Σχετικά με άλλα θέματα της ΕΕ
Τα οφέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Πώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η ΕΕ ωφελούν τους Ευρωπαίους; Μάθετε περισσότερα στα επεξηγηματικά βίντεο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
© European Union, European Parliament
Πώς λειτουργεί η ΕΕ;
Πώς λειτουργούν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η ΕΕ; Μάθετε περισσότερα στα επεξηγηματικά βίντεο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Quiz: Πόσα γνωρίζετε για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι βασική αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πατήστε πάνω στην εικόνα και ανακαλύψτε πόσα γνωρίζετε για αυτά.
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2020
Βραβείο Ζαχάρωφ
Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1988 στον Nelson Mandela και τον Anatoli Marchenko και αποτελεί την υπέρτατη αναγνώριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για δράσεις στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Τιμά άτομα, ομάδες και οργανώσεις που έχουν συμβάλει με ξεχωριστό τρόπο στην προστασία της ελευθερίας της σκέψης.
Μέσω του βραβείου και του συναφούς δικτύου, η ΕΕ στηρίζει τους βραβευθέντες προκειμένου να τους ενισχύσει και να τους ενδυναμώσει, ώστε να συνεχίσουν τους αγώνες τους. Το βραβείο έχει μέχρι στιγμής απονεμηθεί σε αντιφρονούντες, πολιτικούς ηγέτες, δημοσιογράφους, δικηγόρους, ακτιβιστές από την κοινωνία των πολιτών, συγγραφείς, μητέρες, συζύγους, ηγέτες μειονοτήτων, μια αντιτρομοκρατική ομάδα, ακτιβιστές για την ειρήνη, έναν ακτιβιστή για τον αγώνα κατά των βασανιστηρίων, έναν γελοιογράφο, επί μακρόν φυλακισμένους αντιρρησίες συνείδησης, έναν κινηματογραφιστή, στον ΟΗΕ ως φορέα, ακόμα και σε ένα παιδί που πραγματοποίησε εκστρατεία για το δικαίωμα στην εκπαίδευση. Το βραβείο προωθεί ιδίως την ελευθερία της έκφρασης, την προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, την ανάπτυξη της δημοκρατίας και την εφαρμογή του κράτους δικαίου. Αρκετοί βραβευθέντες, μεταξύ των οποίων οι Nelson Mandela, Malala Yousafzai, Denis Mukwege και Nadia Murad, βραβεύτηκαν στη συνέχεια με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απονέμει το Βραβείο Ζαχάρωφ με χρηματικό έπαθλο 50.000 ευρώ σε πανηγυρική συνεδρίαση στο Στρασβούργο προς τα τέλη κάθε έτους. Κάθε πολιτική ομάδα του Κοινοβουλίου καθώς και οι επιμέρους βουλευτές μπορούν να προτείνουν υποψηφίους (για κάθε υποψήφιο απαιτείται η στήριξη τουλάχιστον 40 βουλευτών). Οι υποψήφιοι παρουσιάζονται σε κοινή συνεδρίαση των επιτροπών Εξωτερικών Υποθέσεων και Ανάπτυξης και της υποεπιτροπής Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, των οποίων τα μέλη σε πλήρη σύνθεση ψηφίζουν τους τρεις επικρατέστερους υποψηφίους. Ο τελικός νικητής (ή νικητές) του Βραβείου Ζαχάρωφ επιλέγεται από τη διάσκεψη των Προέδρων, ένα σώμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επικεφαλής του οποίου είναι ο πρόεδρος και περιλαμβάνει τους προέδρους όλων των πολιτικών ομάδων που αντιπροσωπεύονται στο Κοινοβούλιο, έτσι ώστε η επιλογή του βραβευόμενου να είναι πραγματικά ευρωπαϊκή.
Διαβάστε περισσότερα για το Βραβείο Ζαχάρωφ πατώντας ΕΔΩ
© European Union
Αντρέι Ντιμίτριεβιτς Ζαχάρωφ (1921 – 1989)
Ο Ρώσος φυσικός Αντρέι Ντιμίτριεβιτς Ζαχάρωφ (1921- 14 Δεκεμβρίου 1989), που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1975, έγινε αρχικά γνωστός ως ο εφευρέτης της σοβιετικής υδρογονοβόμβας.
Ανησυχώντας για τις επιπτώσεις που είχε το έργο του στο μέλλον της ανθρωπότητας, προσπάθησε να ευαισθητοποιήσει σχετικά με τους κινδύνους του ανταγωνισμού όσον αφορά την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Οι προσπάθειές του στέφθηκαν από μερική επιτυχία με την υπογραφή της Συνθήκης για την απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών, το 1963.
Στην ΕΣΣΔ ο Ζαχάρωφ θεωρούνταν αντιφρονών με ανατρεπτικές ιδέες. Το 1970 συγκρότησε επιτροπή για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θυμάτων πολιτικών διώξεων. Παρά τις όλο και μεγαλύτερες πιέσεις που δεχόταν από την κυβέρνηση, ο Ζαχάρωφ όχι μόνο αγωνίστηκε για την απελευθέρωση αντιφρονούντων στη χώρα του, αλλά έγινε και ένας από τους πιο γενναίους επικριτές του καθεστώτος, προσωποποιώντας τη σταυροφορία κατά της στέρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ως ένδειξη αναγώρισης των αγώνων του, βραβεύθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1975.
Ο Αντρέι Ζαχάρωφ εξορίστηκε στο Γκόρκι από τις σοβιετικές αρχές, προκειμένου να περιορισθούν οι επαφές του με ξένους. Κατά την παραμονή του εκεί, πληροφορήθηκε την πρόθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να θεσπίσει βραβείο για την ελευθερία της σκέψης το οποίο θα φέρει το όνομά του. Το 1987 έστειλε μήνυμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο από τον τόπο εξορίας του, δίνοντας την άδειά του να δοθεί το όνομά του στο βραβείο και εκφράζοντας τη μεγάλη του συγκίνηση. Θεώρησε δικαίως το βραβείο ως μια ενθάρρυνση όλων όσοι, όπως εκείνος, είχαν ταχθεί στον αγώνα προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το βραβείο που φέρει το όνομά του ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα, ακόμα και τα σύνορα των απολυταρχικών καθεστώτων, ώστε να τιμώνται οι ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι αντιφρονούντες σε ολόκληρο τον κόσμο.
© European Union, European Parliament
Ο λαβύρινθος των πληροφοριών της OLAF (15+)
Βοήθεια! Ο απατεώνας έχει συγκεντρώσει τις κυβερνήσεις της ΕΕ στον λαβύρινθο των πληροφοριών και πρόκειται να τους πουλήσει εμβόλια κατά της νόσου COVID-19, τα οποία όμως δεν υπάρχουν. Υπό την καθοδήγηση ενός αναλυτή πληροφοριών της OLAF (της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης), εσείς (ο πράκτορας O), πρέπει να πλοηγηθείτε στον λαβύρινθο, να ξεγελάσετε τα τρολ της παραπληροφόρησης και να συλλάβετε τον απατεώνα. Έχετε τα απαιτούμενα προσόντα; Γρήγορα, ο χρόνος τρέχει!
Η OLAF (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης) διερευνά περιπτώσεις απάτης εις βάρος του προϋπολογισμού της ΕΕ, διαφθοράς και σοβαρών παραπτωμάτων στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Χαράσσει επίσης την πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης.
© European Union
Ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης
Τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης αποτελούν βασικό πυλώνα κάθε δημοκρατίας και είναι απαραίτητα για μια υγιή οικονομία της αγοράς. Σε παγκόσμια κλίμακα, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προπύργιο για τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης, αποτελώντας πρότυπο δημοκρατικής ηπείρου. Ωστόσο, υπάρχουν ολοένα και πιο ανησυχητικές τάσεις.
Με βάση τις προσπάθειες του παρελθόντος, η Επιτροπή έλαβε σειρά μέτρων για την προστασία της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ, πέραν της ενίσχυσης της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών. Αυτό κορυφώθηκε με την ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 7 Μαΐου 2024. Οι περισσότερες από τις διατάξεις της τέθηκαν σε εφαρμογή στις 8 Αυγούστου 2025.
Νέοι κανόνες για την προστασία της πολυφωνίας και της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης
Η ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης ορίζει ένα νέο σύνολο κανόνων για την προστασία της πολυφωνίας και της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ. Οι εν λόγω κανόνες διασφαλίζουν ότι τα μέσα ενημέρωσης —δημόσια και ιδιωτικά— θα μπορούν να λειτουργούν ευκολότερα σε διασυνοριακό επίπεδο στην εσωτερική αγορά της ΕΕ, χωρίς αθέμιτες πιέσεις και λαμβανομένου υπόψη του ψηφιακού μετασχηματισμού του χώρου των μέσων ενημέρωσης.
Μεταξύ άλλων, η ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης:
- προστατεύει τη συντακτική ανεξαρτησία
- προστατεύει τις δημοσιογραφικές πηγές, μεταξύ άλλων από τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού
- διασφαλίζει την ανεξάρτητη λειτουργία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης
- ενισχύει τη διαφάνεια όσον αφορά την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης
- προστατεύει τα μέσα ενημέρωσης έναντι αδικαιολόγητης αφαίρεσης διαδικτυακού περιεχομένου από πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες
- καθιερώνει το δικαίωμα προσαρμογής της προσφοράς μέσων ενημέρωσης σε συσκευές και διεπαφές
- ενισχύει τη διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση για τους παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης και τις διαδικτυακές πλατφόρμες
- διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη αξιολογούν τις επιπτώσεις των βασικών συγκεντρώσεων της αγοράς μέσων ενημέρωσης στην πολυφωνία και τη συντακτική ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης
- ενισχύει τη διαφάνεια στη μέτρηση κοινού για τους παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης και τους διαφημιζόμενους
Τον Φεβρουάριο του 2025 συστάθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί ένα νέο ανεξάρτητο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης, το οποίο απαρτίζεται από εκπροσώπους των εθνικών αρχών ή φορέων μέσων ενημέρωσης και επικουρείται από γραμματεία της Επιτροπής. Το συμβούλιο προωθεί, μεταξύ άλλων, την αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ για τα μέσα ενημέρωσης. Αντικαταστέστησε την ομάδα των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ERGA) που συστάθηκε βάσει της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων.
Ποια είναι τα οφέλη της ευρωπαϊκής πράξης για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης για τους δημοσιογράφους και άλλους επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης;
Υπάρχει μεγαλύτερη προστασία από αδικαιολόγητες παρεμβάσεις όσον αφορά τις συντακτικές αποφάσεις και, στην περίπτωση των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, οι δημοσιογράφοι έχουν διαβεβαιώσεις ότι ο εργοδότης τους διαθέτει επαρκή, βιώσιμη και προβλέψιμη χρηματοδότηση για μελλοντικές δραστηριότητες, σύμφωνα με την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας που τους έχει ανατεθεί.
Η πράξη παρέχει επίσης ισχυρές διασφαλίσεις για το απόρρητο των δημοσιογραφικών πηγών και επικοινωνιών, μεταξύ άλλων σε σχέση με τη χρήση λογισμικού παρεμβατικής παρακολούθησης σε βάρος μέσων ενημέρωσης, δημοσιογράφων και όσων έχουν τακτικές ή επαγγελματικές σχέσεις με μέσα ενημέρωσης ή δημοσιογράφους.
Στήριξη της ΕΕ για δωρεάν μέσα ενημέρωσης
Υπάρχουν επίσης διάφοροι τρόποι με τους οποίους η ΕΕ στηρίζει την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, μεταξύ άλλων με τους εξής τρόπους:
- δημιουργία συμβουλίων Τύπου και μέσων ενημέρωσης που ενισχύουν τη θέση των συμβουλίων Τύπου και μέσων ενημέρωσης σε ένα συγκλίνον περιβάλλον μέσων ενημέρωσης (προϋπολογισμός: 0,9 εκατ. ευρώ)
- εφαρμογή συστήματος παρακολούθησης της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης για την παροχή βάσης δεδομένων ανά χώρα, η οποία θα περιέχει πληροφορίες σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης (προϋπολογισμός: 0,5 εκατ. ευρώ)
- παροχή επιχορηγήσεων για τη στήριξη της καινοτομίας των τοπικών και περιφερειακών μέσων ενημέρωσης και την ενίσχυση της πολυφωνίας (προϋπολογισμός: 2 εκατ. ευρώ)
- ύπαρξη μηχανισμού ταχείας αντίδρασης για την παροχή πρακτικής βοήθειας για την προστασία των δημοσιογράφων που απειλούνται (προϋπολογισμός: 3,1 εκατ. ευρώ)
- εφαρμογή παρατηρητηρίου για την πολυφωνία στα μέσα ενημέρωσης για τον εντοπισμό πιθανών κινδύνων για την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης (προϋπολογισμός: 1,1 εκατ. ευρώ)
- στήριξη της αναχρηματοδότησης για τομείς των μέσων ενημέρωσης που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη δημοκρατία (όπως η τοπική και ερευνητική δημοσιογραφία, το δημόσιο συμφέρον και τα κοινοτικά μέσα ενημέρωσης) στο πλαίσιο των εταιρικών σχέσεων για τη δημοσιογραφία του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» (προϋπολογισμός: 5 εκατ. ευρώ)
- δημιουργία κόμβου ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης για τη στήριξη των υφιστάμενων και καθιερωμένων ανεξάρτητων ρωσικών και λευκορωσικών μέσων ενημέρωσης που εργάζονται στην ΕΕ (προϋπολογισμός: 2,9 εκατ. ευρώ)
- διοργάνωση ευρωπαϊκού φεστιβάλ δημοσιογραφίας και γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης (Προϋπολογισμός: 0,8 εκατ. ευρώ)
© European Union, European Commission
Ελευθερία και πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης ως πυλώνες της σύγχρονης δημοκρατίας και παράγοντες διευκόλυνσης του ελεύθερου και ανοικτού διαλόγου.
Η ελευθερία και η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης διασφαλίζουν τη ροή των πληροφοριών και διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη λογοδοσία της εξουσίας. Η Επιτροπή έχει εντείνει τις εργασίες της στον τομέα αυτό, θέτοντας την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης στο επίκεντρο των εκθέσεων της για το κράτος δικαίου και συνεχίζοντας να χρηματοδοτεί διάφορα έργα που αποφέρουν απτά αποτελέσματα. Η Επιτροπή έχει επίσης προγραμματίσει βασικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της εργασίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων και έχει εγκρίνει σχέδιο δράσης με στόχο την προώθηση ενός βιώσιμου οικοσυστήματος μέσων ενημέρωσης.
Οι δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σέβεται την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και να προασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης – η οποία περιλαμβάνει το δικαίωμα λήψης και μετάδοσης πληροφοριών χωρίς την παρέμβαση δημόσιων αρχών – κατοχυρώνονται στο άρθρο 11 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ , το οποίο αντικατοπτρίζει το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών.
Ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης (EMFA)
Η ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης (EMFA) τέθηκε σε εφαρμογή σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση τον Αύγουστοτου 2025. Βασίζεται στην αναθεωρημένη οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων. Η EMFA,η οποία προτάθηκε για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 2022, αποσκοπεί στην ενίσχυση της ακεραιότητας της εσωτερικής αγοράς και, ως εκ τούτου, στην προστασία της πολυφωνίας και της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ. Κατά την εκπόνηση της ευρωπαϊκής πράξης για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης πραγματοποιήθηκε πρόσκληση υποβολής στοιχείων και ανοικτή δημόσια διαβούλευση. Η EMFA έχει ως στόχο:
- Προστασία της συντακτικής ανεξαρτησίας, απαιτώντας από τα κράτη μέλη να σέβονται την αποτελεσματική συντακτική ελευθερία των παρόχων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης·
- Προστασία των δημοσιογραφικών πηγών, μεταξύ άλλων από τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού.
- Διασφάλιση της ανεξάρτητης λειτουργίας των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση επαρκών, βιώσιμων και προβλέψιμων οικονομικών πόρων και την προώθηση της διαφάνειας κατά τον διορισμό του επικεφαλής ή των μελών των διοικητικών συμβουλίων των δημόσιων μέσων ενημέρωσης·
- Διασφάλιση της διαφάνειας όσον αφορά την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης μέσω της γνωστοποίησης από τους παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης συγκεκριμένων πληροφοριών σχετικά με τους ίδιους (π.χ. νομικά ονόματα, στοιχεία επικοινωνίας, ιδιοκτησία)·
- Παροχή διασφαλίσεων κατά της αδικαιολόγητης αφαίρεσης από πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες (που ορίζονται βάσει της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες) περιεχομένου μέσων ενημέρωσης που παράγεται σύμφωνα με επαγγελματικά πρότυπα, αλλά θεωρείται ασύμβατο με τους όρους και τις προϋποθέσεις·
- Θέσπιση δικαιώματος προσαρμογής της προσφοράς μέσων ενημέρωσης σε συσκευές και διεπαφές, όπως συνδεδεμένες τηλεοράσεις, το οποίο θα επιτρέπει στους χρήστες να αλλάζουν τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις ώστε να αντικατοπτρίζουν τις δικές τους προτιμήσεις·
- να διασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη παρέχουν αξιολόγηση του αντικτύπου των βασικών συγκεντρώσεων της αγοράς μέσων ενημέρωσης στην πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και τη συντακτική ανεξαρτησία μέσω δοκιμών πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης·
- Διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας όσον αφορά τη μέτρηση του κοινού για τους παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης και τους διαφημιζόμενους, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος διογκωμένων ή μεροληπτικών δεδομένων κοινού·
- Θέσπιση απαιτήσεων διαφάνειας για την κατανομή της κρατικής διαφήμισης σε παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης και επιγραμμικές πλατφόρμες από δημόσιες αρχές και οντότητες·
- Εντατικοποίηση και επέκταση της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των ρυθμιστικών αρχών των μέσων ενημέρωσης, μεταξύ άλλων όσον αφορά μέτρα σχετικά με τις υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης από χώρες εκτός της Ένωσης.
Άλλη νομοθεσία και κράτος δικαίου
Οι στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού, κοινώς γνωστές ως «SLAPP», αποτελούν ιδιαίτερη μορφή παρενόχλησης που χρησιμοποιείται κυρίως κατά δημοσιογράφων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την πρόληψη ή την τιμωρία της αγόρευσης για θέματα δημόσιου συμφέροντος. Η οδηγία σχετικά με τις στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP) τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2024 παρέχοντας στα δικαστήρια και στους στόχους των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού τα εργαλεία για την καταπολέμηση προδήλως αβάσιμων ή καταχρηστικών δικαστικών διαδικασιών. Οι διασφαλίσεις εφαρμόζονται σε αστικές υποθέσεις με διασυνοριακές επιπτώσεις.
Η Επιτροπή ενέκρινε σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία. Θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη για τη βελτίωση της ασφάλειας των δημοσιογράφων. Θα παρέχει βιώσιμη χρηματοδότηση για έργα που επικεντρώνονται στη νομική και πρακτική βοήθεια σε δημοσιογράφους στην ΕΕ και αλλού. Τον Μάρτιο του 2021 ξεκίνησε διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ειδησεογραφικών Μέσων, με τα ενδιαφερόμενα μέρη να είναι σε θέση να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τη σύσταση για την προστασία, την ασφάλεια και την ενδυνάμωση των δημοσιογράφων και άλλων εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης που εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2021. Το σχέδιο προβλέπει επίσης την προώθηση της διαφανούς και δίκαιης κατανομής της κρατικής διαφήμισης, την προώθηση της πολυμορφίας των μέσων ενημέρωσης και την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης όσον αφορά την προβολή των υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων γενικού συμφέροντος.
Ο μηχανισμός για το κράτος δικαίου αφιερώνει ένα βασικό τμήμα στην ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, το οποίο εξετάζει τις ρυθμιστικές αρχές και τους φορείς των μέσων ενημέρωσης, τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης και των κυβερνητικών παρεμβάσεων, καθώς και το πλαίσιο για την προστασία των δημοσιογράφων. Η πρώτη έκθεση για το κράτος δικαίου, η οποία καλύπτει και τα 27 κράτη μέλη, δημοσιεύθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2020. Παρουσιάζει μια σύνθεση τόσο της κατάστασης του κράτους δικαίου στην ΕΕ όσο και μια αξιολόγηση της κατάστασης σε κάθε κράτος μέλος, εστιάζοντας σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: το δικαστικό σύστημα, το πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και άλλους θεσμικούς ελέγχους και ισορροπίες.
Το 2024, στην πέμπτη ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου επισημάνθηκε τόσο η πρόοδος όσο και οι συνεχιζόμενες προκλήσεις στο τοπίο των μέσων ενημέρωσης σε όλα τα κράτη μέλη. Η έκθεση αναγνώρισε τα συγκεκριμένα μέτρα που έλαβαν αρκετά κράτη μέλη για την ενίσχυση της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας των δημοσιογράφων, καθώς και την επέκταση των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων πολλών εθνικών ρυθμιστικών αρχών των μέσων ενημέρωσης. Παρά τις προόδους αυτές, η έκθεση εξέφρασε επίμονες ανησυχίες σχετικά με την ανεξάρτητη διακυβέρνηση και την οικονομική σταθερότητα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης, την πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα και τη δίκαιη διανομή της κρατικής διαφήμισης. Η Επιτροπή επανέλαβε τις συστάσεις της στους τομείς αυτούς, τονίζοντας την ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Η μεγάλη δύναμη που κατέχουν οι μεγαλύτερες επιγραμμικές πλατφόρμες δικαιολογεί την εξέταση ειδικών εκ των προτέρων κανόνων για τη διασφάλιση του ανταγωνισμού και των επιλογών των καταναλωτών στο διαδίκτυο. Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες βελτιώνει σημαντικά τους μηχανισμούς για την αφαίρεση παράνομου περιεχομένου και την αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των χρηστών στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας του λόγου.
Η αναθεωρημένη οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων ενισχύει τις νομικές διασφαλίσεις σε διάφορους τομείς που καλύπτονται από το Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα ενημέρωσης και συγκεκριμένα στον έλεγχο του επιγραμμικού περιεχομένου, στην ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών των μέσων ενημέρωσης, στη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης και στον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας. Η Επιτροπή παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τη διαδικασία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο.
Ο νομοθέτης της Ένωσης θέσπισε κανόνες για δικαιότερη αγορά με το άρθρο 17 της νέας οδηγίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι κανόνες αυτοί έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τους δικαιούχους να είναι σε καλύτερη θέση όσον αφορά ορισμένες επιγραμμικές πλατφόρμες κοινοχρησίας. Διασφαλίζουν ότι οι δικαιούχοι λαμβάνουν δικαιότερη αμοιβή για τη χρήση του περιεχομένου τους. Όσον αφορά το νέο δικαίωμα των εκδοτών Τύπου (άρθρο 15 της νέας οδηγίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας), αυτό θα προωθήσει την πληθυντική, ανεξάρτητη και ποιοτική δημοσιογραφία μέσω καλύτερης διαπραγματευτικής θέσης των εκδοτών Τύπου έναντι των παραγόντων της επιγραμμικής αγοράς.
Μέτρα χρηματοδότησης και στήριξης
Η ΕΕ χρηματοδοτεί διάφορα έργα που προωθούν ένα περιβάλλον ελεύθερων, ποικιλόμορφων και πλουραλιστικών μέσων ενημέρωσης και/ή αντιμετωπίζουν τις διαρθρωτικές προκλήσεις των τομέων των μέσων ενημέρωσης.
Η Επιτροπή πρότεινε επίσης μια σειρά μέτρων για τη στήριξη της οικονομίας και κάλεσε τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν στο έπακρο τα μέτρα αυτά για τη στήριξη του τομέα των μέσων ενημέρωσης.
- Ένα προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις τέθηκε γρήγορα σε εφαρμογή και επεκτάθηκε. Δημοσιεύθηκε επίσης ειδικό υπόδειγμα καθοδήγησης για τις κρατικές ενισχύσεις για την ψηφιοποίηση των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης, προκειμένου να βοηθηθούν τα κράτη μέλη στον σχεδιασμό των εθνικών τους σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.
- Η χρηματοδοτική στήριξη REACT-EU εστιάζει πρόσθετα ταμεία συνοχής στις ζωτικές προτεραιότητες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) ή στις δημιουργικές ΜΜΕ στον πολιτιστικό τομέα που αναγνωρίζονται ως προτεραιότητα. Τα ταμεία αυτά περιλαμβάνουν επιδοτήσεις απασχόλησης, συστήματα βραχυπρόθεσμης εργασίας και ρευστότητα και φερεγγυότητα για τις ΜΜΕ.
- Η προσωρινή στήριξη για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) είναι ένα μέσο που διαθέτουν τα κράτη μέλη για την καταπολέμηση των δυσμενών οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της πανδημίας COVID-19.
- Τα υφιστάμενα εργαλεία έχουν προσαρμοστεί, συμπεριλαμβανομένης μεγαλύτερης ευελιξίας στην υλοποίηση των υποστηριζόμενων έργων. Για παράδειγμα, ο υφιστάμενος μηχανισμός εγγυήσεων για τις ΜΜΕ στον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα συμπεριλαμβανομένων των μέσων ενημέρωσης, επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στις αποπληρωμές δανείων και διευκολύνει τον δανεισμό παρέχοντας μεγαλύτερη ασφάλεια στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
- Η Επιτροπή ενέκρινε σχέδιο δράσης για τη στήριξη της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού του τομέα των μέσων ενημέρωσης και των οπτικοακουστικών μέσων. Οι τομείς αυτοί, οι οποίοι επλήγησαν ιδιαίτερα από την κρίση του κορονοϊού, είναι απαραίτητοι για τη δημοκρατία, την πολιτιστική πολυμορφία και την ψηφιακή αυτονομία της Ευρώπης. Το σχέδιο δράσης επικεντρώνεται σε 3 τομείς δραστηριότητας και 10 συγκεκριμένες δράσεις. Τα μέτρα αυτά θα βοηθήσουν τον τομέα των μέσων ενημέρωσης να ανακάμψει από την κρίση διευκολύνοντας και διευρύνοντας την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Θα βοηθήσουν επίσης τον τομέα των μέσων ενημέρωσης να μετασχηματιστεί, τονώνοντας τις επενδύσεις για την υιοθέτηση της διττής ψηφιακής και πράσινης μετάβασης, διασφαλίζοντας παράλληλα τη μελλοντική ανθεκτικότητα του τομέα. Τέλος, θα ενδυναμώσουν τους ευρωπαίους πολίτες και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε ΕΔΩ
© European Union, European Commission
Βραβείο Κοινού LUX
Από το 2007 το Κινηματογραφικό Βραβείο LUX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δημιουργεί γέφυρες σε ολόκληρη την Ευρώπη, αναδεικνύοντας ταινίες που αγγίζουν θέματα τα οποία βρίσκονται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού δημόσιου διαλόγου.
Τον Σεπτέμβριο του 2020 το κινηματογραφικό βραβείο LUX μετονομάστηκε σε Βραβείο Κοινού LUX. Πρόκειται για μια συνδιοργάνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις αίθουσες του δικτύου Europa Cinemas.
Το νέο βραβείο αποσκοπεί στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των πολιτών και των πολιτικών εκπροσώπων τους, προσκαλώντας το ευρωπαϊκό κοινό να συμμετάσχει στη μεγαλύτερη κριτική επιτροπή κινηματογραφικών ταινιών στην Ευρώπη και να ψηφίσει τις αγαπημένες ταινίες του. Στόχος είναι επίσης η προσέλκυση κοινού στους κινηματογράφους για την παρακολούθηση ευρωπαϊκών ταινιών που αποτελούν πηγή έμπνευσης και θα ενθαρρύνουν το κοινό να συμμετάσχει σε συζητήσεις για την Ευρώπη. Οι ταινίες που επιλέγονται αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση σχετικά με ορισμένα από τα κοινωνικά, πολιτικά και ιστορικά ζητήματα της Ευρώπης και αποτυπώνουν την ομορφιά και την πολυμορφία του ευρωπαϊκού κινηματογράφου.
Ο νικητής επιλέγεται από το κοινό και τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (σε ποσοστό 50 % από την κάθε ομάδα).
© Ευρωπαϊκή Ένωση, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
