Δεκ 08
24
Τα εξελιγμένα ζώα είναι οι καλύτεροι ψεύτες
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 24 Δεκεμβρίου, 2008 | Γράψτε σχόλιο
Οταν αναλογίζεται κανείς τη συμπεριφορά «μεγαλοαπατεώνων», όπως ο Μπέρναρντ Μάντοφ ή ο Ροντ Μπλαγκόγεβιτς πιθανώς να νιώσει οργή, αηδία, απελπισία ή να γελάσει. Αποκλείεται, όμως, να νιώσει έκπληξη.
Ο κ. Μάντοφ «ξαλάφρωσε» την πελατεία του από 50 δισεκατομμύρια δολάρια και ο κ. Μπλαγκόγεβιτς κυβερνήτης του Ιλινόι κατηγορείται ότι αποπειράθηκε να πωλήσει μια έδρα στην αμερικανική Γερουσία για προσωπικό όφελος. Σίγουρα το μέγεθος της απάτης που αμφότεροι προσπάθησαν να διαπράξουν ξεπερνά τα συνήθη. Η πρόθεσή τους, όμως, να ψευσθούν και να παραπλανήσουν πρέπει να θεωρείται συνηθισμένη.
Η εξέλιξη της κοινωνικής ζωής
Τέτοιες συμπεριφορές έχουν τις ρίζες τους στην εξέλιξη της κοινωνικής ζωής και όσο πιο εξελιγμένο είναι το ζώο, τόσο πιο συνηθισμένες και περίπλοκες οι μέθοδοι παραπλάνησης που χρησιμοποιεί.
Σε μια συγκριτική μελέτη της συμπεριφοράς πρωτευόντων, ο Ρίτσαρντ Μπάιρν και η Νάντια Κορπ του Πανεπιστημίου του Σεντ Αντριους στη Σκωτία διαπίστωσαν ότι όσο μεγαλύτερο όγκο έχει ο νεοφλοιός του εγκεφάλου κάποιου πρωτεύοντος, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες το ζώο να ακολουθεί τακτικές παραπλάνησης, όπως αυτά που περιγράφονται στο επιστημονικό περιοδικό New Scientist: νεαρός μπαμπουίνος, που κυνηγιέται από τη μητέρα του για να τιμωρηθεί, ξαφνικά στέκεται ακίνητος και κοιτά με προσήλωση τον ορίζοντα, αποπροσανατολίζοντας όλη την ομάδα των πιθήκων που ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει τους ανύπαρκτους εχθρούς.
Μελέτες υποδεικνύουν ότι και το δικό μας είδος ψεύδεται διαρκώς, χωρίς αισχύνη. Οπως διαπιστώθηκε με έρευνα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας οι φοιτητές κολεγίου λένε τουλάχιστον δύο ψέματα καθημερινά, ενώ οι απλοί πολίτες μία φορά. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία τα ψέματα ήταν μικρά και χωρίς συνέπειες. «Του είπα πως μου έλειπε και τον σκεφτόμουν καθημερινά, αν και η αλήθεια είναι ότι δεν τον σκέπτομαι ποτέ», αναφέρει μια νεαρή που έλαβε μέρος στην έρευνα.
Σε δεύτερη μελέτη, οι ερευνητές ζητήσαν από τους εθελοντές να αποκαλύψουν ποια ήταν τα μεγαλύτερα ψέματα που είπαν ποτέ. Πολλοί ομολόγησαν ότι είχαν ψευδομαρτυρήσει στο δικαστήριο υπέρ του εργοδότη τους, είχαν παραπλανήσει ή κλέψει το αφεντικό τους ή είχαν απατήσει τον σύζυγό τους. Πολλοί είπαν ότι ένιωθαν ενοχή για τα ψέματά τους, ενώ άλλοι ομολόγησαν ότι όταν δεν αποκαλύφθηκε το ψέμα τους την πρώτη φορά, το επανέλαβαν ξανά και ξανά.
Επίσης, τουλάχιστον 100 μελέτες έδειξαν ότι διακρίνουμε πολύ δύσκολα πότε κάποιος μάς λέει ψέματα, γεγονός που κατά τους επιστήμονες οφείλεται στην επιθυμία μας να παραπλανηθούμε. Προτιμούμε το απαστράπτον ψεύδος από τη γυμνή αλήθεια.
Και ο κόσμος που μας περιβάλλει είναι γεμάτος από ψέματα, από απατηλές καταστάσεις, από πράγματα που είναι διαφορετικά από ό,τι φαίνονται. Οι ψυχολόγοι διακρίνουν την «εγγενή παραπλάνηση» από την «τακτική παραπλάνηση», κατά την οποία μια φαινομενικά φυσιολογική συμπεριφορά τοποθετείται σε νέο πλαίσιο με μοναδικό στόχο να παραπλανήσει τον παρατηρητή. Συνήθως αυτή χρησιμοποιείται από τα εξυπνότερα ζώα.
Εξοχοι απατεώνες είναι, λόγου χάρη, τα μεγάλα πρωτεύοντα. Ο Φρανς ντε Βάαλ, καθηγητής στο Εθνικό Ερευνητικό Κέντρο Πρωτευόντων Γιέρκες και στο Πανεπιστήμιο Εμορι, περιγράφει πως οι αιχμαλωτισμένοι χιμπατζήδες ή ουρακοτάνγκοι προσπαθούν να προσελκύσουν τους επισκέπτες στα κλουβιά τους, προσφέροντας ένα κλαρί και χαμογελώντας φιλικά. «Οι άνθρωποι σκέπτονται «α, με συμπαθεί» και πλησιάζουν το κλουβί. Προτού το καταλάβουν, ο χιμπατζής έχει αρπάξει τον αστράγαλο και ετοιμάζεται να τον δαγκώσει», λέει ο δρ Ντε Βάαλ.
Θέλουμε να πιστέψουμε
Τα μεγάλα πρωτεύοντα προσπαθούν να παραπλανήσουν και τα άλλα μέλη του είδους τους. Οι χιμπατζήδες χαμογελούν όταν νιώθουν νευρικότητα. Ετσι όταν το ένα αρσενικό ετοιμάζεται να επιτεθεί στο άλλο κρύβει το χαμόγελο με τα χέρια του.
Οταν εκπαιδευτές δελφινιών στο Ινστιτούτο Μελετών Θαλάσσιων Θηλαστικών του Μισισιπή έμαθαν τα θαλάσσια θηλαστικά να καθαρίζουν δεξαμενές από σκουπίδια ανταμείβοντάς τα για τη δουλειά τους, ένα θηλυκό έμαθε να κρύβει τα σκουπίδια στον πυθμένα και να τα φέρνει στους εκπαιδευτές της ένα ένα πολλαπλασιάζοντας την ανταμοιβή.
Η αλήθεια είναι ότι θέλουμε να πιστέψουμε πως αυτά που μας λένε οι αγαπημένοι μας είναι αλήθεια, αλλά δυστυχώς διαπιστώνουμε το αντίθετο.
Ανακτήθηκε από τον ιστότοπο: http://news.kathimerini.gr
Σχετικός δεσμός:http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_2_24/12/2008_297197
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.