Ιαν 09
12
Παιχνίδια με τη ζωή…
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ | 12 Ιανουαρίου, 2009 | Γράψτε σχόλιο
Τόπος: Ενα από τα μεγάλα καταστήματα παιχνιδιών της Αθήνας που δέχεται μεγάλο όγκο καταναλωτών. Χρόνος: Μια από τις γιορτινές ημέρες που πρόσφατα αφήσαμε πίσω μας. Γεγονός: Μέσα στην (παιδο)λαοσύναξη, μεταξύ αλλοφρόνων γονέων και πιτσιρικάδων που τρέχουν σαν τρελοί με τις κόρες διεσταλμένες από την προσμονή μέσα στον «παιχνιδοπαράδεισο»(;), δύο κοριτσάκια κλαίνε και χτυπιούνται μπροστά σε ένα και μοναδικό γυαλιστερό τεράστιο κουτί το οποίο περιέχει μια… σιδερώστρα. Αφορμή του δράματος: Ποιο από τα δύο κοριτσάκια θα έχει τη χαρά και την τιμή να αποκτήσει αυτή τη σιδερώστρα- που παρεμπιπτόντως βρίσκεται στο πιο προβεβλημένο σημείο του μαγαζιού μαζί με τις κούκλες-μωρά που τρώνε με το μπιμπερό, τις κουζίνες hi-tech που μαγειρεύουν πραγματικά, τις σκούπες και τα καλάθια της νοικοκυράς, αλλά και τις διάσημες κούκλεςχαρά του κολλαγόνου και της αυξητικής στήθους- αφού το κουτί είναι μόνο ένα και το στοκ από σιδερώστρες έχει γίνει ανάρπαστο; Απορία άμοιρης συντάκτριας που έγινε μάρτυρας του δράματος: Γιατί στα έξι τους χρόνια δύο κοριτσάκια κλαίνε με μαύρο δάκρυ για να αποκτήσουν κάτι που χρόνια αργότερα θα τα κάνει να κλαίνε όντως με μαύρο δάκρυ όταν θα βλέπουν μπροστά τους τις στοίβες με τα ασιδέρωτα; Παιδιά είναι, δεν ήξεραν. Στο «δεν ρώταγαν» βέβαια το ερώτημα πρέπει να στραφεί προς τους γονείς, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί (αλλά και προς τους νονούς, που έχουν την τιμητική τους στις γιορτές, και όλους όσοι παίρνουν δώρα στα παιδιά). Εκείνους που εν έτει 2009 αγοράζουν αποκλειστικώς μπλε και ροζ δώρα ανάλογα με το φύλο του παιδιού, τρέφοντας στερεότυπα που θυμίζουν άλλους αιώνες…
Ροζ και γαλάζιο
Εννοείται βέβαια ότι μετά το προβεβλημένο «ροζ» τμήμα, όπου κορίτσια σφάζονται στην ποδιά δώρων που οξύνουν αποκλειστικώς τη φαντασία της νοικοκυράς ή του «χτισμένου» στον πλαστικό χειρουργό μοντέλου, ακολουθεί το «μπλε» τμήμα, γεμάτο κάθε είδους όπλα σε κάθε δυνατή παραλλαγή. Κοντά στα όπλα είναι τοποθετημένοι υπεράνθρωποι σε μέγεθος κούκλας που επίσης χρησιμοποιούν κάθε είδους όπλο σε κάθε δυνατή παραλλαγή για να κατατροπώσουν τους εχθρούς τους. Και πιο δίπλα οι προθήκες με τα βιντεοπαιχνίδια, όπου για άλλη μία φορά (οποία έκπληξις!) άνθρωποι και υπεράνθρωποι σκοτώνουν στόχους με κάθε δυνατό όπλο σε κάθε δυνατή παραλλαγή. Στην προσπάθεια ανεύρεσης του τμήματος με τα εκπαιδευτικά παιχνίδια οι υπάλληλοι παραπέμπουν στο τρίτο υπόγειο(!) του καταστήματος. Πράγματι η κατάβαση στα άδυτα του μαγαζιού αποκαλύπτει μια μικρή σχετικώς γκάμα τέτοιων παιχνιδιών- τα οποία μάλιστα δεν καλύπτουν όλες τις ηλικίες- όταν τα υπόλοιπα έπιαναν δύο ολόκληρους ορόφους! Μήπως έχω μπει στη μηχανή του χρόνου και έχω προσγειωθεί σε άλλον, προηγούμενο αιώνα;, αναλογίζεται κανείς, κοιτώντας αποχαυνωμένος μιαν ατελείωτη σειρά από πριγκίπισσες που προκαλούν τουλάχιστον προς στιγμήν μια μικρή (έως μεγάλη) σύγχυση σχετικά με το… πολίτευμα της χώρας. Δυστυχώς τα παιχνίδια με τα οποία μεγαλώνουν τα παιδιά μας μαρτυρούν ότι όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν (εκτός από τη βία, που μάλλον αυξάνεται)…
Η αγορά παιχνιδιών αποτελεί ένα δυνατό «χαρτί» αφού απευθύνεται στους καλύτερους καταναλωτές: τα παιδιά, που μεταξύ κινουμένων σχεδίων και παιδικών ταινιών έχουν ήδη δει εκατομμύρια φορές μέσα από τις διαφημίσεις παιχνίδια τα οποία πρέπει απαραιτήτως να αποκτήσουν, αφού τα ίδια θα έχουν και οι φίλοι ή οι φίλες τους. Ο τζίρος της αγοράς παιχνιδιών στη χώρα μας ανέρχεται σε 340 εκατ. ευρώ ετησίως, εκ των οποίων τα 200 εκατ. καταγράφονται τον Δεκέμβριο κάθε έτους. Εξ ου και η έλλειψη σε σιδερώστρες πριν από λίγες ημέρες! Σύμφωνα μάλιστα με τα στοιχεία, το μεγαλύτερο μέρος του τζίρου εισπράττει η κατηγορία «κλασικών» παιχνιδιών (κύριο μέρος των οποίων αποτελούν τα… παραδοσιακά που αναφέραμε), ενώ ακολουθεί η κατηγορία που αφορά τα παιχνίδια για υπολογιστές σε CD-RΟΜ και DVD καθώς και τις κονσόλες βιντεοπαιχνιδιών με το λογιστικό τους.
Στερεότυπα του… προχθές
Εχουν όμως τα παιδιά μας τα παιχνίδια που τους αξίζουν- ή μάλλον εμείς οι ενήλικοι επιλέγουμε για τα παιδιά μας παιχνίδια άξια του μέλλοντός τους, δεδομένου ότι πάντα υπάρχουν επιλογές αρκεί να ψάξεις να τις βρεις; Σύμφωνα με τους ειδικούς με τους οποίους ήλθε σε επαφή «Το Βήμα», σε μεγάλο βαθμό τα παιχνίδια τού σήμερα ενισχύουν στερεότυπα του χθες (για να μην πούμε του προχθές) χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν χρειάζονται όλοι οι τύποι παιχνιδιών σε ένα παιδί ανεξαρτήτως του φύλου του. Εκείνο που λείπει είναι το μέτρο, το οποίο οι ενήλικοι πρέπει να βρουν επειγόντως.
Για παρωχημένα στερεότυπα που δι αιωνίζονται παρ΄ ότι η κοινωνία υποτίθεται ότι προχωράει μπροστά κάνει λόγο η σύμβουλος οικογενειακού προγραμματισμού και διευθύντρια στο Εργαστήρι Ψυχολογικών Αξιολογήσεων κυρία Εύη Παπαζήση. Οπως μάλιστα αναφέρει, οι κοινωνικοί ρόλοι που αποδίδονται στα παιδιά από τους ίδιους τους γονείς τους ξεκινούν ακόμη από την… εμβρυϊκή ζωή τους. «Βλέπουμε ζευγάρια,ανεξαρτήτως μορφωτικού επιπέδου,να κάνουν όνειρα για το αγέννητο παιδί τους με φόντο αποκλειστικώς ?ροζ? ή ?γαλάζιο?.Αναφέρουν ότι το αγόρι τους θα γίνει άγριο, δυναμικό,αθλητής και γυναικοκατακτητής,ενώ το κορίτσι θα είναι τοποθετημένο σε ένα γλυκό ροζ συννεφάκι και θα ταλαιπωρεί τον πατέρα του που δεν θα μπορεί να δεχθεί ότι κάποιος άλλος άνδρας θα κλέψει κάποτε την καρδιά του.Τα στερεότυπα αυτά συνεχίζονται και μετά τη γέννηση του παιδιού μέσα από πολλές εκφάνσεις και στα ?ροζαλί? τμήματα των καταστημάτων παιχνιδιών που ενισχύουν κυρίως τη μητρική πλευρά της γυναίκας αλλά και στα ?γαλάζια? τμήματα, τα γεμάτα σπαθιά και ασπίδες,που ενισχύουν την- αποδεκτή από τον περίγυρο- επιθετική αποκλειστικώς αγορίστικη συμπεριφορά. Το αντίθετο,ένα αγόρι που παίζει με κούκλες ή ένα κορίτσι που κρατάει σπαθί δεν γίνεται ποτέ αποδεκτό και με την πρώτη ευκαιρία βάζει τον γονιό σε σκέψεις για την ταυτότητα του ρόλου του παιδιού του». Σύμφωνα με την κυρία Παπαζήση, δεν είναι κακό το παιδί- είτε αγόρι είτε κορίτσι- να εκφράζει την ψυχική του ένταση, ακόμη και παίζοντας με ένα σπαθί, αρκεί αυτό να μη γίνεται καθημερινός τρόπος παιχνιδιού, καθώς έτσι η φαντασία συρρικνώνεται μόνο σε επιθετικές μορφές συμπεριφοράς. Σε ό,τι δε αφορά συγκεκριμένα τα κορίτσια, η ειδικός επισημαίνει ότι αυτά δέχονται και τη μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση λόγω των πολλαπλών και μπερδεμένων ρόλων που καλούνται να εκτελέσουν. «Από τη μία υπάρχουν οι πατροπαράδοτοι ρόλοι της καλής μητέρας και νοικοκυράς,που ενισχύονται από την παιδική ηλικία και μέσω των παιχνιδιών,και από την άλλη οι καινούργιοι κοινωνικοί απαιτητικοί ρόλοι της επιτυχημένης επαγγελματία,που είναι το αποτέλεσμα τόσο των νέων κοινωνικών συνθηκών όσο και των απαιτήσεων των γονέων». Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι βέβαια η ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση των κοριτσιών, που μεγαλώνουν έχοντας αποκτήσει μια ως έναν βαθμό παθητική στάση ζωής ενώ αργότερα καλούνται να μπουν σε ένα… πραγματικό αυτή τη φορά παιχνίδι ανταγωνισμού προκειμένου να επιβιώσουν στον δύσκολο κοινωνικό και επαγγελματικό στίβο. Ζητείται δημιουργικότητα
Τα όπλα μονοπωλούν το ενδιαφέρον των γαλάζιων ορόφων στα μεγάλα παιχνιδοπωλεία
Για να μη συμβούν όλα αυτά, το κύριο βάρος πέφτει στον γονιό, ο οποίος πρέπει να καλλιεργήσει με σωστούς χειρισμούς την έννοια του ρόλου του. «Χρειάζεται ποιοτική ενασχόληση και εποικοδομητική συζήτηση με τα παιδιά.Μπορεί,για παράδειγμα,ακόμη και αν εκείνα παίζουν με σπαθιά,ο γονιός να στρέψει τη φαντασία τους προς κάτι δημιουργικό αναφέροντας ότι το παιχνίδι αφορά ένα άθλημα,την ξιφασκία,και όχι πόλεμο» λέει η κυρία Παπαζήση. Δυστυχώς όμως η αγορά παιχνιδιών κάνει πολλές φορές τη δημιουργικότητα των παιδιών να… πηγαίνει περίπατο (με καροτσάκια γεμάτα κούκλες ή θήκες με όπλα). Η κοινωνιολόγος και υποψήφια διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου κυρία Σπυριδούλα Βάνα τονίζει ότι «η αγορά των παιχνιδιών δεν ακολουθεί τις κοινωνικές εξελίξεις· αντιθέτως,αναπαράγει τους παραδοσιακούς κοινωνικούς ρόλους για τη γυναίκα και τον άντρα.Το πρότυπο της καλής νοικοκυράς,της καλής κόρης και κατόπιν της καλής μητέρας,της όμορφης και μακιγιαρισμένης γυναίκας το ανιχνεύουμε στα περισσότερα, αν όχι σε όλα τα παιχνίδια που απευθύνονται στα κορίτσια.Ηλεκτρικές συσκευές πανομοιότυπες με τις πραγματικές,καροτσάκια με μωρά,βαλιτσάκια μακιγιάζ,κοσμήματα είναι κατ΄ εξοχήν τα κοριτσίστικα παιχνίδια. Αντίθετα, η αγορά παιχνιδιών που απευθύνεται στα αγόρια περιλαμβάνει βιντεογκέιμ,στρατιωτάκια,παιχνίδια σχετικά με το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ, ηλεκτρονικές συσκευές (gadgets),καθορίζοντας το πρότυπο ενός δυναμικού αγοριού που θα εξελιχθεί σε έναν αυτάρκη και πετυχημένο άντρα». Η κοινωνική κατασκευή του φύλου ξεκινάει από τη στιγμή της επιλογής του ροζ ρούχου και της κούκλας για το κορίτσι και του μπλε ρούχου και του αμαξιού για το αγόρι, σημειώνει η κυρία Βάνα. Και αυτή η αρχή σκιαγραφεί το χρονικό μιας… προαναγγελθείσης ζωής. «Τα διαφορετικά παιχνίδια δείχνουν και τις διαφορετικές συμπεριφορές που αναμένει η κοινωνία από τα δύο φύλα κατά την επιτέλεση των κοινωνικών τους ρόλων».
Ολα αυτά βέβαια δεν σημαίνουν ότι πρέπει να απορρίψουμε και τη σημασία των παραδοσιακών παιχνιδιών, αρκεί, όπως συμβαίνει με όλα τα πράγματα, να γίνεται σωστή χρήση τους και όχι λαθεμένη κατάχρησή τους. Σύμφωνα με την κυρία Βασιλική Παππά, συμβουλευτική ψυχολόγο, πρόεδρο και επιστημονικώς υπεύθυνη του Πανελληνίου Συνδέσμου Σχολών Γονέων, «τα παραδοσιακά παιχνίδια-αντικείμενα,όπως τα επιτραπέζια,οι κούκλες,τα αυτοκινητάκια,οι κατασκευές,δίνουν χώρο στη φαντασία και στη δημιουργικότητα των παιδιών και τους προσφέρουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τα συναισθήματά τους γιατί χαρακτηρίζονται από ανοιχτή δομή. Μιλάμε για παιχνίδια που χρειάζεται να είναι βεβαίως αποσυνδεμένα από τα πρότυπα της μαζικής κουλτούρας τα οποία προβάλλονται στην οθόνη και των οποίων η βιομηχανία των παιχνιδιών κάνει κατά κόρον χρήση».
Ψηφιακό τούνελ βίας
Η μαγειρική είναι σίγουρα δημιουργική, αλλά γιατί να απευθύνεται μόνο στα κοριτσάκια;
Εκτός όμως από την παράδοση, έρχεται και η τεχνολογία (η κακώς εννοουμένη, όπως αποδεικνύεται σε πολλές περιπτώσεις) μέσω των παιχνιδιών… νέας ηλεκτρονικής κοπής να προκαλέσει μεγαλύτερη σύγχυση και προβληματισμούς. Οι προθήκες των καταστημάτων παιχνιδιών είναι γεμάτες βιντεογκέιμ που κύριο στόχο έχουν την προβολή της βίας και της επιθετικότητας. Είναι χαρακτηριστικό, όπως μας είπε η κυρία Παπαζήση, ότι μεταξύ των πολλών παιχνιδιών που κυκλοφορούν- και τα οποία μετρούν την επιτυχία με τους σωρούς των εικονικών πτωμάτων που θα συγκεντρώσει το παιδί- πρόσφατα κυκλοφόρησε στην αγορά ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι το οποίο θέτει ως σκοπό τη δολοφονία αθώων στόχων εντός σχολείων! (Σας θυμίζει κάτι από τα εντελώς απτά και όχι εικονικά γεγονότα που βλέπουμε στις ειδήσεις;) Η κυρία Παππά, η οποία έχει ασχοληθεί ενδελεχώς με την επίδραση των ΜΜΕ και ειδικά των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στον ψυχισμό των παιδιών έχοντας μάλιστα συγγράψει και σχετικό βιβλίο («Γονείς, παιδιά και ΜΜΕ. Ενας οδηγός γονικής συμπεριφοράς», εκδόσεις Καστανιώτη, 2008), τονίζει ότι «τα νέα παιχνίδια,τα ηλεκτρονικά παιχνίδια,δίνουν τη δυνατότητα στον χρήστη να παρεμβαίνει ενεργά στην πλοκή,αναλαμβάνοντας συχνά τον ρόλο του κεντρικού ήρωα,ο οποίος,για να κερδίσει,πρέπει να χρησιμοποιήσει βία.Είτε πρόκειται για παιχνίδι ρόλωνείτε για παιχνίδι στρατηγικής,η βία προβάλλεται ως κάτι το θεμιτό και λογικό σε σχέση με το πλαίσιο του παιχνιδιού».
Ενα ηλεκτρονικό παιχνίδι το οποίο έχει κυρίως ψυχαγωγικό και όχι εκπαιδευτικό χαρακτήρα μετατρέπεται τελικώς σε ένα ψυχαγωγικό… μαρτύριο προκαλώντας αρνητικά συναισθήματα στο παιδί. «Τα παιδιά βιώνουν άγχος,εφόσον τα παιχνίδια αυτά διατηρούν την έντασηαλλά και τη δυσφορία ότι η δραστηριότητα δεν ολοκληρώνεται ποτέ,αφού πάντα θα υπάρχει ένας ακόμη στόχος» εξηγεί η ψυχολόγος. Και τα επακόλουθα αυτής της επιθετικής δραστηριότητας δεν διαρκούν μόνο όσο κρατάει ένα παιχνίδι αλλά μπορεί να είναι μακροπρόθεσμα. Η κυρία Παππά επισημαίνει ότι «οι επιπτώσεις των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στα παιδιά αφορούν τη σωματική τους υγεία,την ψυχική τους υγεία,την επιθετική συμπεριφορά και την κοινωνικότητά τους.Κυρίως όσον αφορά την επιθετική συμπεριφορά,θα πρέπει να τονίσουμε ότι ο διαδραστικός χαρακτήρας αυτών των παιχνιδιών καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την επιρροή τους στα παιδιά.Θα πρέπει να μας προβληματίσει ιδιαίτερα η καταλληλότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών που κυκλοφορούν στην αγορά,καθώς και το ότι σχεδόν όλα τα παιδιά παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια που δεν ανταποκρίνονται στην ηλικία τους».
Το παιχνίδι που αποφασίζουμε να κάνουμε δώρο σε ένα παιδί δεν είναι ένα απλό κουτί. Και μπορεί να είναι άψυχο αλλά έχει μεγάλη επίδραση στην ψυχή του. Αυτό πρέπει να σκέφτονται οι γονείς- και όχι μόνοπροτού βρεθούν μπροστά στο ταμείο ενός καταστήματος παιχνιδιών. Διότι ο κόσμος δεν είναι αποκλειστικώς «ροζ» ή «γαλάζιος». Ισως επειδή του βάζουμε αυτές ακριβώς τις χρωματικές ταμπέλες να γίνεται ακόμη πιο γκρίζος για τα παιδιά όταν μεγαλώσουν. Θέλουμε έναν κόσμο γεμάτο ροζ καλλίγραμμες «άψυχες» γυναίκες πασπαλισμένες με γκλίτερ και τιμωρούς άνδρες που σκοτώνουν όποιον βρουν μπροστά τους για να έχουν εκείνοι την εξουσία ή δημιουργικούς και ευτυχισμένους ανθρώπους; Θεωρητικώς οι περισσότεροι θα απαντήσουν το δεύτερο. Τι κάνουν όμως για αυτό στην πράξη παίρνοντας στα παιδιά τους παιχνίδια που τα προορίζουν για… κούκλες με «δολοφονικά ένστικτα»;
Ανακτήθηκε από: http://www.tovima.gr
Αφήστε μια απάντηση
Για να σχολιάσετε πρέπει να συνδεθείτε.