Απολογισμός δράσεων της Σχολικής Βιβλιοθήκης για το σχολικό έτος 2024-2025

“Άνοιξε τον κόσμο σου στη Βιβλιοθήκη”

Με την ολοκλήρωση της Δράσης «Άνοιξε τον κόσμο σου στη Βιβλιοθήκη», η Σχολική μας Βιβλιοθήκη, μέσα από στοχευμένες δράσεις εξωστρέφειας, άνοιξε παράθυρο στην αυτενέργεια, τη δημιουργικότητα, την επικοινωνία και τη συνεργασία με την κοινότητα για την προώθηση της γνώσης και του πολιτισμού, την ενίσχυση της ενεργούς μάθησης και την ενθάρρυνση της καινοτομίας και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Τα παραχθέντα έργα της Δράσης είναι αναρτημένα στο ιστολόγιο της Σχολικής Βιβλιοθήκης, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του σχολείου και στην Υπηρεσία Βίντεο του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου.

Οι δράσεις που πραγματοποιήθηκαν είναι οι εξής:

  • Δημιουργία ιστολογίου της Σχολικής Βιβλιοθήκης
  • Σύνδεση της Σχολικής Βιβλιοθήκης σε Δίκτυο Σχολικών Βιβλιοθηκών
  • Δημιουργία Ψηφιοποιημένου καταλόγου της συλλογής των τίτλων της Σχολικής Βιβλιοθήκης. Σε πρώτη φάση των βιβλίων που είναι διαθέσιμα για δανεισμό με τα βασικά τους στοιχεία και περίληψη. Ο ψηφιακός κατάλογος διαρκώς εμπλουτίζεται.
  • Δημιουργία ταινίας μικρού μήκους (ντοκιμαντέρ):
  • Άγιος Νεομάρτυς Γεώργιος ο εν Ιωαννίνοις, Το «σημείον» της ελευθερίας Μέσα από τον μαρτυρικό θάνατο του αγίου Νεομάρτυρα Γεωργίου στα Ιωάννινα, το 1838, το ντοκιμαντέρ των μαθητών/τριών του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ” επιχειρεί να φανερώσει πτυχές των δεινών που υπέμειναν οι υπόδουλοι χριστιανοί και να αναδείξει την αταλάντευτη πίστη και φιλοπατρία του μάρτυρα, που τον κατέστησαν διαχρονικό πρότυπο ασυμβίβαστης ελευθερίας. Στο πλαίσιο της δράσης, οι συμμετέχοντες/ουσες συνεργάστηκαν εξαιρετικά με την Ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων. Υπεύθυνες καθηγήτριες της δράσης ήταν η κ. Αναστασία Γιαννάκου, Δ/ντρια της σχολικής μονάδας, η κ. Ιωάννα Βούλγαρη, θεολόγος του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων «ΑΚΑΔΗΜΙΑ» και η κ. Φανή Αυγουροπούλου, φιλόλογος του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων «ΑΚΑΔΗΜΙΑ». Προσαρμογή της ταινίας με τίτλο: Το “σημείον” της ελευθερίας έχει υποβληθεί ως εκπαιδευτικό υλικό στο Φωτόδεντρο και έχει δρομολογηθεί η δωρεάν διανομή της σε σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Δημόσιες/Σχολικές Βιβλιοθήκες.
  • Δημιουργία ηχητικών βιβλίων (audiobooks):
  • «Του νεκρού αδελφού», Δημοτικό τραγούδι Η κ. Δώρα Ζήκου, φιλόλογος του σχολείου διαβάζει την υπερφυσική ιστορία του νεκρού αδελφού, που τον σηκώνουν από το μνήμα οι κατάρες της μάνας, για να εκπληρώσει την υπόσχεση που έδωσε.
  • «Τ’ αγνάντεμα», Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Η κ. Δώρα Ζήκου, φιλόλογος του σχολείου διαβάζει το συγκινητικό διήγημα του σπουδαίου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη σε δική της απόδοση στη νεοελληνική.
  • Το “σημείον” της ελευθερίας, το ντοκιμαντέρ των μαθητών/τριων του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ” για τον άγιο νεομάρτυρα Γεωργιο τον εν Ιωαννίνοις ως ηχητικό βιβλίο.
  • Δημιουργία ηχητικών εκπομπών (podcasts):
  • «Το άγχος και η διαχείρισή του» Οι μαθήτριες του σχολείου μας συζητούν με τον κ. Κωνσταντίνο Κώτση, επίκουρο καθηγητή παιδοψυχιατρικής του τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και την κ. Ανδρομάχη Μητροπούλου, ψυχολόγο στην Πρωτοβουλία για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, σχετικά με το ενδιαφέρον θέμα της διαχείρισης του άγχους, που αφορά μικρούς και μεγάλους. Συμμετείχαν η κ. Αναστασία Γιαννάκου, διευθύντρια του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ” και η κ. Ιωάννα Βούλγαρη, εκπαιδευτικός του σχολείου.
  • «Συζητώντας για τον αθλητισμό» Οι μαθητές και οι  μαθήτριες του σχολείου μας συζητούν με τον πρωταθλητή του στίβου κ. Μιχάλη Παππά για τον αθλητισμό. Τη συζήτηση συντονίζει ο κ. Κώστας Λώλης, καθηγητής Φυσικής Αγωγής του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ”.
  • Συγγραφή πρωτότυπων άρθρων εκπαιδευτικών και μαθητών του σχολείου
  • Άρθρα και συλλογές ποικίλου περιεχομένου

Το “σημείον” της ελευθερίας

Το ντοκιμαντέρ των μαθητών/τριών του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ” και σε audiobook!

Πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Τα Γιάννενα όπως και το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας βρίσκονται ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία. Παρόλο που τυπικά οι Τούρκοι αναγνώριζαν τη θρησκευτική ιδιοπροσωπία της ορθόδοξης κοινότητας, οι υπόδουλοι χριστιανοί υπέφεραν από συνεχείς πιέσεις, με έμμεσους ή και βίαιους τρόπους, για να αλλαξοπιστήσουν. Πολλοί, υποκύπτοντας στην πίεση, ασπάζονταν το Ισλάμ προκαλώντας βαθύ και δυσεπούλωτο τραύμα στη συλλογική συνείδηση της ορθόδοξης κοινότητας. Μοναδικό ανάχωμα στους εξισλαμισμούς αποτέλεσε η αυτοθυσία των Νεομαρτύρων. Μέσα από τον μαρτυρικό θάνατο του αγίου Νεομάρτυρα Γεωργίου στα Ιωάννινα, το 1838, το ντοκιμαντέρ των μαθητών/τριων του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ” επιχειρεί να φανερώσει πτυχές των δεινών που υπέμειναν οι υπόδουλοι χριστιανοί και να αναδείξει την αταλάντευτη πίστη και φιλοπατρία του μάρτυρα, που τον κατέστησαν διαχρονικό πρότυπο ασυμβίβαστης ελευθερίας.

Ομιλούν για τον άγιο ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Θρόνου Θωμάς Ανδρέου, Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Ιωαννίνων και ο Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος Ευάγγελος Τσόγκας, Εφημέριος του Ιερού Προσκυνηματικού Ναού του Αγίου Νεομάρτυρος Γεωργίου

Αφήγηση: Ιωάννα Βούλγαρη, θεολόγος του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων «ΑΚΑΔΗΜΙΑ» και Δώρα Ζήκου, φιλόλογος του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων «ΑΚΑΔΗΜΙΑ»

Μουσική: Νικόλαος Ματθαίου, Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων Δυτικής Μακεδονίας, Ιωαννίνων και Πιερίας

Άδεια χρήσης: CC BY-NC-ND

“Ευχή Μυστική”, αγ. Συμεών ο Νέος Θεολόγος

Pentecostes El Greco 1597
Πεντηκοστή, Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (El Greco), 1600, Museo Nacional del Prado, Μαδρίτη (Ισπανία)

Έλα, το φώς το αληθινό,
έλα, η αιώνια ζωή,
έλα, το απόκρυφο μυστήριο,
ο ανώνυμος θησαυρός,
το ανεκφώνητο πράγμα,
το ακατανόητο πρόσωπο,
η παντοτινή αγαλλίαση, το ανέσπερο φως,
έλα, η αληθινή προσδοκία
αυτών που μέλλουν να σωθούν.

Έλα, η παραμυθία (= παρηγοριά) της ταπεινής μου ψυχής.

(Μυστική Ευχή, απόσπασμα, Συμεών ο Νέος Θεολόγος)

Πηγή

“Βγαίνει το φεγγάρι” του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

sea 6496074 1280

Όταν βγαίνει το φεγγάρι
η θάλασσα σκεπάζει τη γη,
κι η καρδιά αισθάνεται νησί
καταμεσής του απείρου.

(Βγαίνει το φεγγάρι, απόσπασμα, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα)

Federico Garcia Lorca. Huerta de San Vicente Granada
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, από τους σημαντικότερους Ισπανούς ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς του αιώνα μας, γεννήθηκε στις 5 Ιουνίου 1898 σ’ ένα μικρό χωριό της Ανδαλουσίας κοντά στη Γρανάδα, το Φουεντεβακέρος. Σπούδασε μουσική, γρήγορα όμως στράφηκε στην ποίηση και το θέατρο. Προικισμένος με εξαιρετική ευαισθησία τραγούδησε στην ποίησή του την ισπανική γη, την ομορφιά της φύσης, το θάνατο, τη χαρά της ζωής, τους τσιγγάνους, την ύπαιθρο και τις πολιτείες της Ισπανίας. Ως θεατρικός συγγραφέας δημιούργησε έξοχους δραματικούς χαρακτήρες, ιδίως γυναικών. Τα έργα του παίχτηκαν πολλές φορές στην Ελλάδα και η ποίησή του επηρέασε και την ελληνική και την ευρωπαϊκή σε σημαντικό βαθμό. Ποιήματά του μετέφρασαν ο Οδ. Ελύτης, ο Νίκος Γκάτσος κ.ά. Από τα θεατρικά του έργα αναφέρουμε τα εξής: Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα, Μαριάννα Πινέντα, Ματωμένος Γάμος. Ο Λόρκα εκτελέστηκε από τους φασίστες του Φράνκο το 1936, σε ηλικία 38 μόλις χρονών και ο θάνατός του συγκλόνισε την Ευρώπη.

Federico Garcia Lorca signature
Η υπογραφή του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Πηγές: Ποιητικοί Διάλογοι, Φωτόδεντρο

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης (29-5-1453). Ένα σύντομο χρονικό

του Νίκου Δούλη, φιλολόγου του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ”

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης
Η άλωση της Κωνσταντινούπολης

Λίγο πριν την Άλωση η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε ουσιαστικά εξαντληθεί και είχε μετατραπεί σε μία πόλη-κράτος. Στις 31 Οκτωβρίου 1448 πέθανε ο αυτοκράτορας Ιωάννης Η΄, ο οποίος ήταν άτεκνος. Τον διαδέχτηκε στον θρόνο ο δεσπότης του Μοριά Κωνσταντίνος, ο οποίος στέφθηκε αυτοκράτορας στον Μυστρά στις 6-1-1449 και δύο μήνες αργότερα εισήλθε στην Κωνσταντινούπολη. Έμελλε να γίνει ο τελευταίος αυτοκράτορας της άλλοτε ισχυρής αυτοκρατορίας.
Το τέλος πλησίαζε, καθώς μετά τον θάνατο του σουλτάνου Μουράτ Β΄ (Φεβρουάριος 1451) στον θρόνο ανέβηκε ο γιος του Μωάμεθ Β΄, ο οποίος έθεσε ως στόχο την κατάληψη της πρωτεύουσας.
Ο Μωάμεθ Β΄ συγκέντρωσε ένα πολυάριθμο στράτευμα έξω από τα τείχη της Πόλης, την οποία υπερασπίζονταν 5.000 Έλληνες περίπου και 2.000 αλλοεθνείς με κύριο σώμα τους 700 Γενουάτες του Ιουστινιάνη. Ο τουρκικός στρατός αριθμούσε 160.000 άνδρες περίπου. Η αναλογία ανάμεσα στις δύο δυνάμεις ήταν μεγαλύτερη από ένα προς δέκα.
Ο Μωάμεθ Β΄ είχε δημιουργήσει, με την συνδρομή κυρίως δυτικών τεχνικών, ένα πολύ ισχυρό πυροβολικό. Σύμφωνα με τα λόγια του σύγχρονου Έλληνα ιστορικού Κριτόβουλου «τα κανόνια έκριναν τα πάντα».
Στις 7 Απριλίου άρχισε η πραγματική πολιορκία. Οι πολιορκητές είχαν επισημάνει ως το πιο αδύνατο σημείο της άμυνας την πύλη του Πέμπτου, που βρισκόταν από το μέρος της στεριάς. Ο Κεράτιος Κόλπος ήταν φραγμένος με βαριά αλυσίδα που οι Τούρκοι αδυνατούσαν να σπάσουν. Μάλιστα, ο αυτοκρατορικός στόλος κέρδισε σε μια μικρή ναυμαχία που έγινε στις 20 Απριλίου.

Κωνσταντῖνος ὁ Αὐτοκράτωρ τῶν Ἑλληνορωμαίων ἐξέρχεται Ἄτρομος εἰς τὴν μάχην τὸ 1453 Μαΐου 29. Τοιχογραφία αποτοιχισμένη από το σπίτι-καφενείο Γ. Αντίκα στην Σκόπελο Γέρας Μυτιλήνης, Θεόφιλος Χατζημιχαήλ
Κωνσταντῖνος ὁ Αὐτοκράτωρ τῶν Ἑλληνορωμαίων ἐξέρχεται Ἄτρομος εἰς τὴν μάχην τὸ 1453 Μαΐου 29. Τοιχογραφία αποτοιχισμένη από το σπίτι-καφενείο Γ. Αντίκα στην Σκόπελο Γέρας Μυτιλήνης, Θεόφιλος Χατζημιχαήλ

Όμως, ο Μωάμεθ Β΄, κατόρθωσε να περάσει πολλά πλοία από την στεριά μέσα στον Κεράτιο Κόλπο και έτσι η πρωτεύουσα βομβαρδιζόταν και από την ξηρά και από την θάλασσα. Ύστερα από επιθέσεις επτά εβδομάδων, τα τείχη της πόλης εμφάνιζαν τα πρώτα σοβαρά ρήγματα.
Ο σουλτάνος αποφάσισε να εξαπολύσει την τελική επίθεση στις 29 Μαΐου. Την παραμονή το βράδυ, οι χριστιανοί, Έλληνες και Λατίνοι, τελούσαν την τελευταία λειτουργία στην Αγία Σοφία. Μετά το τέλος της, οι πολεμιστές γύρισαν στις θέσεις τους. Ο αυτοκράτορας ως αργά τη νύχτα επιθεωρούσε τις αμυντικές γραμμές. Η μεγάλη επίθεση των Τούρκων ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες. Η μάχη ήταν άνιση. Ύστερα από σκληρό αγώνα, οι Γενίτσαροι κατόρθωσαν να ανεβούν στο τείχος. Ο Ιουστινιάνη πληγώθηκε θανάσιμα και απομακρύνθηκε. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ αγωνίστηκε ως το τέλος και μέσα στην μάχη τον βρήκε ο θάνατος. Η λεηλασία που ακολούθησε κράτησε τρεις μέρες και τρεις νύκτες, όπως άλλωστε είχε υποσχεθεί ο Μωάμεθ Β΄ στους στρατιώτες του για να τονώσει το ηθικό τους, όταν προετοίμαζε την μεγάλη επίθεση. Καταστράφηκαν πολύτιμα αντικείμενα, όπως καλλιτεχνικοί θησαυροί, χειρόγραφα και εικόνες.

Ο Μωάμεθ Β΄ εισήλθε θριαμβευτικά στην πόλη 30 Μαΐου 1453 στις οκτώ το πρωί. Η αυτοκρατορία δεν υπήρχε πια.

Πηγές

1. Γ. Οστρογκόρσκυ,Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, τόμος τρίτος,σελ.254-277. Ιστορικές εκδόσεις Στεφ. Δ. Βασιλόπουλος
2. Κάρολος Ντηλ, Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τόμος πρώτος,σελ.93-101. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία

“Τ’ αγνάντεμα” του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στο διήγημά του «Τ΄αγνάντεμα» περιγράφει με τον ιδιαίτερα γλαφυρό και συγκινησιακό του τρόπο έναν έρημο και απότομο γιαλό. Χαρακτηριστικά σημεία του συγκεκριμένου τοπίου είναι ένας μεγάλος, απότομος βράχος που τον χτυπούν συνεχώς τα κύματα και ένα έρημο ξωκκλήσι αφιερωμένο στην Παναγιά την Κατευοδώτρα. Στο απομονωμένο αυτό μέρος, κατά την άνοιξη, μαζεύονται σε μεγάλες ομάδες οι γυναίκες της περιοχής, προκειμένου να προσευχηθούν στην Παναγιά, για να έχουν καλό κατευόδιο οι ναυτικοί συγγενείς τους. Ταυτόχρονα, «αγναντεύουν» τα πλοία κατά την αναχώρησή τους και τα παρακολουθούν να χάνονται από τον ορίζοντα. Ξεχωριστή θέση στο διήγημα κατέχει η αφήγηση της ιστορίας για μια νεαρή κοπέλα, τη Φλανδρώ.

Νεοελληνική απόδοση – Ανάγνωση – Άρθρο: Δώρα Ζήκου, φιλολόγος του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ” Επιμέλεια ανάρτησης: Ιωάννα Βούλγαρη, θεολόγος του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ”

“Ήρθε στον ύπνο μου η μάνα μου”, του Γιώργου Λ. Οικονόμου

Antistrofh toy roloy 1892 Georgios Iakobidhs
Αντιστροφή του ρόλου, 1892, Γεώργιος Ιακωβίδης

Ήρθε στον ύπνο μου η μάνα μου

“Διψάς;” με ρώτησε

“Όχι μαμά”

“Κρυώνεις;”

“Όχι μαμά”

“Τότε δε με χρειάζεσαι, φεύγω”

“Σε χρειάζομαι,

γιατί αλλιώς θα πάψω να ‘μαι παιδί, μάνα” της είπα

κι έμεινε.

(Γιώργος Οικονόμου, από τη συλλογή “Για το Άλφα της στέρησης”, εκδόσεις Κύμα)

“Η μάνα μου”, του Νίκου Καζαντζάκη

Mana me paidi Diamanths Diamantopoylos 1914 – 1995
«Μάνα με παιδί», Διαμαντής Διαμαντόπουλος (1914 – 1995)

Η μάνα μου, μια άγια γυναίκα. Με υπομονή, μ’ αντοχή κι όλη τη γλύκα της γης απάνω της. Όλοι από το αίμα της μάνας μου οι πρόγονοι ήταν χωριάτες. Σκυμμένοι στο χώμα, κολλημένοι στο χώμα, τα πόδια τους, τα χέρια τους, τα μυαλά τους γεμάτα χώματα. Αγαπούσαν τη γης και της εμπιστεύουνταν όλες τις ελπίδες. Είχαν γίνει, πάππου προς πάππου, ένα μαζί της. Στην αβροχιά, κοράκιαζαν κι αυτοί μαζί της, κι όταν ξεσπούσαν τα πρωτοβρόχια, τα κόκαλά τους έτριζαν και φούσκωναν σαν καλάμια. Κι όταν αλέτριζαν και χαράκωναν βαθιά την κοιλιά της με το γενί, ξαναζούσαν στα στήθια και στα μεριά τους την πρώτη νύχτα που κοιμήθηκαν με τη γυναίκα τους….

Ποτέ δεν είχα δει τη μητέρα μου να γελάει, χαμογελούσε μόνο, και τα βαθουλά, μαύρα μάτια της κοίταζαν τους ανθρώπους γεμάτα υπομονή και καλοσύνη. Πηγαινοέρχονταν σαν πνέμα αγαθό μέσα στο σπίτι, κι όλα τα πρόφταινε ανέκοπα κι αθόρυβα, σαν να ‘χαν τα χέρια της μια καλοπροαίρετη μαγική δύναμη, που κυβερνούσε με καλοσύνη την καθημερινή ανάγκη. Μπορεί και να ‘ναι η νεράιδα συλλογιζόμουν κοιτάζοντάς την σιωπηλά….

Οι ώρες που περνούσα με τη μητέρα μου ήταν γεμάτες μυστήριο. Καθόμασταν ο ένας αντίκρα στον άλλο, εκείνη σε καρέκλα πλάι στο παράθυρο, εγώ στο σκαμνάκι μου, κι ένιωθα, μέσα στη σιωπή, το στήθος μου να γεμίζει και να χορταίνει, σαν να ‘ταν ο αγέρας ανάμεσά μας γάλα και βύζαινα.
Από πάνω μας ήταν η γαζία, κι όταν ήταν ανθισμένη, η αυλή μας μοσκομύριζε. Αγαπούσα πού τα ευωδάτα κίτρινα λουλούδια της, τα ‘βαζε η μητέρα μου στις κασέλες και τα σώρουχά μας, τα σεντόνια μας, όλη μου η παιδική ηλικία μύριζε γαζία.

Μιλούσαμε, πολλές ήσυχες κουβέντες, πότε η μητέρα μού διηγόταν για τον πατέρα της, για το χωριό που γεννήθηκε, και πότε ‘γω της στορούσα τους βίους των αγίων που ‘χα διαβάσει, και ξόμπλιαζα τη ζωή τους με τη φαντασία μου. Δεν έφτανα τα μαρτύριά τους, έβαζα κι από δικού μου, ωσότου έπαιρναν τη μητέρα μου τα κλάματα, τη λυπόμουν, κάθιζα στα γόνατά της, της χάιδευα τα μαλλιά και την παρηγορούσα: Μπήκαν στον παράδεισο, μητέρα, μη στεναχωριέσαι, σεριανίζουν κάτω από ανθισμένα δέντρα, κουβεντιάζουν με τους αγγέλους και ξέχασαν τα βάσανά τους. Και κάθε Κυριακή βάζουν χρυσά ρούχα, κόκκινα κασκέτα με φούντες και πάνε να κάμουν βίζιτα στο Θεό.

Κι η μητέρα σφούγγιζε τα δάκρυά της, με κοίταζε σαν να μου έλεγε: Αλήθεια λες; Και μου χαμογελούσε.

Και το καναρίνι, μέσα στο κλουβί του, μας άκουγε, σήκωνε το λαιμό του και κελαηδούσε μεθυσμένο, ευχαριστημένο, σαν να ‘χε κατέβει από τον παράδεισο, σαν να ‘χε αφήσει μια στιγμή τους αγίους κι ήρθε στη γης να καλοκαρδίσει τους ανθρώπους.

Η μητέρα μου, η γαζία, το καναρίνι, έχουν σμίξει αχώριστα, αθάνατα μέσα στο μυαλό μου, δεν μπορώ πια να μυρίσω γαζία, ν’ ακούσω καναρίνι, χωρίς ν’ ανέβει από το σπλάχνο μου η μητέρα μου και να σμίξει με τη μυρουδιά τούτη και με το κελάηδημα του καναρινιού.

(απόσπασμα από το έργο του “Αναφορά στο Γκρέκο”)

Πηγή

“Η μάνα μου”, του Λευτέρη Παπαδόπουλου

Gkioylmperh 1960 Takhs Tloypas
Γκιούλμπερη, 1960, Τάκης Τλούπας

Η μάνα μου φοράει τσεμπέρι
σαν τις μανάδες τις παλιές,
παίρνει την Παναγιά απ’ το χέρι
και τρέχουνε στις γειτονιές
και σμίγουνε με τον κοσμάκη
που λέει το ψωμί ψωμάκι.
Κι όταν γυρνάνε κούτσα κούτσα
με χίλιους πόνους στην καρδιά,
με τα φτωχόρουχά τους λούτσα
από βροχή και λασπουριά,
δεν ξέρω να τις ξεχωρίσω
ποιανής το χέρι να φιλήσω.

Πηγή

“Γράμματα στη μητέρα”, του Κώστα Μόντη

THeodoros BryzakhsParamythia 1847
Θεόδωρος Βρυζάκης,«Παραμυθία», 1847

Δεν είμαι βέβαιος αν δεν θα επαναλάβω
πράγματα που σου είπα κατά κάποιο τρόπο
στο προηγούμενο γράμμα μου, μητέρα,
γιατί δεν είν’ εύκολο πια να τα ξεχωρίζω αυτά,
τίποτα πια δεν είναι εύκολο να ξεχωρίζω.
Αλλάζουν όλα διαρκώς μορφή, μητέρα,
όλα διαρκώς μεταμφιέννυνται, μητέρα,
αναπεριβάλλονται,
κυμαίνονται,
αναστέφονται,
ασταθούν,
περιδινούνται
και τα καινούργια δεν είναι καινούργια,
και τ’ άγνωστα δεν είν’ άγνωστα,
και τα σχήματα δεν είναι σχήματα,
κ’ οι αποστάσεις δεν είν’ αποστάσεις,
κ’ οι αποστάσεις δεν αφίστανται
κ’ ερωτοτροπούν
ίδια κι απαράλλαχτα σαν τη βουνοσειρά της Κερύνιας
που σήμερα την αγγίζεις με το χέρι σου,
που σήμερα σκύβει απάνω απ’ το σπίτι σου,
που σήμερα είναι γατούλα στα πόδια σου,
κι’ αύριο είναι μίλια μακρυά,
σαν την ανεξήγητη, λέω, βουνοσειρά της Κερύνιας
που σήμερα είναι
κι’ αύριο δεν είναι,
που σήμερα είναι
κι’ αύριο δεν ξέρουν, δεν άκουσαν,
που σήμερα έχει όνομα
κι’ αύριο δεν έχει,
κ’ ενίστανται πια οι γεωγραφικοί χάρτες
και σαστίζουν
και διαμαρτύρονται
και δεν εμπιστεύονται.
Σαν την ανεξήγητη, λέω, βουνοσειρά της Κερύνιας
που άλλα χαρτιά σου δείχνει σήμερα κι’ άλλα αύριο,
που ισοπεδώνεται κι’ ανεβοκατεβαίνει
κ’ επανέρχεται και δεν επανέρχεται,
που κρεμά τ’ ανεύθυνο κουδούνι στο λαιμό,
που κρεμά κουδούνι και μυρσίνι στον λαιμό
και πηλαλά κορφή και σύγνεφο,
κι ανεμίζει κορφή και σύγνεφο,
κι’ ανεμίζει κορφή και μαντήλι,
κι’ ανεμίζει κορφή και χλωρό μαντήλι,
κι’ ανεμίζει κορφή και μαντήλι χαράς,
κι’ ανεμίζει κορφή και μαντήλι χωρισμού
και δεν ανεμίζει κορφή και μαντήλι χαράς,
και δεν ανεμίζει κορφή και μαντήλι χωρισμού
γιατί δήθεν το μαντήλι χωρισμού
επιμηκύνεται στη θάλασσα,
γιατί δήθεν το μαντήλι χωρισμού
επιβραδύνεται στη θάλασσα,
και ταξιδεύει και δεν ταξιδεύει,
και σφυρίζει ελιά,
και σφυρίζει χαρουπιά,
και σφυρίζει πεύκο και κυπαρίσσι
και γυρνά εδώθε και σφυρίζει μπάτη κι’ αρμύρα
και γυρνά εκείθε και σφυρίζει κάμπο
κι’ άχνα Αυγουστιάτικη,
και σφυρίζει ψέμα και παραμύθι,
και σφυρίζει μικρή αλήθεια
και σφυρίζει πικρή αλήθεια
και πικρό νερό και πικροδάφνη.
Έγιναν όλα ρευστά, μητέρα,
έγιναν όλα απροσδιόριστα ρευστά
έτσι όπως μαθαίναμε στη Φυσική μας Πειραματική,
έγιναν όλα υδράργυρος
μ’ εκείνη την ευθιξία,
μ’ εκείνο το διαλείπον τρέξιμο,
μ’ εκείνη την έλλειψη δαχτυλικών αποτυπωμάτων,
μ΄εκείνη την τελική σφαιροποίηση.
Έγιναν όλα συνώμυμα, μητέρα,
απέβαλαν την ταυτότητά τους,
απέβαλαν τα χαραχτηριστικά τους
και μας μπερδεύουν,
και δεν μπορούμε πια να τραβήξουμε γραμμή,
και δεν είμαστε πια βέβαιοι ποιος μας μιλά,
και δεν είμαστε πια βέβαιοι σε ποιον μιλάμε,
τι μιλάμε,
αν είμαστε καν εμείς που μιλάμε.
Οι λέξεις έγιναν απλοί ήχοι, μητέρα,
τις αφαίρεσαν. Εκφράζομαι σαφώς;

Πηγή