Ιαν 10
15
«Τότε ζωγράφιζα τον Λένιν, τώρα τον Αϊ-Γιώργη…»
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 15 Ιανουαρίου, 2010 | Γράψτε σχόλιο
Το έργο του επελέγη για να υμνήσει το μεγαλείο του σοσιαλισμού στα 50χρονα αλλά και τα 60χρονα γενέθλια της ΕΣΣΔ σε όλο τον κόσμο. Κάπως έτσι, ο Όμηρος Μουστίδης βρέθηκε παρασημοφορεμένος με το ασημένιο παράσημο της Σοβιετικής Ένωσης για την προσφορά του στη χώρα. Ακολούθησε ο ερχομός στην Ελλάδα, και η ανώμαλη προσγείωσή του στην εδώ πραγματικότητα.
Από τα σοβιετικά μεγαλεία και το μεγάλο ατελιέ που του δώρισε το κράτος, τιμή για τους καλλιτέχνες που η Μόσχα θεωρούσε εκλεκτούς, στο υπόγειο εργαστήρι στην Περαία Θεσσαλονίκης ο Μουστίδης έβαλε στην άκρη τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό για χάρη της αγιογραφίας. Τα πορτρέτα του Λένιν και του Στάλιν αντικαταστάθηκαν από εικόνες της Παναγιάς, του Αγίου Γεωργίου και του προφήτη Ηλία και οι αγιογραφίες του ταξιδεύουν πλέον από τον Άγιο Νικόλαο στην Αβάνα, το Παρίσι και τη Ρώμη, μέχρι το Λας Βέγκας.
Το 1972 η Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ είχε αναθέσει στη διεύθυνση του περιοδικού «Σοβιετική Ένωση» να βρει τον καλλιτέχνη που θα αποτύπωνε το μεγαλείο της χώρας με αφορμή τα 50 χρόνια από τη δημιουργία της. Το περιοδικό, με ιδρυτή τον Μαξίμ Γκόργκι, ήταν το επίσημο όργανο της προπαγάνδας για τα κατορθώματα της υπερδύναμης στον υπόλοιπο κόσμο. Μεταφραζόταν σε 18 γλώσσες και κυκλοφορούσε σε περισσότερες από 130 χώρες.
«Μπήκα στα γραφεία του περιοδικού έχοντας φτιάξει το έργο μου σε πλακάτ, 1,30 μ. χ 90 εκατοστά. Μόλις το είδε ο διευθυντής φώναξε, «αυτό είναι. Κρύψτε όλα τα υπόλοιπα». Λίγες ημέρες αργότερα με φώναξαν για να μου δώσουν το περιοδικό σε όλες τις γλώσσες που θα κυκλοφορούσε. Στη ρωσική έκδοση μάλιστα το όνομά μου βρισκόταν στο εξώφυλλο», θυμάται ο 75χρονος σήμερα Όμηρος Μουστίδης.
Για τον εορτασμό των 60 χρόνων της Σοβιετικής Ένωσης η Κεντρική Επιτροπή διοργάνωσε τον ίδιο διαγωνισμό. Όταν έληξε η προθεσμία για τις υποψηφιότητες ο Μουστίδης δέχτηκε ένα τηλεφώνημα από το Κρεμλίνο. «Άλλαξε το 50 με το 60 και φέρε μας και πάλι το έργο σου. Δεν βρήκαμε κανένα που να έχει απεικονίσει καλύτερα το όραμα της ΕΣΣΔ», του ανακοίνωσαν, και ακολούθησε η παρασημοφόρησή του με το ασημένιο παράσημο της χώρας. Το έργο του βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο Λένιν, ενώ το 2002 ο Σεβαρτνάντζε, πρώην υπουργός της Σοβιετικής Ένωσης και μετέπειτα πρόεδρος της Γεωργίας, την περίοδο εκείνη κάλεσε τον Μουστίδη στην Τιφλίδα για να τον παρασημοφορήσει για την προσφορά του στη χώρα.
Τότε του έγινε και πάλι η πρόταση να επιστρέψει στη Γεωργία και να έχει όλες τις τιμές του «εθνικού» ζωγράφου. «Εγώ έφυγα από τη Γεωργία το 1991 για να πάω στην Ελλάδα, τη χώρα που νιώθω σαν πατρίδα.».
Μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος, λέει πως δεν έγινε ποτέ, αν και παραδέχεται πως είχε προνομιακή μεταχείριση από το κράτος. Οι φίλοι του στην ΚGΒ, όπως τους αποκαλεί, του έδιναν εύκολα βίζα για το εξωτερικό και τα έργα του βρίσκονταν συνήθως στη λίστα με τους Σοβιετικούς καλλιτέχνες που «εξήγαγε» η χώρα στο εξωτερικό. «Έτσι γνώρισα το Παρίσι, τη Βασιλεία, το Μιλάνο, το Κάιρο, τη Γερμανία, την εποχή που οι βίζες δίνονταν με το σταγονόμετρο», παραδέχεται και θυμάται τις «χρυσές» εποχές όπως τις αποκαλεί. Το 1977 είχε επισκεφθεί και την Ελλάδα, από την οποία επέστρεψε με μια σακούλα χώμα και μερικές πέτρες. «Τότε κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί αυτό που θα γινόταν και ήταν ένας τρόπος να νιώσω την πατρίδα μου. Φεύγοντας πάντως από την Τιφλίδα πήρα μαζί μου τα φυτά με το ελληνικό χώμα».
ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ
Τιμηθήκε με το ασημένιο παράσημο της ΕΣΣΔ ενώ πίνακές του εκτίθενται ακόμη και σήμερα στο Μουσείο Λένιν
«Χωρίς τον Στάλιν δεν θα υπήρχαμε σήμερα…»
Η ανάδειξή του σε ηγετική μορφή του σοσιαλιστικού ρεαλισμού τον έφερε σε επαφή με τον αντιδικτατορικό αγώνα και το παράνομο τότε ΚΚΕ. Όταν ήρθε στη Θεσσαλονίκη ήρθε και πάλι σε επαφή με κάποια στελέχη του ΚΚΕ που είχε γνωρίσει μέσα από αυτή τη διαδικασία. «Μου ζήτησαν ένα πορτρέτο του Λένιν που είχα φτιάξει και είχε βραβευτεί στην ΕΣΣΔ. Μόλις τους το έδωσα εξαφανίστηκαν. Έμαθα όμως πως αντίτυπά του βρίσκονται σε μερικά γραφεία οργανώσεων του ΚΚΕ».
Στην Ελλάδα έφτασε το 1991, έχοντας φορτώσει στον Βόλγα του την οικογένειά του και τους χρωστήρες του. «Έφτασα εδώ με όνειρα. Γρήγορα όμως αυτά γκρεμίστηκαν. Εκεί οι τσέπες μου ξεχείλιζαν από χρήματα, και στην Ελλάδα που ήρθαμε για μια καλύτερη ζωή βρέθηκα με άδειες τσέπες». Ο σοβιετικός ρεαλισμός δεν ενδιέφερε σχεδόν κανένα στην Ελλάδα του ΄90 και ο Μουστίδης κατάλαβε πως έπρεπε κάτι να αλλάξει. Δύο έργα του στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης για τον Μέγα Αλέξανδρο πίστεψε πως θα του άνοιγαν την πόρτα για τα «σαλόνια», αλλά και αυτή έκλεισε. «Τότε βρήκα τον αγιογράφο Φάνη Βουτσινά και μου έμαθε να αγιογραφώ και να ανακαλύψω ένα άλλο είδος τέχνης».
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4555396&ct=1
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.