Η αξία του Παιδικού Βιβλίου

  Πολύ συχνά ακούγεται η φράση «Βιάζομαι, δεν έχω χρόνο να διαβάσω». Και αυτό γιατί λέγεται ότι ζούμε στην εποχή της πληροφορίας, της ταχύτητας και της βιασύνης. Τα παιδιά έρχονται στο σχολείο και επιστρέφοντας διαβάζουν τα μαθήματα της επόμενης ημέρας, κάνουν εξωσχολικές δραστηριότητες, πηγαίνουν σε φροντιστήρια εκπαίδευσης ή και σε κέντρα εκμάθησης ξένων γλωσσών. Όλα απαραίτητα, αλλά πού να βρεθεί λίγος χρόνος για χαλάρωση, ηρεμία και ξεγνοιασιά;

  Στη σημερινή εποχή που η υπερφόρτωση τους με δραστηριότητες και εξωσχολικές ενασχολήσεις παίρνει τερατώδη μορφή, το παιδικό βιβλίο αποτελεί ίσως τη μόνη σωτηρία στο χάος με το οποίο έρχονται καθημερινά αντιμέτωπα. Είναι αυτό το στάδιο κατά το οποίο η ανάγνωση περνάει σε άλλη φάση, με διαφορετικές συνθήκες και άλλα σταθμά, καθώς πλέον το παιδί διαβάζει μόνο του.

Καθιέρωση Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου

  Η μεγάλη σημασία των παιδικών βιβλίων διαφαίνεται στο γεγονός ότι η Διεθνής Οργάνωση Βιβλίων για την Νεότητα (IBBY) το 1966 καθιέρωσε την 2 Απριλίου ως την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου. Η ημέρα αυτή συμπίπτει με την ημέρα γενεθλίων του μεγάλου Δανού λογοτέχνη και συγγραφέα παραμυθιών Hans Christian Andersen (2 Απριλίου 1805), με σκοπό να εμπνεύσει στα παιδιά την αγάπη για το διάβασμα, να τονίσει την αξία της ανάγνωσης και να ενθαρρύνει την συνεργασία για την ανάπτυξη και την διάδοση της λογοτεχνίας σε παιδιά, νέους και ενήλικες.

Τι προσφέρει όμως η ανάγνωση ενός βιβλίου στα παιδιά;

  Η ανάγνωση βιβλίων είναι χρήσιμη καθώς τα παιδικά βιβλία αποτυπώνουν σημαντικές θεματολογίες για τον ψυχισμό ενός παιδιού. Στη συνέχεια, το παιδί τις επεξεργάζεται και προσπαθεί να ερμηνεύσει διάφορους συμβολισμούς ενισχύοντας την κριτική του σκέψη. Πιο συγκεκριμένα, τα εφόδια που αποκτά το παιδί από τα βιβλία είναι τα ακόλουθα:

Χαλάρωση, Ηρεμία

  Η ανάγνωση βιβλίων πριν από το βραδινό ύπνο είναι χρήσιμη για χαλάρωση, γιατί επιτρέπει στα παιδιά να ξεχνούν τα άγχη και την δυσφορία της ημέρας και να «χαθούν» για λίγο στην φαντασία, να «βυθιστούν στα ήρεμα βάθη» ενός βιβλίου. Αυτά που βοηθούν στην ηρεμία είναι η εξοικείωση μιας πολύ αγαπημένης ιστορίας, ο ρυθμός και η επανάληψη σε ένα βιβλίο, καθώς και η αίσθηση της ασφάλειας που νιώθει το παιδί όταν βρίσκεται στον ίδιο χώρο με το αγαπημένο του πρόσωπο να του διαβάζει την ιστορία του βιβλίου.

Ανάπτυξη και Ωρίμανση

  Με την ανάγνωση τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν από νεαρή ηλικία την αγάπη και το πάθος για την λογοτεχνία. Οι ιστορίες στα παιδικά βιβλία διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη, στην ωρίμανση και στην μελλοντική τους επιτυχία. Τα βοηθούν να διαμορφώσουν την δική τους εκτίμηση για τον κόσμο, να αναπτύξουν την συναισθηματική τους νοημοσύνη και δημιουργικότητα και, τέλος, να καλλιεργήσουν την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους και των κοινωνικών τους δεξιοτήτων.

Αυτοπεποίθηση

  Η ανάγνωση αυξάνει το επίπεδο εμπιστοσύνης στον εαυτό. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που ξέρουν να διαβάζουν καλά έχουν υψηλότερα ποσοστά αυτοπεποίθησης. Αυτό τα ωφελεί ιδιαίτερα στο σχολείο, καθώς αισθάνονται σίγουρα για τον εαυτό τους με αποτέλεσμα να επιθυμούν περισσότερο να συμμετέχουν σε κοινωνικές δραστηριότητες. Επιπλέον, η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση διαμορφώνεται όταν το άτομο γνωρίζει ποια είναι η θέση του μέσα στον κόσμο, ποιος είναι και τί ακριβώς κάνει. Οι ιστορίες στα βιβλία μέσα από τους χαρακτήρες βοηθούν τα παιδιά να γνωρίσουν τον κόσμο γύρω τους να αντλήσουν πληροφορίες, να αποκτήσουν αντίληψη και να οικοδομήσουν ένα στέρεο έδαφος έχοντας ανοιχτούς ορίζοντες για να βρουν και εκείνα τον δικό τους δρόμο.

Διαχείριση Συναισθημάτων

 Η ανάγνωση ιστοριών που περιέχουν συναισθήματα μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να καταλάβουν και να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά τους. Αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν κι άλλοι που αισθάνονται με τον ίδιο τρόπο και δεν είναι μόνα τους. Τα μαθαίνει ότι τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και πρέπει να εκφράζονται. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να έχουν κάποια ιδέα για το πώς αισθάνεται ένα παιδί για κάποιες καταστάσεις παρακολουθώντας τις απαντήσεις τους στα συναισθήματα των χαρακτήρων. Για παράδειγμα, πώς το παιδί αποκρίνεται στο χαρακτήρα της ιστορίας που αισθάνεται λυπημένος ή φοβισμένος;

Ανάπτυξη της Φαντασίας

Τα βιβλία συμβάλλουν στην ανάπτυξη της φαντασίας του παιδιού εισάγοντας νέες ιδέες για τον κόσμο, για διαφορετικά χρονικά σημεία και επινοημένους χαρακτήρες. Τα ενθαρρύνει να συνειδητοποιήσουν ότι μπορούν και πρέπει να φανταστούν οτιδήποτε θέλουν.

Γνωστικές Δεξιότητες και Μάθηση

Η ανάγνωση ενισχύει τις γνωστικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την επιτυχία τους στο σχολικό περιβάλλον. Οι ιστορίες είναι ένας πολύ καλός τρόπος για την εισαγωγή νέων λέξεων στην γλώσσα. Τα παιδιά μπορούν να μάθουν για έννοιες, όπως το σχήμα, το μέγεθος, ο χώρος και το χρώμα, τους αριθμούς και τα ονόματα αντικειμένων. Μπορούν να τα διδάξουν καθημερινά καθήκοντα, όπως πώς να βουρτσίζουν τα δόντια τους, να φροντίζουν τα ζώα, να καθαρίζουν, να τακτοποιούν και να προετοιμάζουν το μεσημεριανό φαγητό ή το δείπνο.

Είναι, επίσης, χρήσιμες για τη διδασκαλία πιο περίπλοκων ιδεών, όπως η σημασία του μοιράσματος, την συμπόνια για τους άλλους, την αποδοχή και την διαφορετικότητα στον κόσμο. Μπορούν να είναι χρήσιμες όταν γίνεται προσπάθεια να εξηγηθούν τραυματικά γεγονότα, όπως διαζύγια γονέων και πένθος.

Βιβλιογραφία
Παπαγεωργίου, Αι. (2006). Η λογοτεχνία στη ζωή των παιδιών. Ηλεκτρονικό Περιοδικό: Λέξημα.
Παπαδάτος Σ. Γ. (2009). Παιδικό Βιβλίο και Φιλαναγνωσία. Αθήνα, Πατάκης.