Ιαν 10
22
Εφιάλτης μέσα σ΄ ένα τανκ!
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 22 Ιανουαρίου, 2010 | Γράψτε σχόλιο
Όπως το αριστουργηματικό «Das Βoot» («Το Υποβρύχιο») του 1981 και του Βόλφγκανγκ Πέτερσεν, έτσι και ο «Λίβανος» (Lebanon) του Σαμουέλ Μοάζ από το Ισραήλ παρακαλώ. Μέσα σ΄ ένα χαλύβδινο βαρέλι όλο το Σινεμά. Συμπαγές, ομοιογενές, σαρωτικό, αριστοτεχνικό, καθηλωτικό. Θεέ μου, τι θηρίο είναι αυτό!
Η πρώτη great movie της νέας χρονιάς. Έναν μόλις πόντο πίσω από τη «Λευκή κορδέλα» του Μίκαελ Χάνεκε. Και ύστερα ισχυρίζονται μερικοί, που εκλαμβάνουν τα δικά τους αδιέξοδα ως καλλιτεχνικά, πως σήμερα τίποτα καλό δεν παράγεται από το Σινεμά. Τι να πω; Ένα και αποστομωτικό. Ο «Λίβανος» από το Ισραήλ, παιδιά. Με σκηνοθέτη κάποιον μεγιστοτεράστιο αρχιμάστορα με μυαλό μέχρι εκεί ψηλά, που μέχρι το περασμένο Φεστιβάλ της Βενετίας τον ήξερε μόνο η δική του μαμά!
Το στόρι εντελώς μινιμαλιστικό. Περίπου το τίποτα. Κι όμως, Τι δραματουργία, τι χαρακτήρες, τι αγωνία, τι τρόμος είναι αυτός! Έχουμε και λέμε λοιπόν. Ήρωες τέσσερις λεβέντες του Ισραήλ. Το πλήρωμα ενός τανκ με την κωδική ονομασία Ρινόκερoς. Όλα κόντρα στις ετικέτες και στους σχεδιασμούς επί χάρτου, ο μπαγάσας ο Σαμουέλ Μοάζ. Εντός του χαλύβδινου βαρελιού ή αν θέλετε αυτού του ακατανίκητουστις προδιαγραφές- κονσερβοκουτιού, ένα σύνθημα είναι γραμμένο στα τοιχώματα του Ρινόκερου: «Ο άντρας είναι το ατσάλι, το άρμα είναι μόνο σίδερο». Αυτό που θα παρακολουθήσετε με κομμένη την ανάσα επί ενενήντα λεπτά είναι η διαδικασία μιας ψυχολογικής αποσύνθεσης. Γιατί αργά αλλά συστηματικά, το ατσάλι μεταβάλλεται σε βούτυρο και στη συνέχεια το βούτυρο εξαερώνεται και ίπταται κατά κόλαση μεριά.
Χρόνος, Ιούνιος του 1982. Όταν οι Ράμπο του Ισραήλ αποφασίζουν να εφορμήσουν για να καταστρέψουν ολοκληρωτικά τις εστίες των Παλαιστινίων στον Λίβανο. Στην πραγματικότητα το σχέδιο πήγαινε πιο μακριά. Κill them all. Άντρες, γυναίκες, γέρους, παιδιά. Οτιδήποτε επικίνδυνο κινείται κοντά. Αρχηγός του Ρινόκερου ο Τζαμίλ. Ο πέμπτος της παρέας. Φυτευτός. Απ΄ έξω αυτός. Εισβάλλει στο κονσερβοκούτι από καιρού εις καιρόν. Διατάσσει. Με φωνή μονότονη. Κυνική, αποφασιστική. Οι κατώτεροι εκτελούν. Ο πρώτος απ΄ αυτούς είναι ο διοικητής του τανκ. Δεύτερος, ο οδηγός. Τρίτος, ο γεμιστής. Τέταρτος, ο πυροβολητής. Όλοι στην ίδια ηλικία, με την ίδια κοψιά και με τον ίδιο τρόμο να κυκλοφορεί κάτω απ΄ αυτή τη στρατιωτική τους φορεσιά. Ξένοι και αφιλόξενοι σε έναν ξένο, αφιλόξενο και εχθρικό τόπο. Ο θάνατός σου η ζωή μου. Η ψυχολογία του φόβου ο καλύτερος σύμμαχος του ιμπεριαλιστικού τρόμου. Με μια διαφορά. Εξωτερικός ο τρόμος για τους αμυνόμενους. Εσωτερικός, και γι΄ αυτό ακατανίκητος, ο τρόμος για τους εισβολείς και επιτιθέμενους. Τι θέλω να πω; Ο «Λίβανος» εξηγεί πλαγίως την πανωλεθρία της αμερικανικής, ιμπεριαλιστικής μηχανής στο Βιετνάμ. Αυτή η πρώτη μεγάλη αρετή της ταινίας από το Ισραήλ. Η διαχρονική γραμμή. Η ίδια ιστορία θα μπορούσε οπουδήποτε να συμβεί.
Από την πρώτη στιγμή, ο τρόμος καθηλωμένος στα δάχτυλα του πυροβο λητή. Τρόμος και ενοχή. Να εκπυρσοκροτήσει πύραυλο και άμαχο πληθυσμό να σκοτώσει; Διστάζει. Το ηχείο από τον ασύρματο που μεταφέρει την κυνική φωνή του Τζαμίλ διατάζει. Έτσι αρχίζει το ψυχολογικό πανηγύρι. Σπανίως η κλίμακα του φόβου μ΄ έχει τόσο συναρπάσει. Το «Ψυχώ» ένα το κρατούμενο το κλασικό. Έτσι πρόχειρα το λέω αυτό. Ο φόβος του πυροβολητή επιδημία εσωτερική. Ο ιδρώτας κατρακυλάει σταγόνα σταγόνα και το βαρέλι πλημμυρίζει. Αυτή η δεύτερη αρετή. Η ψυχολογία για κάθε φαντάρο είναι ενδημική!
Τελικά τα ιδρωμένα δάχτυλα του πυροβολητή φτύνουν τη ρουκέτα πάνω σε ένα λιβανέζικο φορτηγάκι. Άνθρακας ο θησαυρός των εισβολέων Ισραηλινών. Όλεθρος για έναν αγρότη που στο φορτηγάκι του κουβαλούσε τις κότες του. Η συνέχεια, σκέτος εφιάλτης. Η δεύτερη ρουκέτα γκρεμίζει ένα σπίτι. Μια μισόγυμνη γυναίκα ουρλιάζει. Ένα σκοτωμένο μωρό το αποτέλεσμα των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων εναντίον των Παλαιστινίων τρομοκρατών. Το πλήρωμα, ο θεατής μιας ζωντανής ταινίας τρόμου χωρίς τελειωμό. Αυτή η συντριπτική και μέγιστη αρετή του «Λίβανου». Όλα μέσα από το κονσερβοκούτι. Όλα εντός. Οι Ράμπο μεταβάλλονται σε ποντίκια εγκλωβισμένα σ΄ ένα χαλύβδινο βαρέλι χωρίς πάτο. Βλέπουν τον τρόμο μέσα από τις διόπτρες. Όπως ο κινηματογραφικός φακός. Όμως το βλέμμα δεν είναι των κανονικών θεατών. Αυτή η ταινία είναι αληθινή. Οι διόπτρες, ο ιμάντας που μεταφέρει τον τρόμο από έξω προς τα μέσα. Το βλέμμα «βλέπει» γκρο πλάνο. Τα κοντινά. Αυτό που συμβαίνει εδώ μπροστά. Το βλέμμα από το τανκ δεν μπορεί να δει τι ακριβώς συμβαίνει πιο μακριά. Άρα προφυλαγμένος, αλλά και ευάλωτος. Άρα χαλύβδινος, αλλά και γυμνός και απροστάτευτος. Άρα στη φάκα ο Ράμπο. Μαζί με τον «Σιωπηλό μάρτυρα» (Rear window) του Άλφρεντ Χίτσκοκ και τη «Μικρή ερωτική ιστορία» του Κριστόφ Κισλόφσκι, η τρίτη στην κινηματογραφική ιστορία. Όπου ο φακός ενοχοποιεί το βλέμμα του θεατή. Σαν να λέει ο Σαμουέλ Μοάζ «αγαπητέ μου, ευθύνεσαι κι εσύ». Ουδείς αθώος σ΄ αυτή τη Γη!
Έτσι η πορεία του Ρινόκερου τυφλή. Μια εχθρική ρουκέτα ξεχαρβαλώνει τη μηχανή. Ο οδηγός παραλύει στη στιγμή. Ήρθε η ώρα να πληρώσεις για την εισβολή. Η φωνή του Τζαμίλ τσακισμένη, αλλά επιτακτική. Η περιοχή κυκλωμένη από αόρατους «τρομοκράτες» της Παλαιστίνης. Μα που στο διάολο είναι όλοι αυτοί; Κανείς από το πλήρωμα δεν μπορεί να τους δει. Ακούνητο το κονσερβοκούτι. Ακούνητοι οι Ράμπο. Το μόνο που κινείται είναι η αόρατη απειλή. Όπως το «Deliverance» («Όταν ξέσπασε η βία») του Τζον Μπούρμαν και του 1972. Αυτή η τέταρτη μεγαλειώδης αρετή. Νάρκες παντού. Η υπέρτατη ιμπεριαλιστική τεχνολογία, τυφλή. Ο Ρινόκερος ημιθανής. Ο επιτιθέμενος παγιδευμένος και μελλοθάνατος χωρίς να μπορεί να αμυνθεί. «Θέλω τη μάνα μου», ουρλιάζει απελπισμένα ο οδηγός! Κι έτσι λοιπόν αυτός ο πολεμικός φαλλός μετατρέπεται σε φέρετρο με ατσάλινο σκελετό.
Εκεί ακριβώς η εξομοίωση των εισβολέων με τους αμυνόμενους. Εκεί ο εχθρός στην ίδια και χειρότερη μοίρα με τον υποψήφιο νεκρό. Ένα ξεχαρβαλωμένο τανκ η μινιατούρα ολόκληρου του πολεμικού Σινεμά. Απίστευτο. Με πέντε πρόσωπα και ένα χαλύβδινο βαρέλι, η απόλυτη αντιπολεμική ταινία που έχω δει τα τελευταία χρόνια!
Με έναν λόγο, ομοιογενές γιατί ακολουθεί την ίδια γραμμή από την πρώτη μέχρι την τελευταία στιγμή. Συμπυκνωμένο, γιατί σε ενενήντα λεπτά τα λέει όλα χωρίς φλυαρία καμιά. Αριστοτεχνικό, γιατί ακόμα και ο ήχος παίζει πρώτο ρόλο σ΄ αυτό το ανατριχιαστικό, εσωτερικό, μακελειό. Και καθηλωτικό, γιατί θέλω για τρίτη φορά να το ξαναδώ. Και ένα μέτρο για να έχουμε λόγο καθαρό. Μάθημα κινηματογραφικό. Το «Πλατούν» μπροστά σ΄ αυτό το γεγονός μοιάζει με πλαστικό!
«Λίβανος»
Χρυσό Λιοντάρι Βενετίας Ένα τανκ η φάκα των Ράμπο Με κομμένη την ανάσα μέχρι το τελευταίο λεπτό
ΒΑΘΜΟΙ=10
(Μasterpiece)
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4556459&ct=4
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.