Η ποσότητα νερού που υπάρχει στους ποταμούς και στις λίμνες αντιστοιχεί σε ένα πολύ μικρό μέρος (0,02%) της συνολικής ποσότητας νερού του πλανήτη μας. Η ποσότητα αυτή καλύπτει μόνο το 2% της επιφάνειας της Γης. Ωστόσο το γλυκό νερό είναι πολύ σημαντικό, γιατί αποτελεί πηγή ζωής για όλους τους οργανισμούς.
Ποτάμι είναι το ρεύμα γλυκού νερού που κινείται από τα ψηλότερα (πηγές) προς τα χαμηλότερα μέρη της επιφάνειας της Γης (πεδινά) και χύνεται στις θάλασσες (σχηματίζοντας Δέλτα).

Μερικά από τα μεγαλύτερα ποτάμια της Γης κατά σειρά μήκους είναι τα εξής:

Κάνε κλικ στην εικόνα για να δεις τον διαδραστικό χάρτη με τα μεγαλύτερα ποτάμια του κόσμου και πληροφορίες για το καθένα.

Από τους παραπάνω σπουδαιότερους ποταμούς της Γης θα πρέπει να σταθούμε σε δύο πολύ σημαντικούς: το Νείλο και τον Αμαζόνιο.

1. Ο Νείλος

Κάνε κλικ εδώ για να δεις μια ωραία εργασία μαθητών με πληροφορίες για το Νείλο.

Άκου και το τραγούδι “Νείλος”, στίχοι Εμμανουήλ Ζάχος, μουσική Νίκος Ξυδάκης, εκτέλεση Ελευθερία Αρβανιτάκη.

2. Ο Αμαζόνιος

Ένα βίντεο για τη ζωή στον Αμαζόνιο.

Και λίγο γέλιο…

Κάνε κλικ στην εικόνα και βρες τα μεγαλύτερα ποτάμια της Γης.

 Λίμνη είναι μια κοιλότητα (λεκάνη), τεχνητή ή φυσική, γεμάτη συνήθως γλυκό νερό.

Οι λίμνες της Γης καλύπτουν λιγότερο από το 2% της επιφάνειάς της. Οι περισσότερες περιέχουν γλυκό νερό. Mερικές είναι αλμυρές, όπως η Κασπία και η Νεκρά Θάλασσα, της οποίας μάλιστα το νερό είναι 7,7 φορές πιο αλμυρό από το θαλασσινό.

Οι μεγαλύτερες λίμνες της Γης είναι:

Κάνε κλικ στις παρακάτω εικόνες και παίξε με τις μεγαλύτερες λίμνες της Γης.

Μια μικρή επανάληψη…
Εντόπισε με τη βοήθεια του Google Earth τα μεγαλύτερα ποτάμια και τις μεγαλύτερες λίμνες της Γης.

Οι μεγαλύτερες οροσειρές της Γης είναι:

Κάνε κλικ στην εικόνα και εντόπισε τις μεγαλύτερες οροσειρές και πεδιάδες της Γης.

Κουίζ : Οι μεγάλες οροσειρές της Γης. Κάνε κλικ στην εικόνα και παίξε.

Στο βίντεο που ακολουθεί προβάλλονται αποσπάσματα από τη σειρά ντοκιμαντέρ του BBC “Planet Earth” (επεισόδιο “Mountains“). Η μουσική που ακούγεται είναι του Βαγγέλη Παπαθανασίου(“Ask the mountains” από το δίσκο Voices, 1995).

 Οι μεγάλες πεδιάδες διαμορφώθηκαν από την επίδραση εξωγενών δυνάμεων και είναι οι εξής:

Κάνε κλικ στην εικόνα και παίξε για να μάθεις που βρίσκονται οι μεγάλες πεδιάδες της Γης.

Το ανάγλυφο μιας περιοχής διευκολύνει ή εμποδίζει τις δραστηριότητες των ανθρώπων. Στα μεγάλα υψόμετρα η διαβίωση των ανθρώπων είναι δύσκολη, όπως και η κατασκευή οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου, ενώ αντίθετα στις πεδιάδες γίνεται πιο εύκολα η κάθε είδους δραστηριότητα του ανθρώπου( γεωργία, κτηνοτροφία, συγκοινωνία, εμπόριο κλπ)

Δεν είναι άλλωστε και περίεργο το ότι οι μεγάλοι πολιτισμοί της αρχαιότητας ως επί το πλείστον δημιουργήθηκαν σε πεδινές περιοχές.

• Στην Αφρική ο αιγυπτιακός πολιτισμός στηρίχθηκε οικονομικά στην αγροτική παραγωγή της εύφορης πεδιάδας του Νείλου ποταμού,
• στην Ευρώπη ο Μινωικός και ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός βασίστηκαν στο εμπόριο και τη ναυτιλία που τους εξασφάλιζε ο πλούσιος θαλάσσιος διαμελισμός της Ελλάδας, το ίδιο οΡωμαϊκός και Βυζαντινός ( Μεσόγειος θάλασσα)
• στη Μέση Ανατολή οι Βαβυλώνιοι και οι Ασσύριοι στηρίχθηκαν στις εύφορες πεδιάδες του Τίγρη και του Ευφράτη,
• στην Ανατολική Ασία οι αρχαίοι Κινέζοι αναπτύχθηκαν γύρω από τις πεδιάδες του Κίτρινου ποταμού και των μεγάλων οροπεδίων,
• στην κεντρική Αμερική οι Μάγιας και οι Αζτέκοι εκμεταλλεύτηκαν τις λίγες πεδιάδες που υπήρχαν στην οροσειρά της Σιέρα Μάντρε όπως κάτι ανάλογο έκαναν
• και οι Ίνκας στην οροσειρά των Άνδεων ( εκμεταλλεύτηκαν τα οροπέδια της αυτοκρατορίας τους και αναπτύχθηκαν γύρω από τη λίμνη Τιτικάκα).

Άρα καταλαβαίνουμε ότι το ανάγλυφο ενός τόπου είναι αυτό που ευνοεί την ανάπτυξη των πολιτισμών αφού τους ευνοούν

• οι πεδιάδες (καλλιέργεια)
• τα ποτάμια (άρδευση και ύπαρξη πλούσιας χλωρίδας και πανίδας)
• οι παραθαλάσσιοι τόποι (εμπόριο, αλιεία)

Και τώρα μια μικρή επανάληψη…

Κάνε κλικ στην εικόνα και παίξε με τις μεγάλες οροσειρές και πεδιάδες της Γης.

[slideboom id=660921&w=425&h=370]

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ του National Geopraphic.

Ταυτόχρονα με την επανάσταση στη Νότια Ελλάδα εξεγέρθηκαν και οι Σουλιώτες στην Ήπειρο καθώς και οι Θεσσαλοί και οι Μακεδόνες. Ωστόσο, η έλλειψη οργάνωσης και η παρουσία ισχυρών οθωμανικών δυνάμεων στις περιοχές αυτές οδήγησε τις επαναστατικές κινήσεις σε αποτυχία.

Οι Σουλιώτες στην Ήπειρο

• Οι Σουλιώτες από το Δεκέμβριο του 1820 βρίσκονται ξανά στο Σούλι.
• Επαναστατούν και χτυπούν τους Τούρκους αποκόπτοντας την επικοινωνία των Ιωαννίνων με Άρτα και Πρέβεζα.
• Επιτίθενται εναντίον της Πάργας και της Άρτας, αλλά δεν μπορούν να τις κυριεύσουν.
• Νικούν τον οθωμανικό στρατό στη θέση Πέντε Πηγάδια.
• Τέλη 1821 οι Σουλιώτες μένουν αβοήθητοι , υπογράφουν ανακωχή με τους Οθωμανούς και επιστρέφουν στον τόπο τους.

Το κάστρο στα Πέντε Πηγάδια

Η μάχη στο Πέτα της Άρτας

• Ο Χουρσίτ νικά τον Αλή Πασά και ετοιμάζεται να επιστρέφει στην Πελοπόννησο για να καταπνίξει την Επανάσταση.
• Προσπαθούν να τον εμποδίσουν Έλληνες και Φιλέλληνες αγωνιστές στο Πέτα. (επικεφαλής ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος).
• Ο οθωμανικός στρατός είναι πολυάριθμος ενώ οι ελληνικές δυνάμεις δεν έχουν την απαιτούμενη οργάνωση.
• Οι ελληνικές δυνάμεις χάνουν τη μάχη.Το 1/3 των Ελλήνων αγωνιστών σκοτώνεται, καθώς και 68 από τους 93 Φιλέλληνες.
• Ανοίγει για τους Οθωμανούς ο δρόμος για την κατάληψη της Δυτικής Ελλάδας και για την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου.
• Σεπτέμβριος 1822: Οι Σουλιώτες συνθηκολογούν και εγκαταλείπουν οριστικά το Σούλι.

Η μάχη στο Πέτα.

 Μάρκος Μπότσαρης

Ο Μάρκος Μπότσαρης (1790 – 1823) ήταν στρατηγός και ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και καπετάνιος των Σουλιωτών. Ο Μάρκος Μπότσαρης έμεινε στην ιστορία για την ανδρεία του και τη σημαντική συμβολή του στον Αγώνα για την ανεξαρτησία των Ελλήνων και δίκαια θεωρείται εθνικός ήρωας.Πολλοί Φιλέλληνες που επισκέφθηκαν την Ελλάδα, θαύμασαν την ανδρεία του Μπότσαρη, ενώ πολλοί ποιητές έγραψαν ποιήματα γι’ αυτόν.

  Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος

O Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος ήταν γόνος αριστοκρατικής οικογένειας Φαναριωτών, μέλη της οποίας είχαν χρηματίσει κορυφαίοι αξιωματούχοι της οθωμανικής διοίκησης (διερμηνείς και ηγεμόνες των παραδουνάβιων περιοχών). Υπήρξε μια από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητες της Επανάστασης με ηγετικό ρόλο. Επεδίωξε την υποστήριξη της Αγγλίας για τη λύση του Ελληνικού ζητήματος. Πρωθυπουργός της Ελλάδας το διάστημα  12 Οκτωβρίου 1833 – 31 Μαΐου 1834.

Η επανάσταση στη Θεσσαλία

ΑΝΘΙΜΟΣ ΓΑΖΗΣ – ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ (Φιλικοί)

• Μάιος 1821: Επαναστατούν οι κάτοικοι του Πηλίου (ενθαρρυμένοι από την έλευση πλοίων από την Ύδρα).
• Πολιορκούν Βόλο και Βελεστίνο.
• Διασκορπίζονται καθώς κινείται εναντίον τους από τη Λάρισα ο Μαχμούτ Πασάς ή Δράμαλης.

Γαζής Άνθιμος 

Καταγόταν από φτωχή οικογένεια από τις Μηλιές του Πηλίου, όπου και γεννήθηκε. Κληρικός και δάσκαλος συνέβαλε στην εκπαιδευτική προσπάθεια των λογίων της εποχής του, καθώς και στην οργάνωση της Ελληνικής Επανάστασης. Ασχολήθηκε με την εκδοτική επιμέλεια, τη μετάφραση και τη συγγραφή μεγάλου αριθμού έργων και διετέλεσε εκδότης του περιοδικού Ερμής ο Λόγιος, ενώ αργότερα υπήρξε αρχηγικό μέλος της Φιλικής Εταιρίας συμμετέχοντας ενεργά στα πολιτικά και στρατιωτικά δρώμενα του 1821. Θα κηρύξει την 1η  Μαΐου του 1821 την επανάσταση στις Μηλιές και κατόπιν σε άλλες περιοχές του Πηλίου.

 Στο Πήλιο επαναστάτησε ο Άνθιμος Γαζής με τους ντόπιους οπλαρχηγούς, τον Βασδέκη, το Γαρέφη και άλλους και ύψωσε την σημαία της ελευθερίας. Η σημαία αυτή ήταν λευκή με κόκκινο σταυρό και με τέσσερις μικρότερους σταυρούς στα λευκά τετράγωνα της σημαίας.

Η επανάσταση στη Μακεδονία

Χαλκιδική

• Ο Σερραίος μεγαλέμπορος Εμμανουήλ Παπάς ορίζεται από τη Φιλική Εταιρεία αρχηγός του αγώνα στη Χαλκιδική.
• Μάρτιος 1821: Αναχωρεί με όπλα και πολεμοφόδια από την Κωνσταντινούπολη για το Άγιο Όρος.
• Από το Άγιο Όρος κηρύσσει επίσημα την Επανάσταση.
• Ξεσηκώνει Πολύγυρο και Σιθωνία και φτάνει μέχρι τα περίχωρα της Θεσσαλονίκης.
• Οι Τούρκοι αντιδρούν, αφοπλίζουν τους κατοίκους, συλλαμβάνουν προεστούς και καταστρέφουν χωριά.
• Οι επαναστάτες πολεμούν στα Βασιλικά και στην Κασσάνδρα, χάνουν τις μάχες και διαλύονται.

Απαγχονισμός Ελλήνων προκρίτων της Θεσσαλονίκης στο Καπάνι (1821).

Εμμανουήλ Παππάς 

Ο Εμμανουήλ Παππάς (1772 – 1821) ήταν Φιλικός και αγωνιστής 1821, πρωτεργάτης της εξέγερσης στη Χαλκιδική, από τις αγνότερες και ηρωικότερες μορφές του Αγώνα της Ανεξαρτησίας.

Ηγήθηκε της επανάστασης στη Μακεδονία, παραχώρησε ολόκληρη την προσωπική του περιουσία για τον αγώνα, οργάνωσε ένοπλο σώμα 4000 μακεδόνων αγωνιστών (οι 1000 αγιορείτες μοναχοί).

Η καταστροφή της Νάουσας

• Έχουν καταφύγει εκεί αγωνιστές σμίγοντας με τον αρματολό Τσάμη Καρατάσο και τον πρόκριτο Ζαφειράκη Λογοθέτη.
• 13 Απριλίου 1822: Οι Τούρκοι πολιορκούν και καταστρέφουν τη Νάουσα.
• Γυναίκες μαζί με τα παιδιά τους πέφτουν στον γκρεμό της Αραπίτσας για να αποφύγουν την αιχμαλωσία.
• Η εξέγερση στο Βορρά είχε κατασταλεί.
• Η επαναστατική δραστηριότητα περιορίστηκε στην Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και σε νησιά του Αιγαίου.

Δημήτριος ή Τσάμης Καρατάσος (1798-1861), ήταν Αγωνιστής – οπλαρχηγός στην Ελληνική Επανάσταση του 1821, που έδρασε στην περιοχή της Νάουσας κα αργότερα υπασπιστής του ΄Όθωνα.

Ο Ζαφείριος (Ζαφειράκης) Θεοδοσίου Λογοθέτης (1772 – 1822), ήταν πρόκριτος και οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 από τη Νάουσα.

 [slideboom id=664001&w=425&h=370]

Η Επανάσταση στην περιοχή Νάουσας το 1822 και η καταστολή της, που κατέληξε στην καταστροφή της Νάουσας και στην ανήλεη σφαγή του πληθυσμού που είχε συγκεντρωθεί εκεί τον Απρίλιο τον ίδιον χρόνον, αποτελεί μία από τις ηρωικότερες, αλλά και δραματικότερες συγχρόνως σελίδες αντίστασης τον ελληνικού λαού κατά την παλιγγενεσία τον Εικοσιένα. Η σελίδα αυτή έρχεται να προστεθεί στις παρόμοιες καταστροφές και άλλων περιοχών τον Ελληνισμού όπου η εξέγερση δεν πέτυχε, όπως στη Χίο, τις Κυδωνιές, την Κάσο, τα Ψαρά, το Μεσολόγγι κ.α.

Πηράν μανί κι αϊμάν αμάν τσις με πιδια
κι οι πιθηρές μι νίφες μα τη θάλασσα, κορμί που αγκάλιασα
ένα μήλο αμάν κι άλλο μήλο αμάν
βράδιασε και που θα μείνω

Πηράν τη ζαφειρόνυφη, τριών ημερών νυφούλα μακρυνίτσα μου 
καημό πο’χει η καρδίτσα μου
ένα μήλο αμάν κι άλλο μήλο αμάν
βράδιασε και που θα μείνω.

[slideboom id=657751&w=425&h=370]

Δείτε τα κυριότερα γεγονότα που συνέβησαν στο Αιγαίο κατά την επαναστατική περίοδο. Η έναρξη της Επανάστασης, η εξάπλωσή της στο Αιγαίο, τα αντίποινα των Τούρκων με την καταστροφή της Χίου, η απάντηση του Κανάρη, αλλά και λίγα χρόνια μετά η καταστροφή της Κάσου και των Ψαρών, καθώς και η ναυμαχία του Γέροντα με τον Ανδρέα Μιαούλη.

Πρόκειται για απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ του National Geographic “1821: Ο ξεσηκωμός του Γένους”, το οποίο αναφέρεται σε ολόκληρη την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης. 

Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα ήταν Ελληνίδα ηρωίδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Το 1811, όταν πέθανε ο δεύτερος σύζυγός της, η Μπουμπουλίνα ήταν 40 ετών πια, χήρεψε για δεύτερη φορά, είχε επτά παιδιά και τεράστια περιουσία την οποία είχε κληρονομήσει από τους συζύγους της.

Όταν ξεκίνησε η ελληνική επανάσταση,είχε σχηματίσει δικό της εκστρατευτικό σώμα από Σπετσιώτες, τους οποίους αποκαλούσε «γενναία μου παλικάρια».Είχε αναλάβει να αρματώνει, να συντηρεί και να πληρώνει τον στρατό αυτό μόνη της όπως έκανε και με τα πλοία της και τα πληρώματά τους, κάτι που συνεχίστηκε επί σειρά ετών και την έκανε να ξοδέψει πολλά χρήματα για να καταφέρει να περικυκλώσει τα τουρκικά οχυρά, το Ναύπλιο και την Τρίπολη. Έτσι τα δύο πρώτα χρόνια της επανάστασης είχε ξοδέψει όλη της την περιουσία.

 Κανάρης Κωνσταντίνος

Θρυλικός Ψαριανός πυρπολητής του οθωμανικού στόλου και πρωθυπουργός.Στις 7 Ιουνίου του 1822 πυρπόλησε τη ναυαρχίδα του πασά Καρά Αλή, που ήταν αγκυροβολημένη στη Χίο, με αποτέλεσμα να χαθούν μαζί της 2.000 ναύτες και ο ίδιος ο Καρά Αλής.

Στις 28 Οκτωβρίου 1822 ο θρυλικός Κανάρης ανατίναξε τουρκικό δίκροτο, στο στενό μεταξύ Τενέδου και Τρωάδος, μαζί με 800 ναύτες. Το 1824 ο Κανάρης βύθισε τουρκική φρεγάτα με 600 ναύτες κοντά στη Σάμο, ενώ σχεδίασε και την πυρπόληση του αιγυπτιακού στόλου μέσα στην Αλεξάνδρεια. Τα κατορθώματα του Κανάρη σκόρπισαν πανικό στους Οθωμανούς και επηρέασαν αποφασιστικά την πορεία του Αγώνα.

 Ανδρέας Μιαούλης

Υδραίος , ναύαρχος του ελληνικού στόλου κατά την Επανάσταση του 1821.Το Φεβρουάριο του 1822 καταστρέφει μία τουρκική φρεγάτα και προξενεί ζημιές σε άλλα πλοία στο λιμάνι της Πάτρας.

Τον Οκτώβριο του 1823 ο Μιαούλης, επικεφαλής του ελληνικού στόλου, νικά τους Τούρκους στο Αρτεμίσιο και τους Ωρεούς. Στις 29 Αυγούστου 1824, ο Μιαούλης, επικεφαλής του ενωμένου ελληνικού στόλου, νικά τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο στον Γέροντα. Οι απώλειες του εχθρού ανέρχονται σε 27 πλοία, ανάμεσά τους και η επιβλητική φρεγάτα «Ασία».

[slideboom id=652496&w=425&h=370]

Οι προϋποθέσεις για την επιτυχία της ελληνικής επανάστασης ήταν σαφώς καλύτερες στο νότιο ελλαδικό χώρο, γιατί:

1. οι ελληνικοί πληθυσμοί ήταν περισσότεροι από τους Τούρκους,
2. η παρουσία οθωμανικού στρατού δεν ήταν ιδιαίτερα ισχυρή,
3. μεγάλο μέρος των οθωμανικών δυνάμεων ήταν απασχολημένο στον πόλεμο εναντίον του Αλή πασά της Ηπείρου,
4. εδώ πολυάριθμοι Φιλικοί προετοίμαζαν και ανέμεναν τον ξεσηκωμό,
5. υπήρχαν ένοπλα σώματα Ελλήνων (κλέφτες),
6. υπήρχαν ελληνικά εμπορικά σκάφη, που τότε ήταν εφοδιασμένα με κανόνια,
7. πολλοί Έλληνες διέθεταν σημαντική εμπειρία ένοπλων συγκρούσεων τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα,
8. ήταν μακριά από την Κωνσταντινούπολη
9. και τα ορεινά εδάφη της Πελοποννήσου και της Στερεάς διευκόλυναν τον κλεφτοπόλεμο.

Επαναστατικές εστίες Επαναστάσεις ξέσπασαν τον Μάρτιο του 1821 σε διάφορα σημεία της Πελοποννήσου και στη συνέχεια στη Στερεά Ελλάδα, στην Κρήτη, στα νησιά του Αιγαίου, στη Θεσσαλία, στην Ήπειρο, στη Μακεδονία και στη Θράκη.

Στα τέλη του 1820 και στις αρχές του 1821 οι Φιλικοί  Παπαφλέσσας  και Κολοκοτρώνης φτάνουν στην Πελοπόννησο. Συνεργάζονται με τους προκρίτους και τους αρχιερείς της περιοχής για το συντονισμό του Αγώνα.

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ξεσηκώνει τους Έλληνες στη Μάνη.

Ο Παπαφλέσσας διατρέχει την ύπαιθρο μεταφέροντας με ενθουσιασμό το μήνυμα της Επανάστασης.

1. Καλούν προληπτικά τους αρχιερείς και τους προεστούς στην Τριπολιτσά (Τρίπολη).
2. Όσοι πηγαίνουν φυλακίζονται.
3. Οι υπόλοιποι πραγματοποιούν σύσκεψη στις 10 Μαρτίου στη μονή της Αγίας Λαύρας.
4. Στη συνέχεια επιστρέφουν στις επαρχίες τους και στρατολογούν παλικάρια.

Η μονή Αγίας Λαύρας όπου, σύμφωνα με το θρύλο, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ύψωσε το λάβαρο της επανάστασης.

Ο πίνακας του Βρυζάκη: Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί την σημαία της επανάστασης.

Η Επανάσταση ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1821 στην Πελοπόννησο, με επιθέσεις εναντίον οχυρωμένων Τούρκων στα Καλάβρυτα και στη Βοστίτσα (Αίγιο).

Στις 23 Μαρτίου παραδόθηκε στους Έλληνες η Καλαμάτα και άρχισε η πολιορκία των κάστρων, όπου κατέφευγαν οι Οθωμανοί.

Έλληνες που είχαν συγκεντρωθεί στην Πάτρα, ύψωσαν τη σημαία της Ελευθερίας και ψήφισαν επαναστατική επιτροπή με ηγέτη τον μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανό. Τον επόμενο μήνα (14 Απριλίου 1821) οι Τούρκοι νικήθηκαν ακόμη μία φορά στο Λεβίδι της Αρκαδίας.

Με την εξάπλωση της Επανάστασης σε ολόκληρη την Πελοπόννησο φάνηκε ότι χρειαζόταν ένα συντονισμένο σχέδιο, καθώς δεν αρκούσε ο ηρωισμός των οπλαρχηγών, που πολεμούσαν χωρίς να έχουν επαφή μεταξύ τους. Την ηγεσία των ενόπλων ανέλαβε τότε ο Κολοκοτρώνης. Αυτός έκρινε αναγκαία για την επιτυχία της Επανάστασης την κατάληψη της Τριπολιτσάς, που ήταν το διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της Πελοποννήσου, κι έπειτα των υπολοίπων φρουρίων.

Τον Ιούνιο του 1821 έφτασε στην Πελοπόννησο και ο Δημήτριος Υψηλάντης, στη θέση του φυλακισμένου αδελφού του Αλέξανδρου, για να αναλάβει την αρχηγία της Επανάστασης. Με τη βοήθεια Επτανήσιων εθελοντών, οι εξεγερμένοι Έλληνες κατέλαβαν τη Μονεμβασιά και το Νεόκαστρο. Η Επανάσταση είχε σημειώσει τις πρώτες επιτυχίες της.

 [slideboom id=655325&w=425&h=370]

Η επανάσταση στη Στερεά Ελλάδα ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1821. Ξεχωρίζουν η μάχη στην Αλαμάνα, όπου βρήκε φρικτό θάνατο ο Αθανάσιος Διάκος και η μάχη στο χάνι της Γραβιάς, στην οποία διακρίθηκε ο Οδυσσέας Ανδρούτσος.

Οι δυσκολίες

1. Η Στερεά Ελλάδα δεν είναι πολύ πυκνοκατοικημένη.
2. Οι πρόκριτοι δεν έχουν μεγάλη πολιτική εμπειρία.
3. Υπάρχει σημαντική παρουσία οθωμανικού πληθυσμού και στρατιωτών σε  Εύβοια και Λαμία.
4. Ο Χουρσίτ Πασάς πολεμά στην (κοντινή) Ήπειρο τον Αλή Πασά.
5.  Θετικό είναι ότι υπάρχουν στην περιοχή φημισμένοι κλέφτες και  αρματολοί.

  Ο Χουρσίτ Μεχμέτ Πασάς

Ανώτατος αξιωματούχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, γνωστός από την ανάμιξή του στα πρώτα στάδια της Ελληνικής Επανάστασης. Γεννήθηκε στον Καύκασο και ήταν γιος χριστιανού ιερέα. Εξισλαμίστηκε σε νεαρή ηλικία και κατατάχθηκε στο σώμα των Γενιτσάρων. Απέκτησε την εύνοια του Σουλτάνου Μαχμούτ Β’ και κατέλαβε ανώτατα αξιώματα.

Οι προετοιμασίες (Ιανουάριος – Μάρτιος 1821)

•  Σύσκεψη οπλαρχηγών στη Λευκάδα με δοξολογία και ορκωμοσία.
• Ορίζεται η έναρξη στις 25 Μαρτίου.
• Νέα σύσκεψη οπλαρχηγών και προκρίτων στη μονή Οσίου Λουκά (Βοιωτία).

Η έναρξη της επανάστασης

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ:

• Ο Πανουργιάς πολιορκεί και καταλαμβάνει την Άμφισσα.
• Απελευθερώνονται πόλεις και χωριά (Λιδωρίκι, Λιβαδειά, Αταλάντη, Θήβα).
• Οι επαναστάτες φτάνουν στην Αθήνα, οι Τούρκοι περιορίζονται στην Ακρόπολη .
• Η Χαλκίδα πέφτει στα χέρια των Ελλήνων έπειτα από την επέμβαση του Υδραίου πλοιάρχου Αντωνίου Κριεζή.

ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ:

• Οι Έλληνες κυριεύουν το Αγρίνιο, το Αιτωλικό και το Μεσολόγγι.
• Ο Φαναριώτης πολιτικός Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος φτάνει στο Μεσολόγγι για να βοηθήσει στον αγώνα.

Πανουργιάς

Ο Πανουργιάς ήταν οπλαρχηγός της επαρχίας Σαλώνων, καταγόμενος από τον Άγιο Γεώργιο Παρνασσίδος και γεννημένος στη Δρέμισα, από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς του Αγώνα.

 Αντώνιος Κριεζής

Ο Αντώνιος Κριεζής ήταν αγωνιστής κατά την Eλληνική Επανάσταση του 1821 και αργότερα δύο φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας.Προερχόταν από οικογένεια της Ύδρας και γεννήθηκε στην Τροιζήνα το 1796. Πήρε μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις στη Σάμο (Ιούλιος 1821) και στη ναυμαχία των Σπετσών (8 Σεπτεμβρίου 1822). Συμμετείχε το 1825 μαζί με τον Κανάρη στο εγχείρημα για την πυρπόληση του αιγυπτιακού στόλου μέσα στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας.

Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος

O Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος ήταν γόνος αριστοκρατικής οικογένειας Φαναριωτών, μέλη της οποίας είχαν χρηματίσει κορυφαίοι αξιωματούχοι της οθωμανικής διοίκησης (διερμηνείς και ηγεμόνες των παραδουνάβιων περιοχών). Υπήρξε μια από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητες της Επανάστασης με ηγετικό ρόλο. Επεδίωξε την υποστήριξη της Αγγλίας για τη λύση του Ελληνικού ζητήματος. Πρωθυπουργός της Ελλάδας το διάστημα  12 Οκτωβρίου 1833 – 31 Μαΐου 1834.

Η αντεπίθεση των Τούρκων

• Ο Χουρσίτ Πασάς στέλνει από τα Ιωάννινα τους πασάδες Κιοσέ Μεχμέτ και Ομέρ Βρυώνη με πολύ στρατό.
• Τους αντιμετωπίζουν στην Ηράκλεια και στις γέφυρες του Γοργοποτάμου και της Αλαμάνας οι οπλαρχηγοί Πανουργιάς, Ιωάννης Δυοβουνιώτης και Αθανάσιος Διάκος.
• 23 Απριλίου 1821: Μάχες σε Ηράκλεια και Γοργοπόταμο.  Οι Τούρκοι διώχνουν τους Έλληνες υπερασπιστές.
• Τραυματίζεται σοβαρά ο Πανουργιάς και σκοτώνεται ο συμπολεμιστής του,επίσκοπος Σαλώνων (Άμφισσας) Ησαΐας .

 Κιοσέ Μεχμέτ

Τούρκος στρατηγός και αξιωματούχος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Χουρσίτ πασάς τον διόρισε βαλεσή (διοικητή) του Μοριά. Ξεκίνησε τότε από τα Ιωάννινα, για να καταπνίξει την Επανάσταση και να εγκαταστήσει την έδρα του στην Τρίπολη. Αρχικά κυρίευσε τη Λιβαδειά, αλλά το 1822 ο Οδυσσέας Ανδρούτσος κατόρθωσε να παραλύσει κάθε στρατιωτική του ενέργεια στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα.

Ομέρ Βρυώνης

Ο Ομέρ Βρυώνης, αλβανικής καταγωγής, υπήρξε ένας από τους ικανότερους στρατηγούς της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Μεγάλωσε στην αυλή του Αλή Πασά στα Ιωάννινα. Αργότερα πήγε στην Αίγυπτο. Μετά την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης πήρε εντολή να κατεβεί στην ανατολική Ελλάδα, να καταπνίξει την επανάσταση της περιοχής και να συνεχίσει προς την Πελοπόννησο.

 Ο Γιάννης Δυοβουνιώτης (1769-1831) ήταν οπλαρχηγός της Στερεάς. Πολέμησε το 1770 τους Τουρκαλβανούς κατά την επανάσταση των Ορλόφ. Έγινε γρήγορα πραγματικό φόβητρο για τους Τούρκους. Αργότερα ο Αλή πασάς αναγκάστηκε να του δώσει το αρματολίκι του Ζητουνίου και των Σαλώνων. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και με την έναρξη της Επανάστασης ύψωσε τη σημαία στη Μενδενίτσα, όπου κυρίεψε το κάστρο της. Σημαντικότερη στιγμή του υπήρξε το ευφυές σχέδιό του για την αναχαίτιση της στρατιάς του Μπεϊράν πασά στη θέση Βασιλικά, στις 25 Αυγούστου 1821. Του απονεμήθηκε τιμητικά ο βαθμός του στρατηγού.

Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας

Ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας (1780-1821) ήταν Έλληνας κληρικός, Φιλικός και αγωνιστής του 1821. Ήταν ο πρώτος επίσκοπος που έπεσε μαχόμενος κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Η μάχη της Αλαμάνας

• Οι Έλληνες μετά από σκληρή μάχη οπισθοχωρούν.
• Ο Αθανάσιος Διάκος ειδοποιείται να εγκαταλείψει τη θέση του.
• Δεν φεύγει και συνεχίζει να πολεμά.
• Τραυματίζεται και πιάνεται αιχμάλωτος.
• Ο Ομέρ Βρυώνης του προτείνει να του χαρίσει τη ζωή με αντάλλαγμα να τον πάρει στο στρατό του.
• Ο Διάκος αρνείται και θανατώνεται με φρικτό τρόπο.
• Οι Έλληνες αγωνιστές εμπνέονται από τη θυσία του και παίρνουν εκδίκηση στο χάνι της Γραβιάς.

 Ο Αθανάσιος Διάκος

ήταν ένας από τους Έλληνες πρωταγωνιστές ήρωες – οπλαρχηγούς του πρώτου έτους της Επανάστασης του 1821 που έδρασε στη Στερεά Ελλάδα. Tο πραγματικό του όνομα ήταν Αθανάσιος Μασσαβέτας . Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1818 και το 1820 έγινε αρματολός στη Λιβαδειά. Τον Απρίλιο του 1821 σε συνεργασία με άλλους οπλαρχηγούς κατέλαβε το φρούριο της Λιβαδειάς και χρησιμοποιώντας το σαν ορμητήριο, έδωσε πολλές νικηφόρες μάχες. Κατέλαβε την γέφυρα της Αλαμάνας και στις 22 Απριλίου 1821 έδωσε μάχη με τα στρατεύματα του Ομέρ Βρυώνη. Στη μάχη αυτή συνελήφθη και αφού μεταφέρθηκε στη Λαμία δολοφονήθηκε με ανασκολοπισμό (λογοτεχνικά αναφέρεται ότι “σουβλίστηκε”) από τους Τούρκους και κάηκε στις 24 Απριλίου 1821.

Η μάχη στο χάνι της Γραβιάς

• Ο Ανδρούτσος κλείνεται στο χάνι με 118 άνδρες.
• Ο Δυοβουνιώτης και ο Πανουργιάς οχυρώνονται στα γύρω υψώματα.
• Κατά τη διάρκεια της μάχης οι οχυρωμένοι στα υψώματα υποχωρούν.
• Οι πολεμιστές στο χάνι συνεχίζουν να αμύνονται.
• Η μάχη σταματάει με μεγάλες απώλειες για τους Τούρκους. (800 Τουρκοι νεκροί και μόνο 6 Έλληνες)
• Ενώ ο Ομέρ Βρυώνης περιμένει κανόνια, ο Ανδρούτσος και οι άνδρες του βγαίνουν από το χάνι και περνούν κρυφά ανάμεσα από τους Τούρκους.

Αποτελέσματα της μάχης

1.  Ανακόπτεται η πορεία του οθωμανικού στρατούπρος την Πελοπόννησο.
2. Τονώνεται το ηθικό των εξεγερμένων Ελλήνων.
3. Παραμερίζονται οι δισταγμοί σχετικά με την έναρξη του Αγώνα σε ολόκληρη τη Στερεά Ελλάδα.

  Οδυσσέας Ανδρούτσος

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, από τους σημαντικότερους αγωνιστές του 1821, που οι φίλοι τον αποκαλούσαν Γερο-Χουλιάρα  για τις πονηριές και τα ξαφνιάσματά του, γεννήθηκε το 1788 ή το 1790 στην Ιθάκη ή στην Πρέβεζα, και στραγγαλίστηκε στις 5 Ιουνίου 1825, στην Ακρόπολη της Αθήνας, όπου κρατούνταν φυλακισμένος. Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία από τους αδερφούς Πετμεζά Το 1821 οργάνωσε δικό του σώμα, πήγε στην Ανατολική Στερεά και έγινε ήρωας με την επιτυχία του στη μάχη της Γραβιάς. Από τότε το άστρο του ανεβαίνει συνέχεια. Οι καπεταναίοι της Στερεάς, εκτιμώντας την αναμφισβήτητη στρατηγική του ικανότητα, τον προτείνουν και γίνεται αρχιστράτηγος .

Η Γη «γεννήθηκε» πριν από περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Από τότε η επιφάνειά της διαρκώς μεταβάλλεται.

Πατώντας στην παρακάτω εικόνα μπορείτε να κάνετε ένα ταξίδι στο χρόνο και να δείτε πως πήρε η Γη τη σημερινή της μορφή.

H επιφάνεια της Γης αλλάζει διαρκώς. Οι αλλαγές αυτές δε γίνονται εύκολα αντιληπτές από τον άνθρωπο, διότι συμβαίνουν πολύ αργά (συνήθως διαρκούν εκατομμύρια χρόνια). Ποιες είναι όμως αυτές οι δυνάμεις που αλλάζουν την επιφάνεια της Γης;

Η σημερινή μορφή της Γης, αποτέλεσμα της δράσης αυτών των δυνάμεων, παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία γεωμορφολογικών στοιχείων.

[slideboom id=651999&w=425&h=370]

Τα γεωμορφολογικά αυτά στοιχεία διαμορφώνουν το σημερινό ανάγλυφο της Γης, που διακρίνεται σε ηπειρωτικό και υποθαλάσσιο.

 Με αριστερό κλικ σε κάποιο σημείο του παρακάτω χάρτη, εμφανίζεται το ύψος ή το βάθος (αρνητικός αριθμός) από την επιφάνεια της θάλασσας.

Πατώντας στην παρακάτω εικόνα μπορείτε να κάνετε μια…βουτιά στον ωκεανό!

[slideboom id=647566&w=425&h=370]

Φεβρουάριος 1821:  Ο υπασπιστής του Ρώσου τσάρου, Αλέξανδρος Υψηλάντης , ξεκινά την επανάσταση από τη Μολδοβλαχία γιατί:

1.  Δεν υπάρχει οθωμανικός στρατός.
2. Οι Ηγεμόνες είναι Έλληνες Φαναριώτες.
3. Κατοικούν εκεί πολλοί Έλληνες.
4. Έχει αναπτυχθεί ένοπλη δράση από τους Γεωργάκη Ολύμπιο και  Ιωάννη Φαρμάκη.

                                    Γεωργάκης Ολύμπιος                   Ιωάννης Φαρμάκης

Στις 22 Φεβρουαρίου 1821 περνά τον ποταμό Προύθο, στη Μολδαβία  και μπαίνει στο Ιάσιο , την πρωτεύουσα της ηγεμονίας της Μολδοβλαχίας.

 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΞΕΚΙΝΑ

 Στις 24 Φεβρουαρίου ο Υψηλάντης εκδίδει την προκήρυξη «Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος», με την οποία βεβαιώνει τους Έλληνες ότι “μια κραταιά δύναμις” είναι έτοιμη να βοηθήσει τον αγώνα τους και τους καλεί να πάρουν τα όπλα.

       “Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος”       Ο Υψηλάντης περνά τον Προύθο.

• Δεν βρίσκει ανταπόκριση από τους ντόπιους κατοίκους.
• Καταφέρνει να συγκεντρώσει μόνο 2.000 στρατιώτες.
• Στρέφεται προς το Βουκουρέστι.
•  Συγκροτεί τον «Ιερό Λόχο» από εθελοντές Έλληνες σπουδαστές.
• Καταλαμβάνει το Βουκουρέστι αλλά τελικά αποσύρεται.

Ο Υψηλάντης στο Ιάσιο.

Η Μολδοβλαχία. Ιάσιο και Βουκουρέστι.

Η εξέγερση καταδικάζεται:

• Από τις Μεγάλες Δυνάμεις.
• Από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’ , ο οποίος αφορίζει τον Υψηλάντη, κατόπιν πιέσεων των Τούρκων.
• Από τον Τσάρο της Ρωσίας Αλέξανδρο Α΄ , που καθαιρεί τον Υψηλάντη   και δίνει άδεια στους Τούρκους να εισβάλουν στη Μολδοβλαχία.

• Ο Υψηλάντης με τους λίγους στρατιώτες του αντιμετωπίζουν τον πολυάριθμο οθωμανικό στρατό σε πολλές μάχες.
• Η πιο σημαντική γίνεται στις 7 Ιουνίου του 1821 στο  Δραγατσάνι.
• Ήττα των Ελλήνων.
• Αποδεκατίζεται ο Ιερός Λόχος. Χάνονται πάνω απ΄τους μισούς.

                    Η μάχη στο Δραγατσάνι.                                 Η σημαία του Ιερού Λόχου

• Ο Υψηλάντης μαζί με τον υπασπιστή του, μερικούς αξιωματικούς    και αρκετούς στρατιώτες διαφεύγουν στην Αυστρία.
• Άλλοι Έλληνες μάχονται ακόμα , μάχη στο Σκουλένι , αλλά τελικά    διαλύονται.
• Περίπου 100 φτάνουν στην Ελλάδα , με τα πόδια.
• Ο Φαρμάκης και ο Ολύμπιος πολεμούν αλλά χάνουν τον    Σεπτέμβριο του 1821 , στη μάχη της μονής Σέκου.

Ο Γεωργάκης Ολύμπιος ανατινάσσουν τη μονή του Σέκου.

Η εξέγερση στη Μολδοβλαχία:

1. Διέσπασε τον Οθωμανικό στρατό.
2. Επιτάχυνε την επανάσταση στην Ελλάδα.

 Η πορεία του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη Μολδοβλαχία.

[slideboom id=620145&w=425&h=370]

Αποτέλεσμα της τουρκικής κατάκτησης ήταν οι περισσότερες επιφανείς βυζαντινές οικογένειες που επέζησαν να μεταναστεύσουν σε λατινοκρατούμενες περιοχές ή στη Δυτική Ευρώπη.Μια περιοχή ιδιαίτερα ευνοϊκή για την εγκατάσταση των Ελλήνων ήταν οι Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Οι ηγεμονίες αυτές είχαν αυτονομία και μετά από μια εποχή τη διοίκησή τους είχαν Έλληνες ηγεμόνες.

Πολλοί Έλληνες (Βυζαντινοί) μετακινήθηκαν σε πόλεις της Ευρώπης και δημιούργησαν ελληνικές παροικίες. Οι πιο γνωστές παροικίες ήταν της Βενετίας, της Βιέννης, της Τεργέστης και της Οδησσού.

Οι πλούσιες παροικίες προσέφεραν πολλά στον ελληνισμό μια και διέθεταν χρήματα για να χτιστούν σχολεία, βοηθούσαν νέους να σπουδάσουν, τύπωναν βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες κλπ.

Όσες βυζαντινές οικογένειες παρέμειναν στην Κωνσταντινούπολη, συγχωνεύτηκαν με Έλληνες που εγκαταστάθηκαν στην Πόλη από την Καραμανία, τον Πόντο και τα νησιά του Αιγαίου και πλούτισαν ως έμποροι και βιοτέχνες.

Καραμανία

Καραμανλήδες, προσδιορίζονται οι Έλληνες κάτοικοι της Καραμανίας, οι οποίοι είχαν μία παγκόσμια ιδιαιτερότητα: ήταν Έλληνες, Χριστιανοί Ορθόδοξοι, μίλαγαν Τούρκικα και έγραφαν την Τούρκικη γλώσσα με ελληνικά γράμματα (Καραμανλική γραφή).

Πόντος

Σχηματίστηκε, έτσι, γύρω από το Πατριαρχείο, που έδρα του ήταν το Φανάρι, μία νέα άρχουσα τάξη μορφωμένων και πλούσιων, οι Φαναριώτες, οι οποίοι κατέλαβαν σημαντικές διοικητικές θέσεις.

Φανάρι                                                                 Φάρος

Οικουμενικό Πατριαρχείο

Το Πατριαρχείο εγκαταστάθηκε το 1603 στο Φανάρι, συνοικία της Κωνσταντινούπολης στη νότια ακτή του Κερατίου κόλπου, η οποία ονομάστηκε έτσι από το φάρο, που υπήρχε στη δυτική προεξοχή του σχηματιζόμενου ορμίσκου.

             Έλληνας και Τούρκος ιερέας.                                    Φαναριώτισσες

                           Φαναριώτης                   Έλληνας έμπορος      Ελληνίδα από το Πέρα

Αν και θεωρητικά οι Οθωμανοί Σουλτάνοι παραχωρούσαν κάποιες ελευθερίες στους «απίστους» υπηκόους τους, στην καθημερινή ζωή οι περιορισμοί ήταν πολλοί, ιδιαίτερα τους πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας. Οι Χριστιανοί :

1. υποχρεώνονταν να κατοικούν σε φτωχικές συνοικίες των πόλεων
2. υπηρετούσαν στο στρατό μόνο σε βοηθητικές υπηρεσίες είτε ως ναύτες και οδηγοί
3. απαγορεύονταν οι λιτανείες
4. οι σοβαρές δικαστικές υποθέσεις που αφορούσαν Χριστιανούς, εξετάζονταν στα μουσουλμανικά ιεροδικεία και όχι στα εκκλησιαστικά δικαστήρια.
5. επιβαρύνονταν οικονομικά περισσότερο από τους μουσουλμάνους πληρώνοντας βαρύτατη φορολογία.

Οι φόροι που καλούνταν να πληρώσουν οι υπόδουλοι χριστιανικοί λαοί ήταν:

1. Ο κεφαλικός φόρος : Ήταν η αποζημίωση για την παραχώρηση του δικαιώματος να ζει κανείς και να λατρεύει τον θεό του. Κάθε χριστιανός από το δωδέκατο έτος της ηλικίας του και μέχρι τον θάνατό του όφειλε να εξαγοράζει κάθε χρόνο την άδεια αυτή. Πλήρωνε τον φόρο και παραλάμβανε από τον εισπράκτορα την προσωπική του απόδειξη, η οποία λεγότανε χαράτσι.
2. Ο φόρος εστίας για τις κατοικίες τους.
3. Ο έγγειος φόρος για την ιδιοκτησία και τη χρήση της γης.
4. Η δεκάτη : η καταβολή του 1/10 της παραγωγής στους Οθωμανούς.
5. Ο φόρος αίματος ή παιδομάζωμα : στρατολογούνταν νέοι που προορίζονταν για τα τάγματα των Γενιτσάρων. Επίλεκτα τάγματα όπου τα νεαρά αγόρια αφού εκπαιδεύονταν ως φανατικοί Μουσουλμάνοι στελέχωναν το στρατό και κρατικές υπηρεσίες.

Γενίτσαροι

  Το παιδομάζωμα και ο θρήνος των μητέρων για τα παιδιά τους καταγράφεται σε πολλά δημοτικά τραγούδια:

Ανάθεμά σε, βασιλιά,                                                 και τρις ανάθεμα σε,                                                   με το κακό οπόκαμες,                                                   και το κακό που κάνεις.                                  Στέλνεις, δένεις τους γέροντας,                             τους πρώτους τους παπάδες                                     Να μάσης παιδομάζωμα,                                           να κάμης γενιτσάρους.                                                 Κλαιν’ οι γοναιοι τα παιδιά,                                        κ’ οι αδελφές τ’ αδέλφια,                                               Κλαίγω κ’ εγώ και καίγομαι                                      και όσο θα ζω θα κλαίγω.                                             Πέρσι πήραν τον γιόκα μου,                                         φέτο τον αδελφό μου.

Εμπνευστής του παιδομαζώματος υπήρξε ο Καρά Χαλίλ Πασάς, μεγάλος βεζίρης επί σουλτάνου Μουράτ Α΄ . Το τελευταίο καταγεγραμμένο παιδομάζωμα είναι αυτό που επιχειρήθηκε στη Νάουσατο 1705, το οποίο ήταν και αιτία εξέγερσης των Ναουσαίων υπό τον αρματολό Ζήση Καραδήμο και τους δύο γιούς του Βασίλη και Δημήτρη και σκότωσαν τον σελιχτάρη (τον υπεύθυνο του παιδομαζώματος) και τους δύο συνοδούς του.

Οι διακρίσεις σε βάρος των Χριστιανών ήταν πιο έντονες σε απομακρυσμένες περιοχές. Οι τοπικοί διοικητές, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι η κεντρική εξουσία δεν μπορούσε εύκολα να τους ελέγξει, δεν δίσταζαν να τους κακομεταχειρίζονται, ιδίως σε περιόδους ταραχών αλλά και για την ενίσχυση του προσωπικού τους ταμείου.

Βασανιστήρια Ελλήνων από Οθωμανούς

Τα πιο σκληρά μέτρα που αντιμετώπισαν οι Χριστιανοί, ιδιαίτερα τους πρώτους αιώνες της κατάκτησης, ήταν οι σφαγές και οι αιχμαλωσίες, οι εξισλαμισμοί, το παιδομάζωμα καθώς και ηεγκατάσταση τουρκικών και άλλων φύλων σε εύφορα εδάφη, με συνέπεια την αναγκαστική μετακίνηση ελληνικών πληθυσμών στο εξωτερικό ή σε απομονωμένα και ορεινά μέρη στο εσωτερικό.Οι περισσότεροι υπόδουλοι κατείχαν εκτάσεις γης κυρίως σε άγονες περιοχές ή σε νησιά. Αντίθετα, τα πιο εύφορα κτήματα ανήκαν στο Σουλτάνο και τους Οθωμανούς.

Σφαγές υπόδουλων χριστιανών από Οθωμανούς.

                      Το παιδομάζωμα (Ν.Γύζης)                               Εξισλαμισμός

Εξισλαμισμός (εξ + Ισλάμ) ονομάζεται η προσχώρηση στη θρησκεία του Ισλάμ με αποκήρυξη της προηγούμενης θρησκευτικής πίστης, είτε με την πειθώ είτε με τη βία. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που προτίμησαν το μαρτυρικό θάνατο από το να αλλάξουν την πίστη τους. Πολλούς από αυτούς τουςνεομάρτυρες η εκκλησία τους τιμά ως αγίους. Ωστόσο, αρκετοί από τους υπόδουλους που υποχρεώθηκαν να ασπαστούν τον ισλαμισμό, κρυφά παρέμεναν χριστιανοί. Ήταν οι λεγόμενοι κρυπτοχριστιανοί.

  
Το κρυφό σχολειό