“Οποίος κοιμηθεί με τυφλό, το πρωί αλληθωρίζει”!!
Σε όλες τις παθολογικές καταστάσεις υπάρχει συνέργεια γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Υπάρχουν νοσήματα στα οποία ο γενετικός παράγων είναι καθοριστικός (αν και ποτέ 100%). Γι’ αυτό ερευνητές που ασχολούνται με την εκτίμηση των επιρροών των γενετικών παραγόντων στην εκδήλωση ασθενειών προτείνουν να βελτιωθούν παράλληλα και οι μεθοδολογίες εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιρροών στην εκδήλωση κάποιας ασθένειας. Ακόμη πιο εντυπωσιακό, ερευνητές προβαίνουν σε πιο προκλητικές προτάσεις, δηλαδή να εκτιμηθούν οι επιρροές του γονιδιώματος των εγγύς ευρισκομένων ατόμων, ή πιο απλά η επιρροή που μπορεί να έχει το “κοινωνικό γονιδίωμα” στην εκδήλωση του φαινοτύπου ενός άλλου ατόμου.
Οι «Κοινωνικές γενετικές επιπτώσεις» προκύπτουν όταν ο φαινότυπος ενός ατόμου επηρεάζεται από την γενετική σύσταση των ατόμων που βρίσκονται στο ίδιο περιβάλλον. Με άλλα λόγια, «Κοινωνικές γενετικές επιπτώσεις» συμβαίνουν όταν ο γενότυπος (το DNA) του ατόμου Α επηρεάζει τον φαινότυπο του ατόμου Β. Πράγματι υπάρχουν ήδη δημοσιεύματα που τεκμηριώνουν πως το στρες εγκύου μπορεί να επηρεάσει τον φαινότυπο/ανάπτυξη του παιδιού, αλλά και του εγγονού της. Πρόσφατες εργασίες (PLoS Genetics, 13: e1006498, e1006615, 2017) δείχνουν ότι ο κοινωνικός γενότυπος (το κοινωνικό γονιδίωμα) είναι σημαντικός περιβαλλοντικός παράγοντας στη διαμόρφωση του φαινοτύπου άλλου ατόμου που ζει στο ίδιο περιβάλλον, όπως έχει ήδη διαπιστωθεί για το μέγεθος του σώματος (Σχήμα). Η έρευνα είχε τίτλο: Μήπως σας παχαίνουν οι φίλοι σας; Με το ίδιο σκεπτικό υπάρχουν επιστήμονες που διερευνούν το ακόλουθο θέμα: Μήπως σας αρρωσταίνουν οι γύρω σας;

ΣΗΜΕΙΩΣΗ. Η απόδειξη σχέσεως αιτίου-αιτιατού στην προκειμένη περίπτωση είναι δύσκολη
(το επισημαίνουν και οι συγγραφείς του άρθρου). Ενδεχομένως να υπάρχει μία έμμεση επιρροή (πχ οι παχείς φίλοι να σε καλούν συχνά για… φαγητό όπου θα σερβίρονται πολλά και…παχυντικα πιάτα, με αποτέλεσμα και εσύ να παχαίνεις!).
Πάντως η λαϊκή σοφία φαίνεται ότι είχε… προβλέψει και το κοινωνικό γονίδιο καθώς λέει ότι “οποίος κοιμηθεί με τυφλό, το πρωί αλληθωρίζει”!!
του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη, Καθηγητή Γενετικής και Γενετικής του Ανθρώπου, ΑΠΘ