Νοέ 09
3
Eμεις, τα πειραματόζωα της γρίπης
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 3 Νοεμβρίου, 2009 | Γράψτε σχόλιο
Μιλήσαμε με τους εθελοντές –ανάμεσά τους και δύοΈλληνες–που δοκίμασαν πρώτοι το νέο εμβόλιο στις ΗΠΑ.
Είναι φοιτητές ή συνταξιούχοι, εργαζόμενες μητέρες ή άνεργοι άντρες. Δεν πίνουν, δεν καπνίζουν και πάνω απ’ όλα δεν φοβούνται τις βελόνες. Είναι οι άνθρωποι-πειραματόζωα. Εθελοντές που συμμετείχαν στις έρευνες για το εμβόλιο κατά της γρίπης των χοίρων.
Τους συναντήσαμε στη Βαλτιμόρη, στις παγωμένες αίθουσες ενός νοσοκομείου, και αναζητήσαμε τα κίνητρα που τους έστειλαν στους επιδημιολόγους: αρρωστοφοβία ή διάθεση για προσφορά;
Δεν έχει πει κουβέντα τα τελευταία δέκα λεπτά. Το μουστάκι του έχει ιδρώσει. Στερεώνει καλύτερα τα γυαλιά μυωπίας που γλιστρούν στη μύτη του και ακούει την ομιλία του γιατρού με το στόμα διάπλατα ανοιχτό.
Τον λένε Κέβιν Κάρχαρτ και αυτή είναι η πρώτη του μέρα στο ιατρικό κέντρο του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. Στα χέρια του κρατάει ένα χαρτομάνι γεμάτο προσωπικά δεδομένα.
Εκεί έχει γράψει την ηλικία του (κοντά στα 50), το βάρος του (πάνω από 90 κιλά) και το επάγγελμά του (άνεργος). Και εκεί έχει βάλει την υπογραφή του. Μια συγκατάθεση για να γίνει πειραματόζωο: ένας από τους πρώτους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που θα δοκιμάσουν το εμβόλιο κατά της γρίπης των χοίρων.
Απέναντί του, ο δρ Γουίλμπορ Τσεν τον κοιτά βαθιά στα μάτια και προσπαθεί να του διώξει κάθε αμφιβολία. O δρ Τσεν είναι ένας από τους επικεφαλής επιδημιολόγους σε αυτή την έρευνα.
Το πρόσωπό του –ήρεμο έως ανέκφραστο– και η σιγουριά στη φωνή του δηλώνουν αυθεντία. Από τη λευκή ποδιά του όμως ξεπροβάλλει ένα κόκκινο παπιγιόν με μπλε βούλες.
Στη δεξιά του τσέπη κρέμονται τα ακουστικά από το στηθοσκόπιο και στο πέτο αριστερά είναι κεντημένο με κόκκινη κλωστή το όνομά του. Μια εμφάνιση που μοιάζει και αυτή με πείραμα.
Από το σεβασμό και την ψυχραιμία που εκπέμπει, σε οδηγεί στη ζεστασιά, τη χαρά, ίσως και στην αμφισβήτηση. Μια εμφάνιση που δοκιμάζει τους εθελοντές και τις αντιδράσεις τους. O Κάρχαρτ όμως δεν μπορεί να κλείσει το στόμα του…
«Συνήθως η γρίπη εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό το χειμώνα», λέει ο δρ Τσεν. «Αυτό το καλοκαίρι όμως είχαμε πολλά κρούσματα. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι όσο πλησιάζουμε στο χειμώνα η κατάσταση θα χειροτερεύσει».
Το πρώτο κρούσμα της γρίπης των χοίρων εμφανίστηκε στις 17 Μαρτίου στο Μεξικό. Από εκεί πέρασε μέσα σε λίγες ημέρες στις νότιες πολιτείες της Αμερικής. Στις 29 Μαΐου τα κρούσματα είχαν φτάσει τα 49 στις ΗΠΑ, ενώ είχαν εμφανιστεί αντίστοιχα περιστατικά σε άλλες 53 χώρες.
Στις 11 Ιουνίου ο Παγκόσμιος Oργανισμός Υγείας κήρυξε τη γρίπη των χοίρων πανδημία – την πρώτη πανδημία γρίπης αυτού του αιώνα. «Αν μπορέσω να σταματήσω τον ιό, τότε αξίζει τον κόπο», μου λέει ο Κάρχαρτ πριν εξαφανιστεί σε ένα από τα δωμάτια του λευκού διαδρόμου.
Εκεί μέσα, ειδικοί νοσηλευτές θα του κάνουν ερωτήσεις για το ιατρικό του ιστορικό. Θα δουν αν πίνει και αν καπνίζει, αν έχει κάνει χημειοθεραπεία ή αν έχει προβλήματα με την καρδιά. Αργότερα θα του μετρήσουν το βάρος, το ύψος και την πίεση.
Και λίγο πριν φύγει από το 10ο όροφο του νοσοκομείου, ο Κάρχαρτ θα νιώσει –για πρώτη αλλά όχι τελευταία φορά– το τσίμπημα. Θα του πάρουν αίμα και θα το στείλουν για ανάλυση. Αν βρεθεί υγιής, θα περιμένει το επόμενο ραντεβού και το πολυπόθητο εμβόλιο.
Η ΕΛΠΙΔΑ
Συνολικά, 2.500 άτομα μετέχουν από τον Αύγουστο στα πειράματα που γίνονται στην Αμερική. Oι εθελοντές μοιράζονται σε έξι κέντρα, ένα από τα οποία είναι το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ.
Το κτίριο με το χαμογελαστό προσωπικό, όπου οι ερευνητές δουλεύουν συχνά έως και τα μεσάνυχτα, απέχει μόλις δύο τετράγωνα από το λιμάνι της Βαλτιμόρης. Εδώ βρίσκεται και το νοσοκομείο «Johns Hopkins», ένα από τα κορυφαία ιατρικά κέντρα της χώρας.
Εκεί όμως που τελειώνουν οι ουρανοξύστες σταματάει και το χρήμα. Το κέντρο της Βαλτιμόρης, σπίτι σπουδαίων εκπαιδευτικών και νοσηλευτικών ιδρυμάτων, πολιορκείται από γκέτο. Αφίσες στα λεωφορεία καλούν τους άντρες να μην εγκαταλείπουν τα παιδιά τους.
Και στις φτωχογειτονιές πόστερ διαφημίζουν τεστ πατρότητας. Άνεργοι σκοτώνουν την ώρα τους στα σκαλοπάτια των σπιτιών τους και μόλις πέσει η νύχτα συχνά μιλούν τα όπλα. Στη Βαλτιμόρη, την πόλη των αντιθέσεων, η ελπίδα γεννιέται και πεθαίνει κάθε μέρα.
Με την ελπίδα ότι η συμμετοχή της θα βοηθήσει το έργο των ερευνητών, η Παναγιώτα Τερζή-Κομνηνού ήταν η πρώτη Ελληνίδα που πήρε μέρος στο πείραμα. Γεννημένη στην Αθήνα, η Κομνηνού μετανάστευσε με την οικογένειά της στην Αμερική πριν από 11 χρόνια.
Εργάζεται στο ιατρικό κέντρο του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ και έχει αναλάβει την οργάνωση των βάσεων δεδομένων στις έρευνες για το εμβόλιο κατά της γρίπης. Η συμμετοχή της στις έρευνες ως… πειραματόζωου είχε και μια δόση τύχης.
Όταν ξεκίνησαν τα πειράματα τον Αύγουστο, οι ενδιαφερόμενοι ήταν τόσο πολλοί, που χρειάστηκε να γίνει κλήρωση. Το όνομα της Κομνηνού ήταν στη λίστα με τους «τυχερούς» που θα δοκίμαζαν πρώτοι το εμβόλιο.
Τη συναντώ στο 10ο όροφο του νοσοκομείου. Μαύρα μαλλιά με κόκκινες ανταύγειες, πλατύ χαμόγελο και ζωηρά μάτια. Μοιάζει όμως λίγο αγχωμένη. Η δουλειά της έχει αρκετό τρέξιμο.
Πρέπει να οργανώσει τους καταλόγους, να επικοινωνήσει με τους εθελοντές, να τα έχει όλα έτοιμα για τους γιατρούς. «Πού να έβλεπες τι γινόταν τον Αύγουστο…» λέει. «Πανικός!» Σε λίγες ώρες περιμένει εδώ τον μικρό της γιο.
O 21χρονος Δημήτρης Κομνηνός θα περάσει από την ίδια διαδικασία με τη μητέρα του. Είναι και αυτός εθελοντής. «Δεν ένιωσα καθόλου φόβο όταν συμμετείχα στο πείραμα. Δεν είχα δισταγμό», λέει η Κομνηνού.
«Η φήμη του πανεπιστημίου και η εχεμύθεια του προσωπικού με έκαναν να αισθανθώ απόλυτη εμπιστοσύνη και ασφάλεια». Συνήθως ένα εμβόλιο γρίπης –ειδικά όταν βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο– μπορεί να προκαλέσει φαγούρα, πρήξιμο ή συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά της γρίπης, όπως εξηγεί ο δρ Τσεν.
Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις (1 στις 100.000) μπορεί να οδηγήσει στο σύνδρομο Γκιουλέν Μπαρέ που παραλύει για κάποιο διάστημα το νευρικό σύστημα του ασθενούς. Το εμβόλιο που δέχτηκαν οι εθελοντές αποτελείται ουσιαστικά από ένα «νεκρό» ιό της γρίπης.
Oι εθελοντές δεν κολλάνε τον ιό. Το πείραμα κρίνεται επιτυχημένο εφόσον αναπτύξουν αντισώματα στον ιό της γρίπης των χοίρων. Αυτά τα αντισώματα ανιχνεύονται έπειτα από μερικές μέρες με εξετάσεις αίματος.
Η Κομνηνού δεν ανησυχούσε για πιθανές παρενέργειες – στο τέλος δεν εμφάνισε καμία. «O φόβος είναι που μας κάνει πιο αδύναμους», λέει. «O εμβολιασμός είναι ο καλύτερος τρόπος να προφυλαχτούμε και να αντιμετωπίσουμε την αρρώστια».
Αφού έκανε το εμβόλιο, την προμήθευσαν από το νοσοκομείο με ένα ηλεκτρονικό θερμόμετρο και ένα ημερολόγιο. Έπρεπε να παρακολουθεί τη θερμοκρασία της και να καταγράφει τυχόν συμπτώματα.
Ακόμα, έκανε τεστ εγκυμοσύνης και την έβαλαν να υπογράψει μια υπεύθυνη δήλωση, σύμφωνα με την οποία δεν θα έμενε έγκυος μέσα στις επόμενες 30 μέρες.
O ΝOΜOΣ ΤΗΣ ΑΓOΡΑΣ
Oι πρώτες μελέτες έδειξαν ότι μια δόση 15 μικρογραμμαρίων από το νέο εμβόλιο προστατεύει από τον ιό της γρίπης των χοίρων. Την ημέρα που επισκέφτηκα το κέντρο ερευνών στη Βαλτιμόρη, το προσωπικό ήταν έτοιμο να ανοίξει σαμπάνιες.
Εκείνο το πρωί οι αμερικανικές αρχές είχαν εγκρίνει τη διάθεση του εμβολίου στην αγορά. Υπό το φόβο έξαρσης της πανδημίας μέσα στο χειμώνα, οι ερευνητές έδιναν αγώνα δρόμου για να έχουν διαθέσιμες 50 εκατομμύρια δόσεις στις ΗΠΑ μέχρι τις 15 Oκτωβρίου.
Στην Ελλάδα θα φτάσουν σε πρώτη φάση 100.000-150.000 δόσεις. Αν και το εμβόλιο έχει εγκριθεί, η συμμετοχή των εθελοντών στο πείραμα δεν έχει ολοκληρωθεί, ακόμα και για αυτούς που έχουν εμβολιαστεί.
Oι εθελοντές θα παρακολουθούνται από τους ερευνητές για ένα χρόνο. Θα πρέπει να επισκεφτούν το ιατρικό κέντρο και άλλες φορές και να δώσουν αίμα για αναλύσεις. Για τον κόπο του κάθε εθελοντής θα αποζημιωθεί με 740 δολάρια.
Κανένας απ’ όσους μου μίλησαν δεν παραδέχτηκε ότι το κάνει για τα χρήματα. Άλλωστε το ποσό είναι μικρό, αφού το παίρνουν σε τρεις δόσεις στη διάρκεια ενός χρόνου. Πώς γίνεται όμως, ενώ δεν έχουν σταματήσει οι έρευνες, να διατίθεται κανονικά το εμβόλιο στην αγορά;
«Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στο 96% των εθελοντών που συμμετείχαν το εμβόλιο δούλεψε», εξηγεί ο δρ Τσεν. «Χρειαζόμαστε το εμβόλιο. Κάθε χρόνο πεθαίνουν από την απλή γρίπη 20.000-40.000 άτομα στις ΗΠΑ.
Μπορεί ο νέος ιός απλά να καθηλώσει στο κρεβάτι για δύο έως πέντε μέρες έναν κατά τ’ άλλα υγιή άνθρωπο. O κίνδυνος όμως υπάρχει για τα βρέφη και όλους όσοι έχουν σοβαρές ασθένειες. Αυτοί θα πρέπει να εμβολιαστούν άμεσα».
Η ΕΥΚΑΙΡΙΑ
Για τον Δημήτρη Κομνηνό, φοιτητή στο Πανεπιστήμιο της Βαλτιμόρης, ο πρόωρος εμβολιασμός –προνόμιο του εθελοντή– είναι η καλύτερη ευκαιρία για να προφυλαχτεί από τον ιό. «Ποτέ δεν φοβόμουν τις αρρώστιες.
Αλλά, όταν ήμουν στην Ελλάδα για διακοπές το καλοκαίρι, έβλεπα ότι όλοι ήταν αναστατωμένοι», λέει. «Κατά την επιστροφή μου στην Αμερική έβαλα μάσκα στο αεροπλάνο. Περνούσα από το “Χίθροου”, στην Αγγλία, και δεν αισθανόμουν τόσο ασφαλής.
Η συμμετοχή μου σ’ αυτή την έρευνα όμως με κάνει να νιώθω χρήσιμος. Βοηθάω για να σωθεί κόσμος και προστατεύομαι κι εγώ». Αντίστοιχη ευκαιρία ήταν το πείραμα και για την 70χρονη Τζόρτζια Θίστελ. Η Θίστελ έκανε το εμβόλιο μαζί με τον σύζυγό της.
«Μπορεί να ένιωσα λίγο σαν πειραματόζωο, αλλά άξιζε τον κόπο», λέει. Ήθελε να πάρει μέρος στην έρευνα για να προφυλάξει τη μικρή της εγγονή. «Το έκανα γι’ αυτήν και για τα παιδιά μου. Δεν ήθελα να κολλήσουν τη γρίπη.
Μόλις είδα την αγγελία στην εφημερίδα, τηλεφώνησα και όλα ήταν τόσο εύκολα μετά. Και το σημαντικότερο, δεν είχα καμία παρενέργεια». Η συμμετοχή της Παναγιώτας Τερζή-Κομνηνού στο πείραμα της έδωσε –όπως λέει– ένα μάθημα ζωής.
Δέχτηκε οι ερευνητές να παγώσουν δείγμα του αίματός της στο εργαστήριο και να το χρησιμοποιήσουν στο μέλλον για άλλες εξετάσεις. «Κατάλαβα ότι δεν γίνεται τίποτα χωρίς προσφορά», λέει η Κομνηνού. «Oι εθελοντές είναι αυτοί που φέρνουν την αλλαγή στον κόσμο».
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4539055&ct=84
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.