Το ίδιο ισχύει και για την αστική ρύπανση του περιβάλλοντος.
Η ατμοσφαιρική σκόνη που μεταφέρεται με τις καταιγίδες άμμου και σκόνης επηρεάζει την υγεία των ανθρώπων και των οικοσυστημάτων. ΄Ερευνες δείχνουν ότι μέρος του αποτελέσματος μπορεί να μην βρίσκεται μόνο στα σωματίδια άμμου/σκόνης, αλλά μάλλον σε βακτήρια που προσκολλώνται σε αυτά, ταξιδεύοντας πολλά χιλιόμετρα στον αέρα με τις καταιγίδες.
Η Αφρικανική άμμος/σκόνη ταξιδεύει αρκετά συχνά στην Ελλάδα, στο Ισραήλ και σε άλλες χώρες της Μεσογείου, ωστόσο δεν είναι καθόλου αθώα. ΄Ελληνες και ξένοι επιστήμονες έχουν εντοπίσει σε αυτήν επικίνδυνα βαρέα μέταλλα όπως μόλυβδο, ψευδάργυρο, χρώμιο και νικέλιο. Οι επιπτώσεις της αφρικανικής σκόνης για την υγεία και το περιβάλλον ανησυχούν τους επιστήμονες καθώς στο μέλλον αναμένεται να αυξηθεί. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η αύξηση των επισκέψεών της στην χώρα μας οφείλεται στην ερημοποίηση που καταγράφεται στη Σαχάρα. Νέα έρευνα στο ΄Ινστιτούτο Weizmann του Ισραήλ (ROS-generating/ARE-activating capacity of metals in roadway particulate matter deposited in urban environment. Environmental Research, 2016; 146: 252) υποδεικνύει ότι μέρος του αρνητικού αποτελέσματος των καταιγίδων άμμου/σκόνης μπορεί να μην είναι αυτά καθ’ αυτά τα σωματίδια άμμου/σκόνης, αλλά μάλλον βακτήρια που προσκολλώνται σε αυτά, ταξιδεύοντας εκατοντάδες χιλιόμετρα στον αέρα με τις καταιγίδες.
Μερικά από αυτά τα βακτηρίδια μπορεί να είναι παθογόνα – επιβλαβή για εμάς ή το περιβάλλον – και μερικά από αυτά φέρουν επίσης γονίδια αντοχής στα αντιβιοτικά. Η ερευνητική ομάδα διερεύνησε τη γενετική σύσταση των βακτηρίων που έφθασαν μαζί με τη σκόνη. Διαπίστωσαν ότι η γενετική σύσταση των μικροβίων που βρισκόταν στις καταιγίδες αφρικανικής άμμου ήταν διαφορετική από αυτή των καταιγίδων που είχαν προέλευση τη Σαουδική Αραβία. Επιπρόσθετα, κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας σκόνης η συγκέντρωση των βακτηρίων και ο αριθμός των βακτηριακών ειδών που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα αυξάνονται έντονα, έτσι οι άνθρωποι που περπατούν σε εξωτερικούς χώρους σε αυτές τις καταιγίδες εκτίθενται σε πολλά περισσότερα βακτήρια από το συνηθισμένο και μάλιστα πολλά από αυτά είχαν διαφορετικά γονίδια ανθεκτικότητας στα αντιβιοτικά.
ΑΣΤΙΚΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αστικών περιοχών στην Ελλάδα αποτελεί σημαντικό περιβαλλοντικό πρόβλημα. Το πρόβλημα της ρύπανσης της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης συνδέεται άμεσα με την υπερσυγκέντρωση πληθυσμού και τη ραγδαία αύξηση τροχοφόρων. Η βελτίωση των καυσίμων, η αντικατάσταση του στόλου των οχημάτων, η περιβαλλοντική νομοθεσία για περικοπές ρύπων από βιοτεχνίες και βιομηχανίες, η μετεγκατάστασή τους σε βιομηχανικές περιοχές, και η εισαγωγή φυσικού αερίου ως ενεργειακού καυσίμου προκάλεσε την βαθμιαία βελτίωση της ποιότητας αέρα στις μεγάλες πόλεις. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την έρευνα των Ισραηλινών επιστημόνων (ROS-generating/ARE-activating capacity of metals in roadway particulate matter deposited in urban environment) η ρύπανση που δεν προέρχεται από τις μηχανές καύσης αλλά απελευθερώνεται από την τριβή των ελαστικών των οχημάτων στους αστικούς δρόμους και από τα συστήματα πέδησης μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία κατά την εισπνοή. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα κι αν καταφέρουμε να μειώσουμε σημαντικά τις εκπομπές των αυτοκινήτων, ο αέρας της πόλης θα εξακολουθεί να είναι μολυσμένος, σε μεγάλο βαθμό, με αυτές τις άλλες ουσίες. Και δεδομένου ότι η τριβή των ελαστικών και των φρένων είναι απαραίτητα για την οδήγηση, η μείωση των εκπομπών τους μπορεί να είναι πολύ πιο δύσκολη.
του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη, Καθηγητή Γενετικής ΑΠΘ.