Απρ 09
9
Οταν η Βούλα ήταν Νησί
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 9 Απριλίου, 2009 | Γράψτε σχόλιο
Πώς ήταν πριν από έναν περίπου αιώνα η περιοχή της κατοικίας μας ως φυσικό τοπίο στην Αττική; Ποιοι χείμαρροι σκεπάστηκαν, ποιο ήταν το τοπίο της λαγκαδιάς με το γεφυράκι και τους πλάτανους στη θέση του σημερινού μεγάλου ανισόπεδου κόμβου;
Ποιος σκέπτεται, όταν διασχίζει την Καποδιστρίου (Καλογρέζα, Φιλοθέη, Χαλάνδρι), ότι η λεωφόρος κρύβει την αρχαία κοίτη του κυριότερου παραπόταμου του Κηφισού, γνωστού από τη μια πλευρά ως Ποδονίφτης και από την άλλη ως Ρεματιά Χαλανδρίου; Ή πόσοι γνωρίζουν ότι η Βούλα μέχρι τον 19ο αιώνα λεγόταν Νησί, γιατί έμοιαζε με νησί, λόγω των αμμολωρίδων;
Αμπελόκηποι. Δείγμα από τους ιστορικούς χάρτες του Κάουπερτ
Ολα αυτά φαίνονται απίστευτα ή πολύ μακρινά στον παρελθόντα χρόνο. Κι όμως οι περίφημοι Χάρτες της Αττικής του Κάουπερτ, οι πρώτοι στην ιστορία που κατέγραψαν, πριν από 130 περίπου χρόνια, την Αττική με κάθε λεπτομέρεια, δίνουν μια εντελώς διαφορετική και ειδυλλιακή εικόνα του λεκανοπεδίου.
Ο πλούτος των πληροφοριών που διαθέτουν οι Χάρτες, για το αρχικό φυσικό τοπίο, την υδρολογική κατάσταση, τη δασοκάλυψη, την οίκηση, τις καλλιέργειες, την κατάτμηση της γης, τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, το οδικό δίκτυο κ.λπ., είναι ανεξάντλητος και δεν έχει όμοιό του. Οι ειδικοί αναφέρουν πως ουδέποτε ξεπεράστηκαν.
Ο κάθε ενδιαφερόμενος, ειδικός ή μη, θα έχει τη δυνατότητα της σύγκρισης του τότε και του σήμερα χάρη στην πλήρη επανέκδοση των ιστορικών Χαρτών του Κάουπερτ, από τις εκδόσεις «Μέλισσα», με τη χορηγία της «Αττική Οδός ΑΕ». Η έκδοση περιλαμβάνει δύο τμήματα: κασετίνα με τους ίδιους τους Χάρτες, σε φυσικό μέγεθος, και τον τόμο «Εκτέλεση, περιεχόμενο και αξία των Χαρτών της Αττικής του Κάουπερτ» του Μανόλη Κορρέ, καθηγητή Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ, ο οποίος επεξεργάστηκε με μικροσκόπιο τους Χάρτες και παρουσιάζει κατανοητά την ιστορία και τη σημασία τους.
Συγχρόνως επισημαίνει πως αν το ενδιαφέρον, στον τομέα τουλάχιστον των αρχαιολογικών μνημείων, «είχε αφυπνιστεί μερικές δεκαετίες νωρίτερα, αρχαιολογική συγκομιδή θα μπορούσε να είχε υπάρξει πολύ πλουσιότερη, συντελούσα και στη διάσωση περισσότερων μνημείων».
Οι Χάρτες της Αττικής εκτελέστηκαν μεταξύ των ετών 1875-1894 από άριστους επιστήμονες της Τοπογραφικής Υπηρεσίας του πρωσικού στρατού, με επικεφαλής τον Γιόχαν Αγκουστ Κάουπερτ, προϊστάμενο του Τμήματος Χαρτογραφήσεων του Γενικού Επιτελείου της Πρωσίας, κατά παραγγελία του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, που είχε ιδρυθεί στην Αθήνα το 1874.
Ο Κάουπερτ, επιστήμονας που επέδρασε δραστικά στην εξέλιξη της τοπογραφίας και της χαρτογραφίας, δημιούργησε το χαρτογραφικό υπόβαθρο της Αττικής, που αποτελεί οδηγό για πολλούς ειδικούς. «Σήμερα, σχολιάζει ο Μ. Κορρές, η αρχαιολογική επισήμανση των Χαρτών εξακολουθεί να αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών, ειδικότερα για τη μελέτη του αρχαίου οδικού δικτύου (…)
Στις ράχες και τις λαγκαδιές των βουνών της Αττικής και σε απάτητα υψώματα σημειώθηκαν τότε ίχνη που έκτοτε λησμονήθηκαν». Η ομάδα του Κάουπερτ κατέγραψε το παραμικρό σταυροδρόμι, αγρόκτημα, μισογκρεμισμένη μάνδρα, χείμαρρο, δεξαμενή, λατομείο, ξωκλήσια κ.λπ.
ΑΜΕΤΑΚΙΝΗΤΕΣ ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ
Οι Χάρτες της Αττικής του Κάουπερτ αποτελούν αδιάσειστους μάρτυρες του οδικού δικτύου της Αττικής. Αρκετοί παμπάλαιοι εξοχικοί δρόμοι ενσωματώθηκαν ή μεταμορφώθηκαν στη νέα πληθωρική μορφή της πυκνοκατοικημένης πόλης. Αντιθέτως, παρατηρεί ο Μ. Κορρές, τα παλαιότερα κτίσματα εξαφανίστηκαν, με μια μόνον εξαίρεση, των εκκλησιών. «Αυτές, αν και υπόκεινται επίσης σε μεταμορφώσεις, συχνά δραστικές και κακοσχεδιασμένες, παραμένουν εν γένει αμετακίνητες». Δεν απουσιάζουν και περιπτώσεις παμπάλαιων δρόμων που καταργήθηκαν ή διαδρομών χειμάρρων που, αφού επιχώθηκαν, μεταμορφώθηκαν σε οικόπεδα… Οι Χάρτες της Αττικής θα σταλούν, με πρωτοβουλία της «Αττική Οδός ΑΕ» σε βιβλιοθήκες και ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Ανακτήθηκε από: http://www.ethnos.gr
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.