Ιούν 09
29
Άλφρεντ Ράσελ Γουάλας: το άγνωστο «αντίπαλο δέος» του Καρόλου Δαρβίνου
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 29 Ιουνίου, 2009 | Γράψτε σχόλιο
Ένας ξεχασμένος θεωρητικός της Εξέλιξης.
Διακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του «πατέρα» της εξελικτικής θεωρίας, Καρόλου Δαρβίνου και 150 χρόνια μετά την κυκλοφορία του διάσημου έργου του, «Η προέλευση των ειδών», ένα όνομα αρχίζει να ακούγεται όλο και συχνότερα στους ακαδημαϊκούς κύκλους των βιολόγων και των ιστορικών: πρόκειται για αυτό του Άλφρεντ Ράσελ Γουάλας, ενός Βρετανού συλλέκτη εντόμων και πουλιών, ο οποίος το 1854 ξεκίνησε για τη Σιγκαπούρη. Οκτώ χρόνια και 23.000 χιλιόμετρα αργότερα, επέστρεψε στη Μ. Βρετανία ως ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους βιολόγους- δίπλα στον Κάρολο Δαρβίνο,.
Ο Τζωρτζ Μπεκαλόνι, Βρετανός εξελικτικός βιολόγος, έχει αναλάβει να δώσει στον – ξεχασμένο, καθώς επισκιάστηκε από το Δαρβίνο – Γουάλας τη θέση που του αξίζει στην ιστορία, μαζί με το Φρεντ Λάνγκφορντ Έντουαρντς, καλλιτέχνη ο οποίος έχει αναλάβει να δημιουργήσει ένα οπτικοακουστικό έργο για το οκταετές ταξίδι του βιολόγου στη νοτιοανατολική Ασία.
Ο Γουάλας έκανε τις έρευνές του μέσα σε οκτώ χρόνια, εν αντιθέσει με το Δαρβίνο, του οποίου διήρκεσαν δύο δεκαετίες – οπότε και η «Προέλευση των Ειδών» θεωρείται ως πιο λεπτομερής σαν επιστημονικό έργο – ωστόσο, ο Γουάλας έκανε τις έρευνές του και δημοσίευσε τα αποτελέσματά τους πριν το Δαρβίνο, γι’ αυτό και ο Μπεκαλόνι πιστεύει πως είναι αντίστοιχος του μεγάλου ερευνητή.
Πολύ συχνά ταξιδεύοντας μόνο με ένα βοηθό και ερχόμενος αντιμέτωπος με τους μουσώνες της νοτιοανατολικής Ασίας και την ελονοσία, ο Γουάλας συγκέντρωσε περισσότερο από 125.000 δείγματα πουλιών, εντόμων και άλλων εκπροσώπων του ζωικού βασιλείου. Χιλιάδες από αυτά ήταν παντελώς άγνωστα στη Δύση. Σκότωσε 17 ουραγκοτάνγκους, των οποίων τα δέρματα έστειλε πίσω στη Βρετανία, έμαθε να εκτιμά τη γεύση του ντούριαν (ένα φρούτο γνωστό για τα αγκάθια και το δυνατό του άρωμα) και κατέγραψε τους κώδικες ηθικής και τις διανοητικές ικανότητες των Ντυάκ του Βόρνεο. Ωστόσο, η μεγαλύτερη συνεισφορά του στην επιστήμη ήταν οι παρατηρήσεις του πάνω στο αρχιπέλαγος Μαλάι στους τομείς της Εξέλιξης και της φυσικής επιλογής.
Το 1855, παρέθεσε το «νόμο Σαραουάκ» – από την περιοχή όπου τον κατέγραψε, σήμερα περιοχή της Μαλαισίας- στην οποία χαρακτήρισε την εξέλιξη ως τα κλαδιά ενός δέντρου. Ένα χρόνο μετά, έκανε την πρόταση η οποία έγινε αργότερα ως γνωστή σαν «Γραμμή Γουάλας», μετά από ταξίδια στο Μπαλί και το Λομπόκ (στη σημερινή Ινδονησία). Παρατήρησε ότι τα είδη πουλιών είχαν διαφορές σε κάθε νησί, και κατέληξε πως ένα βαθύ υποθαλάσσιο ρήγμα αποτελεί τη νοητή γραμμή η οποία διαχωρίζει τα είδη ζώων της νοτιοανατολικής Ασίας και της Αυστραλασίας.
|
|
|
Δύο χρόνια μετά από αυτό, ο Γουάλας παρουσίασε τη θεωρία της φυσικής επιλογής – ή, πολύ απλά, της επιβίωσης των πιο δυνατών – ενώ ήταν κλινήρης με ελονοσία σε ένα από τα νησιά της περιοχής.
Η θεωρία αυτή παρουσιάστηκε μαζί με την αντίστοιχη του Δαρβίνου στη Linnean Society του Λονδίνου την 1η Ιουλίου του 1858. Με την επιστροφή του στην Αγγλία το 1862, ο Γουάλας έγινε δεκτός σε ένα «κλαμπ» επιστημόνων, όπου επίσης συμμετείχαν ο Δαρβίνος, ο Σερ Τσαρλς Λάιελ, ο Τζόζεφ Χούκερ και ο Τόμας Χένρυ Χάξλεϊ.
Ο Γουάλας έγινε ένας από τους πιο φημισμένους επιστήμονες της εποχής του, δημοσιεύοντας πάνω από 800 άρθρα και 22 βιβλία μέσα στα επόμενα 50 χρόνια. Ήταν ένας από τους πρωτεργάτες του κινήματος εναντίον των εμβολιασμών, καθώς και ο «πατέρας» της βιογεωγραφίας, δηλαδή της μελέτης της γεωγραφικής κατανομής ειδών ζώων και φυτών.
«Ήταν ένας ασυνήθιστα ανοιχτόμυαλος άνθρωπος» είπε ο Τσαρλς Σμιθ, καθηγητής και βιβλιοθηκάριος του πανεπιστημίου του Δυτικού Κεντάκι, ο οποίος διατηρεί ιστοσελίδα αφιερωμένη στον Γουάλας. «Ενδιαφερόταν περισσότερο για τη σχέση της επιστήμης με την ανθρωπότητα από ότι οποιοσδήποτε άλλος σύγχρονός του. Για αυτό και ενδιαφερόταν τόσο για θέματα κοινωνικής φύσης» συμπλήρωσε.
Ο Γουάλας πέθανε το 1913 σε ηλικία 90 ετών. Με την πάροδο των χρόνων έπεσε στην αφάνεια, μαζί με άλλους μεγάλους επιστήμονες του χώρου (όπως ο επίσης Βρετανός επιστήμονας Πάτρικ Μάθιους και ο Γάλλος Ζαν Μπατίστ ΛεΜαρκ), των οποίων οι παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα έγιναν «ψιλά γράμματα», καθώς επισκιάστηκαν από το ερευνητικό έργο του Καρόλου Δαρβίνου.
Ο Μπεκαλόνι «ανακάλυψε» το Γουάλας σαν φοιτητής, ενώ μελετούσε το μιμητισμό στις πεταλούδες. Η ενασχόλησή του με την «αποκατάσταση» της μνήμης του ερευνητή άρχισε μετά από την επίσκεψή του στον τάφο του Γουάλας στο Ντόρσετ της Αγγλίας.
Η χρηματοδότησή του προέρχεται από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. Μία από τις βασικές του υποθέσεις- επιχειρήματα όσον αφορά την αξία του έργου του Γουάλας είναι ότι ο Δαρβίνος μεταχειρίστηκε «σκιώδη» μέσα για να διασφαλίσει πως η μελέτη του δε θα επισκιαζόταν από το έργο του «ανταγωνιστή» του. Επίσης, ο Ρόι Ντέηβις, συγγραφέας του βιβλίου «The Darwin Conspiracy» ( «Η συνωμοσία του Δαρβίνου» ) έχει φτάσει στο σημείο να εκτοξεύσει κατηγορίες εναντίον του Δαρβίνου πως έκλεψε τις κεντρικές ιδέες από τη δουλειά του Γουάλας.
Ωστόσο, δεν είναι λίγοι αυτοί οι οποίο αμφισβητούν το έργο του Γουάλας, καθώς θεωρούν πως οι υποστηρικτές του υπερβάλλουν.
Κατά τον Πήτερ Μπόουλερ, καθηγητή του πανεπιστημίου του Μπέλφαστ, ο οποίος έχει εξειδικευτεί στη μελέτη της εξελικτικής θεωρίας: «Πόσα χρόνια θα χρειαζόταν ο Γουάλας για να συλλέξει τις λεπτομερείς πληροφορίες οι οποίες και έκαναν γνωστό το ‘Η Εξέλιξη των Ειδών’; «, συμπληρώνοντας ότι «χωρίς το Δαρβίνο, δεν πιστεύω ότι θα είχε συζητηθεί ιδιαίτερα η θεωρία της φυσικής επιλογής μέσα στις δεκαετίες του 1860 και του 1870».
Επίσης, αμφιλεγόμενη είναι και η θέση του Γουάλας όσον αφορά τον πνευματισμό: ένα εξαιρετικά δημοφιλές τότε κίνημα, σύμφωνα με το οποίο τα πνεύματα των νεκρών μπορούν να κληθούν και να επικοινωνήσουν με τους ζωντανούς. Ο Γουάλας ήταν υποστηρικτής του πνευματισμού, καθώς υποστήριζε πως η ανάπτυξη του ανθρώπινου μυαλού, καθώς και κάποια σωματικά χαρακτηριστικά καθορίζονται από αόρατες δυνάμεις παρά από φυσική επιλογή – κάτι το οποίο έπληξε την επιστημονική του υπόληψη.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΡ
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.