Απρ 09
21
Πρόγνωση σεισμών, ραδόνιο και ανθρώπινες «παρεμβάσεις»
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 21 Απριλίου, 2009 | Γράψτε σχόλιο
Οι περισσότεροι σεισμοί είναι ασθενείς. Ενα μικρό ρήγμα, χιλιόμετρα κάτω από τη γη προκαλεί ένα ελαφρύ τράνταγμα, ένα ανεπαίσθητο «γουργουρητό» στην επιφάνεια. Ωστόσο, έπειτα από μερικούς σεισμούς, το ρήγμα συνεχίζει να ανοίγει, το έδαφος αναπηδά μερικά μέτρα και ο κόσμος τραντάζεται.
«Πώς όμως μια ρήξη ξεκινά από μια ίντσα τον χρόνο και φτάνει στα 3.000 μίλια την ώρα μέσα σε μερικά δευτερόλεπτα;», αναρωτιέται ο γεωφυσικός Ross S. Stein, της Γεωλογικής Μελέτης των ΗΠΑ.
Κανείς δεν γνωρίζει, είναι η απάντηση. Το γνωστικό αυτό κενό καθιστά την πρόγνωση σεισμού μια δύσκολη και επίπονη άσκηση. Επιπλέον, δυσχεραίνει την προσπάθεια υπολογισμού του ρίσκου που έχει μια ανθρώπινη κατασκευή, η οποία είτε ως υδροταμιευτήρας είτε ως γεωθερμικό εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε -λόγω παραλείψεων- να προκαλέσει έναν σεισμό.
Πριν από έναν μήνα, ο Τζιανπάολο Τζουλιάνι, ένας τεχνικός που εργάζεται σε πείραμα νετρίνου στο Εθνικό Εργαστήριο του Γκραν Σάσο στην Ιταλία εξέδωσε μια επείγουσα προειδοποίηση ότι ένας μεγάλος σεισμός επρόκειτο να «χτυπήσει» την περιοχή Abruzzo. H πρόβλεψη βασιζόταν σε μετρήσεις που είχε ο ίδιος πραγματοποιήσει σε υψηλά επίπεδα ραδονίου, τα οποία προφανώς είχαν απελευθερωθεί από βράχους που είχαν αποσπαστεί λόγω της σφοδρότητας ενός σεισμού που μόλις είχε ξεκινήσει.
Στις 6 Απριλίου, σεισμική δόνηση 6,3 Ρίχτερ «χτύπησε» την Λ’ Ακουιλα, στην κεντρική Ιταλία, σκοτώνοντας 300 ανθρώπους. Ο κ. Τζουλιάνι κάνει λόγο για δικαίωση της πρόβλεψής του, η οποία αγνοήθηκε από τους αρμόδιους.
Απελευθέρωση
Ωστόσο, διαπρεπείς σεισμολόγοι, όπως ο δρ Stein είναι επιφυλακτικοί. Επιστήμονες μελετούν το ραδόνιο ως πιθανό προειδοποιητικό σήμα σεισμού ήδη από τη δεκαετία του ’70 και παρότι είχαν διαπιστώσει πειστικές περιπτώσεις απελευθέρωσης ραδονίου πριν από μερικούς σεισμούς, οι συσχετισμοί δεν ήταν αρκετά ισχυροί ή ξεκάθαροι, ώστε να αντληθούν συμπεράσματα για χρήσιμες προγνώσεις.
Μια περίπτωση «μπερδεμένων» προειδοποιητικών σημάτων από ραδόνιο είχε καταγραφεί το 1979 όταν δύο ανιχνευτές στη Νότια Καλιφόρνια μέτρησαν ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα ραδονίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, τα επίπεδα αυτά «έπεσαν» τον Οκτώβριο, λίγο πριν εκδηλωθούν τρεις σεισμικές δονήσεις.
Το γεγονός προκάλεσε έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα ως προς τη δυνατότητα πρόγνωσης σεισμού μέσω μελέτης του ραδονίου. Γνωστικό υλικό για άλλα αέρια, όπως το διοξείδιο του άνθρακα ή ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές, οι οποίες ορισμένες φορές ανιχνεύονται πριν από σεισμούς δημιουργούν επίσης σύγχυση.
«Το ζήτημα δυσκολεύει περισσότερο αν αναλογιστεί κανείς ότι η πρόβλεψη του Τζουλιάνι ήταν εκτός τόπου και χρόνου», επισημαίνει ο δρ Richaard Allen, καθηγητής Γεωφυσικής στο Πανεπιστήμιο Berkley της Καλιφόρνιας και εξηγεί ότι «σύμφωνα με τη συγκεκριμένη πρόβλεψη, ο Εγκέλαδος θα χτυπούσε μια εβδομάδα νωρίτερα σε μια πόλη 30 μίλια μακριά. Αν οι αρχές είχαν δράσει με βάση αυτή την πρόγνωση θα είχαν εκκενώσει τη λάθος πόλη τη λάθος χρονική στιγμή».
Γεωθερμική ενέργεια
Οσο η πρόγνωση ξεφεύγει «από τα χέρια μας», οι επιστήμονες μαθαίνουν ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα μπορεί να προκαλέσει έναν σεισμό. Τον Δεκέμβριο του 2006, σ’ ένα πρόγραμμα γεωθερμικής ενέργειας στην Ελβετία ψεκάστηκε νερό τρία μίλια μέσα στο έδαφος. Κάποιες μικρές αναταράξεις ήταν αναμενόμενες, αλλά η παροχή νερού έκλεισε όταν μια δόνηση έφτασε το μέγεθος των 2,7 Ρίχτερ. Λίγες ώρες αργότερα, ένας μεγαλύτερος σεισμός μεγέθους 3,4 Ρίχτερ ταρακούνησε τη Βασιλεία, προκαλώντας μικρές υλικές ζημιές σε κτίρια. Μερικούς μήνες μετά σημειώθηκαν δύο ακόμα σεισμικές δονήσεις στην ίδια περιοχή. Ερευνητές στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ζυρίχης εκτιμούν ότι η περιοχή αναμένεται να βιώσει περισσότερους σεισμούς κατά τα επόμενα 20-40 χρόνια ως αποτέλεσμα αυτού του σύντομου γεωθερμικού πειράματος.
Η ανησυχία όμως έγκειται στην πιθανότητα ένας από αυτούς τους μικρούς σεισμούς να φέρει αργότερα έναν πολύ μεγαλύτερο, ανάλογο με αυτόν που είχε ισοπεδώσει τη Βασιλεία το 1356.
Υδροταμιευτήρες
Σύμφωνα με άλλη θεωρία, οι υδροταμιευτήρες φέρεται να έχουν συντείνει στην πρόκληση κάποιων σεισμών. Μάλιστα, οι περισσότεροι σεισμολόγοι πιστεύουν ότι ο σεισμός των 6,5 Ρίχτερ που είχε χτυπήσει την Ινδία το 1967 σκοτώνοντας περίπου 200 άτομα είχε προκληθεί από το βάρος του νερού ενός ταμιευτήρα που είχε γεμίσει πριν από μερικά χρόνια.
Ακόμα πιο αμφιλεγόμενη είναι η υπόθεση ορισμένων επιστημόνων ότι ο φοβερός σεισμός των 7,9 Ρίχτερ στην επαρχία του Σετσουάν στην Κίνα που είχε απολογισμό 80.000 νεκρούς είχε προκληθεί από 320 εκατομμύρια τόνους νερούς σε γειτονικό ταμιευτήρα.
Στα προσεχή χρόνια, η προτεινόμενη στρατηγική για τη μείωση της υπερθέρμανσης του πλανήτη με τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα από εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και η διοχέτευσή του μέσα στο έδαφος θα μπορούσε να… υποκινήσει νέους σεισμικούς κινδύνους.
Ανακτήθηκε από: http://www.kathimerini.gr
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.