Το 1ο Πειραματικό Νηπιαγωγείο Ιεράπετρας υλοποιεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την πρόληψη και αντιμετώπιση περιστατικών σχολικής βίας, με βασικό άξονα την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, της συνεργασίας και του σεβασμού.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς σχεδιάζονται και υλοποιούνται από τους εκπαιδευτικούς του σχολείου παιδαγωγικές δράσεις, προγράμματα και εργαστήρια δεξιοτήτων, τα οποία ενισχύουν την κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των μαθητών και δημιουργούν ένα ασφαλές και υποστηρικτικό σχολικό περιβάλλον.
Το σύνολο αυτών των δράσεων κορυφώθηκε με τη συμμετοχή του σχολείου στην πανελλήνια δράση του Δικτύου Σχολείων Σχολικής Διαμεσολάβησης, με τίτλο:
«Μπαίνω στη θέση του άλλου και λέω όχι στη βία και τον εκφοβισμό».
Η δράση αυτή αποτέλεσε το επιστέγασμα της συστηματικής δουλειάς που είχε προηγηθεί μέσα στη σχολική τάξη, μέσα από δραστηριότητες που στόχευαν στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και της ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων.
Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 6 Μαρτίου η δράση του 1ου Πειραματικού Νηπιαγωγείου Ιεράπετρας στην Πλατεία Ελευθερίας, στο πλαίσιο της Πανελλήνιας δράσης του Δικτύου Σχολείων Σχολικής Διαμεσολάβησης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με τίτλο:
«Μπαίνω στη θέση του άλλου και λέω όχι στη βία και τον εκφοβισμό».
Στη δράση συμμετείχαν 60 μαθητές του νηπιαγωγείου και περίπου 30 γονείς, οι οποίοι στήριξαν ενεργά την προσπάθεια των παιδιών να μεταδώσουν το μήνυμα κατά της βίας και υπέρ της φιλίας και του σεβασμού.
Τα παιδιά, κρατώντας αφίσες και φυλλάδια που είχαν δημιουργήσει στο σχολείο με θέμα την ενσυναίσθηση, χωρίστηκαν σε ομάδες και κινήθηκαν σε όλη την πλατεία, μοιράζοντας τα φυλλάδιά τους σε περαστικούς και επαγγελματίες της περιοχής. Μέσα από αυτή τη δράση ρωτούσαν τον κόσμο αν γνωρίζει τη λέξη «Ενσυναίσθηση», ενώ παρουσίαζαν τι σημαίνει με τα δικά τους λόγια.
Στη συνέχεια όλοι συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της πλατείας, όπου μαθητές και γονείς συμμετείχαν σε βιωματικά παιχνίδια της δράσης. Αρχικά παίχτηκε το παιχνίδι «Ας κολλήσουμε παρεα», όπου οι συμμετέχοντες κινούνταν σε ζευγάρια ενώνοντας διαφορετικά μέρη του σώματός τους, καλλιεργώντας τη συνεργασία και την επικοινωνία.
Ακολούθησε το παιχνίδι «Καθρέφτης», όπου σχηματίστηκε ένας μεγάλος κύκλος και τα παιδιά, μπαίνοντας διαδοχικά στο κέντρο, έκαναν κινήσεις που επαναλάμβαναν όλοι οι υπόλοιποι.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της δράσης κυριαρχούσε το σύνθημα των παιδιών:
«Όχι στη βία – Ναι στη φιλία!»
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε και η κατασκευή ενός μεγάλου καραβιού με σημαία την “Ενσυναίσθηση”, διακοσμημένου με ζωγραφιές των παιδιών που μετέφεραν μηνύματα φιλίας, αποδοχής και σεβασμού.
Στις 11:00 ακριβώς, τα παιδιά σήκωσαν ψηλά τα μπαλόνια τους και, με αντίστροφη μέτρηση μαζί με τους γονείς, πραγματοποιήθηκε το συμβολικό σπάσιμο των μπαλονιών, στέλνοντας πανελλήνια το μήνυμα:
«Όχι στη βία – Ναι στη φιλία!»
Η δράση ολοκληρώθηκε με μια όμορφη έκπληξη. Το Κέντρο Κοινότητας του Δήμου Ιεράπετρας, στο πλαίσιο δράσεων ενημέρωσης για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, προσέφερε σε όλα τα παιδιά αναμνηστικά μαγνητάκια, ενισχύοντας το μήνυμα:
«Όχι στη βία κατά των γυναικών – Όχι στη βία, Ναι στη φιλία».
Η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και των γονέων ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σημασία της συνεργασίας σχολείου και οικογένειας στην καλλιέργεια αξιών όπως ο σεβασμός, η ενσυναίσθηση και η ειρηνική συνύπαρξη.
Η παιδαγωγική πορεία που οδήγησε στην κεντρική δράση
Η συμμετοχή των μαθητών στην κεντρική δράση της Πανελλήνιας Ημέρας κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού αποτέλεσε το επιστέγασμα μιας συστηματικής παιδαγωγικής διαδικασίας που υλοποιήθηκε μέσα στη σχολική τάξη.
Μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, παιχνίδια ρόλων, θεατρικό παιχνίδι, καλλιτεχνική έκφραση και συζήτηση, οι μαθητές οδηγήθηκαν σταδιακά στην κατανόηση της έννοιας της βίας, των συναισθημάτων που αυτή προκαλεί και της σημασίας της ενσυναίσθησης στις ανθρώπινες σχέσεις.
Η μαθησιακή αυτή πορεία αναπτύχθηκε σε τέσσερις βασικούς άξονες.
α) Βία: ορισμός και διάκριση περιστατικών
Αρχικά οι μαθητές/τριες ασχολήθηκαν με την έννοια της βίας και προσπάθησαν να κατανοήσουν πότε μια πράξη μπορεί να θεωρηθεί βίαιη.
Για τον σκοπό αυτό αναπαράστησαν περιστατικά που είχαν συμβεί στο σχολικό περιβάλλον, κατά τη διάρκεια του μαθήματος, στο διάλειμμα ή στο παιχνίδι. Μέσα από την αναπαράσταση και τη συζήτηση των περιστατικών τα παιδιά προβληματίστηκαν σχετικά με τη σημασία της πρόθεσης σε μια πράξη:
αν δηλαδή η πρόκληση βλάβης γίνεται κατά λάθος στο πλαίσιο ενός παιχνιδιού ή επίτηδες, με σκοπό να πληγώσει κάποιον.
Οι μαθητές συμμετείχαν σε παιχνίδια ρόλων, ενώ οι εκπαιδευτικοί παρουσίασαν κουκλοθέατρο με μικρά σενάρια καθημερινών περιστατικών. Τα παιδιά παρακολούθησαν τις ιστορίες και στη συνέχεια προσπάθησαν να τις κατηγοριοποιήσουν, διακρίνοντας ποια περιστατικά αποτελούσαν πράξεις που έγιναν «κατά λάθος» και ποια «επίτηδες».
Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε δραστηριότητα θεατρικού παιχνιδιού. Οι μαθητές ζωγράφισαν στο χέρι τους ένα πρόσωπο και το χρησιμοποίησαν σαν μικρό «θεατρικό χαρακτήρα». Μέσα από το παιχνίδι αυτό δοκίμασαν τη νέα γνώση που είχαν αποκτήσει, παρουσιάζοντας διαφορετικές μορφές συμπεριφοράς: χάιδευαν το χέρι, το τραβούσαν, το έσπρωχναν ή το πλησίαζαν φιλικά. Μέσα από τη δραστηριότητα αυτή συζητήθηκε πώς οι πράξεις μας μπορούν να επηρεάσουν τους άλλους.
Ακολούθησε ένας ακόμη προβληματισμός:
Μπορεί η βία να γίνεται για «πλάκα» ή για να «γελάσουμε»;
Οι μαθητές παρακολούθησαν σχετικά βίντεο και στη συνέχεια ακολούθησε συζήτηση. Τα παιδιά μοιράστηκαν προσωπικές εμπειρίες και περιστατικά από την καθημερινότητά τους, αναγνωρίζοντας ότι πολλές φορές μια πράξη μπορεί να πληγώσει κάποιον ακόμη και όταν δεν υπάρχει πρόθεση.
β) Τα συναισθήματα της βίας: αναγνώριση και έκφραση
Στη συνέχεια οι μαθητές ασχολήθηκαν με τα συναισθήματα που συνδέονται με τα περιστατικά βίας.
Παρακολουθώντας ένα εκπαιδευτικό βίντεο γνώρισαν τους όρους θύτης και θύμα και συζήτησαν για τα συναισθήματα που βιώνουν τα άτομα σε τέτοιες καταστάσεις.
Τα παιδιά προσπάθησαν να αναγνωρίσουν τα συναισθήματα που εμφανίζονται σε τέτοια περιστατικά και να τα κατηγοριοποιήσουν σε θετικά και αρνητικά. Μέσα από τη συζήτηση κατανόησαν ότι τα περιστατικά βίας προκαλούν συνήθως συναισθήματα λύπης, φόβου, θυμού ή απογοήτευσης.
Στη συνέχεια δημιούργησαν μια ομαδική αφίσα με τίτλο:
«Το σχολείο της βίας»
Στην αφίσα αυτή τα παιδιά ζωγράφισαν ένα περιστατικό βίας στην αυλή του σχολείου και κατέγραψαν τα συναισθήματα που θα ένιωθαν αν βρίσκονταν σε μια τέτοια κατάσταση.
Η αφίσα στη συνέχεια «ζωντάνεψε» με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, γεγονός που ενίσχυσε το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή των μαθητών στη δραστηριότητα.
