ΝΕΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΝΕΙ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ των ΑΡΙΘΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΕΣΕΩΝ των ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΩΝ (ΒΛΑΒΩΝ) ΣΤΟ DNA ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ
Η Ελλάδα παρουσιάζει από τα υψηλότερα ποσοστά καπνιστών μεταξύ των δυτικοευρωπαϊκών χωρών. Κατά το κάπνισμα δημιουργούνται δεκάδες καρκινογόνες ουσίες που τροποποιούν (μεταλλάσουν) το DNA. Είναι επίσης γνωστό, εδώ και 50 χρόνια, ότι ο καρκίνος στους πνεύμονες δημιουργείται από μεταλλάξεις στο DNA. Σε άρθρο (Nature 463: 184-190, 13/1/2016) είχαν ανιχνευτεί μόνο!!!! 22.910 μεταλλάξεις στα καρκινικά κύτταρα των πνευμόνων καπνιστή. Επιστημονική ομάδα ανάπτυξε (Human genome-wide repair map of DNA damage caused by the cigarette smoke carcinogen benzo[a]pyrene. PNAS, June 2017) μέθοδο για την αποτελεσματική χαρτογράφηση των βλαβών του DNA που προκαλούνται από βενζο-πυρήνες σε όλο το γονιδίωμα (DNA) ενός ατόμου. Η νέα μέθοδος για την ιχνηλάτηση των βλαβών του DNA επιτρέπει στους επιστήμονες να εντοπίζουν και τις θέσεις στο γονιδίωμα μας, όπου τα κύτταρα προσπαθούν να επιδιορθώσουν τις βλάβες του γενετικού υλικού με έναν από τους 4 μοριακούς μηχανισμούς επιδιόρθωσης βλαβών του DNA. Περαιτέρω η έρευνα έδειξε ότι, ενώ οι βλάβες που προκαλούνται από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι σχεδόν ομοιόμορφα κατανεμημένες σε όλο το γονιδίωμα, η επιδιόρθωση τους από τους μηχανισμούς επιδιόρθωσης επηρεάζεται από την κατάσταση της χρωματίνης, τη μεταγραφή και τη σύνδεση του παράγοντα μεταγραφής με το DNA, καθώς και από μέγεθος και τον τύπο της βλάβης του DNA.
Οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες είναι ισχυρά καρκινογόνα χημικά και υπεύθυνα για των 30% των θανάτων από καρκίνο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Με τη νέαπως μεθοδολογία οι ερευνητές πέρα από το να ιχνηλατήσουν τις βλάβες στο γενετικό χάρτη, μπορούν επίσης να προσδιορίσουν τις περιοχές του γονιδιώματος όπου το κύτταρο προσπαθεί να τις επιδιορθώσει. Ως εκ τούτου, αυτοί οι γενετικοί χάρτες θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν: 1) Τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι καρκίνοι που προκαλούνται από το κάπνισμα, 2) Γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι, ενώ άλλοi πιο ανθεκτικοί σε καρκίνους, γ) Πώς μπορούν να προληφθούν αυτοί οι καρκίνοι, και δ) Η παροχή σε καπνιστές συγκεκριμένων ενδείξεων γενετικών βλαβών στο επίπεδο DNA, ίσως θα οδηγούσε ορισμένους να σταματήσουν το κάπνισμα.
Οι πληροφορίες αυτές θα οδηγήσουν σε καλύτερη κατανόηση του γιατί ορισμένοι άνθρωποι έχουν προδιάθεση για καρκίνο και ποιες μεταλλάξεις που σχετίζονται με το κάπνισμα οδηγούν συγκεκριμένα στον καρκίνο του πνεύμονα.
του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη, Καθηγητή Γενετικής και Γενετικής του Ανθρώπου, ΑΠΘ