sntoumanis's blog

Aπό www.tovima.gr

Πολλοί της γενιάς µας θυµούνται τα πρότυπα σχολεία. Εστεκαν επάξια πλάι στα καλά ιδιωτικά σχολεία, είχαν µεγάλο ποσοστό επιτυχίας στις εισαγωγικές εξετάσεις για το πανεπιστήµιο και πολλοί από τους µαθητές καιτις µαθήτριες που φοίτησαν σε αυτά τα σχολεία συναντήθηκαν αργότερα στην πολιτική, στις επιστήµες και στις τέχνες. Τα πρότυπασχολεία ήταν πολύ καλά δηµόσια σχολεία. Οι λόγοι της επιτυχίας τους ήταν σίγουρα πολλοί. Αν τους ιεραρχούσαµε, πιθανότατα να µη βάζαµε στην πρώτη θέση τις εξετάσεις που έδιναν τα παιδιά για να γίνουν δεκτά στο πρότυπο σχολείο. Στα σχολεία αυτά υπήρχε µια σχολική κουλτούραπου δεν ήταν σίγουρα δηµοσιοϋπαλληλική. Οικαθηγητές και οι καθηγήτριεςτων σχολείων αυτών δεν ήταν µόνον ότιήξεραν γράµµατα και πίστευαν ότι όφειλαν να τα µάθουνκαι στους µαθητές τους αλλά ότιέµπαιναν σε ένα περιβάλλον που απαιτούσε να γίνουν καλύτεροι απ’ ό,τι ήταν και όχι χειρότεροι. Το ίδιο συνέβαινε και µε τους µαθητές και τις µαθήτριες. Το πρότυπο σχολείο πριν από την κατάργησή του, το 1985, ανέβαζε τον πήχη για όλους. Αυτή ήταν η κουλτούρα του, εδραιωµένη στα παρελθόν του, αποτυπωµένη στα κτίρια που το στέγαζαν, στις βιβλιοθήκες του, στη συνολική αισθητική του, στους συλλόγους των αποφοίτων του. Και αυτό ήταν το ατούτου. Ηταν λάθος η κατάργησή του µέσω της µετατροπής του σε πειραµατικό; Εκ των υστέρων αποδείχθηκε λάθος. Κατ’ αρχήν, δεν έγινε πειραµατικό. Κατά δεύτερον, στέρησε τη δηµόσια εκπαίδευση από την καλή εκδοχή της και εδραίωσε τον διαχωρισµό ανάµεσα στην κακή δηµόσια εκπαίδευση και στην καλή ιδιωτική εκπαίδευση. Καταργήσαµε ένα καλό σχολείο, όπως ήταν το πρότυπο, χωρίς να δηµιουργήσουµε ένα άλλο, το πειραµατικό. Χρειαζόµαστε σήµερα πρότυπα δηµόσια σχολεία; Υπάρχουν σοβαρά επιχειρήµατα καιστο «ναι» και στο «όχι».Προσωπικά πιστεύω πως τα χρειαζόµαστε. Για πολλούς λόγους. Ο κυριότερος είναι για να αποδείξουµε πώς ένα δηµόσιο σχολείο µπορείνα γίνει ένα καλόσχολείο. Να αποδείξουµε πωςη δηµόσια ελληνική εκπαίδευση διαθέτει και αυτή καλά σχολεία, αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, και πως δεν είναι αναγκαστική επιλογή το ιδιωτικό σχολείο για τα παιδιά που θέλουν να φοιτήσουν σε ένα καλό σχολείο. Οι λόγοι αυτοί µού φαίνονται αρκετοί για ναδηµιουργήσει η Πολιτεία πρότυπα σχολεία. Γι’ αυτό η ευθύνη της Πολιτείας είναι µεγάλη. Οφείλεινα µην τα κάψει. Και το σχέδιο νόµου που έχει ψηφίσει τα καίει. Μαζί τους καίεικαι τα πειραµατικά. Γιατί τα ταυτίζει. Και αυτά τα δύο δεν ταυτίζονται.

Ας θέσουµε όµως και για τα πειραµατικά το ερώτηµα που θέσαµε και για τα πρότυπα. Χρειαζόµαστε πειραµατικά σχολεία; Σχολεία τα οποία να υποδέχονται την καινοτοµία, να την εφαρµόζουν πειραµατικά, να τη δοκιµάζουν, να ελέγχουν τις αντοχές της και να µετρούν τα αποτελέσµατά της; Σχολεία που να συνδέονται προνοµιακά µε ταπανεπιστήµια και τα ανώτατα τεχνολογικά ιδρύµατα και που να λειτουργούν εργαστηριακά για τηνπροετοιµασία των µελλοντικών εκπαιδευτικών; Σχολείαπου να λειτουργούν ως χώροι ψυχοπαιδαγωγικών ερευνών; Σχολεία που να πειραµατίζονται υπερβαίνοντας τις συµβάσεις των αναλυτικών προγραµµάτων και τον εναγκαλισµό µιας εκπαίδευσης που είναι κεντρικά σχεδιασµένηκαι πανοµοιότυπη για όλα τα σχολεία; Σχολεία-εργαστήρια που µελετούν τρόπους για να επιλύσουν, για παράδειγµα, τη σχολική αποτυχία ή τη σχολική περιθωριοποίηση ευάλωτων κοινωνικώνοµάδων ή την ισότητα των φύλων ή την πολυπολιτισµική συνύπαρξη;

Η κυβέρνηση λέειτέτοια σχολεία ναείναι τα πρότυπα. Πρότυπα µε ειδικό µαθητικό πληθυσµό επιλεγµένο µέσααπό εξετάσεις, µε ειδικό διδακτικό προσωπικό µεαυξηµένα προσόντα, µε ειδικάεπιλεγµένη διεύθυνση, επιστηµονικά συµβούλια, σχολεία φτιαγµένα για να γίνουν κυψέλες αριστείας της δηµόσιας εκπαίδευσης. Αυτά τα σχολεία ενέχουν τον πειραµατισµό, καθώς η αριστείαδεν νοείται χωρίς πειραµατισµό. Αλλά δεν µπορούν ναείναι τα πειραµατικά σχολεία. ∆ενµπορείς να βγάζεις συµπεράσµατα για τον µαθητικό πληθυσµό όταν η οµάδα-στόχος σου είναι ένα καλά φροντισµένο µαθητικό κοινόµε πολλά προσόντα που προέρχεται συχνάαπό ένα ανάλογο κοινωνικό περιβάλλον. ∆εν µπορείς να στέλνεις εκεί τους φοιτητές για τις πρακτικές τους ασκήσεις. Η κατάσταση που θα αντιµετωπίσουν στις κανονικές σχολικές τάξεις ενδέχεται να είναι µη συγκρίσιµη. ∆εν µπορείς να δοκιµάζεις στα πρότυπα σχολεία νέα αναλυτικά προγράµµατα και νέα σχολικά βιβλία που θέλεις να προτείνεις για το σύνολο τουµαθητικού σου πληθυσµού. Αν το κάνεις, κινδυνεύειςνα καταστρέψεις και την αριστεία τουπρότυπου σχολείου και την καινοτοµία του πειραµατικού. Την αριστεία διότι την εκτρέπεις από τησταθερότητα που χρειάζεται το σχολείο για να λειτουργήσει και τον πειραµατισµόδιότι του αφαιρείςτην καθολική δυναµική του, τη δυνατότητά του να γίνει παιδαγωγική πρόταση που να αφορά το σύνολο της εκπαίδευσης. Τα πειραµατικά σχολεία οφείλουν να είναι αντιπροσωπευτικά των υπόλοιπων σχολείων της χώρας. Και σε καµία περίπτωση πειραµατικά για όλα τα ζητήµατα.

∆εν µπορείς στο ίδιο σχολείο να εφαρµόζεις πειραµατικές εκπαιδευτικέςπολιτικές και να διεξάγεις εκπαιδευτικές έρευνες. Τα πειραµατικά σχολεία δεν µπορούν επίσης να είναι µόνιµα, διά βίου πειραµατικά. Ούτε διαρκή πειραµατόζωα. Αντίθετα, όλα τα δηµόσια σχολεία θα έπρεπε να είναιεκ περιτροπής πειραµατικά. Για να υιοθετούν σταδιακά τηνκουλτούρα της αλλαγής, να συνειδητοποιήσουν ότι για να είναι καλά σχολεία οφείλουν να είναι ανοικτά στις επιστηµονικά σχεδιασµένες καινοτοµίες. Αυτό χρειάζεται η δηµόσια εκπαίδευση: τη σταδιακή µεταβολή της σχολικής κουλτούρας σε µια κουλτούρα πουδεν φοβάται τις αλλαγές και δεν υπερασπίζεται τα όποια κεκτηµένα για να αναιρέσει τον µετασχηµατισµό της.

Η κυρία Μαρία Ρεπούση είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας και Ιστορικής Εκπαίδευσης στην Παιδαγωγική Σχολή του ΑΠΘ.

Από www.tanea.gr

Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Καυχιόµαστε πως το εξεταστικό σύστηµα είναι αδιάβλητο. Και είναι. Και λοιπόν; Η ουσία πού είναι;… Οταν οι υποψήφιοι καλούνται να παπαγαλίζουν το σχολικό «επίσηµο» «ευαγγέλιο» της γνώσης.

Ακούγοντας και από ραδιοφώνου και από τηλεοράσεως καθηγητές και φροντιστές ναδίνουν τις απαντήσεις δύο ώρες µετά το τέλος των Πανελλαδικών Εξετάσεων άλλη µια φορά µε έπιασε κατάθλιψη για ό,τι στον τόπο αυτό (να πω τον καταραµένο;) ονοµάζουµε παιδαγωγική και εκπαίδευση.

Ελάτε σας παρακαλώστη θέση ενός εφήβουπου έχειαγχωθεί σε µια αίθουσα κάτω από αυστηρή επιτήρηση για να απαντήσει σε ορισµένο χρόνο σε µια σειρά ερωτηµάτων πάνω σε θέµατα που τον έχουν ταλανίσει τρία χρόνια, αφού, πλέον, είναι δεδοµένο πως σχεδόν το σύνολο των ελλήνων µαθητών παγιδεύονται στο σύστηµα των εξετάσεων για την Τριτοβάθµια Εκπαίδευση µόλις εγγραφούν στην Α’ Λυκείου. Από την τρυφερή ηλικία των 15 ετών και κάτω από την ασφυκτική πίεση γονέων, γενικότερου περιβάλλοντος, περιρρέουσας ανεργίας νέων επιστηµόνων, κυνηγάνε εκείνες τις ανταγωνιστικές γνώσεις που θα τους εξασφαλίσουν µια θέση, και µάλιστα σε καλή και επαγγελµατικά αποδοτική σχολή. Ετσι αρχίζει ο εγκλωβισµός στα φροντιστήρια, στα ιδιαίτερα µαθήµατα και σε όλη τη λεγόµενη παραπαιδεία, που όπως, δυστυχώς, αποδεικνύουν τα πράγµατα, είναι η πραγµατική εκπαίδευση, αφού η επίσηµη και δωρεάν δεν είναι ούτε έγκυρη ούτε επαρκής για τον συγκεκριµένο τρόπο που επιβάλλει τον έλεγχο των γνώσεων το εξεταστικό σύστηµα.

Επανέρχοµαι λοιπόν για να διαµαρτυρηθώ άλλη µια φορά (στου κουφού την πόρτα) για την αντιπαιδαγωγική βάναυση βιασύνη να δίδονται (και µάλιστα µε τουπέ αυθεντίας και διατύπωση βαρύγδουπη) οι λύσεις και οι απαντήσεις των θεµάτων σ’ ένα παιδί που πριν από δυο – τρεις ώρες βγήκε ζαβλακωµένο από το κελί των εξετάσεων και την εποµένη έχει να αντιµετωπίσει άλλο µάθηµα. Κανένας δεν µπήκε στη θέση ενός διαγωνιζοµένου που έχει αµφιβολίες, φοβίες, ανασφάλειες ως προς το γραπτό που παρέδωσε; Με ποιο κουράγιο θα ανοίξει για να φρεσκάρει τις γνώσεις του το απόγευµα για το επόµενο µάθηµα και πώς θα κοιµηθεί το βράδυ, όταν τα λάθη του θα γίνονται εφιάλτες;

Αλλά ας έρθουµε τώρα και στο περιεχόµενο των απαντήσεων. Η γελοιότητα του εκπαιδευτικού συστήµατος!

Και πρώτα οι λεγόµενες ερωτήσεις σε πολλά θέµατα επιλογής της ορθής απάντησης ανάµεσα σε τρεις ή τέσσερις παραπλανητικές ή λανθασµένες απαντήσεις. Εχει αποδειχθεί από µαθηµατικά µοντέλα ερευνητών της εκπαιδευτικής διαδικασίας πως ακόµη και η αυθαίρετη επιλογή µιας από τις τρειςή τέσσερις απαντήσεις κατά την πιθανοθεωρία µπορεί να οδηγήσει τον υποψήφιο που αγνοεί τα πάντα να δώσει ορθή απάντηση σε ποσοστό 40%!

Αλλά να ήταν µόνο αυτό! Στην Ιστορία, στη Βιολογία, την Οικονοµία κ.λπ. οι αρειµάνιοι γκουρούτων απαντήσεων επιστρατεύουν το κύρος τους για να πουν: Η απάντηση βρίσκεται στο σχολικό εγχειρίδιο και στις σελίδες 30 έως 35! Ο εξευτελισµός κάθε παιδαγωγικής ηθικής. Και δεν φαίνεται ούτε µε το Νέο Σχόλειο που προαναγγέλλεται τα πράγµα να αλλάζει. Οσο δεν αφήνουµε ελεύθερη τη συγγραφή βιβλίων και όταν για την ίδια ύλη δεν υπάρχει η δυνατότητα των διδασκόντων να επιλέξουν εκείνο που θεωρούν καταλληλότερο, επιστηµονικότερο, µεθοδικότερο και πλέον εκσυγχρονισµένο, εκπαίδευση ουσίας σ’ αυτόν τον τόπο δεν θα δούµε ποτέ.

Γνωρίζω ακριβοπληρωµένοκαι σπουδαίο επιστήµονα που διδάσκει φροντιστηριακά µε µικρά γκρουπ ο οποίος ενώ λάµπει µυώντας τους µαθητές του στα Αρχαία Ελληνικά και στα Λατινικά, γνωρίζοντας πώς θα κριθούν οι υποψήφιοι στην Ιστορία (απαντώντας ακριβώς µε τις λέξεις και το περιεχόµενο του σχολικού εγχειριδίου) τους εξετάζει κρατώντας το βιβλίο.

Εξάλλου οι διορθωτές έχουνδίπλα τους τα εγχειρίδια και βαθµολογούν µε άριστα όσους υποψηφίους απαντούν κατά λέξη µε το σχολικό «επίσηµο»«ευαγγέλιο» γνώσης!

Καυχιόµαστε πως το εξεταστικό σύστηµα είναι αδιάβλητο. Και είναι. Και λοιπόν; Η ουσία πού είναι; Θα φτάσουµε κάποτε στην εκπαιδευτική εκείνη ουσιαστική στιγµή οι υποψήφιοι για να γίνουν δόκιµοι επιστήµονες να διαγωνίζονται έχοντας δίπλα στη λευκή κόλλα όσα εγχειρίδια θέλουν, λεξικά, τυπολόγια, πίνακες κ.λπ.;

Ο έχων την τιµή να επικοινωνεί σ’ αυτήν τη σελίδα µαζί σας (και µάρτυρές του οι µαθητές του εκείνης της εποχής που µερικοί σήµερα είναι καθηγητές πανεπιστηµίου και υπουργοί), εξέταζεσε δηµόσιο σχολείο της αθηναϊκής περιφέρειας Ιστορία, Φιλοσοφία, Αρχαία Ελληνικά, ψυχολογία γραπτώς τους µαθητές του χωρίς να τους επιτηρεί µε τα σχολικά τους εγχειρίδια πάνω στο θρανίο και µε µια, µόνο µια, ερώτηση συνδυαστικής κρίσεως. Και συνέβη πολλές φορές να παραδίδουν, µε όλα τα βοηθήµατα στη διάθεσή τους, λευκή κόλλα! Αλήθεια, τιλέτε, δεναρχίζουµε να εφαρµόζουµε το σύστηµα αυτό εξετάσεων (ερώτηση κρίσεως µε ανοιχτά όσα βιβλία ο υποψήφιος θέλει) στους υποψηφίους εκπαιδευτικούς στους διαγωνισµούς του ΑΣΕΠ;

Από www.tovima.gr

Σταμάτης Αλαχιώτης

Ολο και περισσότερο γίνεται αποδεκτό ότι αν ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας της λογικής, ο 20ός ο αιώνας της φαντασίας, ο 21ος είναι ο αιώνας της Βιολογίας, της Βιοϊατρικής, της Βιοτεχνολογίας· και µαζί µε τη µικροηλεκτρονική αποτελούν τους πυλώνες της επιστηµονοτεχνολογικής προόδου, του σύγχρονου πολιτισµού µας. Από την εποχή που η διδασκαλία της βιολογίας εστιαζόταν εν πολλοίς σε θέµατα, όπως λ.χ. η µάθηση του φασίολου, έχουν περάσει µερικά «έτη φωτός»· µε τη ζωή µας να έχει επηρεαστεί ολοκληρωτικά από την πρόοδο αυτή.

Χωρίς όµως τη σηµαντική βιολογική γνώση και σκέψη, που πρέπει να καλλιεργείται στην κρίσιµη ηλικία του σχολείου, χωρίς οι µαθητές να έχουν ευαισθητοποιηθεί για τις στοιχειώδεις δυνατότητες των τεκταινοµένων στον χώρο της Βιολογίας, δεν θα µπορούν να κατανοήσουν πλήρως τον κόσµο τους, δεν θα είναι σε θέση να αντιλαµβάνονται τη σηµασία των εφαρµογών της νέας γνώσης, δεν θα µπορούν να σχετίζουν το βιολογικό υπόβαθρο της ζωής µε το ανθρωπιστικό, δεν θα έχουν δηλαδή µια ολιστική αντίληψη της ζωής. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ούτε η πολυπολιτισµικότητα που είναι κανόνας στο ελληνικό σχολείο και την κοινωνία της εποχής µας µπορεί να κατανοηθεί µε δυσάρεστες προεκτάσεις προς ρατσιστικές λ.χ. θεωρήσεις, ούτε η σηµαντικότητα της προστασίας του κακοδιαχειριζόµενου περιβάλλοντος µπορεί να γίνει αντιληπτή.

Σε αυτή λοιπόν τη νέα εποχή η κάθε υποβάθµιση του µαθήµατος της Βιολογίας στο σχολείο γυρνά πίσω το ρολόι. Γι’ αυτό χρειάζεται µια νέα µατιά στο µερίδιο των µαθηµάτων, των φυσικών επιστηµών στο σχολικό πρόγραµµα, χωρίς την υποβάθµιση κανενός, αλλά µέσα από µια χρυσή τοµή µε την οποία µπορεί να βρεθεί η καλύτερη αξιοποίησή τους. Αλλωστε όταν στην Ευρωπαϊκή Ενωση παρατηρείται πρόβληµα στην προσέλκυση φοιτητών από τις φυσικές επιστήµες και γίνεται προσπάθεια αναβάθµισής τους, πώς µπορούµε εµείς να σκεφτόµαστε υποβάθµιση του συνδετικού κρίκου τους που είναι η Βιολογία στην οποία τα βιοχηµικά και βιοφυσικά φαινόµενα είναι θεµελιώδη; Είναι αυτονόητο ότι κάτι πρέπει να γίνει για να µην πρωτοτυπήσουµε πάλι αρνητικά ως χώρα.

Δεν είναι ο χώρος αυτός ο κατάλληλος για την ανάπτυξη συγκεκριµένων προτάσεων, αλλά ένας αριθµός λ.χ. 5 υποχρεωτικών µαθηµάτων είναι από τη φύση του αυθαίρετος. Χωρίς παιδαγωγικο-εκπαιδευτικό προβληµατισµό και λύση το όλο σύστηµα υποφέρει. Η παιδαγωγική διάσταση π.χ. που αφορά τη σηµαντικότητα του µαθήµατος της Βιολογίας στο σχολείο έγκειται στη συµβολή της ως σοβαρής παραµέτρου σύνδεσης, όχι µόνο φυσικών και χηµικών φαινοµένων µε τη ζωή, αλλά και κοινωνικών, ανθρωπιστικών κ.ά. σε µια ολιστική προσφορά και κατάκτηση της γνώσης. Η εκπαιδευτική διάσταση αφορά όχι µόνο τις µεθόδους διδασκαλίας και την επιλογή των περιεχοµένων που δεν είναι επίσης του παρόντος, αλλά τον ελάχιστο απαιτούµενο χρόνο διδασκαλίας για να µη µιλάµε για µια αποσπασµατική και κατακερµατισµένη βιολογική γνώση που σύγχυση θα προκαλεί περισσότερο παρά µάθηση.

Ηχηρό παράδειγµα ένας πτυχιούχος βιολόγος από τις ΗΠΑ, ο οποίος ήρθε να εξεταστεί στη Γενετική στο πλαίσιο αναγνώρισης ισοτιµίας και αντιστοιχίας του πτυχίου του µε το πτυχίο Βιολογίας των ελληνικών πανεπιστηµίων. Οταν όµως τον ρωτήσαµε το πιο απλό, αν ήξερε δηλαδή τους νόµους Μέντελ, του πατέρα της Γενετικής, µας αποστόµωσε λέγοντας ότι δεν τους γνωρίζει, διότι δεν είχε επιλέξει το µάθηµα της Γενετικής στο Πανεπιστήµιο που είχε φοιτήσει! Ανάλογα θα συµβούν και µε τους µαθητές µας αν το σύστηµα επιλογής ορισµένων µαθηµάτων οδηγεί στην προσφορά και κατάκτηση κατακερµατισµένης γνώσης, η οποία τελικά δεν συνιστά γνώση. Το ερώτηµα λοιπόν είναι τι θέλουµε και είναι απλό. Οι έχοντες την ευθύνη µπορούν να βρουν λύσεις προτού «ανακαλύψουµε» πάλι εκ των υστέρων ότι έγινε λάθος.

Οπως γίνεται τόσα χρόνια π.χ. µε το κεφάλαιο της Εξέλιξης, το οποίο, εκτός ενός µικρού εισαγωγικού µέρους του που προστέθηκε πέρυσι, δεν βρίσκεται ολόκληρο στη διδακτέα και εξεταστέα ύλη των πανελλαδικών εξετάσεων, παρά και τις προσωπικές µας προσπάθειες όταν ήµασταν στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Οπως συµβαίνει και µε τη βιοηθική προσέγγιση των γενετικά τροποποιηµένων οργανισµών, που προσφέρεται ακροθιγώς, χωρίς να συµβάλλει στη διαµόρφωση των αναγκαίων αξιών και στάσεων των µαθητών ως καταναλωτών-πολιτών για τα µεταλλαγµένα νεοφανή τρόφιµα. Η κατανόηση της ζωής όµως πρέπει να αντανακλά την προσπάθεια απόκτησης της απαραίτητης βιολογικής γνώσης για να καλλιεργηθούν αποτελεσµατικότερα και οι ανθρωπιστικές στάσεις και αξίες και συνακόλουθα η ατοµική, συλλογική και κοινωνική υπευθυνότητα, απαραίτητη, περισσότερο από ποτέ στην αντιµετώπιση της χαοτικής πορείας που βρίσκεται ο κόσµος µας και ιδιαίτερα η χώρα µας.

Ο κ. Σταµάτης Ν. Αλαχιώτης είναι καθηγητής Γενετικής, πρώην πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. βολή» της Βιολογίας

Από www.kathimerini.gr

Της Ιωαννας Φωτιαδη

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να αλλάξoυμε τις «κακές» συνήθειες των παιδιών; Το παιχνίδι, φυσικά! Δεδομένου, μάλιστα, ότι τα δημοφιλέστερα παιχνίδια είναι πλέον τα ηλεκτρονικά, καταλαβαίνουμε, πώς το διαδικτυακό παιχνίδι enercities κέρδισε τις καρδιές πολλών μαθητών. Η διαδικτυακή εκπαιδευτική πύλη enercities πρόκειται για ένα παιχνίδι που απευθύνεται σε παιδιά με στόχο να τους μυήσει στα μυστικά της αειφόρου ανάπτυξης. To ζητούμενο είναι οι παίκτες να οικοδομήσουν μια βιώσιμη πόλη, προκειμένου να ανέβουν επίπεδα δυσκολίας, να συλλέξουν πόντους και εν τέλει να κερδίσουν! «Πήραμε πολλά στοιχεία από παιχνίδια με πόλεις και διατηρήσαμε τα απολύτως απαραίτητα», εξήγησε στην «Κ» ο Ολλανδός Dylan Nagel, εμπνευστής του παιχνιδιού, το οποίο ως ευρωπαϊκό πρόγραμμα «υιοθέτησε» το πρώην ΚΕΚ νομού Κυκλάδων από τον Φεβρουάριο του 2010. Δέκα γυμνάσια και λύκεια από τη Δυτική Αττική, τη Σύρο, τη Μήλο, τη Μύκονο και την Τζιά ενσωμάτωσαν το παιχνίδι στην περιβαλλοντική εκπαίδευση: με ειδικούς κωδικούς οι μαθητές άρχισαν δειλά δειλά να αφιερώνουν χρόνο στο «κτίσιμο» της ενεργειακά αυτόνομης πόλης στο σχολείο και στο σπίτι.

«Ακόμα και σε μαθητές που δεν είναι της θετικής κατεύθυνσης το παιχνίδι άρεσε», επισημαίνει στην «Κ» η καθηγήτρια Λίλα Πέτρου. «Στο enercities, αν εξαντλήσεις το πετρέλαιο, χάνεις. Καθένας οφείλει να αξιοποιήσει ορθά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επιλέγοντας την κατάλληλη μορφή, αλλά και να διαχειρίζεται σωστά τους διαθέσιμους ενεργειακούς πόρους κάθε τόπου. Σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή, θα επιλέξει για παράδειγμα ανεμογεννήτριες». Τριάντα έξι μαθητές μετά μπόλικη εξάσκηση, διαγωνίστηκαν μεταξύ τους μέσω τηλεδιάσκεψης σε Αθήνα, Σύρο και Μήλο και οι νικητές επιβραβεύτηκαν με δώρα ανάλογου χαρακτήρα – ο μαθητής με το μεγαλύτερο σκορ απέκτησε ένα ηλεκτρικό ποδήλατο. «Τις τελευταίες μέρες αφιέρωνα 7 ώρες την ημέρα στο παιχνίδι, για να είμαι ετοιμοπόλεμος στον διαγωνισμό», αναφέρει ένας εκ των νικητών, ο 17χρονος Ηρακλής από το ΕΠΑΛ Τζιάς «το παιχνίδι μάς δημιουργούσε σασπένς και τελικά “κολλούσαμε”».

Μετά τον εθνικό διαγωνισμό, ακολούθησε την περασμένη εβδομάδα ο ευρωπαϊκός με σχολεία από τη Μ. Βρετανία, τη Σλοβενία (απ’ όπου αναδείχθηκε και ο τελικός νικητής), την Ισπανία, τη Γερμανία και την Ολλανδία

Ο δημιουργός της enercities παρατηρεί ότι «οι παίκτες μεταφέρουν τις καλές συνήθειες στο σπίτι τους». Στο Λύκειο της Φυλής, οι μαθητές προχώρησαν ακόμα περισσότερο: φύτεψαν τον κήπο του σχολείου και κατασκεύασαν ηλιακό σιντριβάνι!

Από www.tanea.gr

Του Σταθη Ν. Καλυβα*

Είτε βασιστεί κανείς στις διεθνείς αξιολογήσεις και τους ποσοτικούς δείκτες είτε απλά εμπιστευθεί το προσωπικό του αισθητήριο, θα καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα: η παιδεία μας νοσεί σοβαρά. Αν μάλιστα συνεξετάσει τους ανθρώπινους και υλικούς πόρους που έχουν επενδυθεί, θα διαπιστώσει ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα σ’ αυτούς και το αποτέλεσμα. Με αφορμή μια πρόσφατη ημερίδα της Διεθνούς Διαφάνειας, επιχείρησα να προβληματιστώ για τις βαθύτερες επιπτώσεις της παιδείας. Είναι αναμφίβολο, άλλωστε, πως η παιδεία που έχουμε επιλέξει δεν είναι αμέτοχη για τη γενικότερη πορεία της χώρας. Προφανώς, η παιδεία είναι ένα σύνθετο και πολύπλευρο ζήτημα. Εδώ θα επισημάνω απλά έξι κυρίαρχες αξίες που χαρακτηρίζουν την παιδεία μας, δύο θετικές και τέσσερις αρνητικές.

Και οι δύο θετικές αξίες σχετίζονται με το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Η πρώτη είναι αυτό που θα αποκαλούσα μαθησιακή πειθαρχία, κοινώς το διάβασμα. Παρά το γεγονός πως είναι μια μάλλον δυσάρεστη διαδικασία, δεν παύει να αποτελεί μια σημαντική δεξιότητα, ιδίως σε ένα κόσμο όπου κυριαρχεί το πρόβλημα της αδυναμίας συγκέντρωσης (το «attention deficit syndrome»). Το να έχεις μάθει να «διαβάζεις» ενδεχομένως εξηγεί τις καλές επιδόσεις των Ελλήνων φοιτητών στα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η δεύτερη είναι η αίσθηση της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας που ταυτίζεται με το, κατά τα άλλα παιδαγωγικά προβληματικό, σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Πρόκειται για έναν θεσμό που είναι αδιάβλητος, αξιοκρατικός και με σωστά δομημένα κίνητρα που συνδέουν προσπάθεια και αποτέλεσμα.

Στο αντίθετο άκρο, μπορούμε να εντοπίσουμε τέσσερις αρνητικές αξίες. Η πρώτη είναι η ταύτιση μάθησης και απομνημόνευσης που είναι σύμφυτη με την παιδεία στη χώρα μας. Η απομνημόνευση δεν στερείται παιδαγωγικής αξίας, η αναγόρευση της όμως στην κυρίαρχη μέθοδο, ιδίως της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αντανακλά τη λογική του 19ου αιώνα, όταν η πληροφορία σπάνιζε. Σήμερα που η πληροφορία είναι διάχυτη, σημασία έχει η διαχείρισή της και αυτό απαιτεί κριτική ικανότητα. Η εξάσκησή της όμως απουσιάζει από το σχολείο: σκεφθείτε απλά το πώς διδάσκεται η «έκθεση ιδεών». Το αποτέλεσμα είναι ο κομφορμισμός, η απουσία δημιουργικότητας και η αδυναμία άρθρωσης λογικών συλλογισμών. Η δεύτερη αρνητική αξία είναι ο εργαλειακός χαρακτήρας της παιδείας. Αυτή νοείται ως ένα μέσο για κάποιον σκοπό (π. χ. επαγγελματική αποκατάσταση, επιτυχία κ. λπ.), όχι ως αυθύπαρκτος σκοπός. Οταν όμως βλέπεις τη γνώση σαν εργαλείο συνήθως δεν την αγαπάς. Η τρίτη είναι η υπονόμευση της έννοιας του δημόσιου αγαθού που υποτίθεται πως χαρακτηρίζει την παιδεία. Οταν κανείς βλέπει την πραγματική δουλειά να γίνεται στο ιδιωτικό σχολείο, το ιδιαίτερο μάθημα ή το φροντιστήριο, υποτιμά το δημόσιο αγαθό και διδάσκεται πως ό, τι φαίνεται, δεν είναι. Ετσι γεννιέται ο κυνισμός και καλλιεργείται η υποκρισία, όταν οι διάφορες συντεχνίες που νέμονται την παιδεία κινητοποιούνται στο όνομα ενός δημόσιου αγαθού που οι ίδιες λεηλατούν. Η τέταρτη αξία, τέλος, είναι η γενίκευση της διαφθοράς που χαρακτηρίζει αρκετές πτυχές της παιδείας, από τα ιδιαίτερα μαθήματα που παραδίδουν οι εκπαιδευτικοί στους ίδιους τους μαθητές τους έως τη γενικευμένη αντιγραφή στις εξετάσεις των πανεπιστημίων.

Η προέλευση των αξιών αυτών δεν αποτελεί μυστήριο. Αφενός τις ευνοεί το πολιτισμικό υπόστρωμα. Η γενικευμένη καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης που κυριαρχεί στην κοινωνία απαιτεί έναν αντικειμενικό τρόπο επιλογής, αφού κάθε υποκειμενικός τρόπος θεωρείται εξ ορισμού διαβλητός. Ετσι, η μάθηση μετατρέπεται σε πιστή αναπαραγωγή μιας «ύλης». Αφετέρου, είναι άμεσα παράγωγα των λανθασμένων πολιτικών που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν. Η σημερινή κακοδαιμονία του ελληνικού πανεπιστημίου έχει ένα βασικό αίτιο: τον νόμο 1268 του 1982. Εκτοτε, η ανώτατη παιδεία ζει στον αστερισμό των συνεχών και αποτυχημένων προσπαθειών να συμμαζευτεί η ζημιά του καταστροφικού αυτού νόμου.

Πώς αλλάζει αυτή η αρνητική πραγματικότητα; Οι λύσεις είναι γνωστές σε όλους και δεν θα τις επαναλάβω εδώ. Ορισμένοι θα ισχυριστούν πως οι νοοτροπίες θέλουν δεκαετίες για να αλλάξουν. Αλλοι πως η σημερινή πολιτική ατζέντα δεν ευνοεί τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Κάποιοι, τέλος, πως το πολιτικό κόστος είναι τεράστιο.

Στους πρώτους απαντώ πως οι νοοτροπίες αλλάζουν, αρκεί να αλλάξουν οι κανόνες. Στους δεύτερους, πως οι κρίσιμες περιστάσεις στις οποίες βρίσκεται η χώρα προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία: τώρα μόνο είναι δυνατές οι μεγάλες αλλαγές. Και στους τελευταίους πως οι κανόνες του πολιτικού παιχνιδιού αλλάζουν ραγδαία, έστω και αν οι ίδιοι δεν το έχουν καταλάβει. Ο, τι ήταν πολιτικό κόστος χθες θα αποτελεί πολιτικό όφελος αύριο. Το δείχνουν και οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις: η κοινωνία είναι πολύ πιο μπροστά από τους πολιτικούς.

Το υπουργείο Παιδείας έχει ξεκινήσει μια σοβαρή προσπάθεια να συμμαζέψει την τεράστια σπατάλη και τον ανορθολογισμό που επικρατούν στον χώρο της παιδείας. Δυστυχώς, όμως, αυτό δεν αρκεί. Το ζητούμενο δεν είναι πια να συμμαζέψουμε. Είναι να εξαρθρώσουμε τους χρεοκοπημένους θεσμούς και να τους αντικαταστήσουμε με νέους και καλύτερους.

* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Yale.

Από www.tanea.gr

ΤΗΣ ΚΑΡΟΛΙΝΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο 14 Μαΐου 2011

Ετοιµάζεται για τη «µεγάλη στιγµή» εδώ και δύο χρόνια. Εχει να αντιµετωπίσει αγχωµένους γονείς που προβάλλουν πάνω του/της όλες τις απωθηµένες επιθυµίες τους. Ξενυχτάει καίγοντας εγκεφαλικά κύτταρα στον Μαραθώνιο της
αποστήθισης. Και δεν είναι πια βέβαιος/η πως όλα αυτά θα τον/τη βοηθήσουν να ζήσει καλύτερα. ∆ικαίως έχει χαρακτηριστεί ο/η σκληρότερα εργαζόµενος/η Ελληνας/ίδα. Ειδικότητα; Υποψήφιος/α στις Πανελλαδικές.

«Διάλεξε ζωή. Διάλεξε δουλειά. Διάλεξε καριέρα». Ηταν η εναρκτήρια ατάκα της ταινίας «Trainspotting»,η οποία ακουγόταν ενώ στην οθόνη ο πρωταγωνιστής έτρεχε κυνηγηµένος και πανικόβλητος µέσα στο πλήθος. Η τέλεια παροµοίωση. Σε αυτές τις τρεις προτάσεις, σε αυτό το ανελέητο τρεχαλητό, συνοψίζεται η αγωνία του υποψηφίου των Πανελλαδικών. Ακόµη και οι πιο κουλ κάποια στιγµή λυγίζουν. Η αµφιβολία, η ανασφάλεια θα βρουν τον δρόµο και θα σκιάσουν ακόµη και αυτούς που δουλεύουν µε µεθοδικότητα ενηλίκου. Το µυαλό κολλάει. Κολλάει και δεν µπορείς να θυµηθείς τον Αόριστο β’ του «έχω». Κι όµως, τον έχεις ακούσει πάνω από διακόσιες φορές. Ωστόσο, ο χρόνος που σε βασανίζει δεν είναι ο Αόριστος, είναι οΜέλλων. Ο Μέλλων πουσου απευθύνουν µονότονα οι άλλοι. Τα ρήµατα που… κλίνουν οι γονείς σου: «Θα γίνεις, θα κάνεις, θα τα καταφέρεις…». Εκατόν δεκαέξι χιλιάδες όχι πια έφηβοι και όχι ακόµη ενήλικοι διανύουν φέτος τις πιο βαριές ηµέρες της ζωής τους. Διαλέγουν σχολή σαν να διαλέγουν ζωή. Και δεν είναι εύκολη υπόθεση να αποφασίσεις το είδος της καθηµερινής ρουτίνας (βλέπε δουλειά) που επιθυµείς για το υπόλοιπο του βίου σου. Εξ ου και το στρες. Τα ξενύχτια πάνω από βιβλία που µετά βίας διαβάζονται λόγω των πυκνών σηµειώσεων, των επίµονων επαναλήψεων. Γι’ αυτό και τα ξαφνικά ξεσπάσµατα επιθετικότητας, τα αναίτια κλάµατα. Στον τρίτο, τον παρατηρητή που έχει αφήσει πίσω του την ψυχρολουσία των Πανελλαδικών, αυτά µπορεί να µοιάζουν ανούσια. Οταν όµως είσαι 18, ακόµη και το γεγονός πως φέτος θα δώσεις εξετάσεις πιο νωρίς από κάθε άλλη φουρνιά µπορεί να σε αγχώσει. Για κάποιους πιτσιρικάδες, βέβαια, το ποτήρι είναι µισογεµάτο. Οι διακοπές θααρχίσουν νωρίτερα.

Η ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗ. Στα βάθη του Αµαζονίου ζει η φυλή ΣατέρεΜάουε. Εκεί τα αγόρια καλούνται να φορέσουν γάντια γεµάτα δηλητηριώδη µυρµήγκια του είδους Ρaraponera Clavata (Παραπονηρά η Κορυνοειδής), το κεντρί των οποίων αποδεδειγµένα προκαλεί τον µεγαλύτερο πόνο από κάθεάλλο ασπόνδυλο.

Στον δυτικό κόσµο, η τελετή ενηλικίωσης δεν περιλαµβάνει φυσικό πόνο. Η – όχι λιγότερο επώδυνη – δοκιµασία είναι οι εξετάσεις για το πανεπιστήµιο. Τα αγόρια και τα κορίτσια καλούνται να αναλάβουν την πρώτη µεγάλη ευθύνη. Να δουλέψουν για να δικαιώσουν τις προσδοκίες, τις δικές τους και των άλλων.

Πολλοί µπαµπάδες και µαµάδες δεν κουράζονται να το επισηµαίνουν αυτό. Και φυσικά να επιχειρηµατολογούν, για να το θέσουµε κοµψά, υπέρ της επιλογής που θα ικανοποιούσε τον ναρκισσισµό τους. «Δεν τα κατάφερα να µπω στην Ιατρική, αλλά ο γιος µου θα γίνει γιατρός». Καταστάσεις άγριες για να τις αντιµετωπίσεις µε ψυχραιµία εκεί γύρω στα 16 σου, όταν αρχίζει συνήθως η προετοιµασία.

Στην Ελλάδα, ήδη από την εποχή που βρισκόταν στα έδρανα η περίφηµη γενιά του Πολυτεχνείου, η εισαγωγή σε ανώτερη σχολή είναι ταυτόσηµη της δυνατότητας κοινωνικής ανόδου. Η κοινωνική κινητικότητα είναι συνυφασµένη µε το πτυχίο και στο συλλογικό φαντασιακό χιλιάδων ελληνικών οικογενειών το πανεπιστήµιο είναι το µέσο διαφυγής από ένα δυσοίωνο µέλλον. Ετσι εξηγείται και η αγωνία των γονιών, οι οποίοι καλλιεργούν στους βλαστούς τους την πεποίθηση πως τιςδύο εβδοµάδες των Πανελλαδικών κρίνεται ανεπιστρεπτί όλη η ζωή τους. Κρίνονται και οι ίδιοι, οι γονεϊκές επιδόσεις τους, οι παιδαγωγικές επιλογές τους. Γι’ αυτό και σε πολλές περιπτώσεις δυσκολεύουν µάλλον, παρά βοηθούν στην προσπάθεια.

Τι κι αν τα λένε και τα ξαναλένε καθηγητές και φροντιστές; Η γνήσια ελληνίδα µάνα µπορεί ακόµη και στην ύστερη εφηβεία να κυνηγά το καµάρι της για να το εξετάσει.

Ας µην είµαστε όµως άδικοι. Δεν είµαστε η µοναδική χώρα στον πλανήτη όπου τα αποτελέσµατα των εισαγωγικών εξετάσεων γίνονται πρώτο θέµα σε εφηµερίδες και κανάλια και µπορεί να αποτελούν το κυριότερο ζήτηµα ενός νοικοκυριού για τουλάχιστον µια διετία. Οσοι Αγγλοι και Αµερικανοί έχουν την οικονοµική δυνατότητα ψάχνουν το πανεπιστήµιο των παιδιώναπό τη…

σύλληψή τους. Οι αµερικανοί µαθητές «ψήνονται» σε καλοκαιρινά σχολεία προκειµένου να εµπλουτίσουν το βιογραφικό τους και να αποκτήσουν το προφίλ του καταλληλότερου υποψηφίου ήδη από τα χρόνια του γυµνασίου. Σχεδόν σε κάθε γωνιά του δυτικού κόσµου η προετοιµασία για την εισαγωγή στους κόλπους της ακαδηµαϊκής εκπαίδευσης είναι τόσο επαχθής όσο το σκληρότερο µεροκάµατο.

Ηδη από τα τέλη της Α’ Λυκείου καλείσαι να αρχίσεις το φροντιστήριο. Οπως θα έλεγε και κάθε 16άρης που συµφωνεί µε την άποψη του άσµατος Σαββόπουλου για τα λύκεια: «Σαν να µην έφθανε το οκτάωρο που περνάς καθηµερινά στα θρανία, πρέπει να παλουκωθείς για ένα τετράωρο ακόµη το απόγευµα. Και αφού τελειώσεις, όταν γυρίσεις σπίτι σε περιµένει κι άλλο διάβασµα. Σίγουρα τρεις ώρες ακόµη. Σύνολο δεκαπέντε. Δεν αρκεί που χάνεις δύο χρόνια από τη ζωή σου διαβάζοντας και αποστηθίζοντας σχολικά εγχειρίδια που συνήθως σου χαλάνε το µυαλό, αναγκάζεσαι στη Γ’ Λυκείου να κρατήσεις και όλες σου τις απουσίες για το τέλος. Για να διαβάσεις. Φοβάσαι ακόµη και να αρρωστήσεις, µην τυχόν και χάσεις χρόνο. Περί τα 86.000 αποτελέσµατα βγαίνουν στη διαδικτυακή µηχανή αναζήτησης Google µε τη φράση κλειδί “Πανελλήνιες 2011”. Πρόγραµµα, συνήθεις ερωτήσεις και απαντήσεις, συµβουλές, θέµατα παλαιότερων ετών. Σπάνια όµως κάποιος µπορεί να σου προσφέρει µια πειστική απάντηση στην ερώτηση, “αξίζει όλο αυτό που περνάω;”. Ειδικά τώρα, που ο καιρός φτιάχνει και τα πιτσιρίκια του γείτονα έχουν βγει στον δρόµο και παίζουν ουρλιάζοντας. Ή τα µεγαλύτερα αδέλφια σου, µε το φοιτητικό πάσο στην κωλότσεπη, πίνουν καφεδάκι στη λιακάδακαι κανονίζουν το βραδινό τους ποτό».

ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ. Ολα τα παραπάνω µε κάποιον τρόπο παλεύονται, για να δανειστούµε τη νεανική αργκό. Το χειρότερο όµως, σύµφωνα µε τα παιδιά που ήδηέχουν εξεταστεί σε ένα µάθηµα, είναι πως έχουν αρχίσει να απαξιώνουν τον θεσµό των Πανελλαδικών. Στον καιρό του Μνηµονίου οι έφηβοι φοβούνται πως δεν θα βρουν ποτέ δουλειά. Αρα, τι σηµασία έχει σε ποια σχολή θα περάσουν; Δεν σκέφτονται όλοι έτσι.

Ωστόσο άνθρωποι που δουλεύουν µε παιδιά του λυκείου, καθηγητές αλλά και φροντιστές, είναι κατηγορηµατικοί. Αυτή η γενιά είναι η πιο απαισιόδοξη που έχουνδει ποτέ.

Εγινε κυνική πριν την ώρα της. Και ίσως λίγο αδιάφορη γιατί διαισθάνεται πού οδηγούν τα περιλάλητα αποτελέσµατα των Πανελλαδικών.

Από www.enet.gr

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ Η ΑΝΕΡΓΙΑ ΠΟΥ ΠΛΗΤΤΕΙ ΤΙΣ ΜΙΚΡΟΤΕΡΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟ «ΚΟΥΡΕΜΑ» ΠΟΥ ΔΕΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΟΥΣ
Της ΕΛΙΖΑΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ etria@enet.gr
ΡΑΓΔΑΙΑ «ΥΠΟΤΙΜΗΣΗ» των πτυχίων και της «αξίας» των νεοεισερχόμενων στην αγορά εργασίας παρατηρείται χρόνο με το χρόνο και αποτυπώνεται στην πτωτική πορεία των αποδοχών των νέων απασχολουμένων.

Εκτός από το «τέρας» της ανεργίας, η οποία τον Ιανουάριο έσπασε το «φράγμα» του 15% και αφήνει εκτός αγοράς εργασίας τον ένα στους τρεις νέους ηλικίας 15-24 ετών και έναν στους πέντε στην ηλικία των 25-34 ετών, οι νέοι έχουν να αντιμετωπίσουν και τις διαρκώς μειούμενες αποδοχές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας Tower Watson Data Services, που καταγράφει, κατά μέσον όρο, τους μισθούς των νεοπροσληφθέντων στον ιδιωτικό τομέα, ανάλογα τις σπουδές ή τη θέση τους, μεταξύ των ετών 2009 και 2010 οι αποδοχές «υποχώρησαν» ακόμη και κατά 5% περίπου. Κι αυτό χωρίς να υπολογιστεί το «ροκάνισμα» του πληθωρισμού, ο οποίος ανήλθε στο 4,7% το 2010.

Στην έρευνα της Tower Watson συμμετείχαν 210 εταιρείες, πολυεθνικές στην πλειονότητά τους, από τους κλάδους της βιομηχανίας, των καταναλωτικών ειδών, των τηλεπικοινωνιών, της πληροφορικής και της τεχνολογίας, των τραπεζών, του λιανικού εμπορίου, των φαρμάκων, της αυτοκινητοβιομηχανίας κ.ά.

Οπως προκύπτει από τον πίνακα, οι μέσες μηνιαίες μεικτές αποδοχές για έναν απόφοιτο λυκείου στην πρώτη του δουλειά ήταν πέρυσι στα 1.063 ευρώ κατά μέσον όρο. Πρόκειται για αύξηση ύψους 3,38% σε σχέση με τα χρήματα που θα έπαιρνε ο ίδιος εργαζόμενος αν είχε πιάσει δουλειά ένα χρόνο πριν. Ωστόσο αν αφαιρεθεί ο πληθωρισμός, πρόκειται επί της ουσίας για μείωση κατά 1,32%, ήτοι 190 ευρώ λιγότερα ετησίως.

Αξίζει να σημειωθεί βέβαια πως για χιλιάδες εργαζόμενους η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, καθώς η κρίση έχει πολλαπλασιάσει τα φαινόμενα «μαύρης» εργασίας.

Η μεγαλύτερη «υποτίμηση» παρατηρείται στον αρχικό μισθό ενός κατόχου μεταπτυχιακού τόσο σε ονομαστικό όσο και σε πραγματικό επίπεδο. Οσοι εξ αυτών έπιασαν την πρώτη τους δουλειά πέρυσι, είχαν ονομαστική ετήσια απώλεια ύψους 364 ευρώ σε σχέση με το 2009 και πραγματική (αν υπολογιστεί ο πληθωρισμός) μείωση των ετήσιων αποδοχών άνω των 1.400 ευρώ (-6,34%).

Απογοήτευση

Οριακά αυξημένοι ήταν μόνο οι αρχικοί μισθοί των κατόχων διδακτορικού, οι οποίοι σε ονομαστικό επίπεδο κέρδισαν το 2010 περίπου 1.400 ευρώ περισσότερα σε σχέση με το 2009. Αν βέβαια αφαιρεθεί η επίπτωση του πληθωρισμού, η πραγματική αύξηση δεν ξεπερνά το 1%.

Τα στοιχεία είναι απογοητευτικά για τους νέους ακόμη κι αν εξετάσει κανείς τις αρχικές αποδοχές που αντιστοιχούν στη θέση και όχι στο πτυχίο του νεοπροσληφθέντα.

Από την έρευνα προκύπτει ότι σε όλες τις εξεταζόμενες θέσεις οι μισθοί «έπεσαν» από 1,44% έως και 10% περίπου σε πραγματικό επίπεδο. Πιο «ριγμένοι» είναι όσοι έπιασαν δουλειά πέρυσι πρώτη φορά ως αναλυτές ή προγραμματιστές καθώς οι ονομαστικές ετήσιες μεικτές αποδοχές τους ήταν κατά 1.000 ευρώ χαμηλότερες απ’ ό,τι θα ήταν αν είχαν ξεκινήσει να εργάζονται το 2009. Αν συνυπολογιστεί και ο πληθωρισμός, τότε μέσα σε ένα έτος η θέση αυτή «υποτιμήθηκε» κατά 9,59%, ήτοι κατά 2.000 ευρώ περίπου. Η επόμενη μεγαλύτερη πτώση παρατηρείται στη θέση της γραμματειακής υποστήριξης (-5,62% πραγματική μείωση αποδοχών).

Aπό το www.tovima.gr

Του Γ. Μπαμπινιώτη

Προσπαθώ να πω με όση δύναμη δημόσιας φωνής διαθέτω ότι η οικονομική κρίση που μαστίζει σήμερα τη χώρα μας είναι πριν και πάνω απ΄ όλα κρίση αρχών, κανόνων, αξιών και ιδανικών, κρίση υπεύθυνων πολιτών με αίσθηση υποχρεώσεων και δικαιωμάτων, κρίση σκεπτόμενων πολιτών με δυνατότητα εκτιμήσεως προσώπων και πραγμάτων, κρίση ήθους και ηθικής, κρίση ευαισθησίας κοινωνικής, κρίση πολιτικής σκέψεως με όραμα και πολιτικών με συνείδηση ευθύνης, με πείρα ζωής και αίσθηση τής πραγματικότητας, κρίση συναίσθησης τής ουσίας και τής σπουδαιότητας τού πολιτισμού και τής εν γένει καλλιέργειας τού ανθρώπου, κρίση θρησκευτικής πίστης, κρίση εμπιστοσύνης σε πρόσωπα και θεσμούς (στον δάσκαλο, στον δικαστή, στον ιερέα, στον γιατρό, στον πολιτικό, στον δημοσιογράφο, στον δημόσιο υπάλληλο), κρίση σύνεσης και ορθοφροσύνης, κρίση αυτογνωσίας, κρίση στοχασμού για το τι είναι σημαντικό στη ζωή, κρίση… Μπορώ εδώ να σταματήσω την απαρίθμηση των μορφών κρίσεως που γέννησαν, κατά βάθος, την οικονομική κρίση και να εστιάσω στην καρδιά τής κρίσης: στην κρίση παιδείας που περνάει πολλά χρόνια τώρα η χώρα μας και που είναι αυτή η οποία υπέσκαψε, αν δεν διέλυσε ήδη, τον ιστό τής ελληνικής κοινωνίας.

Η κρίση παιδείας, βαθύτερης δηλαδή και ουσιαστικής καλλιέργειας τής προσωπικότητας τού ατόμου, που πλήττει όχι μόνο τη χώρα μας αλλά τον ευρύτερο χώρο, αποπροσανατόλισε τον σύγχρονο άνθρωπο και υπονόμευσε τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς του, τις επιδιώξεις, τις επιθυμίες, τις βιοτικές του προτεραιότητες, ολόκληρη τη ζωή τη δική του και των γύρω του. Η επιθυμία απόκτησης όλο και περισσότερων υλικών αγαθών εξελίχθηκε-ελλείψει ουσιαστικής παιδείας και ικανότητας ιεράρχησης αναγκών και επιδιώξεων- σε μανία καταναλωτισμού, με το πολυτελές αυτοκίνητο ή σπίτι, τα σινιέ ρούχα, το σκάφος, τις τραπεζικές καταθέσεις, τα κέρδη από το Χρηματιστήριο ή τον τζόγο να ανάγονται σε αυτοσκοπούς, η φοροδιαφυγή σε εξυπνάδα και το χρήμα σε μέτρο αξιολόγησης τής επιτυχίας τού ατόμου. Χάθηκε το μέτρο. Ελειψε το όραμα. Παρατοποθετήθηκε το νόημα τής ζωής. Το κυνήγι τού χρήματος έγινε αυτοσκοπός. Σε τέτοιες καταστάσεις μειώνονται οι αναστολές, εκλείπουν τα σημεία αναφοράς, χαλαρώνουν οι αντιστάσεις, αρχίζει η φθορά, επιδίδει η δια-φθορά. Παύουν δηλαδή να λειτουργούν οι οδοδείκτες και οι δικλίδες ασφαλείας μιας πραγματικής παιδείας: οι σωστές αξιολογήσεις στη ζωή, το ήθος, η αίσθηση ευθύνης και, κυρίως, η αίσθηση ορίων. Μιλάμε, βέβαια, για μια πραγματική παιδεία η οποία έχει μεν ως βάση τη σχολική εκπαίδευση αλλά συνδιαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες: τα ενδιαφέροντα καθενός, τις ποικίλες επιλογές του (κοινωνικές, πολιτικές, ηθικές, θρησκευτικές), τις ευαισθησίες του, τη διάθεση αυτομόρφωσης και την όλη σχέση του με τον πολιτισμό (με το βιβλίο, το θέατρο, τη μουσική, τον κινηματογράφο, τα εικαστικά, την επιστήμη, την ευρύτερη διανόηση). Μιλάμε για μια παιδεία που-με ευθύνη τής Πολιτείας- προσφέρονται: ποιοτική δημόσια εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες (σχολική εκπαίδευση- πανεπιστήμια), ευκαιρίες για ευρύτερη ποιοτική διά βίου εκπαίδευση, ποιοτικά κρατικά μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας (ραδιόφωνο, τηλεόραση), συνεχής και αποδεδειγμένη έμφαση σε όλες τις μορφές τής τέχνης.

Είναι φανερό ότι μιλώντας για παιδεία δεν εννοώ τις απλές γνώσεις ή τους όγκους των ασύνδετων πληροφοριών που παρέχει ήδη η σχολική εκπαίδευση. Δεν αναφέρομαι στον «γραμματιζούμενο» αλλά στον «μορφωμένο» -διάκριση που κάνει εύστοχα η λαϊκή σοφία. Μιλάω για ένα σχολείο και μια γενικότερη παιδεία που μορφώνει πολίτες υπεύθυνους, σκεπτόμενους, καλλιεργημένους, κοινωνικά ευαίσθητους, πολίτες με ιδανικά, αρχές και αξίες, πολίτες που αγαπούν την πατρίδα τους και νοιάζονται γι΄ αυτήν, πολίτες με αναφορά σε ρίζες και παραδόσεις, πολίτες με ταυτότητα, που ξέρουν από πού έρχονται και πού πάνε, πολίτες που σέβονται τους θεσμούς και τιμούν τους συμπολίτες τους. Μόνο έτσι πιστεύω ότι μπορείς να αντιμετωπίσεις ριζικά ό,τι έχει φθείρει ψυχικά και διανοητικά σήμερα τον πολίτη και τον έχει εκτρέψει σε κάθε μορφής παρανομία και διαφθορά.

Λέγοντας αυτά, έχω συνείδηση ότι αναφέρομαι σε μια αντιμετώπιση των δεινών που μάς κατατρύχουν, η οποία απαιτεί χρόνο, δυνάμεις και, το κυριότερο, αλλαγή νοοτροπίας, αλλαγή εθνικής και κοινωνικής πλεύσεως. Αλλά θα ήταν αφελές να πιστεύει κανείς ότι το πρόβλημα τής φθοράς που έχουμε υποστεί ως κοινωνία και τού οποίου τώρα συνειδητοποιούμε μία μόνο πλευρά που είναι η οικονομική κατάρρευση, επιφαινόμενο και απόρροια ενός πολύ πιο σύνθετου και ουσιαστικού προβλήματος, ότι αυτό θα λυθεί ως διά μαγείας με κάποια καθαρώς οικονομικά μέτρα! Τα αίτια που το προκαλούν-και ανέφερα ένα από αυτά, το κατ΄ εμέ καθοριστικό- και αν ακόμη τώρα λυθεί το πρόβλημα τής οικονομικής κρίσης, θα επαναφέρουν το πρόβλημα πολύ σύντομα, αν δεν υπάρξει ριζική στροφή. Και μια ακόμη διασάφηση. Η φθορά, η διαφθορά και ο αποπροσανατολισμός τής ελληνικής κοινωνίας δεν περιλαμβάνει όλους τους Ελληνες. Είναι ευτυχώς πολλοί, και σε ορισμένα στρώματα τής κοινωνίας οι περισσότεροι που δεν έχουν διαβρωθεί. Αυτοί είναι και η δύναμη στην οποία μπορεί να στηριχθεί η χώρα.

Και μια συχνή επωδός: τι κάνουν οι πνευματικοί άνθρωποι τής χώρας; Μιλούν; Παίρνουν θέση; Βοηθούν; Απάντηση: το ζήτημα δεν είναι αν μιλούν, διότι είναι πολλοί αυτοί που μιλούν δημόσια, που συζητούν, που προτείνουν. Το ζήτημα είναι αν τους ακούει κανείς… Και μάλιστα αν τους ακούν αυτοί που πρέπει πρώτα απ΄ όλα να μάθουν να ρωτούν.

www.babiniotis.gr

Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής της Γλωσσολογίας, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, τ. πρύτανης του Πανεπιστημίου των Αθηνών.

Aπό www.kathimerini.gr

Tης Τασουλας Καραϊσκακη

Ο θάνατος της 16χρονης από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ στο Ρέθυμνο, ξημερώματα Μ. Σαββάτου, ξεδιπλώνει σε όλη την τραγική του διάσταση το πρόβλημα της πλήρους απουσίας πλέγματος προστασίας των εφήβων από τη ζωή των ενηλίκων. Πορεύονται οι σημερινοί ανήλικοι, από νήπια, χωρίς κανένα περιορισμό στην πανταχόθεν ανοιχτή καταναλωτική κοινωνία των μεγάλων. Τηλεόραση, Iντερνετ, διαφήμιση, αγορά τούς εισάγουν από πολύ νωρίς στην ελεύθερη κατανάλωση επώνυμων ρούχων, κινητών, υπολογιστών, προπαρασκευασμένων τροφών, ποτών, τηλεοπτικών σκουπιδιών, ακατάλληλων εικόνων, βίαιων παιχνιδιών, «απαγορευμένων» ιστοσελίδων. Και χωρίς τα ίδια, βεβαίως, να διαθέτουν το φίλτρο της εμπειρίας, τους μηχανισμούς επεξεργασίας μηνυμάτων, εικόνων, συμβάντων, πληροφοριών που διαθέτουν οι ενήλικες. Ανύπαρκτη η αυτονόητη, στις προηγούμενες γενιές, ψυχολογική και κοινωνική προστασία των παιδιών, τα οποία σήμερα, αντίθετα, οφείλουν να αποδύονται στην κούρσα του ανταγωνισμού με τους κανόνες και τους όρους του ενήλικου «παιχνιδιού». Να δολιχοδρομούν υπό τη συνεχή πίεση των επιδόσεων, της σκληρής διεκδίκησης περισσότερων προνομίων. Να κυνηγούν, πέρα από την πρωτιά, την αποκλειστικότητα, το ακραίο, το περιθωριακό, το παρεκκλίνον, το διαφορετικό, το ερεθιστικό, το, μεταξύ αυτών, αποδεκτό, επιβραβεύσιμο. Η 16χρονη στο Ρέθυμνο (και άλλες ανήλικες οπουδήποτε αλλού) το πιθανότερο είναι ότι δέχθηκε να καταναλώσει αλκοόλ –πέφτοντας στην παγίδα των αγοριών να κάμψουν τις αντιστάσεις της και να ασελγήσουν πάνω της– διότι οι περισσότεροι συνομήλικοί της κάνουν το ίδιο (μέσα στο τελευταίο εξάμηνο 25 έφηβοι μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο της ίδιας πόλης σε κατάστασης οξείας μέθης). Και πίνουν όχι μόνο για μαγκιά, για τον κοινωνικό συμβολισμό που ενέχει η πράξη (ενηλικίωση, χειραφέτηση), αλλά και διότι έχουν μάθει να επεξεργάζονται τις προκλήσεις και τα προβλήματα της καθημερινότητας, τον πόνο, το αδιέξοδο, την αμηχανία, το δίλημμα, ως ενήλικες…

Τα ποσοστά κατανάλωσης αλκοόλ στους Ελληνες εφήβους ξεπέρασαν το 14% (πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD, Κέντρο Πρόληψης και Υγείας Εφήβων του Παν. Αθηνών), ενώ άλλη έρευνα έδειξε ότι στη χώρα μας πρώτα στις προτιμήσεις των εφήβων έρχονται τα «σκληρά» οινοπνευματώδη. Η είσοδος στην εφηβεία, εκείνο το αναπάντεχο πέρασμα από την αθωότητα στη διακεκαυμένη ζώνη όπου όλα πλέον επιτρέπονται, καφές, ποτά, τσιγάρο, ναρκωτικά, προκλητικό ντύσιμο, σεξ…, πραγματοποιείται όλο και πιο νωρίς. Και οι γονείς, που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν τι στάση να κρατήσουν, που φοβούνται μήπως χαρακτηριστούν καθυστερημένοι ή καταπιεστικοί, μήπως με τη στάση τους φέρουν τα αντίθετα αποτελέσματα, πειραματίζονται. Χαλαρώνουν τα δεσμά και τα ξανασφίγγουν, επιτρέπουν και απαγορεύουν, υποψιάζονται, βασανίζονται, κατασκοπεύουν, συγκρούονται, υποχωρούν, αδιαφορούν, παλινωδούν ή καλύπτουν με αυστηρούς κανόνες τη βιαιότητα της ανυποχώρητης άποψης. Το επάγγελμα του γονιού, ισόβιο και δυσεπιχείρητο, δεν τους εφοδιάζει όλους με τα ίδια εργαλεία κατά των ανθρώπινων σφαγείων και της ανεπανόρθωτης απώλειας.