Αρχείο ημέρας 29 Μαΐου 2025

του Νίκου Δούλη, φιλολόγου του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων “ΑΚΑΔΗΜΙΑ”

Λίγο πριν την Άλωση η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε ουσιαστικά εξαντληθεί και είχε μετατραπεί σε μία πόλη-κράτος. Στις 31 Οκτωβρίου 1448 πέθανε ο αυτοκράτορας Ιωάννης Η΄, ο οποίος ήταν άτεκνος. Τον διαδέχτηκε στον θρόνο ο δεσπότης του Μοριά Κωνσταντίνος, ο οποίος στέφθηκε αυτοκράτορας στον Μυστρά στις 6-1-1449 και δύο μήνες αργότερα εισήλθε στην Κωνσταντινούπολη. Έμελλε να γίνει ο τελευταίος αυτοκράτορας της άλλοτε ισχυρής αυτοκρατορίας.
Το τέλος πλησίαζε, καθώς μετά τον θάνατο του σουλτάνου Μουράτ Β΄ (Φεβρουάριος 1451) στον θρόνο ανέβηκε ο γιος του Μωάμεθ Β΄, ο οποίος έθεσε ως στόχο την κατάληψη της πρωτεύουσας.
Ο Μωάμεθ Β΄ συγκέντρωσε ένα πολυάριθμο στράτευμα έξω από τα τείχη της Πόλης, την οποία υπερασπίζονταν 5.000 Έλληνες περίπου και 2.000 αλλοεθνείς με κύριο σώμα τους 700 Γενουάτες του Ιουστινιάνη. Ο τουρκικός στρατός αριθμούσε 160.000 άνδρες περίπου. Η αναλογία ανάμεσα στις δύο δυνάμεις ήταν μεγαλύτερη από ένα προς δέκα.
Ο Μωάμεθ Β΄ είχε δημιουργήσει, με την συνδρομή κυρίως δυτικών τεχνικών, ένα πολύ ισχυρό πυροβολικό. Σύμφωνα με τα λόγια του σύγχρονου Έλληνα ιστορικού Κριτόβουλου «τα κανόνια έκριναν τα πάντα».
Στις 7 Απριλίου άρχισε η πραγματική πολιορκία. Οι πολιορκητές είχαν επισημάνει ως το πιο αδύνατο σημείο της άμυνας την πύλη του Πέμπτου, που βρισκόταν από το μέρος της στεριάς. Ο Κεράτιος Κόλπος ήταν φραγμένος με βαριά αλυσίδα που οι Τούρκοι αδυνατούσαν να σπάσουν. Μάλιστα, ο αυτοκρατορικός στόλος κέρδισε σε μια μικρή ναυμαχία που έγινε στις 20 Απριλίου.

Όμως, ο Μωάμεθ Β΄, κατόρθωσε να περάσει πολλά πλοία από την στεριά μέσα στον Κεράτιο Κόλπο και έτσι η πρωτεύουσα βομβαρδιζόταν και από την ξηρά και από την θάλασσα. Ύστερα από επιθέσεις επτά εβδομάδων, τα τείχη της πόλης εμφάνιζαν τα πρώτα σοβαρά ρήγματα.
Ο σουλτάνος αποφάσισε να εξαπολύσει την τελική επίθεση στις 29 Μαΐου. Την παραμονή το βράδυ, οι χριστιανοί, Έλληνες και Λατίνοι, τελούσαν την τελευταία λειτουργία στην Αγία Σοφία. Μετά το τέλος της, οι πολεμιστές γύρισαν στις θέσεις τους. Ο αυτοκράτορας ως αργά τη νύχτα επιθεωρούσε τις αμυντικές γραμμές. Η μεγάλη επίθεση των Τούρκων ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες. Η μάχη ήταν άνιση. Ύστερα από σκληρό αγώνα, οι Γενίτσαροι κατόρθωσαν να ανεβούν στο τείχος. Ο Ιουστινιάνη πληγώθηκε θανάσιμα και απομακρύνθηκε. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ αγωνίστηκε ως το τέλος και μέσα στην μάχη τον βρήκε ο θάνατος. Η λεηλασία που ακολούθησε κράτησε τρεις μέρες και τρεις νύκτες, όπως άλλωστε είχε υποσχεθεί ο Μωάμεθ Β΄ στους στρατιώτες του για να τονώσει το ηθικό τους, όταν προετοίμαζε την μεγάλη επίθεση. Καταστράφηκαν πολύτιμα αντικείμενα, όπως καλλιτεχνικοί θησαυροί, χειρόγραφα και εικόνες.

Ο Μωάμεθ Β΄ εισήλθε θριαμβευτικά στην πόλη 30 Μαΐου 1453 στις οκτώ το πρωί. Η αυτοκρατορία δεν υπήρχε πια.

Πηγές

1. Γ. Οστρογκόρσκυ,Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, τόμος τρίτος,σελ.254-277. Ιστορικές εκδόσεις Στεφ. Δ. Βασιλόπουλος
2. Κάρολος Ντηλ, Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τόμος πρώτος,σελ.93-101. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία