Νοέ 08
26
«Η Τουρκία γεννήθηκε από τις στάχτες της Σμύρνης»
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 26 Νοεμβρίου, 2008 | Γράψτε σχόλιο
«Δεν ήταν ρεαλιστική η απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη», λέει ο Βρετανός συγγραφέας Γκάιλς Μίλτον. Και προσθέτει ότι οι Τούρκοι είναι αδύνατον να πεισθούν πως δικοί τους έκαψαν την πόλη
«Η καταστροφή της Σμύρνης υπήρξε, κατά τη γνώμη μου, ένας προάγγελος όσων θα συνέβαιναν τον 20ό αιώνα, με τις γενοκτονίες- από τα Βαλκάνια μέχρι τη Ρουάντα. Η Σμύρνη πριν από την καταστροφή ήταν όμως και ένα πρότυπο των σημερινών μεγαλουπόλεων, όπως είναι λ.χ. το σημερινό κοσμοπολίτικο Λονδίνο», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γκάιλς Μίλτον, συγγραφέας του βιβλίου «Χαμένος Παράδεισος- Σμύρνη 1922, Η καταστροφή της μητρόπολης του Μικρασιατικού Ελληνισμού».
Πρόκειται για βιβλίο που θα γινόταν ούτως ή άλλως αντικείμενο σχολίων και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου, κάτι που ο Μίλτον όχι απλώς το ξέρει, αλλά το έχει νιώσει καλά στο πετσί του. «Στην Τουρκία τώρα μεταφράζεται, γιατί πολλοί εκδότες μού δήλωσαν ότι τους ενδιέφερε μεν πολύ, αλλά δεν μπορούσαν να το εκδώσουν εξαιτίας όσων γράφω για το πώς κάηκε η Σμύρνη αλλά και για χαρακτηρισμούς ξένων για τον Κεμάλ Ατατούρκ. Ο Λόιντ Τζορτζ, για παράδειγμα, μιλούσε πολύ υποτιμητικά για τον Κεμάλ. Τα περιέλαβα αυτά γιατί είναι σημαντικά. Έχουν να κάνουν με το πώς αντιλαμβανόταν τα πράγματα η Βρετανία.
Περιέλαβα και τις μαρτυρίες σύμφωνα με τις οποίες ο ίδιος ο οθωμανικός στρατός έβαλε τη φωτιά, κάτι που δεν θέλουν με κανένα τρόπο να πιστέψουν οι περισσότεροι Τούρκοι- εκεί είναι ταμπού. Είναι όμως και προφανές. Ο ελληνικός στρατός είχε ήδη φύγει, οι Αρμένιοι δεν είχαν κανένα κίνητρο. Και υπάρχουν μαρτυρίες λεβαντίνων που
ΙΝFΟ
«Χαμένος Παράδεισος- Σμύρνη 1922, Η καταστροφή της μητρόπολης του Μικρασιατικού Ελληνισμού», Εκδόσεις Μίνωας, μτφ. Αλέξης Καλοφωλιάς, σελ. 456, τιμή: 21 ευρώ.
λένε ότι είδαν στρατιώτες να πυρπολούν συστηματικά. Έτσι όμως δεν μπορούσα να βρω εκδότη στην Τουρκία. Σε μια περίπτωση μάλιστα, ένας μεγάλος οίκος συμφώνησε, υπέγραψε, και δύο εβδομάδες μετά υπαναχώρησε. Κι όλα αυτά παρ΄ όλο που εξηγούσα ότι δεν χαρίστηκα σε κανέναν, ότι έγραψα και για τις καταστροφές του ελληνικού στρατού, και για τη σκαιά συμπεριφορά Άγγλων και Αμερικανών, ιδίως για όσα έγιναν στο λιμάνι της Σμύρνης με τα ξένα πλοία».
Στην Ελλάδα, το βιβλίο έχει ήδη γίνει μπεστ σέλερ, αλλά ο εκδότης αισθάνθηκε την ανάγκη να αλλάξει ελαφρώς τον υπότιτλο, αφού όπως διαβάζουμε στις εσωτερικές σελίδες ο αγγλικός τίτλος είναι «Χαμένος Παράδεισος- Σμύρνη 1922, Η καταστροφή της μουσουλμανικής πόλης της ανοχής». Ο Γκάιλς Μίλτον πήρε άλλωστε την απόφαση να γράψει το βιβλίο από την πλευρά των λεβαντίνων, κάτι που και πρωτότυπο είναι στα ελληνικά μάτια και εξασφαλίζει μια ευμενή ουδετερότητα. Η ευημερούσα λεβαντίνικη κοινότητα σκόρπισε μετά την καταστροφή στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, και ο Μίλτον χρειάστηκε περίπου τρία χρόνια, όπως μας είπε, για να συγκεντρώσει το υλικό, που είναι οπωσδήποτε πρωτότυπο και αδημοσίευτο.
«Οι λεβαντίνοι ήταν ουδέτεροι, αν και μάλλον υποστήριζαν περισσότερο τη διατήρηση του ισχύοντος καθεστώτος, καθώς η οθωμανική κυριαρχία τούς είχε επιτρέψει να ανθήσουν. Σε όλους όσους συναντούσα έθετα το ερώτημα: “Ποια είναι η γνώμη σας για τον Βενιζέλο;”. Και συνήθως εισέπραττα την απάντηση ότι ήταν χαρισματικός, αλλά και ότι η Μεγάλη Ιδέα δεν ήταν ρεαλιστική ιδέα. Το ίδιο είχε πει και ο Τσώρτσιλ. Νομίζω ότι η απόβαση των ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη ήταν καταλυτική για την επικράτηση του κινήματος των Νεότουρκων. Η μέρα εκείνη ήταν πραγματικά η μέρα που άρχισε να γιγαντώνεται το κίνημα του Κεμάλ. Ήταν εν τέλει ένα δώρο των Ελλήνων στους Νεότουρκους».
«Ο Βενιζέλος μετρούσε και τον πληθυσμό των νησιών»
«Αν ακούσεις τι λένε για την καταστροφή της Σμύρνης Έλληνες, Τούρκοι και σε μεγάλο βαθμό Αρμένιοι και λεβαντίνοι, στην ουσία ακούς κάθε φορά μια διαφορετική αφήγηση», λέει ο 42χρονος Γκάιλς Μίλτον. «Αυτό που για τους Έλληνες ήταν θρίαμβος- μιλάω για την απόβαση των ελληνικών στρατευμάτων- για τους λεβαντίνους δεν ήταν μια καλή ιδέα. Και αυτό που για τους Έλληνες ήταν μια τεράστια καταστροφή, για τους Τούρκους ήταν στιγμή θριάμβου. Το σύγχρονο τουρκικό κράτος γεννήθηκε μέσα από τις στάχτες της Σμύρνης. Πιστεύω πάντως ότι επρόκειτο για επικίνδυνη περιπέτεια. Οι Βρετανοί είχαν πειστεί από τον Βενιζέλο ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού στα παράλια της Μικράς Ασίας ήταν ελληνική, αλλά είχε προσθέσει και τον πληθυσμό των νησιών. Στη Σμύρνη οι Έλληνες ήταν 320.000, περισσότεροι από τους κατοίκους της Αθήνας τότε. Αλλά η πόλη δεν ήταν αποκλειστικά ελληνική: είχε 750.000 ανθρώπους».
Στον σημερινό κόσμο η Σμύρνη προ της καταστροφής έχει πάντως να δώσει μαθήματα κοσμοπολιτισμού, πιστεύει ο Γκάιλς Μίλτον. «Το ερώτημα για πόσο μπορούν να ευημερούν τέτοιες πόλεις είναι, βέβαια, πάντοτε ανοιχτό και εξαρτάται από τον βαθμό ανεκτικότητας των κοινωνιών.
Ανακτήθηκε από: http://www.tanea.gr/
Σχετικό link: http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4488949&ct=4
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.