Σκέψεις στους τρεις Μεγίστους Φωστήρες. (30-1-2026)
Βλέπουμε συχνά, στα θρανία σας, στα τετράδια, στους τοίχους, να γράφετε να ζωγραφίζετε ονόματα. Ονόματα ανθρώπων που θαυμάζετε για την ομορφιά, το ταλέντο, τις ικανότητες στη μουσική, στα αθλήματα ή απλά πρόσωπα, που η τηλεόραση, το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλουν και έμμεσα μας επιβάλλουν να τα θαυμάζουμε, μάλιστα σε σημείο λατρείας πολλές φορές.
Ακούμε για τα πρόσωπα αυτά και χαιρόμαστε, γοητευόμαστε. Κι αν τύχει να βρεθούμε και κοντά τους… τότε αισθανόμαστε ανείπωτη χαρά, ευτυχία.
«Άχ, να μπορούσα να έβγαζα μια σέλφι (όπως τη λέμε σήμερα) μαζί του ή μαζί της». Ευτυχία! Και πολλοί κάνουν τα πάντα, δίνουν τα πάντα, για λίγες στιγμές κοντα στο πρόσωπο που λατρεύουν. Τον ηθοποιό, την τραγουδίστρια, τον ποδοσφαιριστή, το αγαπημένο πρόσωπο που η τηλεόραση και τα άλλα μέσα φέρνουν σήμερα τόσο κοντά μας κάθε στιγμή.
Ανθρώπους απλούς σαν τον καθένα μας, που όμως θεοποιούμε και λατρεύουμε σε μια σύγχρονη μορφή ειδωλολατρείας. Ανθρώπους που δε δίνουν, αλλά μονο παίρνουν, που πλουτίζουν χάρη σε μας, που σε λίγα χρόνια, η ερχόμενη γενιά θα τους έχει ξεχάσει.
Μα θέλω να σας θυμίσω μια απλή αλήθεια: ό,τι θαυμάζεις, αυτό και μιμείσαι και ό,τι μιμείσαι, αυτό και γίνεσαι και ό,τι γίνεσαι, αυτό και αξίζεις!
Κι σεις –είμαι σίγουρος γι’ αυτό- αξίζετε πολλά, γιατί είστε το «αύριο» του κόσμου.
Η ελπίδα του.
Έρχεται λοιπόν σήμερα η εκκλησία μας να μας προσφέρει πραγματικά παραδείγματα. Πού όχι μόνο δε θα ξεχαστουν σε λίγο καιρό, αλλά ήδη 1700 χρονια είναι συνεχώς στο προσκήνιο. Ανθρώπους που είχαν τα πάντα, ότι μπορεί να ποθεί ο καθένας σήμερα.
Πλούτη, δόξα, μόρφωση, διάνοια, νιάτα, αυτά για τα οποία ο ανθρωπος σήμερα θυσιάζει καθετί για να αποκτήσει.
Κι εκείνοι, που τα είχαν όλα αυτά μαζί, τι έκαναν; Τα έδωσαν! Τα μεταμόρφωσαν σε μέσα, για να κερδίσουν κάτι απείρως μεγαλύτερο, απείρως ανώτερο.
Τη αιωνιότητα, την αιώνια χαρά και την απόλυτη ευτυχία που ο άνθρωπος κερδίζει μόνο ενωμένος με το Θεό. Γιατί γι αυτό πλάστηκε. Αυτός είναι ο σκοπός του και ο προορισμός του.
Τα παραδείγματα αυτά που προβάλλονται λοιπόν σήμερα, είναι οι τρεις αντι-ήρωες για την εποχή μας. Ο Βασίλειος, ο Γρηγόριος, ο Ιωάννης.
Τον πρώτο τον Βασίλειο η ιστορία τον είπε Μέγα! Γιατι το έργο του ήταν μεγάλο. Γιατί διακρίθηκε για την προσφορά του και τη θυσία του, χτίζοντας μια ολόκληρη πόλη με ιδρύματα για να ανακουφίσει τον άρρωστο, τον φτωχό, τον πεινασμένο, το ορφανό, τον ηλικιωμένο και ανήμπορο. Και να τον υπηρετεί εκεί, ο ίδιος, χωρίς να φοβάται μην κολλήσει αρρώστια, χωρίς να αηδιάζει τη βρωμιά, χωρίς να λογαριάσει κούραση.
Τον δεύτερο, τον Γρηγόριο, η Εκκλησία τον είπε Θεολόγο! Γιατί ήρθε τόσο κοντά στο Θεό, (κατά τα ανθρώπινα μέτρα) έζησε τη θεότητα, έγραψε και μας φανέρωσε τον Θεό την άπειρη Αγάπη, με ανείπωτο και θεόπνευστο λυρισμό.
Τον τρίτο, τον Ιωάννη, εκείνοι που τον άκουγαν να μιλάει και να ερμηνεύει τις αλήθειες του Ευαγγελίου, τον είπαν Χρυσόστομο. Ο άγιος με το χρυσό στόμα! Που ο λόγος του σε καθηλώνει σε μαγεύει, σε παρηγορεί μα και σε ελέγχει. Που όταν μιλούσε, ξεχνιόντουσαν ώρες, να ακούν το χρυσάφι και το μέλι που έρρεαν τα χείλη του.
Αυτά τα επίθετα, ΜΕΓΑΣ -ΘΕΟΛΟΓΟΣ – ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ είναι τα παράσημά τους. Παράσημα που οι άνθρωποι, όχι μόνο εκείνης της εποχής αλλά οι άνθρωποι όλων των μετέπειτα αιώνων τους προσφέρουν τιμητικά.
Το έργο τους δε στάθηκε όμως μόνο σε αυτά. Μοίρασαν τις περιουσίες και τα πλούτη τους σε αυτούς που είχαν ανάγκη. Δεν μπορώ εγώ να καλοτρώω και ο διπλανός μου να πεινάει. Εγώ να ζεσταίνομαι και ο αδελφός μου να κρυώνει. Να απολαμβάνω υλικά αγαθά και ο πλησίον μου να στερείται τα βασικά.
Αξιοποίησαν τα ταλέντα, τα προσόντα που ο Θεός τους προίκισε, τη μόρφωση, τη γνώση που απέκτησαν, όχι για πλουτισμό, όχι για δόξα, αλλά πάλι για προσφορά. Να γράψουν, να υμνήσουν το Θεό, να μας φέρουν πιο κοντά Αυτόν, που μέσα από την ασκητική ζωή τους και την προσευχή, γνώρισαν.
Στάθηκαν απέναντι σε βασιλιάδες και βασίλισσες, σε αυτοκράτορες δυνατούς. Στο κράτος, τις αρχές και τις εξουσίες του καιρού τους. Χωρίς να τους φοβηθούν. Μόνοι απέναντι σε όλους , χωρίς να δειλιάσουν μπροστά στις ποινές, τις εξορίες, τις φυλακίσεις. Τις στερήσεις, ακόμα και το θάνατο.
Τέτοια παραδείγματα, τέτοιους ήρωες μας προσφέρει η Εκκλησία μας. Και αυτό το παράδειγμά τους, μας καλεί να μιμηθούμε.
Είναι ξεπερασμένα αυτά τα παραδείγματα στην σημερινή εποχή μας;
Αντίθετα πιστεύω. Όταν συνεχώς, απλά διαπιστώνουμε την αλλοτρίωση , την απάθεια, τον εγωκεντρισμό, όταν βλέπουμε τον άνθρωνο να γίνεται σκουπίδι, να κυριαρχεί η εκμετάλλευση, η διαστροφή, το δίκαιο του ισχυρού, είναι όλο και πιο επιτακτική η ανάγκη στην σημερινή κοινωνία, να βγει από τον εγωισμό της, να αφήσει την φιλαυτία και το βόλεμα, το «δε βαριέσαι τώρα, εγώ θα σώσω τον κόσμο;» και να δει αυτά τα ζωντανά παραδείγματα αληθινών ανθρώπων. Ανθρώπων που τόλμησαν, που γίνανε ολοκαύτωμα αγάπης και θυσίας.
Να προσπαθήσουμε αρχικά να τους γνωρίσουμε. Γιατί δεν τους ξέρουμε. Να μάθουμε το έργο και τους αγώνες τους. Και έπειτα, να κάνουμε μια, μικρή έστω προσπάθεια, να τους μιμηθούμε. Γιατί έτσι θα τους τιμήσουμε.
Τιμή αγίου, η μίμηση αυτού.
Κ.Δ.
Τους τρεις μεγίστους φωστήρας, της Τρισηλίου Θεότητος, τους την οικουμένην ακτίσι, δογμάτων θείων πυρσεύσαντας· τους μελιρρύτους ποταμούς της σοφίας, τους την κτίσιν πάσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας· Βασίλειον τον μέγα, και τον θεολόγον Γρηγόριον, συν τω κλεινώ Ιωάννη, τω την γλώτταν χρυσορρήμονι· πάντες οι των λόγων αυτών ερασταί, συνελθόντες ύμνοις τιμήσωμεν· αυτοί γαρ τη Τριάδι, υπέρ ημών αεί πρεσβεύουσιν.
Μετάφραση
Όλοι όσοι θαυμάζουμε τους λόγους των τριών μεγάλων Φωστήρων της τρισυπόστατης θεότητας, δηλαδή το Μέγα Βασίλειο, το Γρηγόριο το θεολόγο και τον ξακουστό Ιωάννη που το στόμα του έβγαζε χρυσάφι, ας τους τιμήσουμε με ύμνους. Γιατί αυτοί φώτισαν την οικουμένη με θείες διδασκαλίες. Γιατί σαν ποταμοί σοφίας πότισαν όλη την κτίση με τα άγια νερά της θεογνωσίας, και γιατί αυτοί μεσολαβούν και παρακαλούν πάντα την Αγία Τριάδα για μας
