίκεντρο πολλών ερευνητικών έργων στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.

Πηγή: Το παρόν άρθρο προέρχεται από την επιστημονική εργασία της Maite Garaigordobil (Καθηγήτρια Ψυχολογίας στη Σχολή Ψυχολογίας του Βασκικού Πανεπιστημίου) για την ευτυχία και τις μεταβλητές πρόβλεψης αυτής.
Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε εδώ.

Συγγραφή Άρθρου

Έλλη Γκαλτέμη

Συνεργάτιδα του E-Psychology.gr
Συγγραφή άρθρων, μετάφραση και απόδοση ξενόγλωσσων επιστημονικών άρθρων.

Μαριος Μπεγζος

30.01.2018 Λόγος ΕΚΠΑ “Ελληνική παιδεία και παγκοσμιοποίηση”.
“Μόρφωση είναι η μεταμόρφωση του ανθρώπου σε συνάνθρωπο, του ατόμου σε πρόσωπο και της ύπαρξης σε συνύπαρξη” (επίλογος της ομιλίας)

Ενσυναίσθηση: Πώς να σταματήσετε να απορροφάτε τον πόνο των άλλων και να αρχίσετε να τον επουλώνετε

SHARES893

Ο ποιητής Ρουμί είχε γράψει ότι «απορροφημένος από αυτό τον κόσμο, τον έχεις κάνει βάρος σου. Ανυψώσου πάνω από τον κόσμο, γιατί υπάρχει ένας άλλος τρόπος για να τον δεις».

Καθώς όλα τα ανθρώπινα όντα βιώνουν συνεχώς κάποιο βαθμό διαισθητικής καθοδήγησης και πνευματικής ενέργειας, όλα τα ανθρώπινα όντα επίσης απορροφούν και εκπέμπουν αδιάκοπα ενεργητικές δονήσεις- που σημαίνει ότι όλοι έχουν μέσα τους ενσυναίσθηση και όλοι έχουν τη δυνατότητα να δράσουν ενσυναισθητικά. Κάποια από τα οφέλη της ενσυναίσθησης περιλαμβάνουν το να μπορούμε να διακρίνουμε αν κάποιος μιλά ή πράττει με ειλικρίνεια και να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα προσωπικά συναισθήματα με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Όμως, όπως σχεδόν τα πάντα στη ζωή, υπάρχει και η αρνητική πλευρά του να είναι κάποιος ενσυναισθητικός. Για παράδειγμα, τα ενσυναισθητικά άτομα νιώθουν άγχος και φόβο, όταν βρίσκονται ανάμεσα σε πολλούς ανθρώπους που βιώνουν αρνητικά συναισθήματα και είναι προφανές ότι σε μεγάλες ομάδες ανθρώπων, θα υπάρχουν σίγουρα αρκετά άτομα που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Εντούτοις, υπάρχουν τρόποι με τους οποίους οι ενσυναισθητικοί μπορούν να αποφύγουν να επηρεάζονται τόσο έντονα από τα αρνητικά συναισθήματα των άλλων ή τουλάχιστον, υπάρχουν τρόποι ελαχιστοποίησης της επίδρασής τους.

Η Barbara Marciniak (συγγραφέας) υποστηρίζει ότι η αυτοπεποίθηση είναι παράγοντας ζωτικής σημασίας για να ξεπεράσει κανείς τα αρνητικά συναισθήματα: «Όλα αρχίζουν να αλλάζουν, όταν αρχίζετε να εκπέμπετε στη δική σας συχνότητα, αντί να απορροφάτε τις συχνότητες γύρω σας, όταν αρχίζετε να γνωστοποιείτε την πρόθεσή σας στο σύμπαν, αντί να λαμβάνετε το στίγμα από εξωτερικές πηγές».

Οι ενσυναισθητικοί άνθρωποι πρέπει να αποφεύγουν την αναπαραγωγή των δονήσεων των δυστυχισμένων ανθρώπων με κάθε κόστος, ακόμα κι αν εκείνα τα αρνητικά άτομα είναι πιο δυναμικά και αποφασιστικά στα λόγια, τα συναισθήματα και τις πράξεις τους απ’ ότι η θετική στάση των ενσυναισθητικών. Πιο συγκεκριμένα, οι ενσυναισθητικοί πρέπει να εστιάζουν στο να ελέγχουν την ενέργειά τους καλύτερα απ’ ό,τι οι αρνητικοί άνθρωποι γύρω τους- και πρέπει να συγκεντρώσουν τις δυνάμεις τους στην αυτοπεποίθηση, στη σιγουριά ότι μπορούν να προσπεράσουν την επιρροή των εξωτερικών συναισθημάτων.

Τα ενσυναισθητικά άτομα χρειάζεται να εκδηλώσουν τις προθέσεις τους, αντί να απορροφούν παθητικά τις δονήσεις των αρνητικών ατόμων· οι άκρως πολύτιμοι στόχοι εδώ είναι η αγάπη και η επούλωση, σε αυτά χρειάζεται να εστιάσουν και οι δύο πλευρές, μέχρι να ξεπερασθούν τα συναισθήματα του μίσους ή του τραύματος. Επιπλέον, τα ενσυναισθητικά άτομα δεν χρειάζεται να απαντούν ή να αντιδρούν με επιβεβαίωση ή ενθάρρυνση, όταν έρχονται αντιμέτωπα με αρνητικότητα· αντιθέτως, χρειάζεται κατανόηση και στήριξη με ειλικρινή τρόπο.

Το κλειδί είναι να αντιδράτε ή να απαντάτε με τέτοιο τρόπο που να δείχνει ότι κατανοείτε χωρίς όμως να θρέφετε τις αρνητικές σκέψεις, λέξεις ή πράξεις. Αν αυτό φαντάζει δύσκολο, θυμηθείτε να αναπνέετε συνειδητά και βαθιά και να παραμένετε ήρεμοι. Αν προσπαθήσετε να κρατήσετε τον έλεγχο της ενσυναίσθησής σας, θα μπορέσετε να παραμείνετε και μέσα στο δικό σας πεδίο ενέργειας. Όλα είναι ενέργεια, εξάλλου, και εμείς μπορούμε να μεταβάλλουμε την ενέργεια του πόνου σε θεραπευτική ενέργεια, όχι μόνο για εμάς τους ίδιους, αλλά και για άλλους.

Πράγματι, η επούλωση και η απελευθέρωση επιτρέπει στους ανθρώπους να εκπέμπουν δονήσεις σε υψηλότερες συχνότητες· στην περίπτωση της ενσυναίσθησης, αυτό ωφελεί τόσο εκείνον, όσο και όλους εκείνους με τους οποίους αλληλεπιδρά.

Η εφαρμογή αυτών των συμβουλών δεν είναι σίγουρα μια εύκολη υπόθεση, αλλά αν μπορείτε να το καταφέρετε με τον καιρό, η πραγματικότητα θα αρχίζει να γίνεται λιγότερο εξουθενωτική και τρομακτική. Η δόνηση σε υψηλές συχνότητες απομακρύνει την αρνητικότητα, χωρίς να επιτρέπει την απορρόφησή της ξανά και ξανά, γι’ αυτό και οι ενσυναισθητικοί άνθρωποι ωφελούνται πραγματικά από αυτό.

Τα άτομα με ενσυναίσθηση έχουν και την ικανότητα να προσφέρουν θεραπεία, επούλωση στους άλλους, οπότε αν πραγματικά τους δοθεί η ευκαιρία να κάνουν τη δουλειά τους, ο κόσμος θα είναι ένας πιο ευτυχισμένος και γαλήνιος τόπος.

Ο Irvin Yalom μοιράζεται τις σκέψεις του σχετικά με τις προκλήσεις και τα δώρα της Ψυχοθεραπείας

Το σημαντικότερο πράγμα στην ψυχοθεραπεία είναι η σχέση και η ενσυναίσθηση, η γνησιότητα και η άνευ όρων θετική στάση που φέρνει ο θεραπευτής μέσα στη σχέση. Ο Irvin Yalomμιλά για τα δώρα που έχει αποκτήσει από την ψυχοθεραπεία.

Καθώς μεγαλώνουμε, προσπαθούμε να ενστερνιστούμε τις πλήρεις δυνατότητες της ηλικίας, παράλληλα με τις προκλήσεις της. Αυτό είναι ένα αυθεντικό δώρο που μπορούμε να κάνουμε στους θεραπευόμενούς μας καθώς και στους σημαντικούς ανθρώπους στην προσωπική μας ζωή, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Και για να μην ξεχνάμε, είναι επίσης ένα δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε στον ίδιο μας τον εαυτό.

Στην συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό Psychotherapy Networker, ο εμβληματικός υπαρξιακός ψυχοθεραπευτής Ίρβιν Γιάλομ, ηλικίας 86 ετών και συγγραφέας του best seller βιβλίου Στον Κήπο του Επίκουρου – Αφήνοντας πίσω τον Τρόμο του Θανάτου, αποκαλύπτει πώς η ποιότητα της ύπαρξής του με τους θεραπευόμενους, έχει αλλάξει με την πάροδο του χρόνου.

PSYCHOTHERAPY NETWORKER: Αν αναλογιστείτε όλα αυτά τα χρόνια που εργάζεστε ως θεραπευτής, ποια είναι η μεγαλύτερη διαφορά στην προσέγγισή σας σήμερα συγκριτικά με το ξεκίνημα της καριέρας σας πριν από 60 χρόνια;

ΓΙΑΛΟΜ: Αυτό που ξεχωρίζει είναι ότι νιώθω πολύ πιο άνετα με τον εαυτό μου, είμαι περισσότερο αυτοαποκαλυπτικός και συνδέομαι πιο άμεσα με τους θεραπευόμενούς μου. Για παράδειγμα, πρόσφατα με επισκέφτηκε μια νεαρή γυναίκα που πάσχει από πολιομυελίτιδα από μικρό παιδί. Ένιωσα μεγάλο θαυμασμό για το τρόπο που έχει χειριστεί την ασθένειά της και το θάρρος με το οποίο ζει τη ζωή της. Έτσι, της το εξέφρασα με πολύ άμεσο τρόπο. Ως νεότερος θεραπευτής, μάλλον δεν θα ένιωθα την ελευθερία να εκφράσω την προσωπική μου αντίδραση με τόσο άμεσο τρόπο.

Αυτή την περίοδο, προσπαθώ να μην λογοκρίνω τον εαυτό μου ή να ακολουθώ άκαμπτα κάποιο συγκεκριμένο είδος κανόνων. Διαπιστώνω ότι είμαι πολύ πιο ανθρώπινος, παρών και ανοιχτός με τους ανθρώπους που συναντώ. Νιώθω επίσης μεγαλύτερη άνεση από ποτέ να εστιάζω απευθείας στην εμπειρία του εδώ και τώρα. Δεν αφήνω να περάσει ούτε μία συνεδρία χωρίς να επικοινωνήσω με έναν θεραπευόμενο για το πώς τα πάμε σε κάθε συνεδρία, αν είμαστε κάπως απόμακροι ή αν ίσως βιώνουμε μια ιδιαίτερη στιγμή εγγύτητας.

PN: Νιώθετε σαφώς πιο άνετα με τον εαυτό σας σε αυτό το στάδιο της καριέρας σας, αλλά υπάρχουν όμως κάποιες προκλήσεις δεδομένου ότι είστε ένας παλαιότερος θεραπευτής;

ΓΙΑΛΟΜ: Αυτή είναι πραγματικά μία δύσκολη ερώτηση γιατί είμαι στην ασυνήθιστη θέση να είμαι πολύ επιλεκτικός με τους ασθενείς που βλέπω. Μετά από όλα αυτά τα χρόνια, μπορώ να διακρίνω τους ανθρώπους που νομίζω ότι μπορώ να δουλέψω καλά μαζί και εκείνους που δεν μπορώ. Μπορώ να εντοπίσω αμέσως τι συμβαίνει και μπορώ να τους πω άμεσα:Αυτή την περίοδο κάνω μόνο σύντομη θεραπεία και νομίζω ότι χρειάζεστε κάποιον θεραπευτή που να μπορείτε να βλέπετε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

PN: Όντας παλαιότερος θεραπευτής, υπάρχουν τρόποι με τους οποίους έχει βελτιωθεί η ποιότητα της δουλειάς σας;

ΓΙΑΛΟΜ: Περισσότερο από ποτέ. Όταν κάποιος έρχεται να με δει θεραπευτικά, ακόμα και για μια μόνο συνεδρία, έχω την αίσθηση ότι θέλω να είμαι γενναιόδωρος, θέλω να προσφέρω στο πρόσωπο αυτό κάτι που θα έχει ιδιαίτερη αξία. Είμαι ακόμα περισσότερο συνειδητοποιημένος σε αυτή τη φάση της ζωής μου, πώς το να είμαι θεραπευτής με βάζει σε μια προνομιακή θέση έχοντας πρόσβαση στις οικείες ζωές άλλων ανθρώπων με τρόπους που λίγοι άνθρωποι τους επιτρέπεται να βιώσουν. Με την πάροδο του χρόνου, διαπίστωσα ότι το εκτιμώ αυτό όλο και περισσότερο.

PN: Υπάρχει κάτι στην ιδιότητα του ψυχοθεραπευτή που θεωρείτε προσωπικά χρήσιμο, καθώς αντιμετωπίζετε προκλήσεις στη δική σας ζωή που έχουν να κάνουν με το ότι μεγαλώνετε;

ΓΙΑΛΟΜ: Καθώς μεγαλώνουν οι περισσότεροι άνθρωποι, χάνουν τους φίλους και την οικογένεια που είναι πολύ σημαντικοί γι’ αυτούς, και αισθάνονται πιο απομονωμένοι. Αλλά ένα μέρος των πλεονεκτημάτων του να είσαι θεραπευτής είναι ότι δεν αισθάνεσαι τόσο απομονωμένος, καθώς μεγαλώνεις. Μπορείτε να συνεχίσετε να παίρνετε μέρος στους εσωτερικούς κόσμους των ανθρώπων και να μοιράζεστε σημαντικές εμπειρίες της ζωής τους. Η ιδιότητα του θεραπευτή μου προσφέρει μια πύλη μέσα από την οποία βιώνω στενές στιγμές με ανθρώπους όλων των ηλικιών.

PN: Έχετε γράψει πολλά στη διάρκεια της καριέρας σας για την αντιμετώπιση της θνησιμότητας και των υπαρξιακών ζητημάτων της ζωής. Αισθάνεστε συχνά μια ιδιαίτερη ποιότητα σύνδεσης με ανθρώπους που ασχολούνται με ζητήματα που αφορούν στο τέλος του κύκλου ζωής τους;

ΓΙΑΛΟΜ: Έχω μεγάλη εμπειρία σε αυτό το κομμάτι έχοντας δουλέψει με ανθρώπους που αντιμετώπιζαν θανατηφόρες ασθένειες και πλησίαζαν στο τέλος της ζωής τους. Επί 10 χρόνια δούλευα κυρίως με ανθρώπους που πέθαιναν από καρκίνο, πολλοί από τους οποίους ήταν ηλικιωμένοι και ένιωθαν απομονωμένοι. Συχνά οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι να πουν, γι’ αυτό και απομακρύνονται. Επίσης, δεν θέλουν να ταλαιπωρούν τους πάντες με τους φόβους και την απελπισία τους. Έμαθα πόσο χρήσιμο είναι γι’ αυτούς να καταρρίψω αυτό το τείχος και να είμαι οικείος μαζί τους. Τους γνωστοποιούσα ότι αισθάνομαι άνετα να μιλώ για το θάνατο και την αντιμετώπιση τους τέλους της ζωής.

Πριν από μερικά χρόνια, θυμάμαι ότι είχα μείνει έκπληκτος, βλέποντας την ψυχίατρο Ελίζαμπεθ Κιούμπλερ-Ρος να παίρνει συνέντευξη από μερικούς πολύ άρρωστους ασθενείς που πέθαιναν και άνοιγε τις συνεντεύξεις, ρωτώντας τους απευθείας: Πόσο άρρωστος είσαι; Αυτός ο τρόπος να μπαίνει στη συνέντευξη ουσιαστικά τους γνωστοποιούσε: Είμαι πρόθυμη να πάω όπου είσαι πρόθυμος και εσύ να πας. Δεν χρειάζεται να κρατάς τίποτα κρυφό από μένα. Θα μπω στα βαθιά μαζί σου.

PN: Τι έχετε μάθει για τη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι όταν προσπαθούν να αποδεχτούν το δικό τους θάνατο;

ΓΙΑΛΟΜ: Δεν ξέρω αν οι άνθρωποι φοβούνται τον ίδιο τον θάνατο, όσο το ότι φοβούνται ότι θα πεθάνουν. Είναι η διαδικασία που φοβούνται. Φυσικά, πολλοί θρησκευόμενοι άνθρωποι πιστεύουν σε μια μεταθανάτια ζωή και δεν βιώνουν μεγάλο φόβο. Αλλά για τους περισσότερους ανθρώπους, ο μεγαλύτερος φόβος για τη διαδικασία θανάτου είναι η απώλεια ελέγχου και η απώλεια της αυτονομίας τους, ο φόβος ότι δεν θα μπορέσουν να κινηθούν ή θα απομονωθούν σωματικά.

Πολλοί, ίσως κυρίως οι άνδρες, φοβούνται την απώλεια των σεξουαλικών δυνάμεών τους. Αλλά ίσως στην πραγματικότητα αυτό έχει να κάνει με την απώλεια της νιότης. Για πολλούς ανθρώπους, η σεξουαλική ώθηση είναι αυτή που τους δίνει την αίσθηση της δύναμης και της ζωτικότητας. Η εξασθένιση σε αυτό το κομμάτι μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποκαρδιωτική.

PN: Δεν είστε μόνο ένας δημιουργικός συγγραφέας, αλλά και ένας ένθερμος αναγνώστης. Υπάρχει κάτι που έχει γραφτεί για την εμπειρία του θανάτου και που σας έχει επηρεάσει ιδιαίτερα;

ΓΙΑΛΟΜ: Ένα βιβλίο που ξεχωρίζει για μένα είναι Ο θάνατος του Ιβάν Ιλίτς του Τολστόι. Ένα από τα δυνατά χαρακτηριστικά αυτού του μυθιστορήματος είναι η συνειδητοποίηση του βασικού χαρακτήρα ότι ίσως πεθάνει με πολύ άσχημο τρόπο επειδή έχει ζήσει πολύ άσχημα και ότι ίσως να υπάρχει μια πιθανότητα να μπορεί να το αλλάξει αυτό μέχρι τη στιγμή του θανάτου του.

Καθώς αρχίζει να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο υπάρχει στον κόσμο, ειδικά απέναντι στον νεαρό φροντιστή του, συνειδητοποιεί ότι μπορεί να ζήσει διαφορετικά και καλύτερα, ακόμα και μέχρι τη στιγμή του θανάτου του. Δεν μπορώ να σκεφτώ μια πιο σημαντική ιδέα που εμείς οι θεραπευτές μπορούμε να περάσουμε στους ασθενείς μας που μπορεί να έρχονται αντιμέτωποι με τη δική τους θνησιμότητα.

PN: Μετά από όλα αυτά τα χρόνια ως θεραπευτής, τι συμβουλές μπορείτε να προσφέρετε στον τομέα μας για το πώς το επάγγελμά μας μπορεί να εμπλουτίσει την πρακτική της θεραπείας;

ΓΙΑΛΟΜ: Φοβάμαι ότι θα πρέπει να συμφωνήσω με τον Καρλ Ρότζερς πάνω σε αυτό. Όπως πάντα έλεγε, το σημαντικότερο πράγμα στην ψυχοθεραπεία είναι η σχέση και η ενσυναίσθηση, η γνησιότητα και η άνευ όρων θετική στάση που φέρνει ο θεραπευτής μέσα στη σχέση. Στις μέρες μας οι άνθρωποι μιλάνε πολύ για την εμπειρικά επικυρωμένη θεραπεία, αλλά δεν υπάρχει τίποτα που να είναι περισσότερο εμπειρικά επικυρωμένο από τις ιδέες του Ρότζερς σχετικά με τη θεραπευτική σχέση.

ΤΙΣ AΛΗΘΙΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΠΛΑ ΤΙΣ ΝΙΩΘΕΙΣ | ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ | ΜΑΡΙΑ ΚΟΡΑΚΑ

13 Ιαν Τις Aληθινές Σχέσεις Απλά Τις Νιώθεις | Συμβουλευτική & ΨυχοΘεραπεία | Μαρία Κορακά

Αυτογνωσία

Περίπου σχέσεις, περίπου άνθρωποι, περίπου αισθήματα και πουθενά αλήθεια..

Κουράστηκα! Φτάνει! Βαρέθηκα!

Κουράστηκα να έχω γύρω μου ανθρώπους κάλπικους, που κρύβουν πίσω από ένα προσωπείο τα πραγματικά τους αισθήματα και τις αληθινές τους σκέψεις.

Βαρέθηκα να αντικρίζω υποκριτικά χαμόγελα και να έρχομαι αντιμέτωπη με τη δήθεν καλοσύνη και την υποτιθέμενη αγάπη!

Και πάνω απ’ όλα, βαρέθηκα να βλέπω ανθρώπους να είναι φίλοι και σύντροφοι κατά περίπτωση, κατ΄ανάγκη, κατά συνθήκη κι όχι από επιλογή, από απόλυτη και ειλικρινή επιλογή.

Οι σχέσεις δεν είναι δοσοληψία, να μετράμε πόσα θα πάρουμε για να δούμε πόσα θα δώσουμε… αν δώσουμε.

Ούτε τα αισθήματα είναι προϊόν συναλλαγής, να τα ζυγίζουμε, να τα ανταλλάσσουμε, να τα πουλάμε.

Οι σχέσεις είναι ψυχή! Είναι αγάπη χωρίς όρους και χωρίς όρια.

Είναι ενδιαφέρον, φροντίδα και νοιάξιμο.

Είναι οι λέξεις που λέμε, μα κι εκείνες που δεν τολμάμε να ξεστομίσουμε.

Είναι ένα σφίξιμο στον ώμο κι ένας ψίθυρος «Μη φοβάσαι, εγώ είμαι εδώ!». Και να είσαι! Είναι εκείνα τα ανύποπτα μηνύματα μέσα στη νύχτα, όχι επειδή έχεις αϋπνίες, αλλά επειδή νιώθεις ότι ο άλλος, ο φίλος σου, ο σύντροφός σου, ο άνθρωπός σου δεν είναι καλά. Είναι εκείνο το «Έρχομαι να σε δω!» όχι τη στιγμή που δεν έχεις τίποτα καλύτερο να κάνεις, αλλά τη στιγμή που πνίγεσαι από δουλειές και υποχρεώσεις, μα τις βάζεις στην άκρη, για να βρεις χρόνο για τους ανθρώπους που αγαπάς.

Οι αληθινές σχέσεις δεν είναι μπαράκια και ποτά, καφεδάκι και κουτσομπολιό, διασκέδαση και εκτόνωση. Ή μάλλον, δεν είναι μόνο αυτό. Οι αληθινές σχέσεις προϋποθέτουν υπομονή στα δύσκολα και δύναμη στα ζόρια. Δεν κατασκευάζονται και δεν επιβάλλονται, δεν είναι υπό διαπραγμάτευση και δεν αμφισβητούνται. Και το κυριότερο, δεν μπορείς να τις προσποιηθείς.

Τις αληθινές σχέσεις απλά τις νιώθεις. Τις νιώθεις σαν μια αγκαλιά που σε τυλίγει όταν δεν είσαι καλά. Σαν ένα τρυφερό χάδι τις στιγμές που πονάς. Σαν ένα χέρι που σε στηρίζει όταν νιώθεις αδύναμος. Σαν μια σκέψη που σε ακολουθεί όπου κι αν είσαι. Σαν ένα χαμόγελο που απαλύνει τη μοναξιά σου. Σαν εκείνο το δάκρυ που θα μοιραστείτε στα δύσκολα. Και σαν το δυνατό γέλιο που θα ακουστεί όταν όλα πάνε καλά. Οι αληθινές σχέσεις είναι απλά αγάπη.

Και μην περιμένεις λόγια, ούτε να αρκείσαι σ’ αυτά. Γιατί η αγάπη δεν είναι λόγια όμορφα, είναι πράξεις. Ακούς; Πράξεις! Πράξεις μικρές και καθημερινές, που από πολλούς περνούν απαρατήρητες, γιατί δεν έμαθαν ποτέ να αγαπούν, παρά μόνο να παίρνουν. Μα είναι αυτές οι μικρές που δίνουν νόημα στις σχέσεις και μας συντροφεύουν κάθε στιγμή. Και καμιά φορά είναι αυτές οι μικρές που μπορούν να μας αγγίξουν πολύ περισσότερο από τα μεγάλα λόγια και τις πράξεις που γίνονται για τις εντυπώσεις και μόνο.

Με κούρασαν οι ψεύτικες σχέσεις. Βαρέθηκα όλους εκείνους τους δήθεν, που έμαθαν να μετρούν τους ανθρώπους μόνο όταν τους χρειάζονται. Μερικές φορές θα ήθελα να είχα μια υπερδύναμη, να μπορώ να μπω στο μυαλό τους και στην καρδιά τους, και να τους αλλάξω τον τρόπο που σκέφτονται και να τους δείξω πώς είναι να νιώθουν. Να τους κάνω να καταλάβουν ότι οι σχέσεις δε μετριούνται αλλά χτίζονται, πως ο σεβασμός δεν απαιτείται αλλά κερδίζεται, πως η αγάπη δεν ανταλλάσσεται αλλά προσφέρεται.

Βλέπεις, εγώ έχω ανθρώπους στη ζωή μου που με νοιάζονται. Δεν είναι πολλοί, αλλά για μένα είναι αρκετοί. Είναι εκείνοι που μοιράζομαι μαζί τους σιωπές πολύ πιο ουσιαστικές από τα φλύαρα λόγια των πολλών. Είναι εκείνοι που αντέχουν να ενώσουν το σκοτάδι τους με το δικό μου και να βαδίσουμε μαζί μέχρι να βρούμε μια χαραμάδα φως. Είναι εκείνοι που δε ζητάνε τίποτα και ίσως γι’ αυτό θέλω να τους δώσω τα πάντα. Είναι εκείνοι που δίνονται χωρίς να περιμένουν ανταλλάγματα και γι’ αυτό ό,τι μου δίνουν έχει αξία ανυπολόγιστη. Είναι εκείνοι που είναι δίπλα μου στα εύκολα, στα δύσκολα, σε όλα, με όποιο τρόπο, με όποιο κόστος. Και είναι αυτοί οι λίγοι που είναι πια οι άνθρωποί μου.

Όλους τους άλλους τους βαρέθηκα. Δεν έχω χρόνο να παίξω τα παιχνίδια τους, δε μ’ ενδιαφέρουν οι συναλλαγές τους. Ας συνεχίσουν τη ζωή τους όπως επέλεξαν κι ας ζήσουν από δω και πέρα με τις επιλογές τους. Η δική μου η επιλογή είναι το νοιάξιμο, το δόσιμο και η αγάπη. Η δική μου η επιλογή είναι οι άνθρωποί μου. Και γι’ αυτούς θα είμαι πάντα εδώ.

Δεν έχεις σχέση; Λόγοι για τους οποίους πρέπει να χαίρεσαι!

Η κοινωνία ανέκαθεν μας ασκεί πίεση για να δημιουργήσουμε συντροφική σχέση, μας τονίζει διαρκώς πως ο σκοπός μας σε αυτή τη ζωή είναι να βρούμε το έτερον μας ήμισυ και πως μόνο έτσι θα ολοκληρωθούμε. Ειδικότερα οι γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς σε τέτοια πίεση και ιδεολογία, καθώς η πατριαρχική κοινωνία θέλησε να εμφυσήσει μέσα της την πεποίθηση πως η αξία της εξαρτάται αποκλειστικά από την ύπαρξη ενός άνδρα στη ζωή της (αν μιλάμε ασφαλώς για ετερόφυλες γυναίκες).

Γράφει η Μαρία Σκαμπαρδώνη. Διάβασε περισσότερα άρθρα της αρθρογράφου εδώ.

Κανένας όμως δε μας μιλάει σχεδόν ποτέ για το ασύγκριτο πλεονέκτημα του να μην έχεις σχέση, για το πόσο σπουδαίο είναι αυτό το αίσθημα ελευθερίας που βιώνεις και τις ευκαιρίες που σου δίνει η ζωή για πρόοδο και βελτίωση. Το να μην έχεις σχέση δεν είναι ούτε κουσούρι, ούτε μειονέκτημα. Είναι μία μοναδική ευκαιρία να μάθεις τον εαυτό σου, να ταξιδέψεις και να φλερτάρεις, να χαμογελάς δυνατά χωρίς να δίνεις σε κανέναν το δικαίωμα να σε κάνει να κλάψεις. Για εμένα προσωπικά, το σπουδαιότερο πλεονέκτημα που απολαμβάνει ένας άνθρωπος που δε βρίσκεται σε συντροφική σχέση, είναι το γεγονός πως δεν εξαρτάς την καλή σου διάθεση από τα ψυχολογικά σκαμπανεβάσματα ενός άλλου ατόμου (θα με πάρει τηλέφωνο, θα πάμε διακοπές, με θέλει ακόμα ή θα με αφήσει για κάποιο άλλο άτομο).

Υπάρχουν εκατομμύρια δεσμευμένα άτομα εκεί έξω που θα ήθελαν να βρίσκονται στη θέση σου ή να βιώνουν συζυγικές κολάσεις πίσω από την πόρτα του σπιτιού τους. Μη βλέπεις μόνο τα λαμπερά χαμόγελα ευτυχίας που φαίνονται από τα προφίλ κοινωνικής δικτύωσης, δεν μπορείς να γνωρίζεις απόλυτα το τι συμβαίνει στο σπίτι ή στη σχέση του άλλου. Οι άνθρωποι πολλές φορές χαμογελούν και φαίνονται λαμπεροί, αλλά η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική και μπορεί να σε ξεγελάει…

Το να μην έχεις σχέση, είναι μία ευκαιρία να αισθανθείς ελεύθερος να εξερευνήσεις τον εαυτό σου και να τον μάθεις πραγματικά. Μαθαίνοντας τον εαυτό σου, θα αποκτήσεις μία πιο ξεκάθαρη άποψη για το ποιος είσαι αλλά και ποια είναι τα γνωρίσματα που θα ήθελες να έχουν οι άνθρωποι που θα υπάρχουν στη ζωή σου. Δεν είναι απόδειξη συναισθηματικής ανωριμότητας αλλά δείγμα πνευματικής ωριμότητας ενός ελεύθερου ανθρώπου ο οποίος δε θυσιάζει την αυτονομία του και δεν ψωνίζει από φθηνές συντροφιές φοβούμενος τη μοναξιά. Δείχνει τη δύναμη της υπομονής ενός ανθρώπου ο οποίος γνωρίζει και περιμένει μέχρι να βρει αυτό που πραγματικά του αξίζει. Αν κάποιοι επιθυμούν να εξαρτώνται από κάποιο άλλο άτομο σωματικά ή ψυχικά, δε σημαίνει πως την ανάγκη αυτή την έχουν όλοι.

Η έλλειψη συντροφικής σχέσης μας δίνει το έναυσμα να έρθουμε πιο κοντά με την οικογένεια και τους φίλους μας, να παίρνουμε και να δίνουμε αγάπη χωρίς όμως να περιοριζόμαστε. Δεν είναι λίγα και τα άτομα εκείνα που αισθάνονται τόσο γεμάτοι από την οικογένεια και τις φιλίες τους που δε νοιώθουν ιδιαίτερα την ανάγκη για να έχουν έναν ερωτικό σύντροφο. Βεβαίως και ο έρωτας είναι ένα συναίσθημα το οποίο δεν προγραμματίζεις, αλλά τουλάχιστον ωριμάζεις και επιθυμείς να είσαι πιο κατασταλαγμένος όταν ανοιχθείς σε ένα άλλο άτομο χωρίς να επηρεάζεσαι από επιπόλαιους ενθουσιασμούς.

Κανένας δεν πρέπει να πιέζεται για να ανήκει κάπου, αν δεν είναι αυτό που επιθυμεί πραγματικά. Δε ζούμε για να ικανοποιούμε τους άλλους, ούτε μπορούμε να κουβαλήσουμε επάνω μας το βάρος μίας σχέσης ή μίας οικογένειας απλά και μόνο για να ευχαριστήσουμε τον κοινωνικό μας περίγυρο.

Όχι, δεν είσαι μόνος αν δεν έχεις σχέση. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ενδιαφέρονται για εσένα, απλώς πρέπει να ανοίξεις τα μάτια σου και να τους δεις. Όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, του κουμπί θα κυλήσει και θα βρει τη δική του κουμπότρυπα!

Τρόμος και πόθος μοναξιάς – Μ.Βαμβουνάκη

3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 KIRIAKIM

Όλες οι δυστυχίες του ανθρώπου απορρέουν απ’ την ανικανότητά του να καθίσει σ’ ένα δωμάτιο μόνος και σιωπηλός. ΠΑΣΚΑΛ

Στους καιρούς μας, η μοναξιά θεωρείται απειλή, ήττα. Στο όνομα τούτου του τρόμου, αποφασίζονται και οι βαρύτεροι συμβιβασμοί. Συμβιβασμοί στη συντροφιά, στη δουλειά, στους φίλους, στις ιδεολογίες, στο γάμο.

Υπάρχουν άνθρωποι που προτιμούν να κοιμούνται με τον εχθρό τους, να μοιράζονται την κάθε μέρα τους με κάποιον που περιφρονούν, που τους μειώνει, τους αποδιοργανώνει το χαρακτήρα, παρά να ζήσουν, έστω και για ένα διάστημα, μόνοι.

Λέγεται ότι «φόβος μοναξιάς είναι φόβος εαυτού» ίσως και γι’ αυτό είναι τόσο ισχυρός, ολοκληρωτικός φόβος. Όταν ο ίδιος ο εαυτός μας, μας είναι άγνωστος, απωθημένος, παραποιημένος και ξένος, τον αποφεύγουμε.

Υπάρχουν άνθρωποι που μπορείς να ζεις μέσα τους χωρίς να ζεις μαζί τους. Όπως και άνθρωποι που ενώ ζεις μαζί τους είναι αδύνατον να ζεις μέσα τους, έγραφε ο Γκαίτε.

Με άλλα λόγια, μέσα σε πολυμελή οικογένεια, μέσα σε φασαριόζικη παρέα που γλεντοκοπά, μέσα σε μια ομάδα που εκδράμει, η εσωτερική μοναξιά, η αληθινή γνήσια μοναξιά ενός μέλους μπορεί να φτάνει στην απελπισία. Δεν είναι όλοι γεννημένοι για να παντρευτούν, δεν είναι όλοι γεννημένοι για να γεννούν παιδιά. Κοινωνικός δεν είναι ο κοσμικός. Κοινωνικός είναι ο άνθρωπος που μπορεί να συμπαθήσει τον άλλο. Να τον ακούσει με βαθιά προσοχή, να του ανοίξει την καρδιά του. Την κοινωνικότητα την ορίζει η ικανότητα της συμπάθειας και της αλληλοκατανόησης, ενώ την κοσμικότητα η σωματική συνύπαρξη για κάποιου είδους υλική συνεργασία: για να φωτογραφηθούμε, για παράδειγμα, σε κάποιο κοσμικό περιοδικό ή για να ανταλλάσσουμε επισκέψεις με σκοπό να παραμείνουμε σε ένα επίπεδο μελών καλής οικονομικής τάξεως κ.λπ.

«Αν και έχω χρόνια να σε δω, δεν έλειψες ποτέ από τη ζωή μου», έγραψε κάποιος σε παλιό του δάσκαλο.

Αυτές όμως είναι εμπειρίες που μόνο οι θαρραλέοι της μοναξιάς μπορούν να χαρούν. Γιατί η μοναξιά σου ασκεί το κουράγιο, σου εκλεπτύνει τη διαίσθηση, σου στερεώνει την αυτάρκεια και τη σεμνότητα που καταλήγει να επιλέγει κάθε σοβαρός άνθρωπος. Γιατί η μοναξιά είναι το σχολειό της αυτογνωσίας. Και όπως λέει ο Λάο-Τσε: «Αν όλο τον κόσμο γνωρίσεις, γνώρισες πολλά. Αν γνωρίσεις τον εαυτό σου, τα έμαθες όλα».

Προσέξτε ότι οι μοναχικοί άνθρωποι έχουν βλέμμα βαθύ, ικανό να περιπλανηθεί συγκεκριμένο μέσα στον βαθύ τους εαυτό και μέσα στον βαθύ άλλον που κοιτάζουν. Δείχνουν να γνωρίζουν κάτι παραπάνω απ’ όλους όσοι ολημερίς τρέχουν κι ανακατώνονται σε ατελείωτες απασχολήσεις, φλυαρίες και παρέες.

Οι άνθρωποι που δεν αντέχουν τη μοναξιά, είναι εκείνοι που κάνουν τις χειρότερες σχέσεις. Με τους φίλους, με τα παιδιά τους, και κυρίως με τον ερωτικό τους σύντροφο. Αντιθέτως, εκείνοι που τα έχουν βρει με την ψυχή τους, καταφέρνουν τους πιο πλούσιους δεσμούς. Αγαπούν και είναι σε θέση να νοιάζονται.

Κάποιος ρώτησε ένα σοφό γέρο: «Μα γιατί δεν μπορώ τελικά να κρατήσω ένα φίλο κοντά μου, αφού το θέλω τόσο πολύ;» Και ο σοφός του απάντησε: «Ακριβώς επειδή το θες πάρα πολύ». Η λαχτάρα για σχέση φαρμακώνεται από τη λαχτάρα για ταύτιση, για εξάρτηση, για προβολές, για ρούφηγμα, για χρήση εντέλει. Με τέτοιες ανάγκες για στόχους, δε συνδέεσαι. Συνεργάζεσαι μόνο για να ανταλλάσσεις αρρώστιες, παθογόνους ερεθισμούς και προφάσεις. Για να αποφεύγεις την πραγματικότητά σου που τρέμεις. Τέτοιες διαθέσεις σύντομα γίνονται αντιληπτές και κάνουν τον άλλον να ασφυκτιά και να απομακρύνεται.

Http://Sxeseis-kai-sunaisthimata.com

Πηγή: Απόσπασμα από το βιβλίο «Ο παλιάτσος και η Άνιμα» της Μάρως Βαμβουνάκη – εκδ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Η μοναξιά των ιδιαίτερων και έξυπνων ανθρώπων.

20/01/2018

Η μοναξιά των ιδιαίτερων και έξυπνων ανθρώπων.

Ο καθένας είναι μεγαλοφυΐα, αλλά αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώσει σ’ ένα δέντρο, θα περάσει όλη του τη ζωή πιστεύοντας πως είναι ηλίθιο.

Άλμπερτ Αϊνστάιν

Κάποια άτομα αισθάνονται αποξενωμένα γιατί έχουν πεισθεί πια ότι είναι καταδικασμένα να μην καλλιεργήσουν κανένα ταλέντο τους μόνο και μόνο επειδή το περιβάλλον τους το κρίνει άσκοπο ή αντίθετο με την οικογενειακή τους παράδοση. Κι έτσι η ατομικότητα του ανθρώπου χάνεται και η ζωή περνάει….

Υπάρχει μια αφόρητη μοναξιά όταν είσαι πνευματικά διαφορετικός από την μάζα. Ο άνθρωπος χρειάζεται έναν πνευματικό συγγενή για να ανθίσει. Όταν δεν τον βρίσκει υποφέρει. Αισθάνεται ξένος και αποκομμένος.

Και τι είναι η μάζα για τον ιδιαίτερο άνθρωπο;

Ίσως μια άμορφη πυκνότητα ανοησιών και παράλογων ιδεών, σε ένα αναστατωμένο και ατίθασο κόσμο. Μέσα σε ένα τέτοιο ψυχολογικό συνονθύλευμα, ως συναισθηματικό εκκρεμές, ο ιδιαίτερος άνθρωπος αντιλαμβάνεται έκπληκτος πως με την στάση του, εκπροσωπεί όλα όσα πιστεύει, αλλά μοιάζει τελικά για τους υπόλοιπους, σαν στίγμα. Σαν λεκές στο μονόχρωμο χαλί του πλήθους. Οι υπόλοιποι άνθρωποι, δεν δείχνουν κανένα ενθουσιασμό να ακολουθήσουν ή να αποδεχθούν ή έστω να συμμεριστούν μια τέτοια στάση ζωής. Όλο αυτό για τον χαρισματικό άνθρωπο, δημιουργεί έναν άνισο, ακατανόητο και άδικο κόσμο. Του φαίνεται πως όλο το σύμπαν, μοιάζει με ένα πέλαγος παρορμήσεων, όπου οι άνθρωπο άγονται και φέρονται σύμφωνα με τις περιστάσεις και όχι με βάση κάποιες σταθερές αρχές ή αξίες. Οι σπουδαίες ιδέες, μοιάζουν να μην λένε τίποτα μέσα στο καζάνι του κόσμου που βράζει από αδιέξοδα.

Κι έτσι δημιουργούνται τα εύθραυστα άτομα όπου η αδικία τα πληγώνει. Η αγένεια τα παραλύει. Και όλο αυτό γίνεται μια θλίψη. Μια ανημπόρια. Το άτομο που αισθάνεται έτσι, οφείλει προς τον εαυτό του κυρίως, να προσέχει για να μην γίνει η στάση του όχι μόνο απέναντι στους άλλους αλλά και απέναντι στην ζωή του, ένα διαρκές κατηγορώ, ένας θυμός. Να μην παρασυρθεί από το παράπονο του και κοιτώντας για πολύ ώρα το τέρας, αρχίσει και του μοιάζει. Η αληθινή ευαισθησία αναγνωρίζει αυτόν τον κίνδυνο. Ο αληθινά εύθραυστος άνθρωπος ο διαφορετικός, κινδυνεύει από την άλλη να αποσυρθεί μέσα στην πολύβουη πλατεία του χωριού του. Να ταυτιστεί σχεδόν με τον τρελό της περιοχής του αναγνωρίζοντας στο πρόσωπο του τρελού, τον πόνο αυτής της άλλης μοναχικότητας που προκύπτει από την διαφορά..

Πού να βρω μια ψυχή σαρανταπληγιασμένη

κι απροσκύνητη, σαν την ψυχή μου,

να της ξομολογηθώ;

Νίκος Καζαντζάκης.

Και κάπου εκεί αρχίζει η θυματοποίηση….

Αν ο διαφορετικός δεν είναι συναισθηματικά ώριμος, θα βρίσκεται σε μια διαρκή επανάσταση. Θα είναι μονίμως αγριεμένος και επαναστατημένος θέλοντας ουσιαστικά να προσβάλει και να μεταδώσει την πικρία του σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο για τον οποίο έχει την αίσθηση πως τον έχει απέναντι του. Εναντίον του. Αυτή του η στάση με τον χρόνο, κεντάει τον εγωισμό του. Ενισχύει την άποψη του ότι είναι εξαίσια διαφορετικός, πράγμα που τον απομακρύνει όμως ολοένα και περισσότερο από τους ανθρώπους. Από την άλλη μπορεί να παραμείνει απαθής, σιωπηλός, αμέτοχος σε ότι τον περιβάλλει. Καμία όμως από αυτές τις δύο στάσεις δεν είναι σωστή. Γιατί ωθεί τον άνθρωπο στην σύγχυση και στην παράλυση των εσωτερικών του δυνάμεων. Όλη η δημιουργική του ικανότητα διοχετεύεται σε ένα παράλογο μίσος ή θυμό και όχι στα ταλέντα του.

Είναι αδύνατο να υποφέρουμε χωρίς να κάνουμε κάποιον να πληρώσει γι’ αυτό. Κάθε παράπονο εμπεριέχει ήδη εκδίκηση.

Friedrich Wilhelm Nietzsche,

Η μοναξιά δεν προέρχεται από την απουσία ανθρώπων τριγύρω μας, αλλά από την αδυναμία να επικοινωνήσουμε τα πράγματα που θεωρούμε σημαντικά ή να μην εκφράζουμε απόψεις που οι άλλοι θεωρούν απαράδεκτες.

Kαρλ Γιουνγκ

Αν πραγματικά έχετε μεγαλώσει και ανδρωθεί μέσα στην ιδιοφυία σας και την μοναξιά σας, τώρα πλέον για εσάς δεν υπάρχει επιστροφή κι ευτυχώς. Ζείτε στην μοναξιά και έχετε συμφιλιωθεί σε απίστευτο βαθμό μαζί της. Όμως έχετε δει και την παραγωγικότητα της. Την προτιμάτε. Μια βόλτα στην κατάμεστη πόλη, ένας μοναχικός περίπατος στην εξοχή, ένας μοναχικός διαλογισμός μέσα στη γωνιά του σαλονιού σας, σας προσφέρει απίστευτες ηδονές. Οι γνώμες του κόσμου που απλώς προβάλλονται για να επιβάλλονται, (χωρίς όμως να εκφράζονται σε έναν γόνιμο διάλογο για να κερδίσουν και οι δύο συνομιλητές), σας έχουν κουράσει. Δεν έχουν νόημα για σας. Είναι απλώς μια φασαρία. Μια ηχορύπανση. Ο εαυτός σας είναι η καλύτερη παρέα.

Το όραμά σας θα γίνει σαφές, όταν μπορέσετε να κοιτάξετε μέσα στην καρδιά σας.

Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ

Ελευθερία είναι να μπορείς να έχεις μια κάποια απόσταση από τους άλλους.

Λατρεύουμε να είμαστε έξω, μέσα στη φύση, επειδή δεν έχει καμιά άποψη για μας

Friedrich Wilhelm Nietzsche.

Ο Bertrand Russell (Μπέρτραντ Ράσελ) λέει, ότι ένας τρόπος για να ενταχθείς, για να αισθανθείς έστω και λίγο μέρος του συνόλου, είναι με τον τρόπο σου να ξεκαθαρίσεις σε όσους στρέφονται εναντίον σου -επειδή δεν σε κατανοούν- ότι υπερασπίζεσαι τις απόψεις τους και τις θέσεις τους όπως ακριβώς κάνεις και με τι δικές σου απόψεις και τις δικές σου θέσεις. Να επιστρατεύσεις το χιούμορ σου όταν συνδιαλέγεσαι μαζί τους και να συνεχίσεις να είσαι ο εαυτός σου. Όχι ότι θα πάψεις να είσαι ο διαφορετικός για εκείνους. Όμως αυτό θα καταστήσει σαφές στους άλλους ότι δεν είσαι εναντίον τους. Και με αυτό τον τρόπο θα σε αφήσουν να είσαι ο εαυτός σου, θα σε αποδεχτούν και στην ουσία θα σε αφήσουν στην ησυχία σου ώστε να είσαι αυτό που θέλεις, αυτό που επιθυμείς.

Η συνάντηση δυο προσωπικοτήτων μοιάζει με την επαφή δυο χημικών ουσιών: και τα δυο στοιχεία μεταμορφώνονται ακόμα και από την πιο μικρή αντίδραση.

Καρλ Γιουνγκ

Οι στείροι άνθρωποι, αυτό που βλέπουν στις απόψεις σου, είναι η διαφορά σας και την αντιμετωπίζουν ως μια κριτική ή μια μομφή προς το πρόσωπο τους. Μπορεί επίσης η διαφορά αυτή να προκαλεί έναν θαυμασμό προς το πρόσωπο σας, επειδή τους φαίνεται ακατανόητη. Πράγμα που ενώ αρχικά φαίνεται καλό, στην πραγματικότητα είναι κακό καθώς μπορεί να προκαλέσει το μίσος του περίγυρου σας, κάτι που θα σκοτώσει την δημιουργικότητα σας με την αρνητική του όψη. Στην πραγματικότητα δεν χρειάζεστε ούτε την αγάπη ούτε τον θαυμασμό των άλλων ούτε εν τέλει την αποδοχή τους σε μερικές περιπτώσεις ή την ευνοϊκή κριτική τους. Χρειάζεστε την αδιάφορη στάση τους προς το άτομο σας, ώστε να βρίσκεστε πάντα απερίσπαστος σε μια πνευματική ισορροπία. Όπως βλέπετε και οι μεγαλοφυΐες χρειάζονται πρακτικές συμβουλές.

Η μεγαλοφυΐα στην καθημερινή ζωή είναι τόσο χρήσιμη όσο ένα αστρονομικό τηλεσκόπιο στο θέατρο.

Σοπενχάουερ

Για να ξαναγυρίσουμε στον Μπέρτραντ Ράσελ, μπορούμε να τον ακούσουμε στο εξής σημείο. Επιστρατεύστε το χιούμορ σας απέναντι στις στενές αντιλήψεις των άλλων. Μην αμύνεστε και μην επιτίθεστε. Με αυτό τον τρόπο οι άκαμπτοι άνθρωποι μπορούν να επιτρέψουν πολλά πράγματα γύρω τους, ακόμη και τα πιο τρελά.

Ταυτόχρονα δεν θα έχετε την αίσθηση ότι μια μερίδα του κόσμου όχι μόνο σας αντιπαθεί αλλά και σας εχθρεύεται.. Γιατί σκυλί που γαυγίζει δεν δαγκώνει…. Χρειάζεται απλώς ψυχραιμία για να το αντιμετωπίσεις και να μην πέσεις στο στόμα του.

Αυτό λοιπόν είναι που πρέπει να ξεκαθαρίσεις με την στάση σου. Ότι οι απόψεις σου, οι θεωρίες σου δεν είναι μια επανάσταση απέναντι τους. Ότι υπερασπίζεσαι το δικαίωμα σου και το δικό τους να είναι αυτοί που είναι. Μην αισθάνεσαι λοιπόν διαφορετικά, επειδή είσαι διαφορετικός. Απέκτησε επίγνωση, αποδέξου και φέρσου τρυφερά σε αυτό το άτομο που έχεις μέσα σου γιατί χρειάζεται την υποστήριξη σου. Όσο για τους εχθρικούς άλλους, θα πάψουν να είναι εχθρικοί αν τους πλησιάσεις χωρίς να βλέπεις κάτι άσχημο σε αυτούς. Κάνε τους φίλους σου μην τους κρατάς απέναντι σου.

Μην ξεχνάτε άλλωστε ότι όλη η φύση στηρίζετε σε ένα δίπολο: ο καλός ο κακός, η μέρα η νύχτα, ο φασίστας ο ειρηνοποιός. Στηρίζεται τόσο πολύ σε αυτό, ώστε οι αντιθέσεις τείνουν να μοιάζουν μεταξύ τους. Λόγου χάριν βλέπουμε πολύ συχνά φασιστικές συμπεριφορές να ασκούνται από λεγόμενους προοδευτικούς και άκαμπτες συμπεριφορές από ιδεαλιστές διανοητές. Στον αντίποδα, το λαμπρό εκτυφλωτικό φως του ήλιου διαβρώνει τα πάντα. Τα αλλάζει τόσο πολύ, ώστε στο τέλος δεν μπορείς να έχεις μια ξεκάθαρη εικόνα του αντικειμένου που βρίσκεται μπροστά σου. Το ίδιο όμως συμβαίνει και με το σκοτάδι! Αλλάζει τα σχήματα και τις όψεις των μορφών. Η ξεκάθαρη εικόνα δεν υπάρχει στα δύο άκρα. Ανάμεσα στο άσπρο και στο μαύρο αυτό που πρέπει να κοιτάξουμε για περισσότερο ώρα, ίσως είναι το γκρίζο.

Αν είστε ένας ταλαντούχος άνθρωπος, δεν σημαίνει ότι έχετε κερδίσει κάτι. Σημαίνει απλά, ότι έχετε κάτι να δώσετε πίσω.

Ό,τι μας ενοχλεί στους άλλους μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα τον εαυτό μας.

Καρλ Γιουνκ

Σε έναν νέο άνθρωπο όμως όπου όλα αυτά δεν μπορούν να γίνουν εύκολα αποδεκτά, τα στενά συντηρητικά περιβάλλοντα μπορούν να γίνουν ένα μαρτύριο. Οι νέοι πιστεύουν ότι όλος ο κόσμος μοιάζει με το στείρο περιβάλλον που γεννήθηκαν. Αν λόγου χάριν λατρεύουν την αστροφυσική και όλη τη μέρα γύρω τους ακούνε μόνο για ζώδια, ζούνε εγκλωβισμένοι, σχεδόν ταπεινωμένοι από την άδικη μοίρα. Μπορούν κάθε μέρα να κλαίνε γεμάτοι απελπισία κλεισμένοι μέσα στο δωμάτιο τους, πιστεύοντας ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα εξέλιξης για το μέλλον τους. Πρέπει κάποιος από το περιβάλλον τους να τους αγαπήσει αυτούς τους νέους και να τους σεβαστεί. Πρέπει κάποιος να τους στηρίξει σοβαρά. Να τους κάνει σαφές ότι έχουν την δύναμη να φύγουν από τους στενούς τους ορίζοντες. Ίσως να σπουδάσουν για να βρεθούν με ομοϊδεάτες τους ή να εργαστούν σε μια άλλη πόλη για να διεκδικήσουν τα όνειρα τους. Να γεμίσουν όπως και να χει τις λευκές σελίδες του βιβλίου τους με την δική τους πένα. Αυτό είναι άλλωστε το προνόμιο των νέων το οποίο δεν έχουμε εμείς οι μεγαλύτεροι. Οι λευκές σελίδες…

Αυτά τα ευαίσθητα διαφορετικά παιδιά που νιώθουν διαρκώς την διαφορετικότητα σαν θηλιά….

Η εποχή μας είναι περίεργη και σκληρή. Επιβάλει στους ανθρώπους να ντύνονται όχι ρούχα, αλλά ψυχές που μοιάζουν μεταξύ τους σαν στολή. Κάποια παιδιά, δεν γουστάρουν αυτή την ομοιομορφία. Όλα αυτά τα διαφορετικά άτομα κατά ένα περίεργο τρόπο, είναι ευαίσθητα αλλά δεν σπάνε εύκολα. Απλώς νιώθουν ότι δεν μπορούν να ταυτιστούν. Να βρουν πνευματικούς συγγενείς κι έτσι ο κόσμος δεν μοιάζει στέρεος γι αυτούς. Αισθάνονται πως μετακινείται σαν η γη να παθαίνει παλίρροια κάτω από τα πόδια τους. Το μυστικό για να παραμείνουν αυτοί οι ιδιαίτεροι νέοι ενεργοί μέσα σε αυτό τον παράδοξο κόσμο, είναι νομίζω η άδολη και ηρωική αγάπη των μεγαλύτερων. Πρέπει κάποιος να τους πει ότι δεν είναι μόνοι να αφήσει αυτά τα παιδιά να πετάξουν για την ακρίβεια να τα προτρέψει . Εάν είναι έφηβοι πρέπει να πιστεύουν στον εαυτό τους και να ακολουθήσουν ένα επάγγελμα σύμφωνα με την κλίση τους και τα ενδιαφέροντα τους. Αυτά τα άτομα κατά ένα περίεργο τρόπο δεν έχουν απλά ενδιαφέροντα αλλά ΕΙΝΑΙ τα ενδιαφέροντα τους. Βρίσκονται μέσα σε αυτά. Είναι αδιαχώριστοι με τις κλίσεις τους. Να θυμούνται πάντα ότι η αγάπη τους για την κλίση τους θα τους βγάλει σε ξαστεριά.

Θα πρέπει να επιδιώξουν να βρεθούν με ομοϊδεάτες τους. Κι αν τώρα λόγω της μικρής τους ηλικίας και λόγω της απειρία τους, τούς φαίνεται παράδοξο, εμείς οι μεγάλοι, οφείλουμε να τους διαβεβαιώνουμε ότι υπάρχουν και άλλοι σαν και αυτούς. Θα βρεθούν τελικά στο περιβάλλον που επιθυμούν και τότε πλέον θα ανθίσουν. Θα μεγαλουργήσουν. Θα γίνουν κάτι υπέροχο και αναντικατάστατο. Κάποιοι προσπαθούν τώρα να τους πείσουν ότι ο κόσμος είναι ίσιος κι επίπεδος σαν άσφαλτος. Δεν είναι όμως έτσι κι ευτυχώς. Ας μην κουβαλούν το στίγμα μιας ένοχης δημιουργικότητας. Γιατί η δημιουργικότητα είναι ευλογία κι αυτή είναι που θα τους θρέψει. Ο δημιουργικός άνθρωπος δεν έχει άλλη μοίρα πέρα από το αντικείμενο του ταλέντου του.

Όσο για τους μεγάλους που κρύβονται χρόνια, που καταπνίγουν την άποψη τους γιατί δεν μοιάζει με εκείνη του κύκλου τους, που δεν μπόρεσαν να χαμογελάσουν μαζί με έναν υπέροχο συζητητή του ύψους τους, αναλύοντας υπέροχα θέματα ώστε να εμπλακούν παρέα σε αναζητήσεις, πείτε ένα: δεν πειράζει και παλέψτε το. Πείτε επίσης : όλα καλά θα πάνε..έτσι αδικαιολόγητα και χωρίς να στηρίζεστε πουθενά. Δεν λύνονται όλα με την λογική. Παραδόξως, όλα θα πάνε καλά και για εσάς!

Επίσης, προσπαθήστε πάση θυσία να απαλλαγείτε από τους τοξικούς ανθρώπους και μάλλον το έχετε ήδη κάνει –δεν «σας κόβω» για χαζούς . Σίγουρα επίσης θα έχετε καταλήξει πως: Καλύτερα μόνος σας με τον εαυτό σας (είναι πιο γόνιμο) παρά μόνο σας με παρέα και με ένα διαρκές κατηγορώ πάνω από το κεφάλι σας.

Αν περιβάλλεστε από στείρους ανθρώπους λόγω της περιορισμένης γεωγραφικής περιοχής όπου ζείτε, αποσυρθείτε κάποιες ευλογημένες στιγμές, στον δικό σας πλατωνικό κόσμο. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα ένα τραπέζι δεν έχει τις ίδιες όψεις από οποιαδήποτε μεριά κι αν το κοιτάξεις. Μην κατηγορείτε τον εαυτό σας που είναι διαφορετικός. Επιλέξατε την μοναχικότητα; Καλά κάνετε. Υπερασπιστείτε την και εμπνεύστε και άλλους να ακολουθήσουν τον εαυτό τους.

Το τραπέζι του Πλάτωνα παίρνει άλλες όψεις ανάλογα με το βλέμμα που το κοιτάζει και τον φωτισμό που το περιβάλει. Εάν επιθυμείτε να είστε το ημίφως που περιβάλλει το τραπέζι, κάντε το και πιστέψτε σε αυτήν σας την πράξη.

Και τέλος εάν έχετε κάποιες καλύτερες ιδέες για να υπερασπιστείτε την ιδιαιτερότητα και την ατομικότητα σας, Αυτές να υπερασπιστείτε! Όχι την δική μου γνώμη. Μην σας στοιχειώνουν οι απόψεις των άλλων ακόμη κι αν είναι με το μέρος σας.

Ο σοφός πρέπει να έχει την ικανότητα όχι μόνο να αγαπά τους εχθρούς του, αλλά και να μισεί τους φίλους του.

Πρέπει να είσαι ο εαυτός σου και όχι αυτός που θέλουν οι άλλοι.

Friedrich Wilhelm Nietzsche

Ζωή Κυροπούλου συγγραφέας δημοσιογράφος.

Tags: άρθρα ψυχολογίας διαπροσωπικές σχέσεις

Χριστούγεννα… Αλλαγή της χρονιάς! Μία περίοδος που από πολλούς θεωρείται η ομορφότερη της χρονιάς. Ίσως γιατί το κλείσιμο της κάποιους τους ανακουφίζει σαν κάτι που πέρασε ή σαν ένα νέο άνοιγμα που θα ευοδωθούν οι κόποι του παρελθόντος. Ίσως γιατί κάνοντας ανασκόπηση στη χρονιά που πέρασε κάποιος νιώθει ικανοποίηση και λαχτάρα για να προχωρήσει, και κάποιος απογοήτευση και θέλει να προσπεράσει.

Μέσα σε όλα αυτά τα ερωτήματα που προκύπτουν, η συγκέντρωση με άλλους ανθρώπους καθιστά τις απαντήσεις πιο δύσκολες. Γιατί το γιορτινό τραπέζι, πολύ συχνά, δεν είναι και τόσο γιορτινό;Αναφέρομαι φυσικά στην εορταστική διάθεση και κατά πόσο αυτή υπάρχει ή επιτρέπεται να βγει στην επιφάνεια.

Οι γιορτές παραδοσιακά είναι αφορμή για οικογενειακή συγκέντρωση. Άνθρωποι ταξιδεύουν, μετακινούνται, επισκέπτονται τις οικογένειες τους προκειμένου να βρεθούν όλοι μαζί για να περάσουν τις γιορτές. Ένα υπέροχο έθιμο που μπορεί ταυτόχρονα να δυσκολεύει πολύ.

Το πνεύμα των εορτών, όσο και αν μας επηρεάζει, δεν είναι ικανό να λύσει παρεξηγήσεις, να επουλώσει πληγές και να κάνει τις σχέσεις πιο λειτουργικές. Αντιθέτως, αυτό που συνήθως γίνεται είναι να κουκουλώνονται οι δυσκολίες προκειμένου να περάσουν οι γιορτές, κι έπειτα ξαναγυρίζουμε στη γνώριμη δυσλειτουργική σχέση.

Αλήθεια, δε μπορεί να γίνει διαφορετικά;
Η φροντίδα της όποιας σχέσης δεν αφορά την εορταστική περίοδο. Αντίθετα χρειάζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου προκειμένου όταν θα υπάρξει η αφορμή συνάντησης αυτή να γίνεται σε αγαπητικό κλίμα. Δύσκολο, μα ταυτόχρονα τόσο γοητευτικό. Σε κάθε συνάντηση, πόσο μάλλον όταν αυτή είναι οικογενειακή δηλαδή πολυπληθής, ενώνονται ξένοι κόσμοι μεταξύ τους. Είναι τόσο πολύπλοκη η κοσμοθεωρία που κουβαλά ο καθένας, που το διαφορετικό μοιάζει απειλητικό. Σαν κάποιος να προσπαθεί να υποσκάψει ή να αμφισβητήσει κάτι που ο άλλος οικοδόμησε με κόπο. Έτσι ο καθένας κλείνεται, κουμπώνεται, μην επιτρέποντας τη ροή και προσπαθώντας να κρατήσει ακέραιη τη δομή. Εύκολο αλλά φτωχό. Οι απεριόριστοι συνδυασμοί και συσχετισμοί που μπορεί να σου προσφέρει το τραπέζι των εορτών καθιστούν τον κάθε συμμετέχοντα δυνάμει πλούσιο, αφού μπορεί να κερδίσει από το διαφορετικό των άλλων πλουτίζοντας από απόψεις, σκέψεις και εμπειρίες που είναι και δεν είναι δικές του.

Το τραπέζι των γιορτών δυσκολεύει γιατί γίνεται αφορμή να βγουν στην επιφάνεια δυσκολίες που ήδη υπάρχουν και παράλληλα να αναδυθούν απεριόριστες δυνατότητες για αλλαγή. Σχέσεις. Οικογένεια. Δύο μεγάλα κεφάλαια που συναντώνται. Στην οικογένεια ας βάλει ο καθένας ότι του ταιριάζει, πατρική οικογένεια, φίλους, σύντροφο. Στις σχέσεις όμως, ανεξαρτήτως συμμετεχόντων, χρειάζεται φροντίδα και λειτουργικότητα. Οι σχέσεις είναι για να μας προχωράνε, να κερδίζουμε κι έτσι αντιστοιχεί να τις χαιρόμαστε.

Ο καθένας μας έχει να προαποφασίσει για το πώς θα συμμετέχει ή όχι στις γιορτές. Με τι διάθεση; Με επιθυμία ή υποχρέωση; Με αγάπη ή υποχώρηση; Με συμμετοχή ή απουσία; Με συγχώρεση ή πικρία; Με πίστη ή παραίτηση; Με λαχτάρα ή απόσυρση;

Το ερώτημα παραμένει προς απάντηση. Θα είναι το τραπέζι των γιορτών ή το γιορτινό τραπέζι;

ποιός είμαι;«Ο άνθρωπος, αυτός ο άγνωστος»:Ψυχολόγου Αντώνη Ρούσσου……………η δυστυχία σας έχει ρίζες της στο παρόν και δεν έχει να κάνει με το παρελθόν σας.

– Εγώ είμαι ο εγώ.

Τρεις αλήθειες

Πρώτη αλήθεια

Αυτό που είναι, είναι.

Η πραγματικότητα δεν είναι όπως με συμφέρει εμένα να είναι.

Δεν είναι όπως θα έπρεπε να είναι.

Δεν είναι όπως μου είπαν ότι θα είναι.

Δεν είναι όπως ήταν.

Η πραγματικότητα γύρω μου είναι όπως είναι.

Η αλλαγή μπορεί να έρθει μόνο όταν έχουμε συναίσθηση της παρούσας κατάστασης.

Εγώ είμαι αυτός που είμαι.

Δεν είμαι αυτός που θα ήθελα να είμαι.

Δεν είμαι αυτός που θα έπρεπε να είμαι.

Δεν είμαι αυτός που η μαμά μου θα ήθελε να είμαι.

Δεν είμαι καν αυτός που ήμουν.

Είμαι αυτός που είμαι.

Όλες οι νευρώσεις ξεκινούν από τη στιγμή που προσπαθούμε να είμαστε αυτό που δεν είμαστε.

Φωτογραφία του χρήστη Κωνσταντίνος Ζωχιός - Ψυχολόγος.

Εσύ είσαι όπως είσαι.

Εσύ δεν είσαι όπως χρειάζομαι να είσαι.

Εσύ δεν είσαι όπως ήσουν.

Εσύ δεν είσαι όπως συμφέρει εμένα να είσαι.

Εσύ δεν είσαι όπως θέλω εγώ να είσαι.

Εσύ είσαι όπως είσαι.

Ο ορισμός μιας ώριμης και αληθινής σχέσης είναι η ανιδιοτελή προσπάθεια να δημιουργείς χώρο στον άλλον, ώστε να μπορεί να είναι όπως είναι.

Δεύτερη αλήθεια

Τίποτα καλό δεν είναι δωρεάν.

Αν επιθυμώ κάτι που είναι καλό για ‘μένα, θα όφειλα να ξέρω ότι θα πληρώσω κάποιο αντίτιμο γι’ αυτό.

Οπωσδήποτε αυτή η πληρωμή δεν είναι πάντα χρηματική (αν χρειάζονταν μόνο τα χρήματα, θα ήταν τόσο εύκολο!). Το αντίτιμο είναι κάποιες φορές υψηλό κι άλλες φορές πολύ χαμηλό, αλλά πάντα υπάρχει. Γιατί τίποτα καλό δεν είναι δωρεάν.

Αν οι γύρω μου μου προσφέρουν κάτι, αν μου συμβαίνει κάτι καλό, αν ζω καταστάσεις ευχάριστες και απολαυστικές, είναι επειδή τις έχω κερδίσει. Τις έχω πληρώσει, τις αξίζω.

Μόνο για να προετοιμάσω τους απαισίοδοξους και για να αποθαρρύνω τους καιροσκόπους, θέλω να ξεκαθαρίσω ότι η πληρωμή γίνεται πάντα προκαταβολικά: το καλό που ζω το έχω ήδη πληρώσει. Πληρωμή με δόσεις, δε γίνεται.)

Τρίτη αλήθεια

Είναι αλήθεια ότι κανείς δε μπορεί να κάνει πάντα αυτό που θέλει, αλλά ο καθένας μπορεί να ΜΗΝ κάνει ΠΟΤΕ αυτό που ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ.

Ποτέ να μην κάνω αυτό που δεν θέλω.

Αν είμαι ενήλικος, κανείς δε μπορεί να με αναγκάσει να κάνω κάτι που δεν θέλω. Αρκεί να καταφέρω να απαλλαγώ απ’ την ανάγκη μου να βλέπω κάποιους να με επικροτούν, να με χειροκροτούν, να με αγαπούν.

Το να μάθει κανείς να ζεί σύμφωνα με αυτή την αλήθεια, δεν είναι εύκολο πράγμα. Και κυρίως, δεν είναι δωρεάν. (Τίποτα καλό δεν είναι δωρεάν κι αυτό είναι κάτι καλό).

Το κόστος είναι ότι όταν κάποιος τολμάει να πει “όχι” αρχίζει να ανακαλύπτει κάποιες άγνωστες πλευρές των φίλων του: το σβέρκο, την πλάτη και όλα τα σημεία που γίνοντα ορατά μόνο όταν ο άλλος φεύγει.

https://www.youtube.com/watch?time_continue=91&v=bUmo4IPKQR0

Μένια Κ. Δούβρη-Ψυχολόγος

4 ώρες ·

《...ο καλύτερος καθρέφτης είναι ο σύντροφός σου• αυτός πάνω στον οποίο αντικατοπτρίζεται με τη μεγαλύτερη σαφήνεια και ακρίβεια. Ωστόσο εκτός από το σύντροφό σου, υπάρχουν πάρα πολλοί, χιλιάδες καθρέφτες που μέσα τους κοιτάζεις τον εαυτό σου για να μάθεις ποιος είσαι. Οι καθρέφτες αυτοί δεν διαμορφώνουν υποχρεωτικά την ταυτότητά σου, μπορούν όμως να σε βοηθήσουν να συμπληρώσεις την εικόνα σου.》Χόρχε Μπουκάϊ, Ο Δρόμος της Αυτοεξάρτησης

Η ανάδυση του homo sapiens έφερε στο προσκήνιο ένα ον που δεν χαρακτηρίζεται από την ομοιογένεια αλλά από την ετερότητα, τη διάσταση δηλαδή του εαυτού και του άλλου. Η συνείδηση του όντος αυτού είναι ατομική, το άτομο πάντα βιώνει τον εαυτό του ως πρώτο πρόσωπο, ως υποκείμενο. Ταυτόχρονα βέβαια ο άλλος κατοικεί μέσα στο εγώ γιατί ανήκουμε σ’ ένα εμείς (οικογένεια, φίλοι, κοινότητα, κλπ). Το εγώ και η ανάγκη του άλλου είναι ιδρυτικά στοιχεία της ανθρώπινης ταυτότητας. Η ετερογένεια της ζωής διακρίνει τον άνθρωπο από άλλα είδη του ζωικού βασιλείου και τον προφυλάσσει από μια απονεκρωτική ομοιογένεια, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει το κουτί της Πανδώρας για να ξεπηδήσει η βούληση για ισχύ και κυριαρχία του εγώ στον άλλον. Αυτή είναι η τραγωδία της ανθρώπινης ύπαρξης. Χάρης Ναξάκης

«Ο άνθρωπος, αυτός ο άγνωστος»: Ενδιαφέρουσα η χθεσινή διάλεξη του Ψυχολόγου Αντώνη Ρούσσου Κτήμα Μερκούρη

Με μεγάλη συμμετοχή του κοινού της ευρύτερης περιοχής της Ηλείας δόθηκε την Κυριακή το μεσημέρι στο Κτήμα Μερκούρη η διάλεξη του

Δρ. Αντώνη Ρούσσου που είχε ως θέμα της:

Ο άνθρωπος, αυτός ο άγνωστος.

Μετά το καλωσόρισμα, τον προλόγισαν οι Φιλόλογοι καθηγητές κ.κ. Βάσω Σωτηροπούλου και Κώστας Καρασκούτης οι οποίοι αναφέρθηκαν στο κοινωνικό και συγγραφικό του έργο.

Στη συνέχεια ο κύριος Ρούσσος ανέπτυξε με ιδιαίτερο τρόπο το δύσκολο αυτό θέμα και συγκεκριμένα είπε μεταξύ άλλων τα εξής:

“Όσο κι αν φαίνεται παράξενο να θεωρούμε άγνωστο αυτό που είμαστε, δεν είναι μάταιος ο κόπος που μπορούμε να κάνουμε για να ξεχωρίσουμε το ΕΙΝΑΙ του ανθρώπου από την ΥΠΑΡΞΗ του. Γιατί ο άνθρωπος είναι κάτι το άπειρο στην ουσία του, για την οποία δεν έχει ούτε ευθύνη και ούτε θα πρέπει να του αποδοθούν συγχαρητήρια ή επιπλήξεις. Περιέχει την ανθρώπινη φύση και είναι αυτό που είναι.

Αντίθετα η ύπαρξη αφορά ό,τι ο άνθρωπος διαλέγει να ζήσει μέσα στον χώρο και στο χρόνο (ύπαρξη) και σ’ αυτήν την περίπτωση είναι υπεύθυνος για τα βιώματα του, τα οποία γίνονται πραγματικότητα θετική ή αρνητική ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τα άπειρα στοιχεία που έχει σαν περιουσία μέσα του (στο ΕΙΝΑΙ του).

Στη φύση του (ΕΙΝΑΙ) άπειρος και χωρίς ευθύνη. Στην ύπαρξη περιορισμένος μέσα στο χώρο και στο χρόνο, αλλά υπεύθυνος για ό,τι αποφασίζει να βιώσει.

Η ανάπτυξη της ενσυνείδητης σκέψης πάνω σ΄ αυτό το θέμα μας κάνει να λέμε:

Ανθρώπινη συνείδηση, με ανθρωπιά γεμάτη·

της αρετής ακόλουθος, της γνώσης υπηρέτης·

ελεύθερη και δίκαιη, κατάλληλη να είναι

πραγματικά ανθρώπινη· του θείου κληρονόμος!

Αντώνης Ρούσσος: «Απαραίτητος ο ψυχολόγος στα σχολεία»

16 Σεπτεμβρίου 2018 – 20:59

ROUSSOS — «Ο ψυχολόγος είναι ο καθρέφτης που βάζουμε μπροστά μας», ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Ρούσσος

Την κρυμμένη δύναμη που έχει ο άνθρωπος μέσα από τις επιλογές του ανέλυσε χθες το μεσημέρι σε μια μοναδική ομιλία στην αίθουσα εκδηλώσεων του Κτήματος Μερκούρη ο Έλληνας ψυχολόγος Αντώνης Ρούσσος.

Ο κ. Ρούσσος, αποδεχόμενος την πρόσκληση του κ. Χρίστου Κανελλακόπουλου, ανέπτυξε τις σκέψεις του γύρω από την ανθρώπινη ύπαρξη, επισημαίνοντας τον διαχωρισμό ανάμεσα στο τι είναι ο άνθρωπος και στο τι επιλέγει να πράξει στο διάβα της ζωής του.
Στην κατάμεστη αίθουσα του κτήματος, ο διακεκριμένος ψυχολόγος μοιράστηκε με το κοινό την πολυετή του εμπειρία από την καριέρα του στην Ιταλία, συζήτησε μαζί τους και προσέφερε ένα σπάνιο απόσταγμα γνώσης και σοφίας.

Κατάμεστη η αίθουσα εκδηλώσεων του Κτήματος Μερκούρη στην εκδήλωση με κεντρ. Ομιλητή τον διακεκρ. Έλληνα ψυχολόγο, Αντ. Ρούσσο
O ψυχολόγος Αντ. Ρούσσος με το συνιδ. Του Κτήματος Μερκούρη, Χρ. Κανελλακόπουλο

«Ο άνθρωπος έχει μεγάλη δυνατότητα σε αυτό που είναι, αλλά σε αυτό που κάνει πρέπει να το διαλέγει και να είναι υπεύθυνος για αυτό. Αυτά που έχει από τη φύση του είναι σαν κληρονομιά, δεν μπορεί να κάνει τίποτα, αλλά μπορεί με τη διαγωγή του στην ύπαρξή του, σε επαφή με τον κόσμο, να διαλέγει το ένα ή το άλλο. Αν το καταλάβει αυτό ο άνθρωπος, μπορεί να ζήσει καλύτερα γιατί δέχεται ότι είναι όλα χωρίς να φοβάται τίποτα, αλλά να παίρνει τις ευθύνες του για αυτό που θα κάνει μετά. Αυτή είναι η θέση μου και τη στηρίζω στην αρχαία ελληνική τραγωδία και κωμωδία, που είχε στο κέντρο της τον άνθρωπο», δήλωσε στην εφ. «Πατρίς» ο κ. Ρούσσος και, απαντώντας σε ερώτηση της εφ. «Πατρίς», ανέλυσε τον πραγματικό ρόλο ενός ψυχολόγου και τη σημασία της παρουσίας του στα σχολεία ή σε χώρους εργασίας.

«Ο ψυχολόγος είναι ο καθρέφτης που μπαίνει μπροστά στον καθένα μας και με τη βοήθειά του μεγαλώνουμε γινόμαστε πιο άνθρωποι. Θα ήθελα να υπήρχε και στα σχολεία το μάθημα της Ψυχολογίας ή έστω ο ψυχολόγος ως φυσική παρουσία. Στην Ιταλία έχει ψηφιστεί νόμος για την υποχρεωτική παρουσία ψυχολόγου στα σχολεία και στα εργοστάσια. Έκανα πολλές επεμβάσεις στα σχολεία και στις φυλακές, θεωρώ ειδικά για τις νέες ηλικίες είναι απαραίτητο», ανέφερε ο κ. Ρούσσος.

Ο συνιδιοκτήτης του Κτήματος Μερκούρη, Χρ. Κανελλακόπουλος, εξήρε την επιστημονική κατάρτισή του κ. Ρούσσου και πρόσθεσε ότι η ιδέα για την πρόσκλησή του οφείλεται στον «ΝΕΑΡοΚΟΣΜΟ», μια ομάδα προοδευτικών νέων, που δρα εμπνευσμένα στον ευρύτερο χώρο των σχολείων της Βάρδας και του κάμπου.

Τον κ. Ρούσσο προλόγισαν οι φιλόλογοι Βάσω Σωτηροπούλου και Κώστας Καρασκούτης.

04 Μαΐ Είστε το προϊόν όσων έχετε κάνει, όσων έχετε πει & όσων έχετε δει & έχετε πετύχει | Psychologos-MariaKoraka.Gr

Αυτογνωσία, Φιλοσοφία

Ο χρόνος δεν σβήνει τίποτα: βάζει τα πράγματα στη θέση τους

Είστε το προϊόν όσων έχετε κάνει, όσων έχετε πει και όσων έχετε δει και έχετε πετύχει. Αλλά να θυμάστε: είστε επίσης ενεργός παράγοντας στην δική σας πραγματικότητα.

Ο χρόνος δεν σβήνει τίποτα! Τα δάχτυλα του χρόνου είναι καλλιτεχνικά, αδυσώπητα και ισχυρά.

Για να μην βλέπετε τον εαυτό σας σαν μαριονέτα με σχοινιά, όμως, πρέπει να γνωρίζετε κάτι πολύ καλά: είστε ένας ενεργός παράγοντας στη ζωή σας.

Υπάρχουν εκείνοι που ζουν με την ιδέα ότι «το παρελθόν είναι ό, τι είναι» και ότι δεν έχει σημασία τι είχε συμβεί χθες, διότι κάθε μέρα είναι μια καινούρια ευκαιρία για να αλλάξετε και να δημιουργήσετε μια καινούρια πραγματικότητα και να αφήσετε πίσω όσα έχουν περάσει.

Ενώ είναι αλήθεια ότι αυτό μπορεί να είναι μια πολύ θετική προοπτική για την προσωπική ανάπτυξη, υπάρχει κάτι άλλο που δεν πρέπει να ξεχνάτε: είστε το προϊόν όσων έχετε κάνει, όσων έχετε πει και όσων έχετε δει και έχετε πετύχει, τόσο μόνοι σας όσο και με άλλους.

Το παρελθόν σας έχει γίνει ένα άρτιο κομμάτι του παρόντος σας και αποτελεί μέρος του εαυτού σας. Ο χρόνος σας διαμορφώνει και σας τοποθετεί στο παρόν, κάτι που πρέπει πάντα να γνωρίζετε.

Ο χρόνος πάντα βάζει τα πράγματα εκεί όπου ανήκουν

Αυτή η φράση μπορεί να δίνει πιο ισχυρή εντύπωση: ο χρόνος βάζει τα πάντα στην θέση που τους αξίζει να είναι. Πολύ πιθανό να το θεωρείτε άδικο.

Αν είστε καλός άνθρωπος, γιατί νιώθετε τόσο δυστυχισμένοι αυτή τη στιγμή;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι απλή: η δυστυχία σας έχει ρίζες της στο παρόν και δεν έχει να κάνει με το παρελθόν σας.

Πρέπει να αναλάβετε δράση και να παλέψετε για την ευημερία σας τώρα.

Εδώ είναι μερικά παραδείγματα για να σας βοηθήσουν να το καταλάβετε καλύτερα.

Οι άνθρωποι που έχουν αντιμετωπιστεί με περιφρόνηση ή εγωισμό από τους γύρω τους ενδέχεται αυτή τη στιγμή να βιώνουν απόρριψη ή έλλειψη εμπιστοσύνης εξαιτίας των μελών της οικογένειάς τους.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν τολμήσει ποτέ να βγουν από την ζώνη της άνεσής τους, είναι απογοητευμένοι με το παρόν και έχουν την αίσθηση ότι η ζωή τους δεν είναι όπως την είχαν ονειρευτεί.
Ο άνθρωπος που σπέρνει πίκρα θα θερίσει μόνο μοναξιά.

Όπως μπορείτε να δείτε, αυτά τα μικρά παραδείγματα δημιουργούν μια κεντρική ιδέα: θα θερίσετε όλους τους καρπούς που σπείρατε εγκαίρως.

ΕΙΣΤΕ Ο, ΤΙ ΕΧΕΤΕ ΔΕΙ ΚΑΙ ΕΧΕΤΕ ΝΙΩΣΕΙ, ΑΛΛΑ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΤΕ

Όντως μπορούν να αλλάξουν οι άνθρωποι;

Η προσωπικότητα είναι ένα πολύπλοκο πράγμα.

Είναι ένα προϊόν των γονιδίων σας, του περιβάλλοντος στο οποίο έχετε μεγαλώσει και των εμπειριών της ζωής σας.

Οι άνθρωποι δεν μπορούν να αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη. Ωριμάζουν.

Ομοίως, αποκτάτε επίγνωση των πτυχών του εαυτού σας τις οποίες θέλετε να βελτιώσετε.

Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν τις προσωπικότητές τους. Αυτό που αλλάζει είναι η στάση τους. Μπορείτε να βελτιώνεστε όσο συνειδητοποιείτε ότι είναι απαραίτητο.

Είστε ό, τι έχετε δει και βιώσει στο παρελθόν, αλλά επίσης είστε ο ενεργός παράγοντας στην δική σας πραγματικότητα.

Αυτό αξίζει να το κρατάτε στο νου σας: εάν υπάρχει θέληση, ο άνθρωπος μπορεί να κάνει μια αλλαγή.

Όταν ο χρόνος είναι άδικος

Δυστυχώς, το να είστε καλός άνθρωπος δεν εγγυάται ότι η ζωή σας θα είναι πάντα εξαιρετική.

Ούτε αυτό καθορίζει ότι τα καλά πράγματα θα βρίσκονται συνέχεια στον δρόμο σας.

Ενώ είναι αλήθεια ότι «ο χρόνος βάζει τα πράγματα στη θέση τους», πρέπει να καταλάβετε επίσης ότι η ζωή δεν πιστεύει πάντα στην ισότητα. Να θυμάστε:

Αν δείχνετε συνέχεια στον/στην σύντροφό σας αγάπη και σεβασμό, θα σας αγαπά για πάντα (αυτό δεν συμβαίνει πάντα).
Επειδή είστε πάντα ταπεινός στην δουλειά σας, το αφεντικό σας θα σας συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο (αυτό δεν ισχύει πάντα).
Αφού έχω μεγαλώσει τα παιδιά μου με αγάπη και πάντα τους έδινα ό, τι επιθυμούσαν, θα μου συμπεριφέρονται πάντα με τον ίδιο τρόπο (πολλοί γονείς μπορούν να σας πουν ότι αυτό δεν θα συμβαίνει πάντα).

Μπορεί να φαίνεται άδικο, αλλά στην πραγματικότητα η ισορροπία της ζωής δεν σημαίνει δικαιοσύνη. Δεν θα παίρνετε πάντα αυτό που πιστεύετε ότι θα έπρεπε να πάρετε σύμφωνα με αυτό που δώσατε. Το να είστε καλός άνθρωπος δεν εγγυάται την ευτυχία.

Ο χρόνος, περιστασιακά, δεν σας φέρεται όπως θα έπρεπε.

Λοιπόν…τι μπορείτε να κάνετε σε αυτές τις περιπτώσεις;

Πώς να αντιμετωπίσετε την καθημερινή αδικία

Μην ενεργείτε παθητικά ενάντια της αδικίας. Αν κάποιος στο παρόν σας σάς φέρεται άσχημα, μην το παίρνετε προσωπικά και συμπεριφέρεστε σαν να είστε θύμα. Αντιδράστε.

Εάν θεωρείτε ότι ο χρόνος δεν σας φέρεται όπως σας αξίζει, δημιουργήστε την πραγματικότητα που θέλετε. Οι άνθρωποι δεν είναι μαριονέτες του πεπρωμένου τους: είμαστε οι μαχητές που έχουμε να αντιμετωπίσουμε όλα τα είδη των προβλημάτων κάθε μέρα.
Να καταλάβετε ότι το να έχετε καλή καρδιά σας κάνει επίσης πιο ευαίσθητους. Νοιάζεστε για άλλους ανθρώπους και έχετε μεγαλύτερη συμπάθεια και συναισθηματική ειλικρίνεια. Όλα αυτά μπορούν να προκαλέσουν τους άλλους πού και πού να σας βλάψουν με εγωιστικές επιθυμίες .
Να είστε γενναίοι και να μην σταματάτε να είστε καλός άνθρωπος. Εάν πάντα σπέρνατε καλούς σπόρους, στο παρόν μην αφήνετε τον χρόνο να το αλλάξει. Βασιστείτε μόνο σε αυτό που κάνουν ή δεν κάνουν οι άλλοι.

Ακολουθήστε το ένστικτό σας και να είστε ένα άξιο άτομο που είναι ικανό να είναι ευτυχισμένο και προσφέρει την ευτυχία στους άλλους.

Dr Γρηγόρης Βασιλειάδης Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

7 λεπτά ·

Ο Όσκαρ Ουάιλντ είχε πει: «Θες να δεις ποιος στ’ αλήθεια είσαι;! Δοκίμασε όσο γίνεται περισσότερες μάσκες!».
Ήδη φέρεις από γεννησιμιού σου εν δυνάμει όλα τα προσωπεία. Όλες τις εκδοχές και της δυνατότητες που σε τέρπουν και σε τρομάζουν.
Εκούσια φορώντας τες, τις δίνεις χώρο να υπάρξουν. Το απαγορευμένο, επιθυμητό και φαντασιακό γίνεται απτό και πραγματικό. Μεγάλο μέρος της ενέργειας και τις ισχύος του σαρκώνεται, και γι’ αυτό βγαίνει απ’ πίστα των δυνατοτήτων, δίνοντας την σκυτάλη σε νέες αβίωτες ακόμη «μάσκες».
Αφήνει χώρο για να ευδοκιμήσουν νέα προσωπεία, νέες δυνατότητες και προοπτικές μετουσίωσής τους στις βιωμένες τους εκδοχές.
Κάποια στιγμή, όταν όλα τα δυνατά προσωπεία πάρουν το χώρο τους στην αρένα της πραγματικότητας, και καθώς όλο το πιθανό ρεπερτόριο των ρόλων έχει παιχθεί, όταν δεν υπάρχει κανένας διαθέσιμος ρόλος πλέον να παιχθεί, τότε εσύ, ο «ηθοποιός», κατεβαίνει απ’ την σκηνή, χορτασμένος και απόλυτα διαθέσιμος να εμπλακεί με το αληθινό του πρόσωπο, αυτό που λανθάνει, και κρύβεται πίσω απ’ όλες τις επιμέρους μάσκες και ρόλους

χρηστος παπαδοπουλος όταν ρώτησα σε μια ομάδα σχολής γονέων,ποιός θα έπαιρνε την εικόνα του χάροντα με το δρεπάνι ανά χείρας(ως κάτι που θα ευχαριστεί) μου απάντησε ότι προφανώς για ένα καρκινοπαθή που υφίσταται αφόρητους πόνους αυτό θα ήταν λύση λύτρωσης για εκείνον και για αυτό θα την επέλεγε.μου γεννήθηκε ένα ερώτημα όμως και θα ήθελα μια απάντηση:στή θέα σκοτωμένων παιδιών απο τις αμερικανο-δυτικές απελευθερωτικές!! δυνάμεις στο Ιράκ,στη Συρία….ποιά η διαφορετική οπτική γωνία γιατί εγώ δε βλέπω τίποτα άλλο από μια τραγωδία,μια βαρβαρότητα… ανθρωποειδών στο όνομα του κέρδους!!!!της γεωπολιτικής στρατηγικής και ελέγχου της περιοχής..

Αυτοκριτική – Αυτογνωσία – Αυτοβελτίωση: Το απαραίτητο σχήμα για την καλυτέρευση του εαυτού

Η αυτοκριτική είναι το μέσον για να φτάσει κανείς στην αυτογνωσία. Η αυτογνωσία, με τη σειρά της, είναι η αρχή για την αυτοβελτίωση.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η υπέρβαση του «εγώ» και η προσέγγιση της αντικειμενικότητας. Η διαδικασία αυτή, βέβαια, βρίσκεται σε κόντρα με τις οντολογικές και εγγενείς μεροληψίες της ανθρώπινης φύσης. Είναι, λοιπόν, μια προσπάθεια που υπερβαίνει τη φύση του «εγώ», κι αυτό την καθιστά εξαιρετικά δύσκολη.

Η (επι)κοινωνία μπορεί να λειτουργήσει εποικοδομητικά στη διαδικασία αυτή αν, και μόνο αν, θέσουμε ανάμεσα σ’ αυτήν και το «εγώ» έναν «μεγεθυντικό φακό», που θα μας βοηθήσει να δούμε καλύτερα τη συμπεριφορά των «άλλων». Για να συμβεί αυτό, είναι αναγκαίο να γίνει κατανοητό πως θα πρέπει να υπάρχει μια τάση, από πλευράς του «εγώ», να συνηγορήσει υπέρ των «άλλων». Με τον τρόπο αυτόν, γίνεται το πρώτο βήμα προς την υπέρβαση, ενώ ταυτόχρονα επιτυγχάνεται το «γνώθι σαυτόν». Κοιτάζοντας, δηλαδή, τον εαυτό μας μέσα από τα μάτια των άλλων, και προσπαθώντας να δικαιολογήσουμε τις στάσεις τους.

Βέβαια, η διαδικασία αυτή ενέχει τον κίνδυνο υπονόμευσης της προσωπικότητας και της αυτό-εικόνας, αν η αυτοκριτική δεν γίνει με ορθό τρόπο. Αν δηλαδή επιδοθούμε σε μια προσπάθεια επίκρισης κάθε συμπεριφοράς μας, χωρίς να εξεταστούν ορθά οι αντικειμενικές συνθήκες που μας οδήγησαν σ’ αυτές. Από την άλλη, μια μη ορθή εξέταση των αιτιών της συμπεριφοράς μας, μπορεί να μας οδηγήσει στην υπερεκτίμηση του «εγώ». Και στις δύο περιπτώσεις η απόπειρα αυτοκριτικής όχι μόνο αποτυγχάνει παταγωδώς, αλλά οδηγεί είτε στην υπονόμευση του «εγώ», είτε στην υπερεκτίμησή του, γεγονός που δεν εξυπηρετεί το σκοπό της αυτοβελτίωσης.

Οι κίνδυνοι αυτοί είναι αποτέλεσμα της μη υπέρβασης των εγγενών μας μεροληψιών. Όταν δηλαδή η προϋπόθεση του σχήματος «Αυτοκριτική – (Αυτογνωσία) – Αυτοβελτίωση» δεν είναι η προσπάθεια προσέγγισης της αντικειμενικότητας, αλλά η ριγμάτωση της αυτο-εικόνας μέσα από την απόλυτη συνταύτιση με τις απόψεις των «άλλων», ή ο υποκειμενισμός.

Το ρίσκο τούτο είναι το μόνο στοίχημα για την ορθή κι επιτυχημένη προσπάθεια αυτοβελτίωσης. Ταυτόχρονα, είναι αποτέλεσμα του τρόπου λειτουργίας οντολογικών μηχανισμών της ανθρώπινης προσωπικότητας, των μηχανισμών προστασίας του «Εγώ».

Η διαφοροποίηση έγκειται στο γεγονός ότι στην πρώτη περίπτωση, της υπονόμευσης του «εαυτού», οι Μηχανισμοί δεν λειτουργούν ορθολογικά, δηλαδή στη βάση της σχέσης (Όφελος > Κόστος), αλλά αντίστροφα. Έτσι, γίνεται αντιληπτό ότι η αυτοβελτίωση αποτελεί ένα μεγάλο και δύσκολο εγχείρημα, οι συνέπειες του οποίου μπορεί να αποβούν μοιραίες, σε περίπτωση μη ορθολογικής προσέγγισής της αυτοκριτικής, αλλά και στην περίπτωση απόλυτου ορθολογισμού.

Η αυτοβελτίωση, λοιπόν, μέσα από την υπέρβαση της ανθρώπινης οντολογίας-φύσης, είναι το μέσον για την βελτίωση ολόκληρης της Κοινωνίας αν, και μόνο αν, όλα τα μέλη της συλλογικότητας παλέψουν γι’ αυτήν.

Μπαρμπαγιάννης Α. Ευστάθιος – Μεταπτυχιακός Φοιτητής – Ερευνητής στο «Εργαστήρι Στρατηγικής Επικοινωνίας & Μ. Ενημέρωσης». Photo: Author/Depositphotos

Βασίλειος Γούλας

28 Απριλίου στις 2:26 μ.μ. ·

“Ἐάν δέν σκύψουμε στό πῶς καί στό γιατί τοῦ κόσμου, δέν ἔχουμε μέλλον” .
Λουδοβίκος τῶν Ἀνωγείων

«Εγώ είμαι, επειδή εμείς είμαστε»

Του κοινωνιολόγου Γιώργου Βασιλορεΐζη

Ένας ανθρωπολόγος πρότεινε ένα παιχνίδι στα παιδιά μίας Αφρικανικής φυλής.Έβαλε ένα καλάθι γεμάτο φρούτα δίπλα σε ένα δέντρο & είπε στα παιδιά ότι όποιος έφτανε εκεί πρώτος,θα κέρδιζε τα γλυκά φρούτα.

Όταν τους είπε να τρέξουν εκείνα…όλα πιάστηκαν χέρι-χέρι & έτρεξαν μαζί,έπειτα έκατσαν όλα μαζί & απόλαυσαν τις λιχουδιές τους.
Όταν τα ρώτησε γιατί έτρεξαν με τέτοιο τρόπο ενώ θα μπορούσε να νικήσει ένα & να απολαύσει τα φρούτα, εκείνα είπαν: «UBUNTU, πώς γίνεται ένας από εμάς να είναι ευτυχισμένος αν όλοι οι άλλοι είναι στενοχωρημένοι;»

*UBUNTU στην κουλτούρα των Xhosa σημαίνει:»Εγώ είμαι, επειδή εμείς είμαστε».

ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΝΗ…Διονύσης Σιμόπουλος

Ποιος είμαι τελικά;

Αν έχεις μάθει να ορίζεις τον εαυτό σου με βάση την εικόνα που έχουν οι άλλοι για σένα. Αν είσαι χαρούμενος, επειδή σου λένε ότι φαίνεσαι χαρούμενος. Αν είσαι στεναχωρημένος, επειδή σου λένε ότι δε φαίνεσαι πολύ καλά. Αν η απόφασή σου αυτή δεν είναι σωστή, επειδή δε συμφωνούν οι άλλοι με αυτήν.

Εσύ τότε, ποιος πραγματικά είσαι; όταν οι άλλοι αποσύρονται ή είναι απασχολημένοι με τη δική τους ζωή; όταν μένεις εσύ και ο εαυτός σου μόνος ποιος πραγματικά είσαι;

Αν δεν έχεις μάθει να αναγνωρίζεις το δικό σου συναίσθημα, ανεξάρτητα από το συναίσθημα των άλλων, αν δεν αναγνωρίζεις ποια είναι τα όρια του προσωπικού σου εαυτού και χάρτη και συγχέονται με τα όρια των άλλων, τότε κινδυνεύεις να βιώσεις μια αίσθηση σύγχυσης, αμφιθυμίας, αδυναμίας και αποπροσανατολισμού.

Κινδυνεύεις να ζεις τη ζωή που προσδοκούν οι άλλοι από σένα και όχι αυτή που επιλέγεις εσύ ο ίδιος, κινδυνεύεις να γίνεσαι αποδεκτός, αγαπητός ή μη, αναλόγως τις διαθέσεις των άλλων.

Μάθε να βάζεις τα δικά σου όρια ως σύνορα, ως προστασία, ως χαρτογράφηση των σχέσεων σου με τον εαυτό σου και τους άλλους. Μάθε να διαχωρίζεις το δικό σου απο του άλλου, ώστε η αυταξία σου και ύπαρξη σου να μην καθορίζονται και εξαρτώνται από την παρουσία ή την απουσία των άλλων. Γιατί αυτός που σε “εγκρίνει” με την ίδια ευκολία μπορεί να σε απορρίψει όταν θεωρήσει ότι δεν είσαι πια καλός, όμορφος, χαριτωμένος ή σωστός.

Μάθε να βάζεις τα δικά σου όρια και τη δική σου πινελιά στη ζωή σου, γιατί αλλιώς θα αρχίσεις να πέφτεις πάνω στους “αόρατους” τοίχους που δεν βλέπεις ή κάνεις πως δεν βλέπεις.

Μάθε να ακούς την εσωτερική φωνή σου, το δικό σου συναίσθημα και τα δικά σου “θέλω” και με αυτά να αυτοορίζεσαι, αν θέλεις να ζήσεις τη ζωή που εσύ επιλέγεις και ονειρεύεσαι και όχι τη ζωή των άλλων.

Μάθε το σημείο αναφοράς σου και η πυξίδα σου πάνω απ όλα να είναι εσωτερικά, ώστε να μην εξαρτάται ο προσανατολισμός σου στη ζωή από τη θέση των άλλων.

Μάθε να Σε ακούς, να Σε αναγνωρίζεις και να Σε υποστηρίζεις, αν θέλεις ο δρόμος που χαράζεις να είναι τουλάχιστον επιλογή δική σου.

ΠΑΣΧΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ – ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

01 Μαΐ Οι άνθρωποι που μας αγαπούν, ξέρουν ποιοι είμαστε. Δεν έχουμε τίποτα να τους αποδείξουμε. | Psychologos-MariaKoraka.Gr

Όσο ξέρετε ποιοι είστε, δεν έχετε να αποδείξετε τίποτα.

Οι άνθρωποι που μας αγαπούν, ξέρουν ποιοι είμαστε. Δεν έχουμε τίποτα να τους αποδείξουμε. Γνωρίζουν τα όριά μας και ότι τα δικαιώματά τους τελειώνουν εκεί που αρχίζουν τα δικά μας.

Η ανάγκη να αποδείξουμε ορισμένα πράγματα στους άλλους για να έχουμε την έγκριση ή την αναγνώρισή τους αποτελεί πηγή περιττού άγχους.

Αν σταματήσετε για να το σκεφτείτε και να το αναλύσετε αυτό για μια στιγμή, θα συνειδητοποιήσετε ότι πρόκειται για κάτι που ίσως κάνετε συχνά: θέλετε να αποδείξετε την αγάπη σας στην οικογένεια ή στους φίλους σας, για παράδειγμα, καταλήγοντας να κάνετε πράγματα που δεν θέλετε.

Φυσικά, όταν θέλετε να τα πάτε καλά με κάποιον, μερικές φορές δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να κάνετε ορισμένα πράγματα για να ενισχύσετε τη σχέση ή για να ανταποκριθείτε απλώς στις προσδοκίες της κοινωνίας.

Όμως υπάρχουν πάντα όρια σε αυτό. Τα όρια αυτά είναι οι δικές σας αξίες και, ειδικότερα, η προσωπική σας αξιοπρέπεια.

Όποτε ξεφεύγετε από αυτές τις αξίες και βρίσκεστε υποχρεωμένοι να αποδείξετε πράγματα που δεν είναι αυθεντικά για σας, διατρέχετε τον κίνδυνο να υποφέρετε από κρίση ταυτότητας ή κατάθλιψη.

Ας ρίξουμε μια ματιά σε αυτό.

Η αυθεντικότητα είναι ελευθερία και ευημερία

Το να λέτε μερικές φορές «ΟΧΙ» περιλαμβάνει το φόβο του να πληγώσετε κάποιον ή, ακόμα χειρότερα, το να απογοητεύσετε κάποιον που αγαπάτε. Όμως, παρ’όλα αυτά, η συγκεκριμένη λέξη μπορεί να ανοίξει αμέτρητες πόρτες και ευκαιρίες.

Και αυτό επειδή το να λέτε «ΟΧΙ» μερικές φορές σημαίνει «ΝΑΙ» όταν λέγεται την κατάλληλη στιγμή. Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα. Βρίσκεστε σε μια περίπλοκη σχέση με κάποιο πρόσωπο και, αν και υπάρχει αγάπη μεταξύ σας, αντιμετωπίζετε μονίμως δάκρυα και στενοχώρια.

Ένα «ΟΧΙ» που λέγεται στη σωστή στιγμή -αν και αυτό είναι δύσκολο και σκληρό- σας δίνει την ευκαιρία να ξεκινήσετε από την αρχή και να σταματήσετε να πληγώνετε ο ένας τον άλλο. Αν όμως συνεχίσετε με τον ίδιο τρόπο, το μόνο που θα καταφέρετε είναι να αποστασιοποιηθείτε από τον εαυτό σας και να υποφέρετε χωρίς λόγο.

ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΝΑ ΔΕΙΧΝΕΤΕ ΠΟΙΟΙ ΕΙΣΤΕ ΚΑΙ ΤΙ ΘΕΛΕΤΕ

Το να δείχνετε ποιοι είστε και τι θέλετε αποτελεί μια απαραίτητη τεχνική επιβίωσης. Είναι σαν να μαρκάρετε την περιοχή σας. Επιτρέπει στους άλλους ανθρώπους να γνωρίζουν μέχρι πού μπορούν να πάνε και τι θα αντιμετωπίσουν αν παραβιάσουν αυτά τα όρια.

Καταστήστε σαφές από την αρχή ποιες είναι οι αξίες σας και τι είστε πρόθυμοι να ανεχτείτε. Βεβαιωθείτε ότι οι άλλοι γνωρίζουν τις απαραίτητες πληροφορίες. Αυτό διευκολύνει τα πράγματα και, φυσικά, κάνει επίσης πιο εύκολη τη συμβίωση.
Οι άνθρωποι που δεν θέτουν ποτέ όρια επιτρέπουν στους άλλους να παραβιάζουν τον προσωπικό τους χώρο ζητώντας πάντα κάτι περισσότερο. Οι άλλοι ελπίζουν ότι θα είστε πάντα διαθέσιμοι και δεν σέβονται τα δικαιώματα ή τις ανάγκες σας.
Αυτό απέχει πολύ από τα βλέπετε τα πράγματα μέσα από το πρίσμα του εγώ απομονώνοντας τον εαυτό σας από τον κόσμο. Πρέπει μάλλον να θεωρήσετε ότι με αυτόν τον τρόπο «τιμάτε αυτό που είστε».

Μόλις έχετε μια σαφή ιδέα του ποιοι είστε, τι θέλετε και τι είστε απρόθυμοι να επιτρέψετε, θα βιώσετε μια αίσθηση εσωτερικής γαλήνης και θα τα πηγαίνετε πολύ καλύτερα με τους άλλους.

Θα έχετε επίσης πλήρη επίγνωση του ότι και οι άλλοι έχουν το δικαίωμα να είναι αυθεντικοί, αυθόρμητοι και ο αληθινός εαυτός τους χωρίς να προσποιούνται.

Κανένας δεν πρέπει να αισθάνεται υποχρεωμένος να παρουσιάζεται ως κάτι που δεν είναι.

ΞΕΡΩ ΠΟΙΟΣ ΕΙΜΑΙ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΩ ΤΙΠΟΤΑ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΞΩ

Η αναποφασιστικότητα, η ανασφάλεια και η χαμηλή αυτοεκτίμηση θα σας οδηγήσουν σε μια συνεχή αναζήτηση εξωτερικής αποδοχής για να αισθάνεστε καλά. Αυτό δεν είναι σωστό.

Οι άνθρωποι που αποζητούν την αποδοχή των άλλων κατρακυλούν προς μια πολύ επικίνδυνη δυστυχία. Πρόκειται για τους ανθρώπους που προσπαθούν πάντα να ευχαριστήσουν τους συντρόφους τους επειδή «μόνο με αυτόν τον τρόπο» αισθάνονται καλά.

Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να πουν όχι στα μέλη της οικογένειάς τους, παρόλο που κάτι αντιβαίνει στις αρχές τους. Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο φοβούνται μήπως τα απογοητεύσουν ή μήπως προβάλουν μια εικόνα που είναι διαφορετική από εκείνη που έχουν οι γονείς τους γι’αυτούς.
Όλα αυτά μπορεί να σας κάνουν να πέσετε στην παγίδα της χαμηλής αυτοεκτίμησης, που σας εμποδίζει να έχετε μια θετική, ισχυρή και αυθεντική αυτοεικόνα. Είστε τόσο εστιασμένοι στην εξωτερική πραγματικότητα που σταματάτε να ακούτε τον εαυτό σας. Όσοι δεν ακούνε τον εαυτό τους, σταματούν να νοιάζονται γι’αυτόν και χάνονται.

Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η ζωή, πάνω απ’όλα, είναι μια διαδικασία ανακάλυψης του εαυτού σας. Μόλις πραγματοποιήσετε μια «εσωτερική σύνδεση», είστε ικανοί να δημιουργείτε πιο ικανοποιητικές σχέσεις με τους άλλους.

Τότε αρχίζετε να ανακαλύπτετε τους άλλους με ελευθερία γνωρίζοντας τα δικαιώματά τους, τη μαγεία της δημιουργίας κοινών σχεδίων, την αίσθηση ελευθερίας αλλά ταυτόχρονα και του δυνατού δεσμού μαζί τους.

Αυτό οπωσδήποτε δεν είναι κάτι εύκολο. Όμως αξίζει να αρχίσετε να προσεγγίζετε σιγά-σιγά το σημείο στο οποίο βρίσκετε την απαραίτητη ισορροπία ώστε να σταματήσετε να παρουσιάζετε τον εαυτό σας ως κάτι που δεν είστε ούτε αισθάνεστε πραγματικά.

Το θάρρος του να λέτε «ΟΧΙ» και το να γνωρίζετε ότι δεν έχετε τίποτα να αποδείξετε είναι πάντα απελευθερωτικά.

Το μονοπάτι της αγάπης και το μονοπάτι του φόβου

Όλη σας η ζωή δεν είναι παρά ένα όνειρο. Ζείτε σε μια φαντασίωση όπου όλα όσα γνωρίζετε για τον εαυτό σας είναι αλήθεια μόνο για σας. Η αλήθεια σας δεν είναι αλήθεια για τους άλλους, κι αυτό ισχύει ακόμη και για τους γονείς σας και τα παιδιά σας. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, τι πιστεύετε εσείς για τον εαυτό σας και τι πιστεύει η μητέρα σας για σας.

Μπορεί να λέει ότι σας ξέρει καλά, αλλά δεν έχει ιδέα ποιοι είστε πραγματικά. Και το ξέρετε. Μπορεί να θεωρείτε ότι ξέρετε τη μητέρα σας καλά, αλλά δεν έχετε ιδέα ποια είναι πραγματικά. Στο μυαλό της έχει όλες αυτές τις φαντασιώσεις που δεν έχει μοιραστεί ποτέ με κανέναν. Δεν έχετε ιδέα τι έχει στο μυαλό της.

Αν προσπαθήσετε να θυμηθείτε τι κάνατε όταν ήσασταν έντεκα δώδεκα χρονών, μετά βίας θα θυμηθείτε το 5% της ζωής σας. Θα θυμηθείτε τα σημαντικότερα πράγματα, όπως το όνομά σας, γιατί αυτά τα επαναλαμβάνετε συνεχώς.

Όμως, στην καθημερινή σας ζωή, πολλές φορές, ξεχνάτε το όνομα των παιδιών σας ή των φίλων σας. Αυτό συμβαίνει γιατί η ζωή σας αποτελείται από όνειρα – πολλά μικρά όνειρα που μεταβάλλονται συνεχώς. Τα όνειρα έχουν την τάση να διαλύονται και γι’ αυτό ξεχνάμε τόσο εύκολα.

Κάθε άνθρωπος έχει ένα όνειρο ζωής, που είναι εντελώς διαφορετικό από των άλλων. Ονειρευόμαστε σύμφωνα με όλες τις πεποιθήσεις που έχουμε και μεταβάλλουμε το όνειρό μας ανάλογα με το πώς κρίνουμε και το πώς θυματοποιούμαστε. Γι’ αυτό όλοι έχουν διαφορετικά όνειρα.

Σε μια σχέση, μπορεί να προσποιούμαστε ότι είμαστε ένα, ότι σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε, ονειρευόμαστε με τον ίδιο τρόπο, αλλά αυτό είναι αδύνατον. Υπάρχουν δύο άτομα με δύο διαφορετικά όνειρα. Καθένας ονειρεύεται με τον δικό του τρόπο. Γι’ αυτό πρέπει να αποδεχτούμε τις διαφορές μας, πρέπει να σεβαστεί ο ένας το όνειρο του άλλου.

Μπορεί να έχουμε χιλιάδες σχέσεις ταυτόχρονα, αλλά κάθε σχέση είναι μεταξύ δύο μόνο ατόμων. Έχω σχέση με καθέναν από τους φίλους μου χωριστά. Έχω σχέση με καθένα από τα παιδιά μου ξεχωριστά, και κάθε σχέση είναι διαφορετική από τις άλλες.

Αναλόγως με τον τρόπο που ονειρεύονται τα δύο άτομα, προσδιορίζουν την κατεύθυνση του ονείρου που αποκαλούμε «σχέση». Κάθε σχέση – με τη μητέρα, τον πατέρα, τους αδελφούς, τις αδελφές ή τους φίλους μας – είναι μοναδική, γιατί βλέπουμε μαζί ένα μικρό όνειρο. Κάθε σχέση γίνεται κάτι ζωντανό που δημιούργησαν τα δύο άτομα που ονειρεύονται.

Όπως το σώμα σας αποτελείται από κύτταρα, τα όνειρά σας αποτελούνται από συναισθήματα. Υπάρχουν δύο βασικές πηγές συναισθημάτων: η μία είναι ο φόβος και η άλλη η αγάπη. Βιώνουμε και τα δύο συναισθήματα, αλλά αυτό που κυριαρχεί στους ανθρώπους είναι ο φόβος.

Μπορούμε να πούμε ότι το φυσιολογικό είδος σχέσης βασίζεται κατά 95% στον φόβο και κατά 5% στην αγάπη. Για να κατανοήσουμε αυτά τα συναισθήματα, μπορούμε να περιγράψουμε ορισμένα χαρακτηριστικά τους που αποκαλώ «το μονοπάτι της αγάπης» και το «μονοπάτι του φόβου».

Τα μονοπάτια αυτά είναι δύο απλά σημεία αναφοράς για να διαπιστώσετε πώς ζείτε τη ζωή σας. Αυτές οι διακρίσεις βοηθούν τον λογικό νου να κατανοήσει και να ελέγξει όσο γίνεται τις επιλογές που κάνουμε. Ας εξετάσουμε κάποια από τα χαρακτηριστικά της αγάπης και του φόβου.

Η αγάπη δεν έχει υποχρεώσεις. Ο φόβος είναι γεμάτος υποχρεώσεις. Στο μονοπάτι του φόβου, ό,τι κι αν κάνουμε, το κάνουμε επειδή πρέπει, και περιμένουμε κι από τους άλλους να κάνουν το ίδιο. Έχουμε την υποχρέωση, και όταν πρέπει να κάνουμε κάτι, αρχίζουμε να αντιστεκόμαστε.

Όσο περισσότερη αντίσταση προβάλλουμε, τόσο περισσότερο υποφέρουμε. Αργά ή γρήγορα, προσπαθούμε να απαλλαγούμε από τις υποχρεώσεις μας. Από την άλλη, η αγάπη δεν έχει αντίσταση. Ό,τι κάνουμε, το κάνουμε επειδή το θέλουμε. Γίνεται απόλαυση. Είναι σαν ένα παιχνίδι που μας διασκεδάζει.

Η αγάπη δεν έχει προσδοκίες. Ο φόβος είναι γεμάτος προσδοκίες. Με το φόβο προσδοκούμε από τον εαυτό μας και από τους άλλους να κάνουν συγκεκριμένα πράγματα. Γι’ αυτό ο φόβος πληγώνει και η αγάπη όχι.

Περιμένουμε κάτι, κι αν δεν συμβεί, νιώθουμε πληγωμένοι – δεν είναι δίκαιο. Κατηγορούμε τους άλλους που δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες μας. Όταν αγαπάμε, δεν έχουμε προσδοκίες. Το κάνουμε επειδή το θέλουμε.

Κι αν το κάνουν και οι άλλοι, είναι επειδή το θέλουν. Αν όχι, δεν πρέπει να το παίρνουμε προσωπικά. Αν δεν προσδοκούμε κάτι και δεν συμβεί, δεν μας πειράζει. Γι’ αυτό σχεδόν τίποτα δεν μας πληγώνει όταν αγαπάμε. Δεν προσδοκούμε ότι ο αγαπημένος μας θα κάνει κάτι και δεν έχουμε υποχρεώσεις.

Η αγάπη βασίζεται στο σεβασμό. Ο φόβος δεν σέβεται τίποτα, ούτε τον ίδιο το φόβο. Αν σε λυπάμαι, σημαίνει ότι δεν σε σέβομαι. Θεωρώ ότι δεν μπορείς να κάνεις τις δικές σου επιλογές.

Όταν πρέπει να πάρω εγώ τις αποφάσεις για σένα, τότε δεν σε σέβομαι. Αν δεν σε σέβομαι, προσπαθώ να σε ελέγξω. Τις περισσότερες φορές, όταν υποδεικνύουμε στα παιδιά μας πώς να ζήσουν, είναι επειδή δεν τα σεβόμαστε.

Η αγάπη είναι σκληρόκαρδη. Δεν λυπάται κανέναν, αλλά έχει συμπόνια. Ο φόβος είναι γεμάτος λύπηση. Λυπάται τους πάντες. Λυπάστε κάποιον όταν δεν τον σέβεστε, όταν δεν θεωρείτε ότι είναι αρκετά δυνατός για να τα καταφέρει.

Από την άλλη, η αγάπη σέβεται. Αγαπάτε κάποιον και ξέρετε ότι μπορεί να τα καταφέρει. Ξέρετε ότι είναι αρκετά δυνατός, έξυπνος και ικανός να πάρει τις δικές του αποφάσεις. Μπορεί να τα καταφέρει. Αν πέσει, μπορείτε να του δώσετε το χέρι σας και να τον βοηθήσετε να σηκωθεί.

Η αγάπη αναλαμβάνει πάντα την ευθύνη. Ο φόβος την αποφεύγει, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι υπεύθυνος. Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε είναι να προσπαθούμε να αποφύγουμε την ευθύνη, κι αυτό γιατί κάθε πράξη έχει μια συνέπεια.

Όσα σκεφτόμαστε και κάνουμε έχουν συνέπειες. Όταν κάνουμε μια επιλογή, παράγουμε ένα αποτέλεσμα ή μια αντίδραση. Το ίδιο συμβαίνει ακόμη κι αν δεν επιλέξουμε τίποτα. Σε κάθε περίπτωση θα υποστούμε τις συνέπειες των πράξεών μας. Γι’ αυτό καθένας είναι απόλυτα υπεύθυνος για τις πράξεις του, ακόμη κι αν δεν το θέλει.

Η αγάπη μας κάνει να φερόμαστε με καλοσύνη, ο φόβος με κακία. Με τον φόβο είμαστε γεμάτοι υποχρεώσεις, προσδοκίες, δεν έχουμε σεβασμό, αποφεύγουμε την ευθύνη και νιώθουμε λύπηση.

Πώς να αισθανθούμε καλά όταν υποφέρουμε από τόσο φόβο; Νιώθουμε ότι είμαστε θύματα. Νιώθουμε θυμό, λύπη, ζήλια ή ότι μας πρόδωσαν. Η αγάπη δεν έχει όρους, ο φόβος είναι γεμάτος όρους.

Στο μονοπάτι του φόβου, σας αγαπάω αν με αφήνετε να σας ελέγξω, αν είστε καλοί μαζί μου, αν ταιριάζετε με την εικόνα που κατασκευάζω για σας. Δημιουργώ μια εικόνα του πώς πρέπει να είστε και, επειδή δεν είστε και δεν πρόκειται ποτέ να γίνετε έτσι, σας κατακρίνω και σας κατηγορώ.

Στο μονοπάτι της αγάπης δεν υπάρχουν αν, δεν υπάρχουν όροι. Σας αγαπώ δίχως λόγο, δίχως δικαιολογία. Σας αγαπώ όπως είστε, και έχετε την ελευθερία να είστε όπως θέλετε. Αν δεν μου αρέσει αυτό που είστε, τότε καλύτερα να βρω κάποιον άλλο, που να είναι όπως τον θέλω.

Δεν έχουμε δικαίωμα να αλλάξουμε κανέναν και κανείς δεν έχει δικαίωμα να μας αλλάξει. Αν πρόκειται να αλλάξουμε, είναι επειδή το επιθυμούμε, επειδή δεν θέλουμε να υποφέρουμε άλλο.

«Μαθαίνοντας την αγάπη» Don Miguel Ruiz εκδόσεις Διόπτρα

Σαν σήμερα, στις 2 Μάη του 1977, ο Γιάννης Ρίτσος
τιμάται στη Μόσχα με το Διεθνές Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη
…………………………
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΘΕΤΗ
Χίλια εννιακόσια τριάντα οκτώ. Ο Ρίτσος τελειώνει την εαρινή συμφωνία.
Η εαρινή συμφωνία είναι ένα ποίημα κοινωνικό ερωτικό, γεμάτο με όλα τα χρώματα της ίριδος.
Ο ποιητής δίνει ένα παγκόσμιο μήνυμα εναντίον
του επερχομένου πολέμου, αντιπαραθέτοντας την ομορφιά της ζωής.
“Ανοίχτε τα παράθυρα να μπει το σύμπαν ανθισμένο μ’ όλες τις παπαρούνες του αίματός μας”, μερικές φράσεις.
Και…….
Απλώνουμε τα χέρια στον ήλιο στον ήλιο
και τραγουδάμε και τραγουδάμε.
Το φως κελαηδάει, άιντε κελαηδάει
στις φλέβες του χόρτου και της πέτρας.
Άξιζε να υπάρξουμε για να συναντηθούμε.

Αγαπούμε τη γη, τους ανθρώπους και τα ζωα.
Τα ερπετά, τον ουρανό και τα έντομα.
Είμαστε, είμαστε κι εμείς όλα μαζί.
Μαζί κι ο ουρανός και η γη.

Απλώνουμε τα χέρια στον ήλιο στον ήλιο
και τραγουδάμε και τραγουδάμε.
Ο ήλιος με φωνάζει, ο ήλιος με φωνάζει.
Χαρά, χαρά. Δε μας νοιάζει τι θ’ αφήσει
το φιλί μας μες στο χρόνο και στο τραγούδι.
…………………….
Στίχοι: Γιάννης Ρίτσος
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
1. Γιάννης Μαρκόπουλος & Χαράλαμπος Γαργανουράκης
& Βασιλική Λαβίνα
………………….
https://www.youtube.com/watch?v=rSMexr324lY

Φωτογραφία του χρήστη Φυσάει αδιαφορία, κοινωνικοπολιτικά θέματα.

Χόρχε Μπουκάϊ

Έμαθα πως…

Έμαθα:

Πως να μεγαλώνεις
δεν σημαίνει μονάχα να «κλείνεις» χρόνια.

Πως η σιωπή
είναι η καλύτερη απάντηση όταν ακούς ανοησίες.

Πως να δουλεύεις
δεν σημαίνει μονάχα να κερδίζεις χρήματα.

Πως οι φίλοι
«αποκτούνται» δείχνοντας το πραγματικό μας πρόσωπο.

Πως οι αληθινοί και πραγματικοί φίλοι
βρίσκονται πάντα κοντά μας.

Πως τα χειρότερα πράγματα
«κρύβονται» μέσα σε μια καλή εμφάνιση.

Πως η φύση
είναι το πιο όμορφο δημιούργημα σε αυτή την ζωή.

Πως όταν σκέφτομαι πως γνωρίζω τα πάντα
ακόμη δεν γνωρίζω τίποτα.

Πως μια μοναδική ημέρα
μπορεί να είναι πολύ σπουδαιότερη από πολλά χρόνια.

Πως μπορείς να «συνομιλήσεις» με τα αστέρια.

Πως μπορείς να «εξομολογηθείς» στο φεγγάρι.

Πως μπορείς να ταξιδέψεις στο άπειρο.

Πως είναι υγιές να ακούς όμορφα και καλά λόγια.

Πως το να είσαι ευγενικός κάνει καλό στην υγεία.

Πως είναι αναγκαίο να ονειρεύεσαι.

Πως μπορείς να είσαι «παιδί» για όλη την ζωή.

Πως η ύπαρξή μας είναι ελεύθερη.

Πως ο Θεός δεν απαγορεύει τίποτα στο όνομα της αγάπης.

Πως το να κρίνεις και να κατακρίνεις τον εαυτό σου δεν έχει σημασία όταν αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι η εσωτερική γαλήνη.

Και τέλος έμαθα πως δεν μπορείς να πεθάνεις για να μάθεις να ζεις.

Αυτό που είμαστε (Ίρβιν Γιάλομ)

…του Ίρβιν Γιάλομ.

Ποιός από μας δεν έχει γνωρίσει κάποιον άνθρωπο (ίσως τον ίδιο μας τον εαυτό) που να είναι τόσο στραμμένος προς τα έξω, τόσο απορροφημένος στη συσσώρευση αγαθών ή στο τι σκέφτονται οι άλλοι, ώστε να χάνει κάθε αίσθηση του εαυτού του; Ένας τέτοιος άνθρωπος, όταν του τίθεται κάποιο ερώτημα, αναζητεί την απάντηση προς τα έξω κι όχι προς τα μέσα. Διατρέχει δηλαδή τα πρόσωπα των άλλων, για να μαντέψει ποιά απάντηση επιθυμούν ή περιμένουν.

Για έναν τέτοιον άνθρωπο θεωρώ χρήσιμο να συνοψίσω μια τριάδα δοκιμίων που έγραψε ο Σοπενάουερ προς το τέλος της ζωής του. (Για όποιον έχει φιλοσοφικές τάσεις είναι γραμμένα σε γλώσσα σαφή και προσβάσιμη στον μη ειδικό). Βασικά τα δοκίμια τονίζουν ότι το μόνο που μετράει είναι αυτό που το άτομο είναι.

Ούτε ο πλούτος ούτε τα υλικά αγαθά ούτε η κοινωνική θέση ούτε η καλή φήμη φέρνουν την ευτυχία. Αν και οι σκέψεις αυτές δεν αφορούν συγκεκριμένα τα υπαρξιακά θέματα, παρ’ όλ’ αυτά μας βοηθούν να μετακινηθούμε από ένα επιφανειακό επίπεδο προς βαθύτερα ζητήματα.

1. Αυτό που κατέχουμε. Τα υλικά αγαθά είνα απατηλά. Ο Σοπενάουερ υποστηρίζει πολύ κομψά ότι η συσσώρευση πλούτου και αγαθών είναι ατελείωτη και δεν προσφέρει ικανοποίηση. Όσο περισσότερα κατέχουμε, τόσο πολλαπλασιάζονται οι απαιτήσεις μας. Ο πλούτος είναι σαν το νερό της θάλασσας: όσο περισσότερο πίνουμε, τόσο πιο πολύ διψάμε. Στο τέλος δεν κατέχουμε εμείς τα αγαθά μας – μας κατέχουν εκείνα.

2. Αυτό που αντιπροσωπεύουμε στα μάτια των άλλων. Η φήμη είναι το ίδιο εφήμερη όσο και τα υλικά πλούτη. Ο Σοπενάουερ γράφει: “Οι μισές μας ανησυχίες και αγωνίες έχουν προέλθει από την έγνοια μας για τις γνώμες των άλλων… πρέπει να βγάλουμε αυτό το αγκάθι απ’ τη σάρκα μας”. Είναι τόσο ισχυρή η παρόρμηση να κάνουμε μια καλή εμφάνιση, ώστε για μερικούς φυλακισμένους, την ώρα που βαδίζουν προς τον τόπο της εκτέλεσής τους, αυτό που κυρίως απασχολεί τη σκέψη τους είναι το ντύσιμο και οι τελευταίες τους χειρονομίες.

Η γνώμη των άλλων είναι ένα φάντασμα που μπορεί ανά πάσα στιγμή ν’ αλλάξει όψη. Οι γνώμες κρέμονται από μια κλωστή και μας υποδουλώνουν στο τι νομίζουν οι άλλοι, ή, ακόμα χειρότερα, στο τι φαίνεται να νομίζουν – γιατί ποτέ δεν μπορούμε να μάθουμε τι σκέφτονται πραγματικά.

3. Αυτό που είμαστε. Μόνο αυτό που είμαστε έχει πραγματική αξία. Μια καλή συνείδηση, λέει ο Σοπενάουερ, αξίζει περισσότερο από μια καλή φήμη. Ο μεγαλύτερος στόχος μας θα έπρεπε να είναι η καλή υγεία κι ο πνευματικός πλούτος, ο οποίος οδηγεί σε ανεξάντλητα αποθέματα ιδεών, στην ανεξαρτησία και σε μια ηθική ζωή. Η ψυχική μας γαλήνη πηγάζει από τη γνώση ότι αυτό που μας αναστατώνει δεν είναι τα πράγματα, αλλά η ερμηνεία μας για τα πράγματα.

Αυτή η τελευταία σκέψη – ότι η ποιότητα της ζωής μας προσδιορίζεται από το πως ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας, όχι από τις ίδιες τις εμπειρίες – είναι ένα σημαντικό θεραπευτικό δόγμα που ανάγεται στην αρχαιότητα. Κεντρικό αξίωμα στη σχολή του στωικισμού, πέρασε από τον Ζήνωνα, τον Σενέκα, τον Μάρκο Αυρήλιο, τον Σπινόζα, τον Σοπενάουερ και τον Νίτσε κι έφτασε να γίνει θεμελιώδης έννοια τόσο στην ψυχοδυναμική όσο και στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία.

Από το βιβλίο του Irvin Yalom, Στον κήπο του Επίκουρου: αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου, εκδόσεις Άγρα.

aaron beck

Ψυχολόγος Ελευθεριάδης Ελευθέριος

7 Ιανουαρίου στις 9:15 μ.μ. ·

Να τον φροντίζεις τον εαυτό σου

Να τον φροντίζεις τον εαυτό σου. Να τον αγαπάς.

Μην τον εξευτελίζεις…

Μην τον κομματιάζεις δεξιά και αριστερά. Είναι πορνεία αυτό το πράγμα. Η χειρότερη μορφή της…

Ψάχνεις από δω και από κει να βρεις την ευτυχία, την γαλήνη στη ψυχή…

Σε ξενύχτια, σε γλέντια, σε παρέες, σε ουσίες, σε ποτά, στο σεξ, στην αλλαγή συντρόφων, στη δόξα, στα χρήματα, σε κάθε είδους ηδονή και απόλαυση, σε κάθε είδους καταχρήσεις…Όλο και πιο πολύ. Όλο και πιο έντονα.

Τίποτα από αυτά όμως δεν είναι λύση.

Για αυτό μετά, κάθε βράδυ η ίδια ιστορία… Αντιμέτωπος με τον ίδιο τον εαυτό σου, να μην μπορείς να σε αντέξεις. Να νιώθεις άδειος, κενός. Να νιώθεις πως δεν έχεις από κάπου να πιαστείς. Να νιώθεις ότι τίποτα δεν πάει καλά. Να νιώθεις απελπισμένος…

Μην κατακερματίζεσαι. Μην κομματιάζεσαι δεξιά και αριστερά. Προσπάθησε όσο μπορείς, έτσι λίγο, να μαζέψεις τον εαυτό σου. Προσπάθησε να ησυχάσεις. Προσπάθησε να αφουγκραστείς. Να μείνεις λίγο μόνος.

Και θα το δεις… Πολλά θα αλλάξουν.

Αυτό το μάζεμα, θα γεννήσει ηρεμία.

Η ηρεμία, θα γεννήσει προσευχή.

Η προσευχή θα γεννήσει την γαλήνη στη ψυχή.

Αυτή τη γαλήνη, που τόσο πολύ στη ζωή σου αναζητάς…

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Φόρεσε στην ζωή σου εν επιγνώσει όσο περισσότερες «μάσκες» μπορείς! Υποδύσου κυρίως προσωπεία που έχεις την βεβαιότητα ότι δεν σου ανήκουν, πως είναι ξένα προς την φύση σου. Όσους περισσότερους ρόλους υποδυθείς στην ζωή σου, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχεις να ανακαλύψεις ποιος στα αλήθεια, ποιος στον πυρήνα της ύπαρξής σου είσαι.

27 Δεκ Τι Συμβαίνει Όταν Αγαπάμε Τον Εαυτό Μας | Συμβουλευτική & ΨυχοΘεραπεία | Μαρία Κορακά

Αυτογνωσία, Εαυτός

Όταν ήσασταν παιδιά, σας δίδαξαν ότι δεν είναι σωστό να αγαπάτε και να εκτιμάτε τον εαυτό σας.

Μάθατε ότι η εκτίμηση προς τον εαυτό σας είναι ματαιοδοξία και πως η ματαιοδοξία δεν είναι καλό πράγμα.

Μάθατε ότι το να δείχνετε πόσο πολύ αγαπάτε τον εαυτό σας είναι επικίνδυνο και οι άνθρωποι θα σας επικρίνουν γι’ αυτό.

Στην κοινωνία μας μαθαίνουμε πως όταν αγαπάς τον εαυτό σου φανερά, είναι πολύ πιθανό οι άλλοι να σε κατηγορήσουν για εγωισμό και έπαρση, οπότε και θα σε απορρίψουν.

Για να αποκτήσουμε αγάπη και συντροφικότητα στη ζωή μας, μαθαίνουμε να κρύβουμε την αγάπη που νιώθουμε για τον εαυτό μας, και μάλιστα οδηγούμαστε στο σημείο να μειώνουμε τον εαυτό μας.

Σιγά σιγά, αρχίζουμε να πιστεύουμε και οι ίδιοι στην κατωτερότητά μας και η αγάπη για τον εαυτό μας καταπνίγεται, ξεχνιέται.

Επιπρόσθετα, ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουμε μεγαλώνοντας είναι ότι ο κόσμος δεν έχει δημιουργηθεί αποκλειστικά για εμάς, οπότε δεν μπορούμε να έχουμε ότι επιθυμούμε.

Μάθαμε να αισθανόμαστε εγωιστές και κακοί, επειδή θέλουμε περισσότερα απ’ όσα έχουμε.

Στην προσπάθειά μας να γίνουμε καλοί κι αξιαγάπητοι, καταπιέζουμε τις επιθυμίες μας, προκειμένου να υπηρετούμε τις επιθυμίες των άλλων, αποσκοπώντας στην αγάπη και στην αποδοχή τους.

Στα παιδιά περνά συχνά το μήνυμα ότι για να έχουν αγάπη, πρέπει να την κερδίσουν ή να πληρώσουν γι’ αυτήν.

Συμπεραίνουν, λοιπόν, ότι η αξία τους δεν βρίσκεται μέσα τους, αλλά στην εμφάνισή τους, στην επιτυχία τους ή στην ικανότητά τους να κάνουν όσα περιμένουν οι άλλοι από εκείνα.

Κάθε παιδί μαθαίνει γρήγορα την πραγματικότητα της υπό όρους αγάπης: όταν έχουμε δίκιο, την κερδίζουμε, και όταν έχουμε άδικο ή σφάλλουμε, τη χάνουμε.

Στο άλλο άκρο βρίσκεται το παιδί του οποίου οι γονείς, προσπάθησαν να του προσφέρουν την άνευ όρων αγάπη.

Ίσως όταν συμπεριφερόσασταν άσχημα ή είχατε μέτρια επίδοση στο σχολείο, οι γονείς σας επέλεγαν να αγνοήσουν το πρόβλημα, προσποιούμενοι πως όλα ήταν μια χαρά.

Εσείς, βέβαια, διαισθανόσασταν την αποδοκιμασία, αλλά δεν σας δόθηκε ποτέ η ευκαιρία της επανόρθωσης και της συγχώρησης.

Σε αμφότερες περιπτώσεις, ξέρετε πως δεν είστε τέλειοι και αισθάνεστε ανάξιοι της επιδοκιμασίας, όταν σας δίνεται.

Μαθαίνετε να δυσπιστείτε στην επιδοκιμασία των άλλων και, παράλληλα, να φοβάστε την αποδοκιμασία τους.

Όταν αγαπάτε τον εαυτό σας, έχετε τη δυνατότητα να εκφράσετε τα εσωτερικά σας χαρίσματα και τα ταλέντα σας χωρίς φόβο ή αυτοσυγκράτηση.

Όσο περισσότερο τα αποκαλύπτετε, τόσο ευκολότερο είναι για τους άλλους να εκτιμήσουν αυτό που είστε πραγματικά και όχι το προσωπείο που φοράτε.

Αντίστοιχα, όσο περισσότερο σας εκτιμούν και σας αγαπούν οι άνθρωποι, τόσο περισσότερο μπορείτε να αγαπήσετε κι εσείς τον εαυτό σας.

Είναι ένας κύκλος για την ανάπτυξη της αγάπης και τη γνήσια έκφραση του εαυτού. Έτσι, όταν δεν αγαπάτε τον εαυτό σας και τον καλύπτετε με μια μάσκα, ο κύκλος εξελίσσεται προς την αντίθετη φορά.

Αγαπώντας τον εαυτό σας περισσότερο, αποκτάτε την ικανότητα να αγαπάτε και να εκτιμάτε τους άλλους περισσότερο.

Ο κόσμος γίνεται ένας τόπος διαφορετικός.

Για τον καθέναν από εμάς, είναι σαν μεγάλος καθρέφτης ο οποίος αντανακλά αυτό που είμαστε.

Βλέπουμε ο καθένας τον κόσμο μέσα από τζάμια διαφορετικών χρωμάτων, τα οποία τον καθορίζουν σύμφωνα με το πώς αισθανόμαστε για τον εαυτό μας.

Τις περισσότερες φορές λοιπόν, όταν αποδοκιμάζουμε τους άλλους, στην πραγματικότητα βλέπουμε σε αυτούς ένα μέρος του εαυτού μας που δεν μας αρέσει.

Μαθαίνοντας να αγαπάμε και να είμαστε ο εαυτός μας, κάνουμε το πρώτο βήμα προς την αποδοχή, την εκτίμηση και την αγάπη του εαυτού μας, αλλά και για να αποκτήσουμε ουσιαστικότερες σχέσεις.

“Να φεύγεις από εσένα όταν δεν σου αρέσει ο άνθρωπος που έχεις γίνει. Να φεύγεις για να γίνεις ο άνθρωπος που έχεις ονειρευτεί. Μη μαζεύεις παλιά σου όνειρα σαν ρακοσυλλέκτης. Δεν είσαι πια ο ίδιος άνθρωπος. Πώς θα μπορούσες να ονειρεύεσαι τα ίδια πράγματα; Να φεύγεις για να συναντήσεις τα όνειρά σου τα καινούργια.
Και, κυρίως, να φεύγεις χωρίς να ξέρεις πού θα πας μετά. Το φευγιό είναι κορύφωση και δεν του αξίζει δίχτυ ασφαλείας”.

– Λουκία Μητσάκου –

Tags: θεραπευτική σχέση Non Directional Somatic Psychotherapy

Στο άρθρο αυτό θα ήθελα να αναφερθώ σε ενα απο τα στοιχεία που περιέχει η θεραπευτική προσέγγιση την οποία εφαρμόζω εδω και χρόνια, το οποίο όσο περνούν τα χρόνια αποκτά κεντρική θέση στην θεραπεία και μεταλλάσεται σε αξία ανεκτίμητη και πέρα απο τα πλαίσια της θεραπευτικής πρακτικής.

Το στοιχείο αυτό είναι το: ΑΦΟΥΓΚΡΑΖΟΜΑΙ.

Τι σημαίνει “Αφουγκράζομαι”

Το αφουγκράζομαι είναι κάτι περισσότερο απο το ακούω. Στο αφουγκράζομαι καλώ όλες τις αισθήσεις μου να συμμετέχουν στο να ακούσω και δεν ξεχωρίζω τις πληροφορίες που έρχονται (σε καλές ή κακιές, σημαντικές ή ασήμαντες κ.τλ.), αλλά τις αντιμετωπίζω ισότιμα.

Στην θεραπευτική προσέγγιση του Somato Emotional Release- Non Directional Somatic Psychotherapy, αφουγκραζόμαστε το σώμα, καθώς η βασική αρχή της μεθόδου είναι πως το σώμα μπορεί να πει την καθαρή αλήθεια σε κάθε άνθρωπο τόσο για το τι έχει συμβεί, όσο και για το τι χρειάζεται να γίνει στο μέλλον.

Πως φτάνει λοιπόν αυτή η βασική αρχή της μεθόδου να γίνεται πολύτιμη;

Πολύ συχνά μου απευθύνονται άνθρωποι για θεραπεία οι οποίοι έχουν κάνει άλλες θεραπείες για πολύ ή λίγο καιρό. Οι θεραπείες αυτές τους έχουν δώσει διάφορα βοηθητικά στοιχεία. Καμιά όμως δεν τους δίνει τόσο χώρο να εκφραστεί η αλήθεια τους μέσα απο το σώμα ή τον λόγο, χωρίς να παρέμβει μια αξιολόγηση, μια ερμηνεία, μια πρόταση ερχόμενη απο τον ειδικό. Αυτό έχει σαν συνέπεια ο κάθε θεραπευόμενος να συλλέγει πληροφορίες για το τι του συμβαίνει και για το τι πρέπει να κάνει, αλλά να μην μπορεί να τις ενσωματώσει στην ζωή του γιατί πολύ απλά έχουν προέλθει απο κάποιον έξω απο αυτόν.

Επίσης σε ένα τέτοιο θεραπευτικό πλαίσιο ο άνθρωπος δεν μαθαίνει να εμπιστεύεται τον εαυτό του και το σώμα του, αλλά στην καλύτερη περίπτωση εμπιστεύτεται την αξιολόγηση κάποιου ειδικού.

Πολλοί άνθρωποι το λενε κιόλας, «θέλω να πάω σε έναν ψυχολόγο να μου πει τι συμβαίνει».

Βέβαια, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν οτι η αρχική πηγή της νοσηρότητας, προέρχεται απο το οτι δεν είχαν ποτέ χώρο, χρόνο και αποδοχή στο να εκφράσουν τον εαυτό τους για να συνειδητοποιήσουν οι ίδιοι πρώτα ποιοί είναι και να σχετιστούν έπειτα με το περιβάλλον τους με γνησιότητα.

Αν όμως αναλογιστείτε για μια στιγμή τι είναι αυτό που έχει προκαλέσει μέσα σας κάποιο τραύμα, πόνο, παράπονο κ.τ.λ. θα βρείτε σίγουρα κάποια επέμβαση, αδιαφορία ή αξιολόγηση στον έναν ή στον άλλο βαθμό απο κάποιον ή κάποιους άλλους.

Αφού λοιπόν η επέμβαση, η αξιολόγηση, η αδιαφορία είναι πηγή παθολογίας, είναι μάταιο να περιμένουμε πως οι ίδιες τακτικές θα φέρουν την υγεία, ντυμένες με μια καλή πρόθεση.

Η πραγματική θεραπεία χωρίς εξαρτήσεις απο κανέναν ειδικό, έρχεται μόνο όταν μάθει να ακούει και ειδικότερα να αφουγκράζεται τον εαυτό του. Για να το μάθει, βέβαια, ο θεραπευόμενος χρειάζεται να το έχει μάθει και αποδεχθεί σαν απόλυτη αξία, ο θεραπευτής.

Για εμας, στο Somato Emotional Release- Non Directional Somatic Psychotherapy, η διαδικασία και η εμπειρία του αφουγκράζομαι είναι απαραίτητη τόσο για τον θεραπευόμενο όσο και για τον θεραπευτή. Απο άλλη θέση συμβαίνει στον καθένα αλλά είναι ενα στοιχείο που μοιράζονται.

Το αφουγκράζομαι δίνει απεριόριστο χώρο στο σώμα και στον εσωτερικό εαυτό να εκφραστεί και αυτή η εμπειρία είναι βαθιά, πρωτόγνωρη και συγκινητική για όλους και τότε ανατρέπεται ο,τι μπορεί να ήξερε κανείς για το τι είναι θεραπεία και αρχίζει το ταξίδι της προσωπικής θεραπείας.

Στη συνέχεια παρατίθεται ενα απόσπασμα απο το βιβλίο «Αγγίζοντας τη μνήμη του σώματος», Εκδόσεις Οσελότος, Αθήνα 2016, που αναφέρεται στο ζήτημα του αφουγκράζομαι.

«……..ΑΦΟΥΓΚΡΑΖΟΜΑΙ
Ο «θεραπευτής» ακούει μέσα από τα χέρια του συνεχώς το σώμα. Ακούει κυρίως τον κρανίο-ιερό ρυθμό αλλά και όλες τις υπόλοιπες κινήσεις του σώματος. Ακούει και υποστηρίζει το σώμα να οδηγηθεί στην ισορροπία του, την οποία γνωρίζει το ίδιο καλύτερα από όλους.

Ο «θεραπευόμενος» ενεργοποιεί όλες τις αισθήσεις του και ακούει με αυτές μέσα στην σιωπή ό,τι συμβαίνει εσωτερικά στο σώμα του. Με αυτήν την ακοή αρχίζει να αισθάνεται ότι το σώμα του είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό που νόμιζε μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Το να ακούει κάτι που δεν έχει λόγο του δίνει τη δυνατότητα να χτίσει μια σχέση με το σώμα του, μια σχέση που θα του επιτρέψει αργότερα να εμπιστευθεί το λόγο που θα αρθρώσει το σώμα του, μέσα από το θεραπευτικό διάλογο.

Αργότερα έρχεται η στιγμή που το σώμα αρχίζει έναν διάλογο με τον «θεραπευόμενο».Συζητά μαζί του το κάθε ζήτημα που έχει εμφανιστεί. Η βαθιά χαλάρωση που έχει η εγκεφαλική κατάσταση του «θεραπευόμενου» και η εγγύτητα που έχει καταφέρει να έχει με το σώμα του μέσα από το άκουσμα στη σιωπή, τον οδηγούν να συνομιλήσει με το κάθε σημείο του σώματος χωρίς άμυνες.

Κάθε σημείο του σώματος αντιμετωπίζεται πια σαν μια ανεξάρτητη προσωπικότητα. Μια προσωπικότητα που μπορεί να συζητήσει ισότιμα για όλα. Ο «θεραπευόμενος» ακούει το σώμα του να του ξετυλίγει ιστορίες που τις περισσότερες φορές τις γνωρίζει, τις έχει και στην συνειδητή του μνήμη. Έχει την ευκαιρία όμως να ακούσει το πώς το σώμα του έχει αποτυπώσει το κάθε τι και ποιες επιδράσεις έχει φέρει αυτό πάνω στην λειτουργία του σώματος και του ψυχισμού του.

Κάποιες φορές βέβαια έχει την ευκαιρία να δει να ξετυλίγονται μπροστά του μνήμες, που βρίσκονται σε τόσο μικρή ηλικία που μόνο το σώμα τις έχει καταγράψει. Πρόκειται για άκρως αποκαλυπτικές και καθοριστικές ιστορίες για την πορεία εξέλιξης του θεραπευόμενου.»…

Tags: θεραπευτική σχέση αυθεντικός εαυτός

Ο κύριος άξονας στις θεραπείες είναι η έκφραση. Με ποικίλους τρόπους οι ειδικοί παροτρύνουν και υποστηρίζουν τους ανθρώπους να εκφράζονται με το λόγο, τις εκφράσεις τους και το σώμα τους. Με κάθε τρόπο να μιλούν, λοιπόν.
Όλα τα πράγματα στη ζωή όμως έχουν δύο όψεις. Δύο όψεις που ολοκληρώνουν η μια την άλλη και αν η μια προχωράει χωρίς την άλλη τίποτα δεν προχωρά στην ουσία.

Είναι όπως η μέρα και η νύχτα. Κάποιοι προτιμούν τη μέρα κάποιοι τη νύχτα, αλλά ανεξάρτητα απο τις επιμέρους προτιμήσεις η νύχτα πάει πάντα παρέα με τη μέρα. Η άλλη όψη στην έκφραση είναι η σιωπή. Η σιωπή όσο και η ομιλία λεκτική και μη λεκτική είναι ή πρέπει να είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο στην θεραπεία.

Τα πρόσωπα της σιωπής

Για να προχωρήσουμε λοιπόν, στο θέμα της σιωπής στις θεραπευτικές διαδικασίες ας δούμε λίγο τα πρόσωπα της σιωπής. Υπάρχει η σιωπή που αφορά στην αλληλεπίδρασή μου με τους άλλους. Σε αυτό το επίπεδο κάποιος μπορεί να σωπαίνει γιατί:

του το επιβάλλουν.
χρειάζεται να σκεφτεί τί έχει να πει.
του έχουν ζητήσει ή θέλει να ακούσει κάποιον άλλον.
δυσκολεύεται ή διστάζει να μιλήσει, ενώ έχει κάτι να πει.
δεν έχει να πει τίποτα.
αδιαφορεί για τους άλλους.
βρίσκεται βυθισμένος στις σκέψεις του και δεν παρακολουθεί ο,τι εξελίσσεται γύρω του.
είναι ένας τρόπος να εκφράσει κάτι απο αυτό που νιώθει στους άλλους.
Κατακλύζεται απο τα συναισθήματα του και δεν μπορεί να τα βάλει σε λέξεις.

Η σιωπή λοιπόν που αφορά στην επικοινωνία με τους άλλους συνδέεται και με δύσκολες ψυχικά καταστάσεις και δεν ταυτίζεται πάντα με την επιθυμία να ακούσουμε τους άλλους. Σε θεραπευτικό επίπεδο το να μπορεί κάποιος να αντιλαμβάνεται τί απο όλα αυτά του συμβαίνει κάθε φορά είναι ένας θεραπευτικός στόχος και όταν οι άνθρωποι τον κατακτούν νιώθουν πιο ασφαλείς με τον εαυτό τους και βρίσκουν χώρο ανάμεσα στους άλλους ανθρώπους.

Κατανοώντας οτι η σιωπή μαζί με άλλους δεν είναι ενα κενό, ένα τίποτα, αλλά το νόμισμα της έκφρασης απο την άλλη πλευρά, αρχίζουν να γίνονται πιο γνήσιοι στην επικοινωνία τους και να απαλλάσσονται απο το άγχος που πολύ συχνά κουβαλούν πως πρέπει πάντα να μιλούν όταν είναι μαζί με άλλους.

Επομένως η άσκηση στην σιωπή σε ομαδικό θεραπευτικό πλαίσιο είναι απαραίτητο κομμάτι της διαδικασίας και μαθαίνει τους ανθρώπους να ισορροπούν ανάμεσα στην ομιλία και την σιωπή και να μπορούν να εκφράζονται και με τα δύο.

Η σχέση του εαυτού με το σώμα

Ας δούμε τώρα λίγα πράγματα για την σιωπή που αφορά την σχέση με τον εαυτό και το σώμα.

Πολύ συχνά οι άνθρωποι παραπονιούνται για την κούραση που τους δημιουργεί το μυαλό τους, το οποίο δεν σταματάει να «μιλάει». Συνέχεια υπάρχουν σκέψεις που δημιουργούν θόρυβο μέσα στο κεφάλι, επιζητούν την συνεχή προσοχή και σπαταλούν αλόγιστα την ενέργεια του ανθρώπου. Αυτού του είδους η ομιλία γίνεται πιο εύκολα αντιληπτή, όταν κάποιος είναι μόνος του.

Το να μένει κάποιος με τον εαυτό του και να ακούει τι συμβαίνει μέσα του και να συνομιλεί και με το σώμα του, είναι τόσο σημαντική επικοινωνία όσο και η επικοινωνία με τους άλλους γύρω του. Όμως για να μπορέσει να ζήσει μια τέτοια είδους εσωτερική επικοινωνία, χρειάζεται να υπάρξει σιωπή. Να σωπάσουν οι συνεχόμενες, επίμονες, εναλλασσόμενες σκέψεις και ιδέες, οι οποίες απομακρύνουν τον άνθρωπο από το εδώ και τώρα, από την επαφή με το σώμα του και τα συναισθήματα του.

Πως μπορεί κάποιος να φτάσει σε αυτήν την εσωτερική σιωπή;

Η εσωτερική σιωπή είναι μια διαδικασία την οποία ο σημερινός άνθρωπος έχει να διδαχθεί για να φτάσει εκεί. Όλοι οι άνθρωποι σήμερα, εκπαιδεύονται στο πώς να αναπτύξουν τη σκέψη τους και έτσι μαθαίνουν γρήγορα να δέχονται σαν πραγματικότητα μόνο ό,τι μπορούν να αντιληφθούν με τη σκέψη τους.

Η δυνατότητα να συγκεντρώνεται ο άνθρωπος στο σώμα του, να δίνει χρόνο και χώρο για να ανακαλύψει πως νιώθει και να μάθει να εμπιστεύεται την προσωπική του αλήθεια, παραγκωνίζεται ή εξανεμίζεται στην ατέρμονη προσπάθεια καλλιέργειας των γνωστικών και μόνο δυνατοτήτων του εγκεφάλου. Όποτε για να μπορέσει ένας άνθρωπος να προχωρήσει πέρα από αυτό που κυριαρχεί στη ζωή του, χρειάζεται να μπει σε μια θεραπευτική διαδικασία, η οποία να έχει σαν μοναδικό μέλημα της να μάθει στον άνθρωπο όλα αυτά που έχει μέσα του και τα αγνοεί.

Κατ’αρχήν να τον υποστηρίξει στο να αμφισβητήσει την παντοδυναμία των σκέψεων και μετά από αυτό να τον πάρει από το χέρι και να τον οδηγήσει

Να αντιληφθεί οτι υπάρχει και το σώμα του και περιέχει μια αλάνθαστη σοφία.
Να νιώσει την παρουσία των αισθήσεων του και την δύναμη τους.
Να γνωρίσει την αναπνοή του και τα άπειρα επίπεδα της.
Να αισθανθεί ψυχοσωματικά τα συναισθήματα του.
Να τον μάθει να αφουγκράζεται το σώμα του και να εμπιστεύεται ο,τι του λέει.

Όταν κάποιος ανέβει όλα αυτά τα σκαλοπάτια, τότε μπορεί σίγουρα όχι μόνο να βρίσκει και την εσωτερική σιωπή, αλλά να την αποζητά κιόλας γιατί η εσωτερική σιωπή μπορεί να τον οδηγήσει με ασφάλεια σε αυτό που είναι.

Και αυτός που ξέρει ποιος είναι νιώθει ασφαλής, χαρούμενος και ικανοποιημένος και στην επικοινωνία του με το περιβάλλον.

Είναι φανερό πως η σχέση με τον εαυτό και το σώμα είναι η βάση για όλα τα υπόλοιπα.

Ίσως λοιπόν, είναι καιρός να βρείτε και σεις την εσωτερική σιωπή η οποία θα σας οδηγήσει σε μια αληθινή σχέση με το σώμα σας και τον βαθύτερο εαυτό σας και κατ’επέκταση και με τους άλλους ανθρώπους.

Συγγραφή Άρθρο

ο ρόλος του υποσυνειδήτου

ThetaHealing®

Η τεχνική ThetaHealing® είναι μια τεχνική διαλογισμού και μια πνευματική φιλοσοφία που μέσω των εγκεφαλικών κυμάτων Θ μας δίνει τη δυνατότητα να εργαστούμε με το υποσυνείδητο μας. Το υποσυνείδητο περιέχει όλες τις μνήμες, συναισθήματα, πεποιθήσεις, αναμνήσεις, όνειρα και συνδέεται με την πλήρη φυσική, ψυχική και συναισθηματική ζωή μας.

Παρομοιάζοντάς μας με έναν υπολογιστή θα λέγαμε ότι η οθόνη είναι το συνειδητό μας (8% – 10% του νου) και ο σκληρός δίσκος (που περιέχει όλες τις καταχωρήσεις μας) είναι το υποσυνείδητό μας (90% – 92% του νου). «Στην οθόνη του υπολογιστή προβάλλονται όσα είναι στον σκληρό δίσκο…» Αυτό σημαίνει ότι το υποσυνείδητο είναι αυτό που καθορίζει τη συμπεριφορά μας κι όχι το συνειδητό.
www.thetakey.com

Η ευθύνη η δική μου ξεκινά από τη στιγμή που όλα αυτά έρχονται στο συνειδητό…στο ποιό δρόμο θα ακολουθήσω…

Theta Key | Ζωή και άνθρωπος

FINDHEALTHLOVEABUDANCEHAPPINESSΚαλώς ήλθατε!Cultivate a healthy body,

Μάρω ΒαμβουνάκηΑκολουθήστε

19 Δεκεμβρίου στις 2:18 μ.μ. ·

ΑΒΥΣΣΟΙ

Κάθε τόσο ένα “ειδεχθές έγκλημα σοκάρει το πανελλήνιο”. Καλούνται επιστήμονες που φωνάζουν, πως πρέπει να οδηγούμε στους ειδικούς ένα δικό μας άτομο που παρουσιάζει παράξενη συμπεριφορά και να μην το κουκουλώνουμε.

Ρωτούνται οι γείτονες που έχουν πάλι “πέσει από τα σύννεφα”. Διότι ο σημερινός δολοφόνος ήταν ο πιο ήρεμος, ευγενής, καλός γείτονας, τον γνώριζαν από παιδί, ήσυχη και εξαιρετική η οικογένειά του.

Η οικογένεια, συντετριμμένη στον πόνο της και στα μυστικά της, σιωπά, το πρώτο διάστημα έστω.

Είναι ανάγκη όμως να ξέρουμε πως μέσα σε ένα σπίτι τα μέλη δύσκολα ξεχωρίζουν τις ιδιαίτερα παράξενες συμπεριφορές, διότι όλοι μας, στις πολύ στενές σχέσεις μας, εμφανίζουμε κάποτε παθολογίες. Στις συγκρούσεις φερόμαστε υστερικά ή ανώριμα, μια έντονη ερωτική ζήλεια είναι από μόνη της παράνοια.
Αλλά ακόμα κι αν οι παράξενες συμπεριφορές ξεπερνούν τα όρια, δύσκολα, μα πάρα πολύ δύσκολα, πείθεται εκείνος που τις εμφανίζει, να πάει σε ειδικό. Κι αν πάλι πάει, δύσκολα, πολύ δύσκολα θα λαβαίνει σωστά τα φάρμακά του. Είναι ο σταυρός των συγγενών αυτά. Όσο μάλιστα βαρύτερη η ψυχασθένεια, τόσο δεν την συνειδητοποιεί ο πάσχων και να δεχτεί θεραπείες.

Και το άλλο, που δεν το καταλαβαίνει ο κοινός νους. Ένας ψυχωτικός, δεν πετάει απαραιτήτως πέτρες, ώστε να τον καταλαβαίνουμε εύκολα. Μπορεί κάλλιστα σε κάποιους τομείς να δρα κανονικότατα, αποδοτικά, να είναι γλυκός με τον έξω κόσμο, στο επάγγελμά του φιλότιμος. Η ψύχωση δεν εμποδίζει την ευφυία, τη φαντασία, τους αμυντικούς μηχανισμούς που τον καλύπτουν, αντιθέτως!..
Μονάχα όταν πιεστεί, ερεθιστεί πολύ από κάτι που ιδιαίτερα τον ενοχλεί θα κάνει κρίση, θα εμφανίσει βιαιότατο πρόσωπο, θα πράξει ανεξέλεγκτα εγκλήματα σα να πετάχτηκε από μέσα του ένα υπόγειο, άγνωστο κτήνος.
Μια βαριά ψυχασθένεια, αν δεν πυροδοτηθεί από μια αφορμή, μπορεί να κοιμάται με το ένα, ή και με τα δυο μάτια.

Γι αυτό μη βγάζουμε εύκολα συμπεράσματα γιατί δεν τον φρόντισαν οι δικοί του, γιατί τον είχαν προσλάβει στην τάδε αρμοδιότητα, γιατί ενώ πέρασε ψυχολογικά τεστ δεν διέγνωσαν την επικινδυνότητά του.
Η διάγνωση είναι πολύ δύσκολη υπόθεση, ακόμα και στο τι είδους ιός γρίπης μας χτύπησε. Πόσο περισσότερο για την ζοφερή ασθένεια των κρυφών ψυχών, που όπως είναι πασίγνωστο από χρόνων αρχαιοτάτων, είναι άβυσσος.
Και πάντα βέβαια στο κέντρο το ζήτημα, αν κάθε απαίσια συμπεριφορά οφείλεται οπωσδήποτε σε ψυχασθένεια, ή ξεκινάει από πάθη και σκοτάδια του χαρακτήρα μας. Είμαστε ελεύθεροι και για το χειρότερο…

(Φωτογραφία από το φιλμ του Μπέργκμαν,”Μέσα από θολό καθρέφτη”.)