Καλικάντζαροι
Ελληνική δοξασία, αρχαίας καταγωγής «δαιμονίων» που σύμφωνα με τη σύγχρονη δοξασία εμφανίζονται κατά το «Δωδεκαήμερο» ( 25 Δεκεμβρίου – 6 Ιανουαρίου).
Σύμφωνα με τη λαϊκή – θρησκευτική δοξασία, τις ημέρες αυτές τα νερά είναι «αβάφτιστα» και οι καλικάτζαροι βγαίνουν από τη γη για να πειράξουν τους ανθρώπους και να τους ανακατέψουν τα σπίτια, διότι είναι άτακτοι και τους αρέσουν τα παιχνίδια. Αυτοί ζουν στον Κάτω κόσμο και τρέφονται με φίδια, σκουλήκια κ.τ.λ.
Επίσης έχουν πολλές ονομασίες. Στην Ήπειρο ονομάζονται Καλιοντζήδες, στην Κύπρο Πλανηταρούδια, στη Σάμο Κάηδες και Καλισπούδηδες, στην Καππαδοκία Σιβότες και Σιφώτες κ.τ.λ.
Οι καλικάτζαροι έρχονται (βγαίνουν) την Παραμονή των Χριστουγέννων (στη Σκιάθο με πλοιάριο, στην Οινόη με χρυσή βάρκα, στην Ικαρία επί των φλοιών των καρυδιών) από τον «κάτω κόσμο», τον Άδη.
Συνήθη μέρη που μένουν μετά τον ερχομό τους είναι οι μύλοι, τα γεφύρια, τα ποτάμια και τα τρίστρατα (μεγάλα μονοπάτια) όπου παραμονεύουν μόνο κατά τη νύχτα και φεύγουν με το τρίτο λάλημα του πετεινού.
Εκτός του Δωδεκαήμερου, τον υπόλοιπο χρόνο μένουν στα έγκατα της Γης και πριονίζουν το δέντρο που κρατά την γη. Βγαίνουν δε στην επιφάνεια κοντά στο τέλος της εργασίας τους, από φόβο μήπως τελικά η ετοιμόρροπη γη τους πλακώσει (στην Μακεδονία για να γιορτάσουν πρόσκαιρα τη νίκη τους), όταν δε κατεβαίνουν βρίσκουν το δέντρο ακέραιο και ξαναρχίζουν το πριόνισμα.
Το δέντρο των Χριστουγέννων συμβολίζει αυτή ακριβώς την ακεραιότητα και τη θεϊκή δύναμη και προστασία με την παρουσία του Χριστού.
Ανυφαντή Σοφία