Το Άγιο ΄0ρος είναι η κιβωτός της Ορθοδοξίας.
Καταλαμβάνει ολόκληρη την χερσόνησο του Άθω, στην Χαλκιδική. Η χερσόνησος του Άθω είναι η ανατολικότερη και ορεινότερη των τριών χερσονήσων της Χαλκιδικής. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία έγινε Γιγαντομαχία μεταξύ των Γιγάντων και των Θεών του Ολύμπου. Ηγέτης των πρώτων ήταν ο Άθως ο οποίος πέταξε ένα τεράστιο βράχο για να χτυπήσει τον Ποσειδώνα ,αστόχησε όμως και έπεσε στην θάλασσα δημιουργώντας το Όρος που πήρε το όνομα του.
Τι είναι το Άγιο Όρος
Το Άγιο Όρος έχει μήκος 50 χιλιόμετρα και πλάτος στο φαρδύτερο σημείο του12 χιλιόμετρα .Ασκούνται 1200 μοναχοί. Το εντυπωσιακό της χερσονήσου είναι ότι ξεκινάει από ύψη 100-120 μέτρα στα χερσαία σύνορα με την Ουρανούπολη, ξαφνικά καταλήγει σε κώνο, υψηλό ουρανογείτονα, όπως λένε, που εκτινάσσεται από την θάλασσα σαν παγόβουνο, που είναι πολύ επιβλητικό.
Στην αρχαιότητα ήταν κατοικημένη περιοχή.Εκεί που είναι σήμερα η Μονή Βατοπεδίου, ήταν ιερό που έρχονταν οι Εστιάδες Παρθένες από όλο το πανελλήνιο και αφού διδάσκονταν, επέστρεφαν στον τόπο τους για να υπηρετήσουν στους κατά τόπους ναούς.
‘Ίσχυε από τότε το άβατο, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση και ο άνδρας που θα τολμούσε να παραβιάσει τα όρια του ιερού ,τιμωρούνταν με θάνατο. Το άβατο σήμερα στο Άγιο Όρος, είναι στην πραγματικότητα ένας κανόνας που ίσχυε ανέκαθεν στα μοναστήρια.Άβατο υπήρχε και στα Μετέωρα και καταργήθηκε το 1960.Υπήρχαν στιγμές που ανεστάλη το άβατο και στο Άγιο Όρος. Αυτό έγινε το1821-1822.Όταν ο Τούρκικος στρατός έπνιξε στο αίμα την Ελληνική Επανάσταση, οι ίδιοι οι μοναχοί ανέστειλαν το άβατο και έδωσαν καταφύγιο στα γυναικόπαιδα, για να γλιτώσουν την ζωή τους.
Η ονομασία Άγιο Όρος είναι μια τυχαία ονομασία;
Η ονομασία Άγιο Όρος για την έκταση της μοναστικής πολιτείας ,είναι μεταγενέστερη. Είναι στο τυπικό του Αυτοκράτορα Κων\νου του Μονομάχου το 1045.Θα μπορούσε να πει κανείς ,ότι όπως το Σινά είναι Θεοβάδιστο,το Άγιο Όρος είναι ο κλήρος της Υπεραγίας Θεοτόκου και γι’αυτό αποκαλείται το Περιβόλι της Παναγίας. Υπάρχει η άποψη ότι σε ένα ταξίδι της Παναγίας στην Κύπρο για να επισκεφτεί τον Άγιο Λάζαρο,μια φουρτούνα παρέσυρε το καΐκι και το έφερε στο Άγιο Όρος. Αποβιβάστηκε στην αμμουδιά ,εκεί που είναι σήμερα η Μονή Ιβήρων.
Το Άγιο Όρος αποτελείται από 20 ιερές μονές και άλλα μοναστικά ιδρύματα ,όπως σκήτες ,κελί, ερημητήρια. Πρωτεύουσα είναι οι Καρυές. Η είσοδος γίνεται ακτοπλοϊκά από το λιμάνι της Δάφνης προς την Ουρανούπολη.
Η Αθωνική μοναστική ζωή ξεκινά το 843 με την άφιξη στον Άθωνα 2 μεγάλων προσωπικοτήτων. Πρώτος ησυχαστής αναφέρεται ο Όσιος Πέτρος ο Αθωνίτης. Ιδιαίτερη μορφή ήταν ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης. Οι πρώτοι ερημίτες μοναχοί εγκαταστάθηκαν στην αρχή της χερσονήσου, όπου το έδαφος ήταν ομαλό. Οι επιδρομές των Σαρακηνών πειρατών ,στάθηκαν αιτία να ,μεταφερθούν σε εντελώς απρόσιτες περιοχές.
Η ιστορία του Άγιου Όρους και του Αθωνικού μοναχισμού, δεν ξεκινά όταν χτίστηκαν τα μεγάλα μοναστήρια, όπως αυτό της Μεγίστης Λαύρας. Η παρουσία μοναχών αρχίζει πολύ νωρίτερα, γύρω στα 800,όπου εγκαθίστανται ασκητές σε έρημο και δύσκολο τόπο. Πρώτος ήταν ο Όσιος Πέτρος ο Αθωνίτης, ο οποίος ασκήτευσε σε μια σπηλιά ,εκεί που είναι σήμερα η Μονή της Αγίας Άννης. Αυτός θεωρείται ο προπάτορας του Αθωνικού μοναχισμού. Μετά το 950-960, εμφανίζεται στο Άγιο Όρος ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης .Γεννήθηκε στην Κων\πολη και έγινε μοναχός στο μοναστήρι του όρους Όλυμπος, Κυμινά, από όπου έφυγε κρυφά και πήγε στο Άγιο Όρος. Αρχικά μόνασε στις Καρυές και στην συνέχεια πήγε στην Μεγίστη Λαύρα. Την εποχή εκείνη οι Σαρακηνοί έκαναν επιδρομές από την Κρήτη στο Αιγαίο. Ο Νικηφόρος Φωκάς ανέλαβε να τους διώξει από την Κρήτη ,αλλά ήταν δύσκολο γιατί ήταν οργανωμένοι σε όλο το νησί. Ζήτησε βοήθεια από τα μεγάλα μοναστήρια της εποχής. Από το Άγιο Όρος πήγε ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, που τον βοήθησε. Επιστρέφοντας στο Άγιο Όρος ,πληροφορήθηκε ότι ο Νικηφόρος Φωκάς αναγορεύτηκε Αυτοκράτορας. Ο Άγιος Αθανάσιος πήγε και τον βρήκε στην Πόλη και ανέλαβε να χρηματοδοτήσει το χτίσιμο της Μονής της Μεγίστης Λαύρας. Εξέδωσε Σιγίλιο όπου η Μεγίστη Λαύρα ανακηρύσσονταν Αυτοκρατορικό Μοναστήρι και αυτοδιοίκητο. Από κει και πέρα αρχίζει η ανοδική πορεία για το Άγιο Όρος. Αυτή η «εισβολή»του Αγίου Αθανασίου με τον κοινοβιακό μοναχισμό , θορύβησε τους αναχωρητές , που θεωρούσαν ότι θα αλλοιώνονταν ο τρόπος της δικής τους άσκησης. Δημιουργήθηκε μια ένταση, μια αντίδραση και επενέβη ο Αυτοκράτορας ο Ιωάννης Τσιμισκής και συντάχθηκε το πρώτο τυπικό, ένα είδος καταστατικού για το Άγιο Όρος, το 973 σε συμφωνία αυτοκράτορα και μοναχών. Έτσι το Άγιο Όρος μέσα σε 100 χρόνια εξελίχθηκε σε Μεγάλο κέντρο διορθόδοξου Χριστιανισμού. Μετά την Μονή της Μεγίστης Λαύρας χτίστηκε το μοναστήρι των Ιβήρων και ακολούθησε η Μονή Βατοπεδίου.
Το καθολικό της Μεγίστης Λαύρας είναι μεγάλο και το πρώτο που κατασκευάστηκε. Θαυμάσιο είναι το Τέμπλο. Αρχικά οι ασκητές ζούσαν σε μικρά αυτόνομα κελιά , τις καλύβες με ή χωρίς ναό σε κοιλάδα και κάπου υπήρχε ένας μεγαλύτερος ναός όπου οι ασκητές συμπροσεύχονταν και συλλειτουργούσαν τις Κυριακές και τις μεγάλες γιορτές .Αυτό ήταν γνωστό ως Λαύρα .Η Μονή της Μεγίστης Λαύρας , στο όνομά της διασώζει αυτήν την παλιά μορφή μοναχισμού με το καινοτόμο του συμπαγούς κτίσματος . Γύρω της είχε πολλά καλύβια στα οποία έμεναν ασκητές και πήγαιναν στο μοναστήρι τις μεγάλες γιορτές και τις Κυριακές .
Η μεγαλύτερη και αρχαιότερη σκύτη είναι η σκύτη της Αγίας Άννας χτισμένη σε μία μεγάλη πλαγιά με πλούσια βλάστηση και άφθονα νερά από τον 17ο αιώνα .Εκεί υπάρχει το σκήνωμα της Αγίας Άννας που χαρίζει παιδιά σε άτεκνους , το αρχαιότερο λείψανο .
Στο Άγιο Όρος υπάρχουν οι μονές , τα κελιά που έχουν περιοχή που καλλιεργούν , οι σκήτες ένα σύμπλεγμα μικρών ησυχαστηρίων και τα εκτός σκήτης ησυχαστήρια και ξηροκάλυβα , τα οποία υπάγονται απευθείας στην Μεγίστη Λαύρα.
Φίλιππος Τσιουράκης, Β3
