Οι τρεις βασικότερες αιτίες θανάτου που σχετίζονται με τα οινοπνευματώδη ποτά είναι τα κακοήθη νεοπλάσματα, τα εγκεφαλικά επεισόδια και η κίρρωση του ήπατος. Από τα αποτελέσματα 150 επιδημιολογικών ερευνών προκύπτει ότι ο σχετικός κίνδυνος θανάτου (από όλα τα αίτια) για όσους πίνουν σε σχέση με αυτούς που δεν πίνουν είναι 1,1 όταν η κατανάλωση κυμαίνεται σε 3-4 ποτά ημερησίως, ενώ αυξάνεται στο 1,4 περίπου, όταν τα ημερήσια ποτά ξεπερνούν τα 6.

Από τα νοσήματα που σχετίζονται με την υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος, πιο συχνά εμφανίζονται η αλκοολική γαστρίτιδα, το πεπτικό έλκος και η κίρρωση του ήπατος, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην αύξηση των καρδιαγγειακών νοσημάτων, των καρδιαγγειακών νοσημάτων, των κακοηθών νεοπλασιών και των ψυχιατρικών διαταραχών. Τα παραπάνω στοιχεία έδωσε στην «Ε» ο Γιάννης Τούντας, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής και διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής. Ο ίδιος εξηγεί αναλυτικά τον ακριβή συσχετισμό της αυξημένης κατανάλωσης αλκοόλ με κάθε νόσημα.

ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Η αυξημένη κατανάλωση οινοπνεύματος σχετίζεται με την ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου, την υπέρταση, τη μυοκαρδιοπάθεια, τον αιφνίδιο θάνατο και το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής. Στη Γαλλία -πρόσθεσε- που έχει την υψηλότερη κατά κεφαλήν κατανάλωση στον κόσμο, το 19,1% των πρόωρων θανάτων στους άνδρες και το 13% στις γυναίκες αποδίδεται στην κατανάλωση οινοπνεύματος. ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΑ Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συγκαταλέγει το οινόπνευμα στις καρκινογόνες ουσίες. Οι Doll και Peto το 1981 εκτιμούσαν ότι το 3% όλων των κακοήθων νεοπλασιών οφείλονταν στο οινόπνευμα. Οι περισσότερες έρευνες έχουν διαπιστώσει μικρή θετική συσχέτιση ανέμεσα στην κατανάλωση οινοπνεύματος και την πρόκληση ορισμένων νεοπλασμάτων -κυρίως καρκίνου του στόματος, του φάρυγγα, του λάρυγγα, του οισοφάγου και του ήπατος και λιγότερο του παγκρέατος), χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί ο μηχανισμός της καρκινογένεσης. ΗΠΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ Η δράση του οινοπνεύματος στο ήπαρ οδηγεί στην ανάπτυξη όχι μόνο καρκίνου του ήπατος αλλά και άλλων παθολογικών καταστάσεων, όπως είναι το λιπώδες ήπαρ, η αλκοολική ηπατίτιδα και η αλκοολική κίρρωση. Από το σύνολο των θανάτων που προκαλούν οι παθήσεις του ήπατος, το 80% οφείλεται στην κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών. Η αρχική βλάβη που δημιουργείται στο ήπαρ από την κατανάλωση οινοπνεύματος είναι η αυξημένη συγκέντρωση λίπους στο ήπαρ. Η συγκέντρωση αυτή κυμαίνεται από μικρές εναποθέσεις λίπους σε ορισμένα ηπατοκύτταρα μέχρι τη μαζική λιπώδη εκφύλιση του ήπατος. Αν διακοπεί η κατανάλωση οινοπνεύματος, το λιπώδες ήπαρ μπορεί να επανέλθει στη φυσιολογική του κατάσταση. Το 10-30% περίπου των ασθενών με λιπώδες ήπαρ θα εμφανίσουν κάποια στιγμή κίρρωση του ήπατος. ΨΥΧΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Μία από τις πιο χαρακτηριστικές επιπτώσεις της αυξημένης κατανάλωσης οινοπνεύματος στον άνθρωπο είναι οι διαταραχές που προκαλούνται άμεσα στη συμπεριφορά του και μακροπρόθεσμα στην ψυχική του υγεία. Ατομα που ξεπερνούν τα 10 ποτά την ημέρα -τονίζει ο αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής- εμφανίζουν συχνά κατάθλιψη, καθώς και καταστροφική ή αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. Επίσης, αυξάνεται η επίπτωση των σεξουαλικών προβλημάτων, των διαταραχών της προσωπικότητας, της αμνησίας, της νοητικής έκπτωσης, των παραισθήσεων, του τρόμου. ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ Οσα άτομα αναφέρουν ιστορικό χρόνιας κατανάλωσης οινοπνεύματος παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα επιπλοκών, μεγαλύτερο χρόνο νοσηλείας και μεγαλύτερη θνησιμότητα. Τα αποτελέσματα αυτά οφείλονται τόσο στις άμεσες όσο και στις μακροπρόθεσμες συνέπειες της τοξικής δράσης του οινοπνεύματος. Στις άμεσες συνέπειες περιλαμβάνεται και μια χαρακτηριστική μορφή πνευμονίας, που τη συναντάμε συχνά σε αλκοολικούς. Οταν μάλιστα οι ξένες ουσίες περιέχουν οινόπνευμα, οι πνευμονίες αυτές είναι ιδιαίτερα βαριές. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες συνίστανται κυρίως στην εξασθένηση της άμυνας του οργανισμού στις λοιμώξεις, εξαιτίας ανοσολογικών μεταβολών, όπως είναι η μείωση του αριθμού και της κινητικότητας των λευκών αιμοσφαιρίων. ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΓΑΣΤΡΙΤΙΔΑ Η πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων οινοπνεύματος σε μικρό χρονικό διάστημα οδηγεί στην ανάπτυξη οξείας γαστρίτιδας, η οποία υποχωρεί μετά τη διακοπή της κατανάλωσης οινοπνεύματος. ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ Η κατανάλωση οινοπνεύματος είναι μία από τις αιτίες για την ανάπτυξη παγκρεατίτιδας. Αρκετές έρευνες έχουν διαπιστώσει στατιστικά σημαντική συσχέτιση του οινοπνεύματος με την παγκρεατίτιδα. Το πάγκρεας των γυναικών είναι πιο ευαίσθητο στο οινόπνευμα από ό,τι των ανδρών. Ο σχετικός κίνδυνος για την ανάπτυξη παγκρεατίτιδας στους πότες ενισχύεται με την αύξηση της συνολικής χρονικής διάρκειας της κατανάλωσης οινοπνεύματος, ενώ το είδος του ποτού και ο τρόπος της κατανάλωσης δεν φαίνεται να επηρεάζουν τον σχετικό κίνδυνο. ΑΛΛΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Περισσότερο από 2 ποτά την ημέρα κατά την εγκυμοσύνη αυξάνουν τον κίνδυνο να μειωθεί το σωματικό βάρος του εμβρύου, καθώς και τον κίνδυνο δυσμορφιών και βλαβών του κεντρικού νευρικού συστήματος του εμβρύου, που συνιστούν το Εμβρυϊκό Σύνδρομο Αλκοόλης (FAS, Fetal Alcohol Syndrom). Σε ό,τι αφορά τα νοσήματα του οφθαλμού, ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος ως προς την πρόκληση καταρράκτη. Ο σχετικός κίνδυνος για τους πότες είναι 1,31 σε σύγκριση με τους μη πότες. Η κατανάλωση οινοπνεύματος, ακόμα και σε μέτριες ποσότητες, αποτελεί παράγοντα κιδνύνου για ανάπτυξη παχυσαρκίας. Η χρόνια κατανάλωση οινοπνεύματος εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνει τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των λοιμώξεων. Το οινόπνευμα μειώνει τον αριθμό και τη δράση κυρίως των λευκοκυττάρων και λεμφοκυττάρων. Το οινόπνευμα όπως και ορισμένα παράνομα ναρκωτικά αυξάνει τη σεξουαλική επιθυμία αλλά ελαττώνει την επίδοση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ Τα ατυχήματα που προκαλούνται εξαιτίας του οινοπνεύματος είναι κυρίως τροχαία, εργατικά, δηλητηριάσεις, πυρκαγιές, πτώσεις και πνιγμοί. Τουλάχιστον το 1/3 των οικιακών ατυχημάτων και το 60% περίπου των θανάτων από πυρκαγιές αποδίδονται στην υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος. Σχετικά με τα τροχαία ατυχήματα, έχει εκτιμηθεί ότι με 80mg% αιθανόλης στο αίμα ο κίνδυνος σύγκρουσης είναι διπλάσιος, με 150mg% ο κίνδυνος είναι δέκα φορές μεγαλύτερος και με 200mg% ο κίνδυνος γίνεται είκοσι φορές μεγαλύτερος. Στην Ε.Ε. το 1990 560.000 άτομα τραυματίστηκαν και 17.000 έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία ατυχήματα λόγω κατανάλωσης οινοπνεύματος. Στην Ελλάδα έχει εκτιμηθεί ότι τα ποσοστά τροχαίων ατυχημάτων που προκαλούνται από αυξημένη κατανάλωση οινοπνεύματος είναι ιδαίτερα υψηλά. Σε έρευνα που έγινε στην Κρήτη, διαπιστώθηκε ότι το 60% των θανατηφόρων τροχαίων ατυχημάτων οφειλόταν στο οινόπνευμα και ότι το 7% του πληθυσμού οδηγεί με μεγαλύτερη του επιτρεπτού συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα. Το πρόβλημα είναι πρώτα της οικογένειας και μετά του ατόμου που κάνει κατάχρηση ή έχει εξάρτηση από το αλκοόλ Δεν υπάρχει αντίδοτο για την εξάρτηση Η σχέση μας με το αλκοόλ έχει να κάνει με την ποσότητα -πόσο πίνει κανείς κάθε φορά- με τη συχνότητα -πόσο συχνά το κάνει- και με την ποιότητα -αν πίνει σκληρά ή υψηλής περιεκτικότητας αλκοολούχα ποτά, όπως είναι το ούζο, η ρακί, η βότκα κ.ο.κ., ή τα κλασικά χαμηλής περιεκτικότητας, όπως είναι το κρασί και η μπίρα. Αλκοολικό είναι το άτομο που πίνει καθημερινά και συστηματικά και κάθε προσπάθεια αποχής ή διακοπής, είτε επειδή το επιλέγει είτε επειδή είναι αναγκασμένο (λόγω ασθένειας, ατυχήματος κ.ά.) δημιουργεί στον οργανισμό του σύνδρομο στέρησης. Ο αλκοολικός, αν για οποιονδήποτε λόγο σταματήσει τη συστηματική κατανάλωση αλκοόλ, μπαίνει σε αυτό που ονομάζουμε σύνδρομο στέρησης - ελαφρύ μέχρι πολύ βαρύ. Αυτό το άτομο έχει εξάρτηση από το αλκοόλ και άρα είναι άρρωστο. Για την εξάρτηση από το αλκοόλ, τους τρόπους προσέγγισης και βοήθειας του αλκοολικού, την αντανάκλαση του προβλήματος στην οικογένειά του μιλά στην «Ε» ο Γιώργος Μουσάς, επίκουρος καθηγητής Ψυχιατρικής, του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναπληρωτής διευθυντής Ψυχιατρικού Τομέα Νοσοκομείου «Σωτηρία». Αντίδοτο για την εξάρτηση από το αλκοόλ δεν υπάρχει μέχρι στιγμής. Γι' αυτό το πιο σημαντικό είναι το κίνητρο του εξαρτώμενου ατόμου καθώς και η επίγνωση ότι έχει πρόβλημα, εξηγεί ο Γ. Μουσάς. Επειδή το αλκοόλ έχει έναν μακρύ χρόνο για να φτάσει κανείς στην τελική φάση της εξάρτησης, 8-10 χρόνια περίπου, ο μέσος όρος ηλικίας των εξαρτημένων από αυτό (45 ετών) είναι αρκετά μεγαλύτερος από το μέσο όρο των εξαρτημένων από παράνομες ουσίες (25 ετών). Ενας άνθρωπος στα 45 του, που συνήθως έχει δομήσει οικογένεια, καριέρα κ.ο.κ., δεν έχει τη δυνατότητα ούτε ψυχολογικά ούτε κοινωνικά να μπει σε ένα διετές πρόγραμμα απεξάρτησης. - Η οικογένεια του αλκοολικού; «Το πρόβλημα είναι πρώτα της οικογένειας και μετά του ατόμου που κάνει κατάχρηση ή έχει εξάρτηση από το αλκοόλ. Διότι από τη στιγμή που ένας άνθρωπος έχει μια τέτοια σχέση με το αλκοόλ, είναι ανεπαρκής. Δεν μπορεί να παίξει το ρόλο του οικογενειάρχη, του συζύγου, του πατέρα, του μοντέλου πάνω στον οποίο θα στηριχθούν τα παιδιά. Δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στις οικονομικές υποχρεώσεις που δημιουργούνται, πόσο μάλλον να ρυθμίζει τα οικονομικά. Ταυτόχρονα μπαίνει και ο παράγων προσωπικότητα. Τα άτομα που κάνουν κατάχρηση αλκοόλ και βεβαίως οι εξαρτημένοι από αυτό, λειτουργούν καταστροφικά τόσο σε προσωπικό επίπεδο, όσο και σε οικογενειακό και εργασιακό. Ακόμη περισσότερο καταστροφικά για τους γύρω τους λειτουργούν τα άτομα εκείνα που εκφράζονται βίαια αφού πιουν. Το παιδί που μεγαλώνει με πατέρα ή μητέρα καταστροφικό, επιθετικό, βίαιο, που είναι προβληματικός πότης ή εξαρτημένος, εξοικειώνεται με τη χρήση του αλκοόλ. Πολύ συχνά συναντάμε παιδιά τέτοια που μπαίνουν πρόωρα στις εξαρτήσεις. Δεν γνωρίζουμε όμως αν αυτό οφείλεται στην κληρονομικότητα ή το μόντελινγκ και τη συμπεριφορά. Δηλαδή αν οι ψυχολογικές επιπτώσεις διαμορφώνουν ένα τέτοιο πλαίσιο. Επομένως ο γονέας αυτός δεν κάνει απλά κακό, αλλά καταστρέφει την οικογένεια και ειδικότερα τα παιδιά του». - Πώς πείθει ένα άλλο μέλος της οικογένειας το άτομο που έχει το πρόβλημα; «Αντιμετωπίζουμε πάντα το άτομο αυτό κάνοντας μία ανοιχτή και ξεκάθαρη τοποθέτηση, λέγοντας ότι «η ποσότητα που πίνεις είναι μεγάλη και θα πρέπει να ζητήσουμε τη γνώμη κάποιου ειδικού». Πολλές φορές, ίσως τις περισσότερες, υπάρχει συγκάλυψη και άρνηση του προβλήματος και από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Δεχόμαστε τηλεφωνήματα τα οποία ενώ έχουν αγωνία από κάτω για το πρόβλημα, στην πορεία των συζητήσεων το μειώνουν. Μας λένε "δεν είναι τόσο σοβαρό", "δεν αντιμετωπίζω και τόσο μεγάλο πρόβλημα". Επομένως, εκτός από τον ίδιο τον ασθενή πολύ συχνά και το ίδιο το περιβάλλον του έχει την τάση να υποτιμά το πρόβλημα». - Γιατί; «Νομίζω ότι είναι ένα περίπλοκο ζήτημα ψυχολογικών και κοινωνικών λόγων. Η άρνηση είναι ένας ψυχικός μηχανισμός άμυνας. Τη συναντάμε σε πολλές περιπτώσεις που υπάρχει σοβαρό πρόβλημα. Το κακό με το μηχανισμό αυτό είναι ότι είναι παθολογικός, δηλαδή αρνούμενος κανείς το πρόβλημα προσπαθεί να το εξαφανίσει ή να το μειώσει και δεν το αντιμετωπίζει. Χρειάζεται η επίγνωση ότι υπάρχει πρόβλημα και η συζήτηση που ξεκαθαρίζει ότι χρειάζεται διάγνωση και αντιμετώπιση, χωρίς δεύτερη συγκάλυψη, χωρίς πολλές πολλές συζητήσεις. Πολλές φορές οι οικογένειες συγκαλύπτουν το πρόβλημα γιατί οι ίδιες δεν αντέχουν την ευθύνη της αποκάλυψης. Διότι, από τη στιγμή που θα αποκαλυφθεί, υπάρχει η εξέλιξη ιατρικών, διαγνωστικών, θεραπευτικών, κοινωνικών και άλλων ζητημάτων. Η αντιμετώπιση του προβλήματος σημαίνει για την οικογένεια αλλαγή ρόλων, μετατροπή ισορροπιών, διαφοροποίηση σχέσεων κ.ά. Ολα αυτά είναι περίπλοκα. Είναι σίγουρα πολύ πιο εύκολο να αναβάλει κανείς μία τέτοια απόφαση παρά να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, πράγμα που ισχύει για κάθε μεγάλο και σοβαρό πρόβλημα». - Κι αν το άτομο με το πρόβλημα δεν θέλει να βοηθηθεί; «Θα επιμείνει η οικογένεια. Αλλωστε αυτές οι καταστάσεις δεν ολοκληρώνονται άμεσα. Δεν θα πει κάποιος ότι είναι αλκοολικός στην πρώτη συζήτηση. Χρειάζεται επιμονή. Αυτός που αναλαμβάνει την ευθύνη να εισχωρήσει στο πρόβλημα πρέπει να αναγνωρίζει ότι σκοπός του είναι να κάνει το εξαρτημένο άτομο να συνειδητοποιήσει ότι έχει πρόβλημα. Η αναζήτηση βοήθειας έρχεται μετά ως φυσικό επακόλουθο. Κάθε προσπάθεια που τείνει να αυξήσει την επίγνωση και το κίνητρο του πάσχοντος είναι στη σωστή κατεύθυνση. Ενα από τα πρώτα πράγματα που κάνουμε με τις εξαρτήσεις είναι να εκτιμήσουμε το κίνητρο του πάσχοντα ώστε να μπορούμε να τον βοηθήσουμε και στη συνέχεια προσπαθούμε να τον τονώσουμε». - Το καταλαβαίνουν οι άνθρωποι που είναι εξαρτημένοι από το αλκοόλ ότι είναι εξαρτημένοι κι ας μη το παραδέχονται; «Η πλειονότητα το καταλαβαίνει. Πριν από λίγες μέρες μάς έφεραν έναν νεαρό στο νοσοκομείο, ο οποίος επεδείκνυε καταστροφική συμπεριφορά. Την επομένη του ξεσπάσματος του παιδιού αυτού, που είναι εξαρτημένο από το αλκοόλ, του περιέγραψα το περιστατικό της άφιξης του στο νοσοκομείο. Με άκουσε και μου είπε "δέχομαι αυτά που μου λέτε αλλά δεν θυμάμαι τίποτα απολύτως". Ο νεαρός που τώρα καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια να απεξαρτηθεί από το αλκοόλ ήξερε ότι έχει πρόβλημα ακόμη και αν δεν θυμόταν τίποτα λόγω των κενών μνήμης που προκαλεί η οξεία λήψη οινοπνεύματος σε μεγάλες ποσότητες».

 


ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 04/03/2006



Θα πρέπει να είστε συνδεδεμένος για να υποβάλλετε σχόλιο.

Αφήστε μια απάντηση

  • Ημερολόγιο καταχώρησης άρθρων

    Φεβρουάριος 2024
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    26272829  
  • Αρχεία

  • Ετικέτες

  • Αποποίηση ευθυνών

    Οι πληροφορίες που παρατίθενται στο τρέχων blog προέρχονται από ψηφιακό υλικό που βρίσκεται διαθέσιμο στο χώρο του διαδικτύου.