Β. ΠΑΙΔΙ ΕΑΥΤΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Β.2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ
Θεματικές Υποενότητες
Β.2.1 Ιστορία και Πολιτισμός-Θρησκεία.
- Ανάπτυξη ιστορικής αντίληψης
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα
Γνώσεις
- Να προσδιορίζουν απλές έννοιες που αφορούν τον χρόνο, στο πλαίσιο της οικείας ανθρώπινης δραστηριότητας (i)
- .Να αναγνωρίζουν κοινά στοιχεία σε σημαντικούς ανθρώπους, σε «πράγματα» και καταστάσεις στη διάρκεια του χρόνου (ii).
- Να διακρίνουν εθνικά σύμβολα της Ελλάδας και άλλων χωρών (π.χ. τη σημαία, τον εθνικό ύμνο) (ii).
- Να γνωρίζουν το γεγονός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και τα βασικά πρόσωπα (Παναγία, Αρχάγγελος Γαβριήλ).
- Να αναγνωρίζουν βασικά σύμβολα του Ευαγγελισμού (π.χ. κρίνος, μήνυμα του αγγέλου).
- Να κατανοούν ότι ο Ευαγγελισμός αποτελεί σημαντική θρησκευτική γιορτή της Ορθόδοξης παράδοσης.
Δεξιότητες
- Να συλλέγουν στοιχεία για γεγονότα, πρόσωπα και δεδομένα από το παρελθόν και να τα συνδέουν με το παρόν, αναπτύσσοντας μια αίσθηση χρονολόγησης (i)
- Να διατυπώνουν ερωτήματα που αφορούν ιστορικά γεγονότα (ii).
- Να επεξεργάζονται πληροφορίες για το παρελθόν, προκειμένου να μάθουν για την ιστορία του τόπου τους και άλλων λαών (ii).
- Να περιγράφουν τη σκηνή του Ευαγγελισμού μέσα από εικόνες, αφήγηση ή δραματοποίηση.
- Να εκφράζουν με δημιουργικό τρόπο (ζωγραφική, κατασκευές, θεατρικό παιχνίδι) το περιεχόμενο της γιορτής.
- Να συνδέουν το θρησκευτικό γεγονός με τη γιορτή της 25ης Μαρτίου.
Στάσεις
- Να εκτιμούν τη σημασία του παρελθόντος στην κατανόηση και εκτίμηση μιας παροντικής κατάστασης (i).
- Να συνεργάζονται για την οργάνωση δράσεων που αφορούν αναπαραστάσεις ιστορικών γεγονότων και εορτασμούς (γιορτές, τοπικές δράσεις) (ii).
- Να σέβονται την ιστορική, κληρονομιά του τόπου τους (iii).
- Να αναπτύσσουν σεβασμό προς τη θρησκευτική παράδοση και τα σύμβολά της.
- Να εκφράζουν συναισθήματα όπως χαρά, γαλήνη και ευγνωμοσύνη μέσα από τη συμμετοχή σε σχετικές δραστηριότητες.
- Να συνεργάζονται και να συμμετέχουν με σεβασμό σε δράσεις που σχετίζονται με θρησκευτικά γεγονότα.
Β. ΠΑΙΔΙ, ΕΑΥΤΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Β.1 ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Θεματικές Υποενότητες
Συναισθηματική Επίγνωση i.
Αντίληψη συναισθημάτων ii.
Έκφραση συναισθημάτων
Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα
Γνωσεις
- Να διακρίνουν καταστάσεις που μπορεί να τους δημιουργούν θετικά και αρνητικά συναισθήματα (i). Να αναγνωρίζουν κοινωνικές συμβάσεις που διέπουν την έκφραση συναισθημάτων (ii).
Δεξιοτητες
- Να περιγράφουν καταστάσεις που προκαλούν θετικά και αρνητικά συναισθήματα (i).
- Να χρησιμοποιούν κατάλληλο λεξιλόγιο για να περιγράψουν τα συναισθήματα και να εξηγήσουν μία συναισθηματική κατάσταση (ii).
Στάσεις
- Να κάνουν υποθέσεις και να επιχειρούν να ερμηνεύσουν τα συναισθήματα των άλλων (iii). · Να ταυτίζονται συναισθηματικά με πραγματικά ή φανταστικά πρόσωπα (iii).
Εξοικείωση
- Τα παιδιά ήρθαν σε μια πρώτη επαφή με το θέμα της Ελληνικής Επανάστασης μέσα από την προβολή σχετικών βίντεο και αποσπασμάτων από ταινίες, τα οποία κέντρισαν το ενδιαφέρον τους και δημιούργησαν ερωτήματα και σκέψεις.
Επισκόπηση
- Στη συνέχεια παρατηρήσαμε εικόνες από την Επανάσταση των Ελλήνων και πίνακες ζωγραφικής. Τα παιδιά περιέγραψαν τι βλέπουν, συζήτησαν για τα πρόσωπα και τα γεγονότα που απεικονίζονται και προσπάθησαν να κατανοήσουν καλύτερα την ιστορική περίοδο και τη σημασία της για τον τόπο μας.
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
-
Τι βλέπετε να συμβαίνει σε αυτή την εικόνα;
-
Πόσοι άνθρωποι υπάρχουν;
-
Τι κρατούν στα χέρια τους;
-
Τι νομίζετε ότι γίνεται εδώ;

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
-
«Πολεμάνε.»
-
«Κάνουν μάχη.»
-
«Οι άνθρωποι παλεύουν με σπαθιά.»
-
«Πάρα πολλοί!»
-
«Πολλοί στρατιώτες.»
-
«Έχει και γυναίκες και άντρες.»
-
«Σπαθιά.»
-
«Σημαία.»
-
«Κάποιοι έχουν όπλα.»
-
«Θέλουν να ελευθερωθούν.»
-
«Πολεμάνε για την Ελλάδα.»
-
«Κάνουν πόλεμο για να μην έχουν πια Τούρκους.»
ΠΙΝΑΚΑΣ 2
-
Πού βρίσκονται οι άνθρωποι;
-
Τι κρατά ο άνθρωπος στη μέση;
-
Τι βλέπετε πάνω στο ύφασμα;

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
- «Μέσα σε εκκλησία.»
- «Σε έναν ιερό χώρο.»
- «Μοιάζει με εκκλησία γιατί έχει εικόνες.»
- «Τη σημαία.»
- «Ένα πανί με σταυρό.»
- «Την ελληνική σημαία.»
- «Σταυρό.»
- «Μπλε και άσπρο.»
- «Τη σημαία της Ελλάδας.»
ΠΙΝΑΚΑΣ 3
-
Τι βλέπετε στη θάλασσα;
-
Πόσα πλοία υπάρχουν;
-
Τι βγαίνει από τα πλοία;

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
-
Γιατί νομίζετε ότι πολεμούν;
-
Ποιος κρατά τη σημαία;
-
Πώς νιώθουν οι άνθρωποι στην εικόνα;
-
Τι μπορεί να συνέβη πριν από αυτή τη στιγμή;
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
-
Γιατί σηκώνουν τα χέρια τους;
-
Τι μπορεί να υπόσχονται;
-
Τι σημαίνει η σημαία για τους ανθρώπους;
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
-
Τι κάνουν τα πλοία;
-
Γιατί υπάρχει καπνός;
-
Τι μπορεί να συμβαίνει στη μάχη;
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
-
«Πολεμάνε.»
-
«Ρίχνουν κανόνια.»
-
«Τα καράβια πολεμούν μεταξύ τους.»
-
«Από τα κανόνια.»
-
«Γιατί πυροβολούν.»
-
«Γιατί γίνεται πόλεμος.»
-
«Τα καράβια προσπαθούν να νικήσουν.»
-
«Οι άνθρωποι πολεμούν στη θάλασσα.»
-
«Κάνουν μεγάλο πόλεμο.»
«Προσπαθούν να διώξουν τους εχθρούς.»
Τα παιδιά παρακολούθησαν ένα βίντεο με θέμα το Κρυφό Σχολειό, μέσα από το οποίο γνώρισαν πώς τα παιδιά την εποχή της Τουρκοκρατίας μάθαιναν κρυφά γράμματα. Στη συνέχεια συζητήσαμε για τις δυσκολίες εκείνης της εποχής και για τη σημασία της εκπαίδευσης και της διατήρησης της γλώσσας και της πίστης.
https://www.youtube.com/watch?v=m05sNgV35TY&pp=ygUez4TOvyDOus-Bz4XPhs6_IM-Dz4fOv867zrXOuc6_
https://www.youtube.com/watch?v=vjyZA-mIeGc&pp=ygUez4TOvyDOus-Bz4XPhs6_IM-Dz4fOv867zrXOuc6_
- Τα παιδιά παρατήρησαν την παραδοσιακή στολή του τσολιά και συζητήσαμε για τα μέρη που τη συνθέτουν. Ονόμασαν στοιχεία της στολής, όπως η φουστανέλα, το φέσι, το γιλέκο και τα τσαρούχια, και προσπάθησαν να κατανοήσουν ότι η στολή αυτή συνδέεται με τους αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης και την ιστορία της πατρίδας μας.

Εμπλουτισμός
- Αφού παρακολουθήσαμε ένα βίντεο για τους ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, τα παιδιά φαντάστηκαν ότι ζούσαν εκείνη την εποχή. Στη συνέχεια ζωγράφισαν ποιος ήρωας θα ήθελαν να είναι αν συμμετείχαν και εκείνα στον αγώνα για την ελευθερία, εκφράζοντας μέσα από τη ζωγραφική τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους.
-
Τα παιδιά ζωγράφισαν το Κρυφό Σχολειό όπως το φαντάστηκαν. Με τα κατασκευαστικά παιχνίδια της τάξης δημιούργησαν το δικό τους Κρυφό Σχολειό: έφτιαξαν τη σπηλιά με βράχους, τοποθέτησαν μέσα τους μαθητές και στόλισαν τον χώρο με μικρές ελληνικές σημαίες με τον σταυρό στο κέντρο, όπως εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν στα χρόνια της Επανάστασης.
Μέσα από το παιχνίδι και τη δημιουργία τα παιδιά προσέγγισαν βιωματικά ένα σημαντικό στοιχείο της ιστορίας μας.
- Διαβάσαμε στα παιδιά το βιβλίο για τη Φιλική Εταιρεία και εξηγήσαμε με απλά λόγια τον όρκο που έδωσαν οι Έλληνες αγωνιστές. Στη συνέχεια, τα παιδιά ζωγράφισαν όπως φαντάζονταν τη στιγμή του όρκου, αποδίδοντας με τον δικό τους τρόπο το ιστορικό αυτό γεγονός.
- Τα παιδιά ζωγράφισαν, όπως μπορούσαν, τη σκηνή του Ευαγγελισμού της Παναγίας. Μέσα από τη ζωγραφική προσπάθησαν να αποδώσουν τα πρόσωπα και τα στοιχεία της εικόνας που παρατήρησαν, εκφράζοντας με τον δικό τους τρόπο τη μεγάλη αυτή θρησκευτική γιορτή.
-
Τα παιδιά ζωγράφισαν τον δικό τους τσολιά, όπως μπορούσαν και όπως τον φαντάστηκαν, προσπαθώντας να αποτυπώσουν τα βασικά στοιχεία της στολής.
Μέσα από τη δραστηριότητα αυτή τα παιδιά γνώρισαν ένα σημαντικό στοιχείο της ελληνικής παράδοσης και εξέφρασαν δημιουργικά όσα παρατήρησαν.
-
Χρησιμοποιώντας σχήματα και πλαστικές πινέζες, δημιούργησαν τον δικό τους τσολιά. Με τα υλικά της τάξης συνέθεσαν τη μορφή του, προσπαθώντας να αποτυπώσουν τα βασικά στοιχεία της παραδοσιακής στολής που είχαν παρατηρήσει προηγουμένως.
Μέσα από τη δραστηριότητα αυτή τα παιδιά πειραματίστηκαν με σχήματα, συνεργάστηκαν και εξέφρασαν δημιουργικά όσα έμαθαν για τη στολή του τσολιά και την ελληνική παράδοση.
-
Τα παιδιά, χρησιμοποιώντας τα παιχνίδια και τα υλικά της τάξης, δημιούργησαν τη δική τους αναπαράσταση της Ελληνικής Επανάστασης. Μέσα από το δημιουργικό παιχνίδι τοποθέτησαν μορφές αγωνιστών, σημαίες και άλλα στοιχεία που συνδέονται με τα γεγονότα της εποχής, προσπαθώντας να αναπαραστήσουν σκηνές από τον αγώνα για την ελευθερία.
Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα τα παιδιά συνεργάστηκαν, αξιοποίησαν τη φαντασία τους και προσέγγισαν με βιωματικό τρόπο την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης.
Στη συνέχεια, με τη βοήθεια και τη συνεργασία των αγαπημένων μας μαθητών της ΣΤ΄ τάξης, έγραψαν το ιστορικό σύνθημα «Ελευθερία ή Θάνατος», τιμώντας τον αγώνα και τη θυσία των ανθρώπων που πολέμησαν για την ελευθερία της πατρίδας μας.
- Τα παιδιά, μέσα από μια δραστηριότητα χειροτεχνίας με ψαλίδι και κόλλα, δημιούργησαν τις δικές τους σημαίες του Αγώνα, διακοσμημένες με το χαρακτηριστικό κόκκινο τσαρούχι, ένα σύμβολο που συνδέεται με την παραδοσιακή στολή των αγωνιστών.
- Τα παιδιά αντιστοίχισαν τους ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης με τα ονόματά τους, συνδέοντας την εικόνα με τη λέξη και αναγνωρίζοντας βασικές μορφές της ιστορίας μας.
-
Οι μαθητές παρακολούθησαν το παιδικό τραγούδι «Μάνα μου τα κλεφτόπουλα». Στη συνέχεια δραματοποίησαν το τραγούδι, αναλαμβάνοντας ρόλους. Τα κλεφτόπουλα κάθονταν μαζί, τραγουδούσαν και έτρωγαν, όπως περιγράφεται στο τραγούδι.
Ωστόσο, ένα μικρό κλεφτόπουλο στεκόταν πιο σκεπτικό και κοιτούσε τα άρματά του, όπως λένε οι στίχοι του τραγουδιού.
Μέσα από τη δραματοποίηση τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με στοιχεία της ελληνικής παράδοσης, εξέφρασαν συναισθήματα και προσέγγισαν με δημιουργικό και βιωματικό τρόπο στιγμές από την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης.
- Διαβάσαμε το βιβλίο «Το Ανιστόρημα της Λευτεριάς» και συζητήσαμε για τον αγώνα των Ελλήνων της Κρήτης το 1821. Στη συνέχεια, τα παιδιά ζωγράφισαν αυτό που τους έκανε εντύπωση από την ιστορία, εκφράζοντας με τον δικό τους τρόπο τις εικόνες και τα συναισθήματα που τους δημιούργησε ο αγώνας για την ελευθερία.
- Τα παιδιά δραματοποίησαν τον Ευαγγελισμό της Παναγίας. Ντύθηκαν άγγελος με κρίνο και Παναγία και, σε συνεργασία με τους αγαπημένους μας φίλους από το Δημοτικό, αναπαράστησαν τη σκηνή της μεγάλης αυτής γιορτής. Μέσα από τη δράση, τη συνεργασία και το παιχνίδι, προσέγγισαν βιωματικά το γεγονός και ένιωσαν τη σημασία του.
Τα παιδιά δημιούργησαν κρίνα, όπως αυτόν που πρόσφερε ο άγγελος στην Παναγία κατά τον Ευαγγελισμό. Μέσα από τη δραστηριότητα γνώρισαν το συμβολισμό του κρίνου και προσέγγισαν με δημιουργικό τρόπο τη θρησκευτική διάσταση της γιορτής.
Τα παιδιά άκουσαν το «Υπερμάχω» και στη συνέχεια αναπαράστησαν την ημέρα της Ελληνικής Επανάστασης. Προσεγγίζοντας με σεβασμό τον Ευαγγελισμό της Παναγίας, συμμετείχαν συμβολικά σε μια στιγμή πίστης και στη συνέχεια, όλα μαζί, φώναξαν το ιστορικό σύνθημα «Ελευθερία ή Θάνατος», υψώνοντας την ελληνική σημαία. Μέσα από αυτή τη βιωματική δραστηριότητα ένιωσαν τη δύναμη της πίστης και την αξία της ελευθερίας.
- Διαβάσαμε το βιβλίο της Ευγενίας Φακίνου «Τα Ελληνάκια» και στη συνέχεια τα παιδιά ζωγράφισαν ό,τι έμεινε στην καρδιά τους από αυτό το υπέροχο βιβλίο. Οι σκέψεις και τα συναισθήματά τους καταγράφηκαν, δίνοντας φωνή σε όσα ένιωσαν και κατάλαβαν.
- Στα πλαίσια του διαγενεακού προγράμματος «Ηλικιωμένοι και Εικονογραφημένο Βιβλίο», καλέσαμε τη γιαγιά μιας μαθήτριάς μας στο σχολείο. Η γιαγιά μάς διάβασε το βιβλίο «Η γιαγιά και το μυστικό του τσολιά», γραμμένο από τους εκπαιδευτικούς του 4ου Νηπιαγωγείου. Στη συνέχεια, μας παρουσίασε την αληθινή στολή του τσολιά και μιλήσαμε για τα μέρη της και τη σημασία τους.
Έντυσε ένα αγόρι τσολιά, ονομάζοντας μαζί με τα παιδιά τα μέρη της στολής. Παράλληλα, δύο παιδιά ντύθηκαν άγγελος με κρίνο και Παναγία, για να θυμόμαστε πάντα τη διπλή γιορτή της 25ης Μαρτίου.
Η γιαγιά χόρεψε με τα κορίτσια τον χορό του Ζαλόγγου, δίνοντας έμφαση στη συνεργασία και την κίνηση, χωρίς να εστιάσουμε στο τραγικό γεγονός, ενώ με τα αγόρια χόρεψε τα «Κλεφτόπουλα», γεμίζοντας την τάξη με χαρά και ζωντάνια.
Στη συνέχεια, κάποια παιδιά συμμετείχαν στη δημιουργία ενός μεγάλου τσολιά που θα διακοσμεί το σχολείο μας, ενώ οι υπόλοιποι μαθητές ζωγράφισαν τα «παιδάκια του τσολιά», μικρά τσολιαδάκια όπως τα φαντάστηκαν.
Στο τέλος, η γιαγιά πρόσφερε σε όλα τα παιδιά μικρά τσολιαδάκια-κουλουράκια, χαρίζοντάς μας μια γλυκιά ανάμνηση.
Την ευχαριστούμε θερμά για την όμορφη παρουσία της, για τη γνώση, τη χαρά και την αγάπη που μοιράστηκε μαζί μας.
Ο μεγάλος τσολιάς που θα διακοσμεί το σχολείο μας για πάντα, για να θυμίζει την αγάπη μας για την Ελλάδα αλλά και την αγάπη μας για τις γιαγιάδες και τους παππούδες μας.
Ακούστε και το ποίημα για τον τσολιά που μας έμαθε η γιαγιά Ία!
Εκτίμηση
- Τα παιδιά συνεργάστηκαν και δημιούργησαν μια μεγάλη καρδιά με τα μαγνητικά παιχνίδια της τάξης. Μέσα σε αυτή τοποθέτησαν εικόνες των ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης, εκφράζοντας με συμβολικό τρόπο την αγάπη και τον σεβασμό τους για τους ανθρώπους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας μας.
-
Παρατήρησαν τη σημαία της Ελληνικής Επανάστασης και τη συνέκριναν με τη σημερινή σημαία της Ελλάδας. Μέσα από τη συζήτηση προσπάθησαν να εντοπίσουν ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στις δύο σημαίες, παρατηρώντας τα χρώματα, τον σταυρό και τα σύμβολα που εμφανίζονται.
Η δραστηριότητα βοήθησε τα παιδιά να κατανοήσουν ότι τα σύμβολα της πατρίδας μας συνδέονται με την ιστορία της και συνεχίζουν να υπάρχουν και στη σημερινή εποχή.
![]()

- Τα παιδιά δημιούργησαν μικρά αναμνηστικά καδράκια με έναν τσολιά και έγραψαν «Ζήτω η 25η Μαρτίου – Ζήτω η Ελλάδα», εκφράζοντας με χαρά και περηφάνια όσα έμαθαν και ένιωσαν.
-
Τα παιδιά, σε συνεργασία με τους μαθητές του Δημοτικού σχολείου, δημιούργησαν μια αφίσα με το ιστορικό σύνθημα «Ελευθερία ή Θάνατος». Στη συνέχεια φώναξαν όλοι μαζί δυνατά το σύνθημα, τιμώντας τον αγώνα των Ελλήνων για την ελευθερία
- «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή.»
Η αφίσα εκτέθηκε σε χώρο της σχολικής μονάδας, ώστε να τη βλέπουν όλοι και να στολίζει το σχολείο μας για τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου.
- Τα νηπιακάκια μαζί με τα παιδιά της ΣΤ΄ τάξης χόρεψαν τραγούδια της Επανάστασης του 1821. Δύο βαθμίδες, ένας χορός και ένα σύνθημα: «Ελευθερία ή Θάνατος».
-
Την παραμονή της εθνικής γιορτής, οι μαθητές ντύθηκαν στα μπλε και στα άσπρα, κρατώντας ελληνικές σημαίες, ενώ ένα κορίτσι φόρεσε την παραδοσιακή στολή της Αμαλίας. Παρακολούθησαν τη γιορτή της Πέμπτης τάξης, συμμετέχοντας με χαρά και συγκίνηση, κουνώντας τις σημαίες τους. Ευχαριστούμε θερμά την Πέμπτη τάξη για την ευγενική πρόσκληση.
Στη συνέχεια, κατά την αποχώρηση, όταν οι γονείς ήρθαν να παραλάβουν τα παιδιά, οι μικροί μαθητές απήγγειλαν το ποίημα:
«Τους ήρωες του ’21 ευχαριστούμε,
γιατί ελεύθεροι τώρα ζούμε.
Χρόνια πολλά, Ελλάδα!»Μέσα από τη συμμετοχή τους στη γιορτή και την απαγγελία, τα παιδιά εξέφρασαν με περηφάνια και συγκίνηση όσα έμαθαν και ένιωσαν για την πατρίδα και την ελευθερία.















































































































