Σήμερα είναι δυνατή η ανασύνθεση των φυσικών χαρακτηριστικών ενός ατόμου, δηλαδή η ανάπλαση της φωτογραφίας ενός ατόμου, που ήταν παρών σε μια εγκληματική ενέργεια από τα δείγματα DNA του που θα εντοπιστούν στον τόπο του εγκλήματος.

Την τελευταία εικοσαετία αναπτύχθηκαν πολλές και αξιόπιστες μεθοδολογίες προσδιορισμού του μοναδικού γενετικού (DNA) αποτυπώματος κάθε ανθρώπου. Η τεχνολογία αυτή αποτελεί πλέον αξιόπιστο εργαλείο στην Ιατροδικαστική (κυρίως σε περιπτώσεις αμφισβητούμενης πατρότητας), σε περιπτώσεις αγνοουμένων ή θυμάτων μαζικών καταστροφών, σε υποθέσεις προσδιορισμού συγγενικών σχέσεων μεταξύ ατόμων, καθώς επίσης στη διαλεύκανση περιπτώσεων επιστημονικής απάτης, ή νοθείας σε τρόφιμα. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις γίνεται χρήση περιοχών του DNA που δεν καθορίζουν πρωτεΐνες και ως εκ τούτου δεν μπορεί να προσδιοριστούν φυσικά χαρακτηριστικά ενός ατόμου.

Από το 2003 η νομοθεσία επιτρέπει στην Ολλανδία να χρησιμοποιηθεί η ανάλυση του DNA
προκειμένου να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τα βασικά φυσικά φαινοτυπικά χαρακτηριστικά ενός ατόμου ή να προσδιοριστεί η εθνική ή η βιογεωγραφική προέλευσή του. Μετά τον βιασμό και τη θανάτωση φοιτήτριας στη Γερμανία τον προηγούμενο Οκτώβριο από πρόσφυγα, η Γερμανία προγραμματίζει να εφαρμόσει τις ίδιες ιατροδικαστικές αναλύσεις που ήδη χρησιμοποιούνται από την Αστυνομία της Ολλανδίας (Forensics: Germany considers wider use of DNA evidence in criminal cases, Nature 30/3/2017). Αυτό σημαίνει ότι πλέον στην Ολλανδία και στη Γερμανία πέρα από την ιχνηλάτηση της γενετικής ταυτότητας του υπόπτου θα αναλύονται και περιοχές του γενετικού υλικού που καθορίζουν πρωτεΐνες. Η μεθοδολογία αυτή θα επιτρέπει τον: Α) Προσδιορισμό του χρωματισμού της επιδερμίδας, των μαλλιών και των ματιών. Β) Προσδιορισμό της μορφολογίας των τριχών. Γ), την προδιάθεση για κληρονομικές ασθένειες, κλπ, ώστε η αστυνομία να αναπλάσει τη μοριακή (DNA) φωτογραφία του υπόπτου.
Βέβαια, το επίπεδο της αξιοπιστίας των γενετικών αναλύσεων δεν φθάνουν το επίπεδο αξιοπιστίας των αναλύσεων που θαυμάζουμε σε τηλεοπτικές σειρές, πχ CSI. Η αξιοπιστία των αναλύσεων για τον μπλε ή καστανό χρώμα των ματιών βρίσκεται περίπου στο 95-98%, η ιχνηλάτηση της γεωγραφικής προέλευσης ενός ατόμου όσον αφορά την ήπειρο προσεγγίζει το 99%, αλλά η αξιοπιστία των αναλύσεων μέσα σε στην Ευρωπαϊκή ήπειρο είναι μικρότερη από 95%, σε αντίθεση με αυτό που υποστηρίζεται από διάφορες Ιδιωτικές εταιρείες Γενεαλογίας.
Μια και όλοι αυτοί οι γενετικοί δείκτες αφορούν γονίδια που καθορίζουν πρωτεΐνες, ίσως το γεγονός αυτό οδηγήσει στην απεριόριστη χρήση όλων των γενετικών πληροφοριών από την Αστυνομία. Με αυτόν τον τρόπο, η Αστυνομία ίσως καταχραστεί τα βασικά προσωπικά δεδομένα των πολιτών και της οικογένειάς τους! Κατά συνέπεια, μια συζήτηση για ισορροπημένη χρήση αυτών των μεθοδολογιών στην Αστυνομία χρειάζεται να γίνει και στην Ελλάδα, μια και πολλοί από τις χώρες του Ευρωπαϊκού Βορρά σκέπτονται να υπάρξει κοινοτική οδηγία πάνω σε αυτό το θέμα.

του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη, Καθηγητή Γενετικής και Γενετικής του Ανθρώπου, ΑΠΘ