Μια βιωματική δράση ιστορικής μνήμης, πολιτισμού και ενεργού πολιτειότητας
Με ιδιαίτερη συγκίνηση και σεβασμό πραγματοποιήθηκε στο σχολείο μας δράση αφιερωμένη στη 19 η Μαΐου, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, με στόχο την καλλιέργεια ιστορικής συνείδησης, ενσυναίσθησης, πολιτισμικού γραμματισμού και ενεργού πολιτειότητας. Η δράση σχεδιάστηκε σύμφωνα με τις αρχές της σύγχρονης παιδαγωγικής και των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών, δίνοντας έμφαση στη βιωματική μάθηση, τη διαθεματικότητα, την κριτική σκέψη, την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και τη σύνδεση της σχολικής γνώσης με την ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα. Οι μαθητές και οι μαθήτριες δεν υπήρξαν απλοί ακροατές μιας ιστορικής αφήγησης, αλλά ενεργοί συμμέτοχοι σε μια πολυεπίπεδη μαθησιακή εμπειρία, όπου η Ιστορία συνάντησε τη μνήμη, την τέχνη, τη μουσική και την προφορική μαρτυρία.Στο πλαίσιο της εισήγησης που παρουσιάστηκε από την εκπαιδευτικό κα Ελένη Ιωαννίδου, οι μαθητές και οι μαθήτριες προσέγγισαν τις έννοιες του Ποντιακού Ελληνισμού, του τόπου του Πόντου, της σημασίας του Εύξεινου Πόντου, τηςποντιακής διαλέκτου, των τραγουδιών και της λύρας, τα σύμβολα ενός λαού που, παρά τον ξεριζωμό, κατόρθωσε να διατηρήσει ζωντανή την ταυτότητα και την πολιτισμική του συνέχεια. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη λέξη «γενοκτονία», στην ετυμολογία και στο ιστορικό της βάρος, με τρόπο παιδαγωγικά κατάλληλο και προσαρμοσμένο στην ηλικία των παιδιών. Ο σχολικός χώρος μεταμορφώθηκε σε μια μικρή έκθεση αντικειμένων μνήμης και πολιτισμού. Οι μαθητές μας είχαν τη δυνατότητα να παρατηρήσουν από κοντά κειμήλια και αντικείμενα που το καθένα κουβαλά τη δική του σιωπηλή ιστορία: μια ιερή εικόνα περίπου 300 χρόνων, ένα χειροποίητο νυφικό πέπλο, ανδρική ποντιακή φορεσιά-τη ζίπκα, ένα κουμπούρι, καθημερινά εργαλεία όπως πριόνι και ξύλινο μέτρο, μια στάμνα νερού, τη ποντιακή λύρα-τον κεμεντζέ και τέλος ένα παραδοσιακό κόσμημα. Τα αντικείμενα αυτά δεν παρουσιάστηκαν ως απλά εκθέματα, αλλά ως αυθεντικό παιδαγωγικό υλικό, ως φορείς μνήμης, ταυτότητας και βιωμένης ιστορίας. Μέσα από αυτά, ήρθαν κοντά στην καθημερινή ζωή των Ποντίων: τη χαρά της οικογένειας, την αξιοπρέπεια της παράδοσης, τον αγώνα για προστασία, τον μόχθο της εργασίας, τη φιλοξενία, τη δύναμη της μουσικής και την ανάγκη των ανθρώπων να κρατούν ζωντανή την ομορφιά και την ταυτότητά τους ακόμη και μέσα στις δυσκολίες. Ιδιαίτερη παιδαγωγική και συναισθηματική αξία είχε η ζωντανή σύνδεση μέσω Webex, κατά την οποία οι μαθητές και οι μαθήτριες είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν με τον κ. Ιωάννη Μιχαηλίδη. Ο κ. Μιχαηλίδης, ως αυτήκοος μάρτυρας αφηγήσεων προσώπων που βίωσαν τα γεγονότα του ξεριζωμού κατά την περίοδο 1921–1926, απόγονος εκτοπισμένων Ποντίων από τα βάθη της ευρύτερης περιοχής της Τραπεζούντας, άνθρωπος με βαθιά ευαισθησία στα ζητήματα του ξεριζωμού και χαρισματικός αφηγητής οικογενειακών μνημών, μοιράστηκε μαζί μας πολύτιμες οικογενειακές και προφορικές μαρτυρίες, που έδωσαν ανθρώπινη φωνή στην Ιστορία και βοήθησε τα παιδιά να αντιληφθούν, ότι πίσω από τα ιστορικά γεγονότα υπάρχουν πρόσωπα, οικογένειες, βιώματα, μνήμες και προσωπικές διαδρομές ζωής. Η δράση πλαισιώθηκε μουσικά από τους: Ιωσηφίδη Σάββα στη λύρα, Δεμερτζίδη Νίκο στο τραγούδι και νταούλι, Λαζαρίδη Λάζαρο στο νταούλι, Λαζαρίδη Χαράλαμπο στη λύρα και Αλκιβιάδη Ευγενιάδη στη λύρα, μαθητές του Μουσικού Σχολείου Αμυνταίου, οι οποίοι, υπό την καθοδήγηση του υπεύθυνου εκπαιδευτικού κ. Μιχαηλίδη Σταύρου, παρουσίασαν ποντιακή μουσική, αναδεικνύοντας τη λύρα και το τραγούδι ως φορείς μνήμης, συγκίνησης και πολιτισμικής συνέχειας, μιας γέφυρας ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, επιτρέποντας στα παιδιά να βιώσουν τον ποντιακό πολιτισμό όχι μόνο γνωστικά, αλλά και συναισθηματικά, αισθητικά, σωματικά και συλλογικά. Ακούσαμε τα τραγούδια το “Ανθεί και φέρει κι’ άλλο” και “Αητέντ’ σ επεριπέτανεν” και χορέψαμε τους ποντιακούς χορούς “Κότσαρι”, “Ομάλ” και “Πατούλα”, τους οποίους είχαν διδαχθεί στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής από τον γυμναστή του σχολείου κ. Δάφκα Στέφανο.
Μέσα από την παρουσίαση, την έκθεση αντικειμένων, τη ζωντανή μαρτυρία, τη μουσική και τον διάλογο, τα παιδιά του σχολείου μας προσέγγισαν τη Γενοκτονία των Ποντίων με σεβασμό, ευαισθησία και ιστορική υπευθυνότητα. Κατανόησαν ότι η μνήμη δεν αποτελεί αφορμή μίσους, αλλά πράξη σεβασμού, ιστορικής εγρήγορσης και ηθικής ευθύνης, καλλιεργώντας παράλληλα τις δεξιότητες του 21ου αιώνα, όπως η κριτική σκέψη, η επικοινωνία, η ενεργός ακρόαση, η ενσυναίσθηση, η πολιτισμική επίγνωση και η υπεύθυνη πολιτειότητα.
Η δράση άφησε στους μαθητές και στις μαθήτριες πολύτιμα μαθησιακά και παιδαγωγικά οφέλη, καθώς συνέδεσε το παρελθόν με το παρόν και τη σχολική γνώση με την πραγματική ζωή και έδωσε το μήνυμα ότι η Ιστορία δεν είναι μόνο γεγονότα και ημερομηνίες, αλλά ανθρώπινες ζωές, μνήμες, φωνές και συναισθήματα. Και μέσα σε όλη αυτή τη συγκίνηση, δεν έλειψε η παιδική ματιά: η απορία, το χαμόγελο, η αυθόρμητη ερώτηση, ο θαυμασμός μπροστά στη λύρα, στη φορεσιά και στα παλιά αντικείμενα.
Γιατί η μνήμη, όταν περνά μέσα από τα μάτια των παιδιών, γίνεται όχι μόνο γνώση,
αλλά και φως, ελπίδα και υπόσχεση για έναν πιο ανθρώπινο κόσμο.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με το διαχρονικό μήνυμα:
«Θυμάμαι. Σέβομαι. Δεν ξεχνώ.»
Με εκτίμηση
Η εκπαιδευτικός Ελένη Ιωαννίδου
